Dęblin 2026-07-25
Lockheed Martin C-130 E Hercules Nr 1503.
Samolot C-130 E Hercules Nr 1503 został zbudowany w 1970 roku. Numer seryjny 70-1272. Samolot był eksploatowany w Polskich Siłach Powietrznych w okresie 2009-2024. Załogę samolotu stanowiło pięciu lotników. Samolot został pozyskany w ramach programu Foreign Military Financing, z zapasów Sił Powietrznych USA. Przed dostarczeniem do Polski w centrum serwisowym w Crstview Depot Maintenance i ISO – Isochronal Maintenance. Podano także modyfikacji systemy awioniczne; GPS, IFF, TCAS, EGPWS, ELT, ADLP, ADF, radar pogodowy, VSI, altitude alerter i radiostacja VHF.
Samolot był napędzany przez cztery silniki turbośmigłowe Allison T-56-A-15, o mocy 4 x 2 980 kW (4 x 4 910 KM). Wymiary; Rozpiętość 40,40 m. Długość 29,80 m. Wysokość 11,60 m. Powierzchnia nośna 161,1 m kwadratowych. Masa własna 38 000 kg. Masa startowa 70 300 kg. Masa ładunku 19 000 kg. Prędkość maksymalna 590 km/h. Prędkość wznoszenia 9,3 m/s. Pułap 10 000 m. Zasięg 3 800 km.
Samolot był użytkowany do taktycznego transportu powietrznego, nawet podczas działań wojennych. Może przewozić pasażerów, ładunki, prowadzić desant powietrzy, ewakuację medyczną, a nawet jako samolot bombowy oraz szturmowy.
Samolot C-130 Nr 1503, został dostarczony w dniu 16 listopada 2010 roku i skierowany do służby w 33. Bazie Lotnictwa Transportowego w Powidzu. Był eksploatowany do dnia 30 lipca 2024 roku. Łącznie samolot spędził w powietrzu 25 921 godzin i wykonał 12 772 lądowania. W Polsce samolot wykonał 3 700 godzin lotu. Podczas służby lądował w: Afganistan, Bułgaria, Czad, Egipt, Estonia, Francja, Gracja, Gruzja, Hiszpania, Irak, Islandia, Irlandia, Izrael, Jordania, Kanada, Kosowo, Kuwejt, Liban, Mali, Malta, Norwegia, Portugalia, Senegal, Szwecja, Turcja, USA, UK, Włochy.
W dniu 24 marca 2026 roku, minęło 17 lat od przyjęcia przez Polskie Siły Powietrzne na wyposażenie samolotów transportowych Lockheed Martin C-130 Hercules. W dniu 24 marca 2009 roku, na Lotnisku Powidz wylądował pierwszy samolot C-130 Hercules nb 1501. Samolot przyleciał z USA z Waco w Teksasie. Polskie samoloty C-130 Hercules przez wiele lat stały na stoku w USA zakonserwowane. Zostały zdjęte z nich zabezpieczenia konserwatorskie i przeszły remont. W samolotach wymieniono centropłaty na nowe. Centropłaty w samolotach C-130 wszystkich wersji są elementami najbardziej narażony na odkształcenia i pęknięcia. Dlatego, co jakiś czas w prasie pojawia się „sensacyjna” informacja, o problemach samolotów C-130. Również remont przeszły silniki.
Samolot Lockheed C-130 Hercules jest zdolny do transportu 94 żołnierzy, 74 chorych na noszach lub 62 skoczków spadochronowych z ekwipunkiem. Standardowo ma udźwig ładunku o masie 20 000 kg, chociaż Polskie samoloty, z uwagi na wiek, mają masę użyteczną ograniczoną do 17 500 kg (potrzebne źródło). Samolot wyląduje w każdych warunkach pogodowych. Może operować z lądowisk o nawierzchni trawiastej (gruntowej).
Załoga samolotu C-130 Hercules standardowo składa się z 5 żołnierzy: kapitana, I oficera, inżyniera pokładowego, nawigatora i loadmaster-a (technik załadunku). W najnowszych wersjach samolotów C-130 J Hercules nie ma inżyniera pokładowego i nawigatora, bo kabina załoga jest w pełnej wersji glass cockpit.
Obecna (2026 rok) flota Polskich samolotów transportowych C-130 Hercules składa się z sześciu egzemplarzy. Samoloty są na wyposażeniu 33. Bazy Lotnictwa Transportowego w Powidzu, która wchodzi w skład 3. Skrzydła Lotnictwa Transportowego. Niektóre Polskie załogi mają nalot na samolotach C-130 Hercules ponad 3 500 godzin. Polskie załogi lądowały w najdalszych zakątkach świata: Alaska, USA, Islandia, Skandynawia, Europa, Afryka, Bliski Wschód, Daleki Wschód, aż po Nepal.
Przez ten czas C-130 Hercules potwierdziły swoją przydatność. Zapewniają transport lotniczy w najdalsze rejony świata. Zabezpieczają działania lotnictwa taktycznego w misjach na całym świecie, tym bardziej, że mogą działać w strefach działań wojennych. Były uczestnikami misji w: Iraku, Afganistanie, Czadzie i Kuwejcie. Realizują transport sprzętu i osób. Desantują z powietrza sprzęt i personel. Realizują zadania związane z ewakuacją medyczną żołnierzy i ludności cywilnej. Wspierają lotnicze operacje specjalne oraz powietrzno-desantowe. Wspierały działania wojsk francuskich. Prowadziły ewakuacje placówek dyplomatycznych z Libii i Iraku. Przewożą obywateli innych krajów w ramach lotów deportacyjnych. Samoloty wykorzystywane były do transportu repatriantów, po wybuchu konfliktu na Ukrainie. Uczestniczą w akcjach pomocy humanitarnej. Pomoc humanitarną realizowały w dotkniętej powodzią Albanii w 2010 roku oraz po trzęsieniu ziemi w Nepalu w 2015 roku, a także w Republice Środkowoafrykańskiej. Tak więc samoloty C-130 Hercules wykonują szerokie wachlarz zadań. Polskie samoloty C-130 Hercules są również gwiazdami licznych pokazów lotniczych w Polsce: Radom, Dęblin, Poznań, Giżycko i inne. Maszyny są na bieżąco serwisowane i obsługiwane w Powidzu i w WZL nr 2 S.A. w Bydgoszczy.
Konstrukcja Lockheed C-130 Hercules.
Lockheed C-130 Hercules jest średnim czterosilnikowym górnopłatem przeznaczonym do transportu sprzętu wojskowego i desantowania wojsk. Płatowiec metalowy, głównie stopy aluminium i stali. Konstrukcja klasyczna z tylną rampą załadunkową.
Skrzydło proste podzielone technologicznie na trzy części. Środkowa to centropłat o obrysie prostokątnym. Części zewnętrzne o obrysie trapezowym mają wznos 3 stopnie. Konstrukcja skrzydeł dwudźwigarowa, z pracującym frezowanym pokryciem. Skrzydła wyposażono na spływie w klapy i lotki. Poruszane są one hydraulicznie przez dwie niezależne instalacje z podwójnymi wzmacniaczami hydraulicznymi. Klapy typu Fowlera. Do skrzydeł przymocowano gondole silnikowe, silniki wewnętrzne do centropłata, zewnętrzne do skrzydeł zewnętrznych.
Kadłub o konstrukcji półskorupowej. Kadłub rozpoczyna się osłoną radaru. Kabina załogi hermetyczna z licznymi oknami zapewnia doskonałą widoczność. Załoga pięcioosobowa. Ładownia hermetyczna i klimatyzowana zapewnia podróżowanie osób bez masek tlenowych. Ładownia mieści 92 żołnierzy lub 64 skoczków spadochronowych lub 72 rannych na noszach. Ładownia samolotu ma wymiary: długość 40 ft (12,19 m), szerokość 9,9 ft (3,02 m) wysokość 9 ft (2,74 m). W tyle kadłuba umieszczono rampę ładunkową. Tylna rampa ma: długość 123 in (3.12 m); szerokość 119 in (3.02 m). Ładownia posiada także boczne drzwi. Po dwoje drzwi na każdej burcie. W burtach są nieliczne okna. W przedniej części kadłuba umieszczono także okno-drzwi awaryjne, wykorzystywane także do astro-nawigacji.
Usterzenie klasyczne proste z podziałem na stery i stateczniki. Pionowe z napływem. Sterowanie przy pomocy instalacji hydraulicznej.
Podwozie; baza 9,77 m, rozstaw, 4,35 m. Podwozie trzypodporowe. Całkowicie chowane. Przednie dwukołowe. Główne dwukołowe w układzie tandem, każde na własnej goleni, chowane do gondoli przy kadłubie.
Cztery silniki turbośmigłowe Allison T 56-A-15 o mocy 4 x 3 362 kW (4 x 3 661 kW). Śmigła cztero-łopatowe, przestawiane. Konstrukcja samolotu umożliwiała montaż 8 rakietowych silników startowych o ciągu 8 x 445 kG. Paliwo umieszczono w 6 integralnych zbiornikach skrzydłowych o łącznej pojemności 26 344 litrów. Polskie C-130 E mają standardowo podwieszone pod skrzydłami dwa dodatkowe zbiorniki paliwa, o pojemności 2 x 5 146 litrów.
Zestawienie C-130 Hercules w Polsce.
C-130 E Hercules Nb 1501 Nr 70-127773, ex nb 4428 – dostarczony w dniu 24 marca 2009 rok. Imię własne „The Queen of hangar” (królowa hangaru) lub tylko Queen. Od marca 2009 roku, do lipca 2011 roku, spędził w powietrzu 900 godzin. Obecnie (2026 rok) jest to ostatni aktywny egzemplarz wersji C-130 E w Polskiej flocie, który wciąż bierze udział w misjach i przelotach zagranicznych.
C-130 E Hercules Nb 1502 Nr 70-1262, ex nb 4426 – dostarczony w dniu 25 kwietnia 2010 rok. Był wyprodukowany w 1970 roku. Imię własne Cobra (Kobra), ale imię to większości lotników się nie podobało. Samolot zakończył służbę przed kwietniem 2024 roku. Maszyna ta była pierwszym egzemplarzem z Polskiej floty pięciu etatowych maszyn C-130 E, który zakończył loty operacyjne, z powodu wyczerpania resursów międzyremontowych. Po wycofaniu z linii samolot nie opuścił swojej macierzystej jednostki. Pozostał na terenie 33. Bazy Lotnictwa Transportowego w Powidzu, gdzie został przekształcony w naziemną pomoc szkoleniową. Obecnie (2026 rok) służy między innymi do ćwiczeń dla służb ratunkowych i personelu technicznego.
C-130 E Hercules Nb 1503 Nr 70-1272, ex nb 4414 – dostarczony 16 listopada 2010 rok. Nie ma imienia własnego. W sierpniu 2024 roku, został wycofany ze służby i trafił jako eksponat do Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie.
C-130 E Hercules Nb 1504 Nr 70-1276, ex nb 4435 – dostarczony 16 września 2011 rok. Ma imię „Charleen”, nadane przez jednego z amerykańskich mechaników. W 2018 roku, z okazji 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę, samolot na usterzeniu pionowym otrzymał namalowanego stylowego „Orła”. W związku z wyczerpaniem resursów technicznych oraz wprowadzaniem do służby nowszych maszyn wersji H, egzemplarz nb 1504 ma trafić jako eksponat szkoleniowy do Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego w Dęblinie.
C-130 E Hercules Nb 1505 Nr 70-1263, ex nb 4415 – dostarczony 23 lipcu 2012 rok. W przypływie emocji otrzymał nazwę „Dreamliner”, co było nawiązaniem do początkowych kłopotów z samolotem komunikacyjnym Boeing B.787, ale większość lotników nazwy nie akceptuje. Dlatego nazwa została zmieniona na „Grunt Truck”. Samolot ten w 2026 roku, ma zostać skreślony ze służby, z uwagi na zakończenie resursu płatowca.
C-130 E Hercules Nb 1506 ex nb 1299 – Nadplanowy, użyczony, dostarczony w dniu 20 października 2009 roku. Samolot został utracony w dniu 5 lutego 2010 roku, poza granicami Polski. (Zdarzenie obszernie opisano). Silniki i wyposażenie zdemontowano i dostarczono do Powidza. Płatowiec pozostał w Afganistanie, jako pomoc szkoleniowa dla strażaków.
C-130 E Hercules Nb 1507 ex nb 21856 – Nadplanowy, w zamian za utracony C-130 nb 1506. Przyleciał do Polski w dniu 29 września 2010 rok. Przekazany w dniu 15 października 2010 roku. W lipcu 2011 roku, wyczerpał mu się resurs i pozostał w Polsce jako pomoc dydaktyczna. Został przekazany bezpłatnie stronie Polskiej z przeznaczeniem do szkolenia techników i obsług naziemnych.
C-130 E Hercules Nb 1508 nr seryjny 62-1801. Był przekazany na zasadach użyczenia od maja 2011 roku, samolot C-130 w Polskich barwach, wypożyczony z 314th Airlift Wing z Little Rock w stanie Arkansas. Został przysłany w miejsce uziemionego samolotu nb 1507. Powrócił do USA po przylocie C-130 nb 1505, czyli z końcem lipca 2012 roku. Imię własne Czesio.
C-130 H Hercules Nb 1509 nr seryjny 85-0035. Samolot został wyprodukowany w 1985 roku. Został pozyskany z amerykańskich nadwyżek sprzętowych w ramach programu pomocowego Excess Defense Articles (EDA). Po zakończeniu służby w USAF w 2017 roku, samolot trafił na stok, tak zwany boneyard w Arizonie. Maszyna wylądowała w Polsce w lipcu 2022 roku, a następnie przeszła długotrwały proces przeglądów, doposażenia i modyfikacji w Wojskowych Zakładach Lotniczych nr 2 w Bydgoszczy. W dniu 27 listopada 2025 roku, samolot oficjalnie przekazano do 33. Bazy Lotnictwa Transportowego w Powidzu.
C-130 H Hercules Nb 1510 nr seryjny 85-0036. Samolot został wyprodukowany w 1985 roku. Maszyna przyleciała ze Stanów Zjednoczonych do Wojskowych Zakładów Lotniczych Nr 2 w Bydgoszczy w dniu 18 października 2022 roku. W Bydgoszczy samolot przeszedł przegląd strukturalny PDM oraz modernizację pokładowego wyposażenia. W kwietniu 2026 roku, maszyna wykonywała serie lotów testowych, a w maju 2026 roku, ostatecznie wylądowała w bazie docelowej.
C-130 H Hercules Nb 1511 nr produkcyjny 382-5293, nr seryjny 91-9141. Samolot został wyprodukowany w 1991 roku. Samolot został dostarczony do Polski w grudniu 2023 roku, do Bydgoszczy. W marcu 2024 roku, samolot trafił do służby w Powidzu.
C-130 H Hercules Nb 1512 nr produkcyjny 382-5190, nr seryjny 89-1182. Samolot został zbudowany w 1989 roku. Samolot przyleciał do Polski w 2024 roku, do Bydgoszczy. Samolot dotarł do 33. Bazy Lotnictwa Transportowego w Powidzu w dniu 12 lutego 2025 roku.
C-130 H Hercules Nb 1513 nr seryjny 89-1135. Samolot został zbudowany w 1989 roku. W dniu 8 grudnia 2025 roku, samolot przyleciał do Polski. Został przyjęty na stan 33. BLT w Powidzu.
C-130 H Hercules Nb 1514 to planowany szósty samolot w wersji C-130 H. Generalnie 33. BLT w Powidzu jest przystosowana do eksploatacji pięciu samolotów transportowych. Samoloty C-130 H zastąpiły już wszystkie samoloty w starszej wersji C-130 E. Serwisowanie jest prowadzone w Wojskowych Zakładach Lotniczych Nr 2 w Bydgoszczy. Warto także dodać, że od wielu lat w USA są eksploatowane nowsze samoloty C-130 J.
Opracował Karol Placha Hetman