2 Polski Oddział Awiacyjny 1917r.-1918r.

Kraków 21 listopad 2018 rok

2 Polski Oddział Awiacyjny w Rosji

21 grudzień 1917 rok - 11 maj 1918 rok

W Rozdziale „1 Polski Oddział Awiacyjny w Rosji” przedstawiliśmy krótką historię I Korpusu Polskiego w Rosji, przy którym sformowano 1 Polski Oddział Awiacyjny. Z kolei 2 Polski Oddział Awiacyjny powstał przy boku II Korpusu Polskiego. Dlatego należy przedstawić także krótką historię II Korpusu Polskiego. 

Ten omawiany, II Korpus Polski w Rosji nie należy mylić z II Korpusem Polskim - Polskich Sił Zbrojnych walących podczas drugiej wojny światowej na Zachodnim Froncie. 

Podstawy do formowania II Korpusu Polskiego były identyczne do podstaw formowania I Korpusu Polskiego. Oddział został sformowany 21 grudnia 1917 roku w miejscowości Soroki w Besarabii. Besarabia to kraina historyczna, która obecnie należy do Mołdawii i Ukrainy. Pierwszym dowódcą II Korpusu Polskiego był generał Sylwester Stankiewicz, potem generał Władysław Glass (zaledwie trzy dni), a następnie pułkownik Józef Haller. Korpus składał się z Polskich Żołnierzy z wojsk zaborczych, walczący na froncie Rumuńskim i Południowo-Zachodnim (obszar Wołynia i Podola). Generalnie oficerowie i generalicja armii rosyjskiej byli przychylni dla utworzenia Polskich Korpusów. 

Pierwsza Polska dywizja piechoty została utworzona w Suczawie, przez generała piechoty Dymitra Szczerbaczewa i wyposażona została głównie w broń rosyjską, po rozbitych oddziałach. W skład nowego Korpusu włączono także II Brygadę Legionów z około 1 500 żołnierzami, pod dowództwem pułkownika Józefa Hallera, który ze swoim wojskiem przeszedł front i dołączył do II Korpusu Polskiego, w dniu 15 lutego 1918 roku. 

W dniu 8 marca 1918 roku II Korpus Polski liczył około 7 000 żołnierzy, co jak na korpus było liczbą niewielką. W składzie II Korpusu Polskiego były: dwie dywizje strzelców, dwa pułki ułanów, jedna brygada artylerii, pułk inżynieryjny oraz 2 Polski Oddział Awiacyjny.

Sytuacja polityczno-militarna była bardzo skomplikowana. W kwietniu 1918 roku generał Józef Haller zdecydował o wyprowadzeniu części II Korpusu Polskiego na wschód. Nie wszyscy dowódcy poparli działania Józefa Hallera. Germańcy zarządali rozbrojenia Korpusu. Doszło do Bitwy pod Kaniowem, w której germańcy stracili około 1 000 żołnierzy. Bitwa nie miała znaczenia militarnego, ale była wyraźnym wkładem Polskiego Żołnierza w walce z zaborcami. Dzień 11 maj 1918 rok jest uznawany za koniec istnienia II Korpusu Polskiego. Dużo żołnierzy dostało się do niewoli, ale wielu przedostało się do Francji, w tym generał Józef Haller. Ich droga wiodła przez Moskwę i Murmańsk. 

2 Polski Oddział Awiacyjny

2 Polski Oddział Awiacyjny swoją historię zaczął w Warszawie w 1915 roku. W tym to roku na Polu Mokotowskim rosjanie sformowali 19. Eskadrę Myśliwską. Była ona zdominowana przez Żołnierzy Polskich. Eskadra na stanie miała około 7 aeroplanów. Po osiągnięciu gotowości bojowej została wysłana na front. Po stratach bojowych i różnych reorganizacjach większość Polskich Lotników była w 14. Awiatorze. Kiedy powstawał II Korpus Polski większość Polskich Lotników była w Suszawie, niedaleko Kamienia Podolskiego, obecnie Ukraina. Dowodzili nim kolejno kapitan Szumski, rotmistrz Nieżewski, porucznik Narkiewicz.

Wczesną wiosną 1918 roku 2 Polski Oddział Awiacyjny posiadał na stanie samoloty francuskie: Nieuport 23C1, SPAD S-VII, Farman F-30. Oddział ten był znany z grupowego przelotu pięciu samolotów (dwa Nieuport 23C1, dwa SPAD S-VII, jeden Farman F-30) z Kamieńca Podolskiego do Kaniowa. Był plan przelotu do Bobrujska do 1 Polskiego Oddziału Awiacyjnego. Do przelotu jednak nie doszło, bo 15 kwietnia 1918 roku w miejscowości Leszczynówka Polski tabor oddziału lotniczego został pojmany przez germańców, którzy podążali w ślad za II Korpusem Polskim w Rosji. Lotnicy i samoloty 2 Polskiego Oddziału Awiacyjnego pozostali bez wsparcia. Trzeba było porzucić samoloty.

 

Opracował Karol Placha Hetman