W lotnictwie wojskowym w czasach PRL-u do nagrywania rozm\u00f3w ziemia – powietrze , rozm\u00f3w telefonicznych a tak\u017ce do cel\u00f3w specjalnych u\u017cywano r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w magnetofon\u00f3w najcz\u0119\u015bciej produkcji ZSRR. Kraj ten mia\u0142 do\u015bwiadczenie w zapisie d\u017awi\u0119ku, kt\u00f3re prowadzono wielotorowo. To znaczy pracowano nad systemami zapisu elektromechanicznego d\u017awi\u0119ku metod\u0105 \u017c\u0142obienia rowk\u00f3w na ta\u015bmie filmowej 35 mm (szorinofon \u2013 nazwa od nazwiska konstruktora A.F. Szorina). Czyli zamiast \u017c\u0142obi\u0107 rowek d\u017awi\u0119kowy na cylindrze fonografu czy na p\u0142ycie gramofonowej zastosowano \u017c\u0142obienie na ta\u015bmie. Kolejn\u0105 metod\u0105 by\u0142 zapis optyczny na ta\u015bmie papierowej o szeroko\u015bci 35 mm. Szorinofony tak\u017ce w wersjach przeno\u015bnych nagrywa\u0142y na ta\u015bmie filmowej wycinaj\u0105c specjalnym rubinowym lub szafirowym rylcem rowki d\u017awi\u0119kowe na sklejonej w pier\u015bcie\u0144 ta\u015bmie fotograficznej 35 mm, mie\u015bci\u0142o si\u0119 na niej 8 \u015bcie\u017cek. Przy odtwarzaniu zamieniano rylec na stalow\u0105 ig\u0142\u0119. Nie by\u0142a to zbyt dobra technika nagra\u0144 ze wzgl\u0119du na z\u0142\u0105 jako\u015b\u0107 \u00f3wczesnych celuloidowych ta\u015bm filmowych. Po wojnie szorinofony kr\u00f3tko u\u017cywa\u0142o Polskie Radio. Podobne urz\u0105dzenie opracowa\u0142 niemiecki in\u017cynier Karl Daniel z firmy Tefi \u2013 Apparatebau, w 1930 roku. Jego urz\u0105dzenie nazwane tefifonem tak\u017ce zapisywa\u0142o rylcem rowki d\u017awi\u0119kowe na zap\u0119tlonej ta\u015bmie d\u0142ugo\u015bci 30 m z pr\u0119dko\u015bci\u0105 19 cm\/sek. Jednak ta\u015bma by\u0142a z polichlorku winylu specjalnie produkowana dla tego urz\u0105dzenia. Produkcja od roku 1939 przeznaczona by\u0142a dla wojska, od jej zako\u0144czenia dost\u0119pna by\u0142a do cel\u00f3w prywatnych, w produkcji do pocz\u0105tku lat 70-tych. W sprzeda\u017cy by\u0142y utwory muzyki powa\u017cnej umieszczane na ta\u015bmach w kasecie niewiele wi\u0119kszej od p\u00f3\u017aniejszych kaset magnetofonowych typu 8-Track. Dla Luftwaffe podczas wojny opracowano na bazie tefifonu urz\u0105dzenie SKG 1 (Sprachkennungsgeber) do radiolatarni, wprowadzaj\u0105ce do jej sygna\u0142u prowadz\u0105cego samolot um\u00f3wione has\u0142o np. imi\u0119 \u017ce\u0144skie wypowiadane kobiecym g\u0142osem. Zapobiega\u0142o to kierowaniu samolot\u00f3w do wrogich fa\u0142szywych radiolatar\u0144. Pierwszym niemieckim seryjnym magnetofonem szpulowym by\u0142 AEG k1(1935 r), co zapocz\u0105tkowa\u0142o seri\u0119 k2, k3, k4. Niemieckie wojsko u\u017cywa\u0142o tak\u017ce magnetofon\u00f3w szpulowych AEG Tonschreiber b (Berta) , b1, b2, c (Cesar), d (Dora). Ciekawostk\u0105 by\u0142 AEG Tonschreiber c (Cesar) z nap\u0119dem silnikiem spr\u0119\u017cynowym nakr\u0119canym korbk\u0105. Po wojnie takie rozwi\u0105zanie zastosowano w magnetofonach reporterskich Nagra II (1953), MIZ-8 (1953) i Dniepr-8 (1954) . Niemieckie magnetofony pocz\u0105tkowo u\u017cywa\u0142y specjalnej ta\u015bmy z wytrzyma\u0142ego papieru o szeroko\u015bci 6,5 mm pokrytej drobinami \u017celaza (patent Fritz Pfleumer 1928). W 1936 roku w koncernie BASF opracowano now\u0105 wytrzyma\u0142\u0105 ta\u015bm\u0119 z octanu celulozy z warstw\u0105 aktywn\u0105 z tlenku \u017celaza Fe3O4 a nast\u0119pnie z Fe3O3 nazwan\u0105 typ C. W 1938 roku w BASF wdro\u017cono do produkcji ta\u015bm\u0119 magnetofonow\u0105 z polichlorku winylu nazwan\u0105 typ L, kt\u00f3r\u0105 w 1942 zmodernizowano i nazwano LG. Po wojnie produkowano ta\u015bmy z foli z acetylocelulozy (ta\u015bmy F i FR), chlorku poliwinylowego (ta\u015bmy FSR, LGR) oraz poliestru (ta\u015bmy PE i PES). Znormalizowano tak\u017ce szeroko\u015b\u0107 ta\u015bmy, kt\u00f3ra dla magnetofon\u00f3w szpulowych wynosi 6,25 mm i 3,81 mm dla kaset kompaktowych CC i mikrokaset. Ta\u015bmy ze wzgl\u0119du na sk\u0142ad warstwy aktywnej magnetycznie podzielono na 4 grupy.<\/p>\n
Rosyjska metoda optyczna nazywana \u201em\u00f3wi\u0105cy papier\u201d (GB \u2013 goworaszczaja bumaga) polega\u0142a na elektromechanicznym zapisie d\u017awi\u0119ku specjalnym pisakiem z czarnym tuszem w postaci \u015bcie\u017cki na papierowej ta\u015bmie o d\u0142ugo\u015bci 50 m, Nagrywano (zapisywano) na niej 8 \u015bcie\u017cek d\u017awi\u0119kowych, co zapewnia\u0142o 50 minut nagrania. Aparat odtwarzaj\u0105cy przewija\u0142 ta\u015bm\u0119 z prawa na lewo po doj\u015bciu do ko\u0144ca ta\u015bmy odtwarza\u0142 kolejn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 w kierunku z lewa na prawo. Odczyt zapewnia\u0142o odbite od \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej \u015bwiat\u0142o padaj\u0105ce na fotokom\u00f3rk\u0119. Nagrania te mog\u0142y by\u0107 powielane litograficznie i drukowane w wielu kopiach. W produkcji by\u0142y odbiorniki radiowe GB-8 z systemem odtwarzania d\u017awi\u0119ku z ta\u015bmy GB. Dla wojska nadawa\u0142y si\u0119 jedynie w celach szkoleniowych i propagandowych. Prac\u0119 nad tymi technikami w ZSRR przerwa\u0142a wojna a po niej uznano zapis magnetyczny za przoduj\u0105cy rozwijaj\u0105c go g\u0142\u00f3wnie na drucie i ta\u015bmie. Do zu\u017cytej ta\u015bmy filmowej jako podk\u0142adu do zapisywania mechanicznego informacji powr\u00f3cili Rosjanie w specjalnych radiostacjach kr\u00f3tkofalowych 1,8-12 MHz R-350 (R-350M) 1957 rok i 2,5-15 MHz R-354. Tu chodzi\u0142o o przyspieszenie emisji radiowej by uniemo\u017cliwi\u0107 namierzenie agenta. W tym przypadku ta\u015bma 35 mm w R-350 i po\u0142owa ta\u015bmy 35 mm w R-354 (ta\u015bma 35 mm przecinana specjaln\u0105 przecinark\u0105) s\u0142u\u017cy\u0142y jako ta\u015bma perforowana. Wycinano na niej otwory koduj\u0105ce informacj\u0119 specjalnym perforatorem, nast\u0119pnie ta\u015bm\u0119 wk\u0142adano do czytnika, kt\u00f3ry przekszta\u0142ca\u0142 wyci\u0119te otwory w sygna\u0142y elektryczne. Rozw\u00f3j elektronicznych aparat\u00f3w fotograficznych wyeliminowa\u0142 powszechn\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 film\u00f3w 35 mm, co utrudni\u0142o pos\u0142ugiwanie si\u0119 tymi urz\u0105dzeniami. Obie radiostacje u\u017cywane by\u0142y w WP w 6PDPdes oraz w 1 samodzielnym batalionie szturmowym.<\/p>\n
W latach 50-tych XX w u\u017cywano w polskim lotnictwie wojskowym lampowych magnetofon\u00f3w szpulowych Dniepr i MAG-8M. Magnetofon Dniepr produkowany by\u0142 od 1949 roku w Kijowskim Kombinacie Muzycznym. By\u0142 to magnetofon o rozmiarach 510x390x245 mm wa\u017c\u0105cy 29 kg, wyposa\u017cony by\u0142 w dwie pr\u0119dko\u015bci przesuwu ta\u015bmy 18 i 46,5 cm\/sek. Znajdowa\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi w wyposa\u017ceniu radionamiernik\u00f3w ARP-4 i ARP-5. Magnetofon MAG-8M w metalowej obudowie z zdejmowan\u0105 pokryw\u0105, mia\u0142 rozmiary 300x535x440 mm i wa\u017cy\u0142 52 kg. Wyposa\u017cono go w jedn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 przesuwu ta\u015bmy 19,05 m\/sek. Produkowany by\u0142 w zak\u0142adzie ZiP (Zawod imieni Pietrowskowo) w mie\u015bcie Gorki w latach 1955 -1967. Z czasem MAG-8M zast\u0119powany by\u0142 polskiej produkcji magnetofonem MAK-S a nast\u0119pnie MAK2-S. Lata 60-te to nadal MAG-8M u\u017cywany na starszych wersjach radionamiernika ARP-6 i drutowe MIZ-10 na wyposa\u017ceniu ARP-6U oraz najbardziej popularny MN-61. W ko\u0144cu lat 70-tych zakupiono stacjonarne w\u0119gierskie magnetofony SHR-208 produkcji Budapesti R\u00e1di\u00f3technikai Gy\u00e1r (BRG). By\u0142y to magnetofony o\u015bmio\u015bcie\u017ckowe (mog\u0105ce nagrywa\u0107 jednocze\u015bnie 8 \u015bcie\u017cek) o jednej pr\u0119dko\u015bci przesuwu ta\u015bmy 1,19 cm\/sek umieszczone w metalowej szafce z oszklonymi drzwiami o wymiarach 535x1533x420 mm i wadze 160 kg Magnetofony te ustawiane by\u0142y na wie\u017cach kontroli lot\u00f3w. Mog\u0142y nagrywa\u0107 korespondencje radiow\u0105 i telefoniczn\u0105. Do cel\u00f3w specjalnych u\u017cywano magnetofon szpulowy M-64 i dyskowy P-181.<\/p>\n
Magnetofon dyskowy P-181.<\/h3>\n
Ciekawym rozwi\u0105zaniem u\u017cywanym w WP w czasach PRL-u by\u0142 magnetofon dyskowy a w\u0142a\u015bciwie p\u0142ytowy P-181. U\u017cywany g\u0142\u00f3wnie w jednostkach rozpoznania i przeciwdzia\u0142ania OPK. Przeznaczony by\u0142 on do rejestracji sygna\u0142\u00f3w telegraficznych na p\u0142ycie magnetycznej. Nagranie mog\u0142o by\u0107 odtwarzane z r\u00f3\u017cnymi pr\u0119dko\u015bciami. Mo\u017cliwe by\u0142o zapisanie informacji telegraficznej i nadanie jej ze zwi\u0119kszon\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, co skraca\u0142o czas emisji. Magnetofony te produkowano w ZSRR od 1957 roku w zak\u0142adach WNIIZ (Wsiesojuznyj Nauczno-Isledowatielskij Instytut Zwukozapisi) pod nazw\u0105 MAG-D1 (P-181). Magnetofon wygl\u0105dem przypomina\u0142 gramofon lub produkowane od 1945 roku w USA dyktafony p\u0142ytowe SoundScriber wycinaj\u0105ce rylcem rowki d\u017awi\u0119kowe na 5-7 calowej p\u0142ycie winylowej (r\u00f3\u017cnic\u0105 tu by\u0142y dwa ramiona: nagrywaj\u0105ce i odtwarzaj\u0105ce). Kolejnym modelem wojskowego rosyjskiego magnetofonu serii P by\u0142 ta\u015bmowy wielo\u015bcie\u017ckowy magnetofon kasetowy P-182. W metalowej kasecie umieszczone by\u0142y dwie szpule z przewijaj\u0105ca si\u0119 mi\u0119dzy nimi szerok\u0105 magnetowidow\u0105 ta\u015bm\u0105.<\/p>\n
Magnetofon P-181 umieszczony by\u0142 w metalowej obudowie z pokryw\u0105, w jej dolnej cz\u0119\u015bci po lewej i prawej stronie umieszczone by\u0142y zamykane wn\u0119ki mieszcz\u0105ce gniazda wej\u015bciowe i wyj\u015bciowe, bezpieczniki, prze\u0142\u0105cznik rodzaju zasilania oraz prze\u0142\u0105cznik 465 \u2013 215 kHz.<\/p>\n
Magnetofon P-181 m\u00f3g\u0142 by\u0107 pod\u0142\u0105czany do niskocz\u0119stotliwo\u015bciowego (600 om) wyj\u015bcia odbiornika (wzmacniacz m.cz.) lub do wyj\u015bcia wysokocz\u0119stotliwo\u015bciowego (214 kHz lub 465 kHz). Podczas pracy z wykorzystaniem wyj\u015bcia wysokoomowego wykorzystywana by\u0142a heterodyna . Przemiana cz\u0119stotliwo\u015bci 214 lub 465 kHz na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 m.cz. odbywa si\u0119 w mieszaczu, do kt\u00f3rego podawane s\u0105 sygna\u0142y z odbiornika i generatora heterodynowego. Po zmieszaniu powstaje jeden sygna\u0142 b\u0119d\u0105cy kombinacj\u0105 obu sygna\u0142\u00f3w wej\u015bciowych. Przy pracy z wykorzystaniem wyj\u015bcia niskocz\u0119stotliwo\u015bciowego sygna\u0142 jest kierowany bezpo\u015brednio do wzmacniacza ma\u0142ej cz\u0119stotliwo\u015bci magnetofonu. Odtwarzanie zapisu realizowano przy pomocy s\u0142uchawek nisko omowych TA-56M. Do nap\u0119du dysku zastosowano silnik pr\u0105du sta\u0142ego S\u0141-521K z wzbudzeniem bocznikowym, co pozwoli\u0142o uzyska\u0107 sta\u0142e obroty na wszystkich zakresach pracy. W komplet magnetofonu wchodzi\u0142o podr\u0119czne metalowe pude\u0142ko mieszcz\u0105ce 4 p\u0142yty.<\/p>\n
No\u015bnikiem informacji by\u0142a ferromagnetyczna p\u0142yta s\u0142u\u017c\u0105ca do zapisu i odtwarzania telegram\u00f3w. P\u0142yta koloru koralowego (pomara\u0144czowo r\u00f3\u017cowy) by\u0142a tr\u00f3jwarstwowa, pod\u0142o\u017ce wykonane by\u0142o z masy plastycznej a warstwy robocze z z ta\u015bmy magnetycznej naniesionej po obu stronach p\u0142yty w postaci spiralnego rowka. Rowek naniesiony jest ze skokiem 0,55 mm i jest on prowadz\u0105cym dla ko\u0144c\u00f3wki g\u0142\u00f3wki magnetycznej podczas obrot\u00f3w p\u0142yty. G\u0142\u00f3wka jest tak skonstruowana , \u017ce s\u0142u\u017cy jednocze\u015bnie do zapisu lub odtwarzania. W komplecie magnetofonu znajduje si\u0119 13 p\u0142yt magnetycznych. Kasowanie zapisu przy pomocy magnesu sta\u0142ego. W tym celu magnes odkryt\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 przyk\u0142ada si\u0119 do p\u0142yty umieszczonej na talerzu magnetofonu. Kasowanie zapisu przeprowadza si\u0119 przy pr\u0119dko\u015bci 80 obr\/min w ci\u0105gu 3-4 obrot\u00f3w p\u0142yty.<\/p>\n
W ZSRR magnetofony drutowe maj\u0105 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 pierwszym seryjnie produkowanym od 1939 roku by\u0142 stacjonarny kasetowy drutowy (grubo\u015b\u0107 drutu 0.22 mm) magnetofon PM-39 (prowo\u0142ocznyj magnitofon). By\u0142 on kopi\u0105 niemieckiego stacjonarnego kasetowego drutowego magnetofonu firmy C. Lorenz AG typu \u201eTextophon\u201d BW-1 (1933) sk\u0142adan\u0105 z niemieckich cz\u0119\u015bci. W Niemczech \u201eTextophon\u201d u\u017cywany by\u0142 przez Gestapo i SD (Sicherheitsdienst), wersja BW-4\/III produkowana by\u0142a do 1947 roku. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej produkowano w ZSRR wiele typ\u00f3w magnetofon\u00f3w drutowych do cel\u00f3w wojskowych. W lotnictwie rosyjskim u\u017cywane by\u0142y magnetofony drutowe: kasetowy MIZ-10, szpulowe MN-61 a potem P-504N b\u0119d\u0105cym unowocze\u015bnion\u0105 wersj\u0105 MN-61. Mo\u017cna na nim tak\u017ce odtwarza\u0107 nagrania z rejestratora MS-61. Kasetowy lampowy magnetofon drutowy MIZ- 10 produkcji Rybi\u0144skiej Fabryki Instrument\u00f3w (1961) o wymiarach 317x273x177 mm, wadze 12 kg i pr\u0119dko\u015bci przesuwu drutu 200-240 mm\/sek wyposa\u017cony by\u0142 w drut EP-332 o grubo\u015bci 0,09 mm. Kaseta wk\u0142adana by\u0142a poziomo od g\u00f3ry, by\u0142a to prostok\u0105tna p\u0142ytka ze stopu aluminium z dwoma szpulami i wyci\u0119ciem w kszta\u0142cie litery \u201eU\u201d mi\u0119dzy nimi. MIZ-10 przeznaczony by\u0142 do zapisywania korespondencji lotniczej oraz do odtwarzania zapisanej korespondencji na samolotowym rejestratorze MIZ-9 (samoloty Jak-27P). Ciekawostk\u0105 tego magnetofonu by\u0142 spiralny rz\u0105d otwor\u00f3w na szpuli opisanych co 10 minut od 0 do 130 min. Czas pokazywa\u0142 poziom drutu na szpuli. Dla lotnictwa produkowano drutowe samolotowe rejestratory rozm\u00f3w radiowych MIZ-9, MS-61 i jego rozw\u00f3j P-503B. Poza samolotami rejestratory MS-61 by\u0142y u\u017cywane na radiolokacyjnych systemach l\u0105dowania RSP-7, RSP-7T, RSP-10. Rejestratory drutowe produkowano w ZSRR tak\u017ce dla s\u0142u\u017cb specjalnych. By\u0142y to miniaturowe rejestratory kasetowe \u201eMoszka- M\u201d, \u201eJaguar 1-2M\u201d, 5N16 oraz szpulowe \u201eMezon\u201d i \u201eTriton\u201d. Wed\u0142ug niepotwierdzonych informacji miniaturowe (158x76x37 mm i wadze bez baterii zasilaj\u0105cej BOR 7,5 V – 0,57kg) rosyjskie rejestratory drutowe \u201eMezon\u201d (drut EI-708) u\u017cywane by\u0142y w latach 60-tych w SB. W lotnictwie WP przez d\u0142ugie lata u\u017cywane by\u0142y niewielkie ilo\u015bci magnetofon\u00f3w MIZ-10 (na wyposa\u017ceniu ARP-6U) oraz du\u017ce ilo\u015bci magnetofon\u00f3w MN-61 i rejestrator\u00f3w samolotowych MS-61. Tranzystorowy magnetofon MN-61 produkcji Rybi\u0144skiej Fabryki Instrument\u00f3w i Wile\u0144skiej Fabryki \u201eWilma\u201d (1961) przeznaczony by\u0142 do zapisu i odtwarzania mowy z odbiornika radiowego linii telefonicznej lub mikrofonu MRU-60 a tak\u017ce do odtwarzania zapisu z rejestratora samolotowego MS-61. W magnetofonie tym no\u015bnikiem zapisu by\u0142 drut EI-708 lub EI-708A o grubo\u015bci 0,05 mm. Zerwany drut \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 w\u0119z\u0142em p\u0142askim pozostawiaj\u0105c ko\u0144c\u00f3wki o d\u0142ugo\u015bci 1 mm. Ods\u0142uchanie nagranej informacji mo\u017cna by\u0142o przeprowadza\u0107 za pomoc\u0105 wyno\u015bnego g\u0142o\u015bnika 1GD-18 lub s\u0142uchawek TA-56M. Magnetofon w\u0142\u0105cza\u0142 si\u0119 automatycznie na zapis przy podaniu na wej\u015bcie sygna\u0142u o cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 1000 Hz. Mechanizm przesuwu drutu sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z dw\u00f3ch histerezowych silnik\u00f3w G-205, reduktora obrot\u00f3w, trzech elektromagnes\u00f3w, dw\u00f3ch hamulc\u00f3w ta\u015bmowych, trzech sprz\u0119gie\u0142 z\u0119batych, kulkowego sprz\u0119g\u0142a swobodnego biegu (sprz\u0119g\u0142o jednokierunkowe) oraz mechanizmu uk\u0142adaj\u0105cego drut na szpuli. W przypadku zerwania drutu lub jego sko\u0144czeniu si\u0119 na szpuli podczas zapisu, automatycznie podane zostaje napi\u0119cie w\u0142\u0105czaj\u0105ce magnetofon rezerwowy. Automatyka magnetofonu w warunkach zapisu wy\u0142\u0105cza go przy braku sygna\u0142u i automatycznie w\u0142\u0105cza po jego si\u0119 pojawieniu. U\u017cywane by\u0142y na RSP-7, RSP-7T, RSP-10, radiostacjach R-831, R-845, radionamiernikach ARP-6 i ARP-11.<\/p>\n Magnetofon ten produkowany by\u0142 przez Zak\u0142ady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie w ko\u0144cu lat 60-tych XX wieku. Litera s oznacza\u0142a magnetofon sieciowy w odr\u00f3\u017cnieniu od MAK-B (bateryjny). By\u0142 to nowoczesny p\u00f3\u0142przewodnikowy uniwersalny magnetofon w metalowej obudowie zapisuj\u0105cy sygna\u0142y akustyczne w systemie monofonicznym dwu\u015bcie\u017ckowym na ta\u015bmie szeroko\u015bci 6,25 mm. Magnetofon m\u00f3g\u0142 by\u0107 sterowany zdalnie za pomoc\u0105 manipulatora no\u017cnego T3\/B-3152-490 w uk\u0142adzie \u201ezapis\u201d lub \u201eodczyt\u201d. W komplet urz\u0105dzenia wchodzi\u0142 mikrofon MDO VIII-1.6.08.6 i s\u0142uchawki T3\/C-3152-563. Przewidziano wsp\u00f3\u0142prac\u0119 dw\u00f3ch magnetofon\u00f3w \u0142\u0105czonych kablem po\u0142\u0105czeniowym. Zerwane ta\u015bmy mo\u017cna by\u0142o \u0142\u0105czy\u0107 za pomoc\u0105 klejenia klejem odpowiednim dla rodzaju ta\u015bmy lub \u0142\u0105czy\u0107 za pomoc\u0105 specjalnej ta\u015bmy klej\u0105cej (PES Scotch).<\/p>\n Lampowy stacjonarny magnetofon M-64 przeznaczony by\u0142 do zapisu i odtwarzania elektrycznych sygna\u0142\u00f3w w przedziale cz\u0119stotliwo\u015bci akustycznych. Zabezpiecza\u0142 on zapis sygna\u0142\u00f3w z mikrofonu oraz sygna\u0142\u00f3w tonalnych i telegraficznych z wyj\u015bcia odbiornika radiowego, odtwarzania tych sygna\u0142\u00f3w i ich kasowania. Produkowany by\u0142 w kilku zak\u0142adach przemys\u0142owych ZSRR w latach 1964-1989. W lotnictwie WP stosowany by\u0142 w ukompletowaniu aparatowni ARO KU. W magnetofonie zastosowano zapis jednokana\u0142owy dwu\u015bcie\u017ckowy na ta\u015bmie magnetofonowej typ 2 ( z tlenkiem chromu) o szeroko\u015bci szer. 6,25 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 ta\u015bmy na szpuli 500 m. W sk\u0142ad zestawu wchodz\u0105: magnetofon, pulpit zdalnego sterowania WK3.624.003, urz\u0105dzenie liniowe, autotransformator, elektromagnes do kasowania, mikrofon MD-44 lub MD-59. Wersja M-64M pozbawiona jest autotransformatora. Pulpit zdalnego sterowania pozwala sterowa\u0107 magnetofonem z odleg\u0142o\u015bci do 20 m. W magnetofonie zastosowano 4 g\u0142owice magnetyczne : zapisuj\u0105ca, \u015bcieraj\u0105ca i dwie odtwarzaj\u0105ce. Mechanizm przesuwu ta\u015bmy wyposa\u017cono w trzy silniki elektryczne g\u0142\u00f3wny nap\u0119dowy DM-3 oraz lewy i prawy przewijaj\u0105ce DPN-1. Ch\u0142odzenie element\u00f3w zapewnia\u0142 wentylator G-31A. Dla pr\u0119dko\u015bci przesuwu ta\u015bmy 76,2; 38,1; 19,05 cm\/sek na wa\u0142ek nap\u0119du nak\u0142adano nasadk\u0119 \u00d8 \u2013 9,8 mm oznaczon\u0105 czerwonym kolorem. Dla pr\u0119dko\u015bci 28 cm\/sek nasadk\u0119 o \u015brednicy 7,25 mm oznaczona czarnym kolorem. Dla pr\u0119dko\u015bci 9,53 cm\/sek na wa\u0142ek nap\u0119du nie nak\u0142ada si\u0119 nasadki. Magnetofon wyposa\u017cony by\u0142 dodatkowo w okr\u0105g\u0142\u0105 kaset\u0119 mieszcz\u0105c\u0105 20-30 m ta\u015bmy sklejonej w p\u0119tl\u0119 (ta\u015bma bez ko\u0144ca). Kaseta metalowa z pokryw\u0105 zdejmowan\u0105 do pracy, mie\u015bci\u0142a wewn\u0105trz sk\u0142adan\u0105 r\u0119koje\u015b\u0107 do obracania kasety podczas nawijania ta\u015bmy. Kaseta umo\u017cliwia\u0142a nagrywanie w trybie automatycznym ograniczonych w czasie komunikat\u00f3w a tak\u017ce odtwarzanie ich z powtarzaln\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 np. sygna\u0142y wezwania pomocy, komunikaty o zagro\u017ceniach i inne.<\/p>\n W lotnictwie WP u\u017cywane by\u0142y w czasach PRL-u r\u00f3\u017cne typy specjalnych magnetofon\u00f3w produkcji rosyjskiej, polskiej a nawet w\u0119gierskiej i NRD-owskiej by\u0142y to ta\u015bmowe rosyjskie Dniepr, MAG-8M, M-64 \u201eZwuk-1\u201d polskie ZRK \u201eTonette\u201d, ZRK \u201eKrokus\u201d, ZRK MAK-S i MAK2-S, w\u0119gierski SHR-208 i enerdowski RFT \u201eSzmaragd\u201d, drutowych rosyjskich MIZ-10, MN-61, MS-61 oraz kasetowych rejestrator\u00f3w RK-84 i Elmasz RK-1681T (rejestrator kasetowy z automatycznym nagrywaniem czasu, stosowany na startowym stanowisku dowodzenia SSD-2). Cywilne magnetofony u\u017cywane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie w sekcjach polityczno – wychowawczych gdzie u\u017cywano magnetofon\u00f3w szpulowych lub kasetowych polskiej produkcji np. ZRK \u201eTonette\u201d, ZRK \u201eMelodia\u201d, ZK 140, ZK-145, MK-121, MK-125 i innych. Do cel\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci u\u017cywano telefonicznych aparat\u00f3w zg\u0142oszeniowych ZRK Unitra AZ-720 wyposa\u017conych w specjaln\u0105 kaset\u0119 z ta\u015bm\u0105 bez ko\u0144ca lub Unitra Lubart\u00f3w TAZ-480 z klasyczn\u0105 kaset\u0105 CC. Magnetofon\u00f3w u\u017cywano tak\u017ce w marynarce, wojskach rakietowych (ruchome stanowiska dowodzenia), w, Wojskowej S\u0142u\u017cbie Wewn\u0119trznej czy te\u017c sekcjach polityczno \u2013wychowawczych (polowe rozg\u0142o\u015bnie elektroakustyczne, kluby \u017co\u0142nierskie). Magnetofony najcz\u0119\u015bciej nie wchodzi\u0142y w sk\u0142ad urz\u0105dzenia wi\u0119c by\u0142y zamawiane osobno dlatego te\u017c np. radionamiernik ARP-6 m\u00f3g\u0142 by\u0107 ukompletowany w magnetofony MAG-8\/MIZ-10\/MN-61\/MAK-S. Ponadto czas u\u017cywalno\u015bci magnetofonu by\u0142 z regu\u0142y kr\u00f3tszy ni\u017c czas u\u017cywalno\u015bci sprz\u0119tu, na kt\u00f3rym go umieszczono. Powodowa\u0142o to z czasem wymian\u0119 magnetofonu na inny. Przyk\u0142adowo drutowe magnetofony MN-61 na radiostacjach R-831 po wybrakowaniu zast\u0119powane by\u0142y kasetowymi rejestratorami RK-84.<\/p>\n Apparat \u201eZwuk-1\u201d M-64 opisanije i instrukcija po ekcpluatacii, 1971.<\/p>\n Apparat \u201eMezon\u201d techniczeskoje opisanije i instrukcija po ekspluatacji 1973.<\/p>\n Magnetofon dyskowy P-181 opis techniczny i eksploatacja, Warszawa 1971.<\/p>\n Magnetofon MAK-S, instrukcja obs\u0142ugi, Warszawa, bez roku wydania.<\/p>\n Naziemnyj magnitofon MN-61, bez roku wydania.<\/p>\n Opis i eksploatacja magnetofonu MN-61, Warszawa 1968.<\/p>\n Opis techniczny i eksploatacja magnetofonu pok\u0142adowego MS-61, Warszawa 1968.<\/p>\n Opracowa\u0142 Marek Kaiper<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W lotnictwie wojskowym w czasach PRL-u do nagrywania rozm\u00f3w ziemia – powietrze , rozm\u00f3w telefonicznych a tak\u017ce do cel\u00f3w specjalnych u\u017cywano r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w magnetofon\u00f3w najcz\u0119\u015bciej produkcji ZSRR. Kraj ten mia\u0142 do\u015bwiadczenie w zapisie d\u017awi\u0119ku, kt\u00f3re prowadzono wielotorowo. To znaczy pracowano nad systemami zapisu elektromechanicznego d\u017awi\u0119ku metod\u0105 \u017c\u0142obienia rowk\u00f3w na ta\u015bmie filmowej 35 mm (szorinofon \u2013 nazwa od nazwiska konstruktora A.F. Szorina). Czyli zamiast \u017c\u0142obi\u0107 rowek d\u017awi\u0119kowy na cylindrze fonografu czy na p\u0142ycie gramofonowej zastosowano \u017c\u0142obienie na ta\u015bmie. Kolejn\u0105 metod\u0105 by\u0142 zapis optyczny na ta\u015bmie papierowej o szeroko\u015bci 35 mm. Szorinofony tak\u017ce w wersjach przeno\u015bnych nagrywa\u0142y na ta\u015bmie filmowej wycinaj\u0105c specjalnym rubinowym lub szafirowym rylcem rowki d\u017awi\u0119kowe na sklejonej w pier\u015bcie\u0144 ta\u015bmie fotograficznej 35 mm, mie\u015bci\u0142o si\u0119 na niej 8 \u015bcie\u017cek. Przy odtwarzaniu zamieniano rylec na stalow\u0105 ig\u0142\u0119. Nie by\u0142a to zbyt dobra technika nagra\u0144 ze wzgl\u0119du na z\u0142\u0105 jako\u015b\u0107 \u00f3wczesnych celuloidowych ta\u015bm filmowych. Po wojnie szorinofony kr\u00f3tko u\u017cywa\u0142o Polskie Radio. Podobne urz\u0105dzenie opracowa\u0142 niemiecki in\u017cynier Karl Daniel z firmy Tefi \u2013 Apparatebau, w 1930 roku. Jego urz\u0105dzenie nazwane tefifonem tak\u017ce zapisywa\u0142o rylcem rowki d\u017awi\u0119kowe na zap\u0119tlonej ta\u015bmie d\u0142ugo\u015bci 30 m z pr\u0119dko\u015bci\u0105 19 cm\/sek. Jednak ta\u015bma by\u0142a z polichlorku winylu specjalnie produkowana dla tego urz\u0105dzenia. Produkcja od roku 1939 przeznaczona by\u0142a dla wojska, od jej zako\u0144czenia dost\u0119pna by\u0142a do cel\u00f3w prywatnych, w produkcji do pocz\u0105tku lat 70-tych. W sprzeda\u017cy by\u0142y utwory muzyki powa\u017cnej umieszczane na ta\u015bmach w kasecie niewiele wi\u0119kszej od p\u00f3\u017aniejszych kaset magnetofonowych typu 8-Track. Dla Luftwaffe podczas wojny opracowano na bazie tefifonu urz\u0105dzenie SKG 1 (Sprachkennungsgeber) do radiolatarni, wprowadzaj\u0105ce do jej sygna\u0142u prowadz\u0105cego samolot um\u00f3wione has\u0142o np. imi\u0119 \u017ce\u0144skie wypowiadane kobiecym g\u0142osem. Zapobiega\u0142o to kierowaniu samolot\u00f3w do wrogich fa\u0142szywych radiolatar\u0144. Pierwszym niemieckim seryjnym magnetofonem szpulowym by\u0142 AEG k1(1935 r), co zapocz\u0105tkowa\u0142o seri\u0119 k2, k3, k4. Niemieckie wojsko u\u017cywa\u0142o tak\u017ce magnetofon\u00f3w szpulowych AEG Tonschreiber b (Berta) , b1, b2, c (Cesar), d (Dora). Ciekawostk\u0105 by\u0142 AEG Tonschreiber c (Cesar) z nap\u0119dem silnikiem spr\u0119\u017cynowym nakr\u0119canym korbk\u0105. Po wojnie takie rozwi\u0105zanie zastosowano w magnetofonach reporterskich Nagra II (1953), MIZ-8 (1953) i Dniepr-8 (1954) . Niemieckie magnetofony pocz\u0105tkowo u\u017cywa\u0142y specjalnej ta\u015bmy z wytrzyma\u0142ego papieru o szeroko\u015bci 6,5 mm pokrytej drobinami \u017celaza (patent Fritz Pfleumer 1928). W 1936 roku w koncernie BASF opracowano now\u0105 wytrzyma\u0142\u0105 ta\u015bm\u0119 z octanu celulozy z warstw\u0105 aktywn\u0105 z tlenku \u017celaza Fe3O4 a nast\u0119pnie z Fe3O3 nazwan\u0105 typ C. W 1938 roku w BASF wdro\u017cono do produkcji ta\u015bm\u0119 magnetofonow\u0105 z polichlorku winylu nazwan\u0105 typ L, kt\u00f3r\u0105 w 1942 zmodernizowano i nazwano LG. Po wojnie produkowano ta\u015bmy z foli z acetylocelulozy (ta\u015bmy F i FR), chlorku poliwinylowego (ta\u015bmy FSR, LGR) oraz poliestru (ta\u015bmy PE i PES). Znormalizowano tak\u017ce szeroko\u015b\u0107 ta\u015bmy, kt\u00f3ra dla magnetofon\u00f3w szpulowych wynosi 6,25 mm i 3,81 mm dla kaset kompaktowych CC i mikrokaset. Ta\u015bmy ze wzgl\u0119du na sk\u0142ad warstwy aktywnej magnetycznie podzielono na 4 grupy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-993","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/993","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=993"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/993\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3835,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/993\/revisions\/3835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Dane techniczne magnetofonu P-181.<\/h3>\n
Magnetofon drutowy MN-61.<\/h3>\n
Dane techniczne magnetofonu MN-61.<\/h3>\n
Magnetofon ta\u015bmowy MAK-S.<\/h3>\n
Dane techniczne magnetofonu MAK-S.<\/h3>\n
Magnetofon M-64 \u201eZwuk-1\u201d.<\/h3>\n
Dane techniczne magnetofonu M-64.<\/h3>\n
Czas nieprzerwanego zapisu.<\/h3>\n
Zako\u0144czenie.<\/h3>\n
BIBLIOGRAFIA<\/h3>\n