{"id":981,"date":"2021-02-11T20:21:05","date_gmt":"2021-02-11T19:21:05","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2021\/02\/11\/aparaty-telekopiowe-w-lotnictwie-wojskowym-w-czasach-prl-u-marek-kaiper\/"},"modified":"2024-07-13T18:59:07","modified_gmt":"2024-07-13T16:59:07","slug":"aparaty-telekopiowe-w-lotnictwie-wojskowym-w-czasach-prl-u-marek-kaiper","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=981&lang=pl","title":{"rendered":"Aparaty telekopiowe w lotnictwie wojskowym w czasach PRL-u. Marek Kaiper"},"content":{"rendered":"<p>2021 rok<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Marek Kaiper<\/p>\n<h3 id=\"Aparaty-telekopiowe-w-lotnictwie-wojskowym-w-czasach-PRL-u.-Marek-Kaiper\"  >Aparaty telekopiowe w lotnictwie wojskowym w czasach PRL-u. Marek Kaiper<\/h3>\n<p>W wielu instytucjach pa\u0144stwowych PRL, w tym w wojsku istnia\u0142a potrzeba przesy\u0142ania dokument\u00f3w drog\u0105 radiow\u0105 lub liniami telefonicznymi. Do tego celu s\u0142u\u017cy\u0142y r\u00f3\u017cnego rodzaju aparaty telekopiowe przesy\u0142aj\u0105ce fotografie lub rysunki. W lotnictwie wojskowym stacje i biura meteorologiczne odbiera\u0142y nadawane drog\u0105 radiow\u0105 mapy synoptyczne. Sztaby zwi\u0105zk\u00f3w taktycznych i operacyjnych mia\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 przesy\u0142ania liniami telekomunikacyjnymi  schemat\u00f3w operacyjnych, map, r\u0119kopis\u00f3w, tabel, maszynopis\u00f3w oraz szkic\u00f3w i rysunk\u00f3w a tak\u017ce innych dokument\u00f3w przesy\u0142anych za pomoc\u0105 aparat\u00f3w telekopiowych. Oczywi\u015bcie nie wszystkie dokumenty nadawa\u0142y si\u0119 do przes\u0142ania za pomoc\u0105  \u00f3wczesnych drukuj\u0105cych aparat\u00f3w  telekopiowych. Nie nadawa\u0142y si\u0119 fotografie z wyj\u0105tkiem fotografii szkic\u00f3w lub rysunk\u00f3w technicznych,  odbitki z powielacza spirytusowego, dokumenty wykonane przy pomocy kalki o\u0142\u00f3wkowej, dokumenty wykonane na papierze termoczu\u0142ym,  \u015bwiat\u0142okopie odbite na papierze diazowym kopiarkami heliograficznymi  (na\u015bwietlanie ultrafioletowe). Czyli kopiowanie kontaktowe rysunk\u00f3w technicznych z kalki kre\u015blarskiej, na \u015bwiat\u0142oczu\u0142y papier diazowy (BKorS, BKorN, BFW, BFN, MP-4 i inny). Do przesy\u0142ania fotografii s\u0142u\u017cy\u0142y specjalne aparaty fototelegraficzne, w kt\u00f3rych przy odbiorze  na\u015bwietlano papier fotograficzny, nast\u0119pnie kaset\u0119 z na\u015bwietlonym papierem przekazywano do laboratorium fotograficznego gdzie fotografi\u0119 wywo\u0142ywano i utrwalano. W ZSRR by\u0142y to u\u017cywane w latach 60-tych XX wieku b\u0119bnowe aparaty, nadawczy F2DB \u201eNewa\u201d i odbiorczy F2PB \u201eNewa\u201d. W WP u\u017cywane by\u0142y do cel\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci specjalnej aparaty TB-2P i R-348 \u201eMassztab\u201d (rejestruj\u0105cy sygna\u0142y telegraficzne na papierze elektrochemicznym). R-348 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142  z odbiornikiem radiowym R-250. Do wojskowej \u0142\u0105czno\u015bci specjalnej  wykorzystywano tak\u017ce  aparaty F3D11 nadawczy i F3P11 odbiorczy.<\/p>\n<p>W u\u017cyciu by\u0142o kilka nazw aparat\u00f3w telekopiowych, nazywanych symilografami, faksymilografami, synoptografami i fototelegrafami. Dzieli\u0142y si\u0119 one wed\u0142ug rodzaju zapisu na dwie g\u0142\u00f3wne grupy: aparaty kontrastowe o zapisie czarno-bia\u0142ym i aparaty odcieniowe o zapisie fotograficznym tak\u017ce kolorowym. Przes\u0142anie i odbi\u00f3r dokumentu poprzedzone s\u0105 jego analiz\u0105  optyczn\u0105, w kt\u00f3rej jest on podzielony na linie rozwini\u0119cia. Jest ni\u0105 droga \u015bwietlnej plamki o\u015bwietlaj\u0105cej od jednego ko\u0144ca dokumentu do drugiego. Liczb\u0119  linii rozwini\u0119cia na 1 mm nazywamy g\u0119sto\u015bci\u0105 analizy. Podczas analizy dokumentu plamka o\u015bwietlaj\u0105ca (plamka rozwini\u0119cia) o\u015bwietla element linii rozwini\u0119cia a odbite od niego \u015bwiat\u0142o pada na fotokom\u00f3rk\u0119 przetwarzaj\u0105c\u0105 odbite \u015bwiat\u0142o na impulsy elektryczne. Ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a odbitego od punktu bia\u0142ego jest wi\u0119ksza od ilo\u015bci \u015bwiat\u0142a odbitego od punktu czarnego. Przesuwanie si\u0119 uk\u0142adu analizuj\u0105cego wzd\u0142u\u017c linii rozwini\u0119cia  powoduje jej ca\u0142kowit\u0105 analiz\u0119. W aparacie odbiorczym impulsy te rozpoczynaj\u0105 proces syntezy dokumentu uruchamiaj\u0105c zesp\u00f3\u0142 zapisuj\u0105cy.<\/p>\n<p>Istnieje kilka rodzaj\u00f3w zapisu: elektromechaniczny, elektrochemiczny, elektrostatyczny, fotograficzny, termochemiczny, elektrotermiczny i inne. Konstrukcyjnie w zale\u017cno\u015bci od ruchu zespo\u0142u analizuj\u0105cego lub odtwarzaj\u0105cego aparaty telekopiowe dziel\u0105 si\u0119 na b\u0119bnowe z spiraln\u0105 lini\u0105 rozwini\u0119cia spowodowan\u0105 przez obracaj\u0105cy si\u0119 b\u0119ben z dokumentem i przesuwaj\u0105cy si\u0119 wzd\u0142u\u017c niego zesp\u00f3\u0142 optyczny. Innym rozwi\u0105zaniem jest nieruchomy zesp\u00f3\u0142  analizuj\u0105co-zapisuj\u0105cy i b\u0119ben obracaj\u0105cy si\u0119  z jednoczesnym przesuwem na \u015brubowej osi. Rozwini\u0119cie p\u0142askie to takie, w kt\u00f3rym zesp\u00f3\u0142 analizuj\u0105cy i zapisuj\u0105cy przesuwa si\u0119 w poprzek u\u0142o\u017conego p\u0142asko dokumentu lub odwijanego z rolki papieru. Po zako\u0144czeniu linii rozwini\u0119cia analizy lub syntezy dokumentu, przesuwa si\u0119 on o kolejn\u0105 lini\u0119. Elementami zapisu p\u0142askiego mog\u0105 by\u0107 ta\u015bma sklejona w p\u0119tl\u0119 odbijaj\u0105ca na papierze ca\u0142\u0105 lini\u0119 rozwini\u0119cia,  spirala przestrzenna, ruchome szpilki i linie szpilkowe. W tej ostatniej ilo\u015b\u0107 szpilek odpowiada ka\u017cdemu elementowi linii rozwini\u0119cia. Oczywi\u015bcie podczas analizy i syntezy dokumentu, musi istnie\u0107 synchronizacja aparat\u00f3w nadawczego z odbiorczym. Musz\u0105 one tak\u017ce pracowa\u0107 na jednakowych modu\u0142ach wsp\u00f3\u0142pracy. Dla aparat\u00f3w b\u0119bnowych jest to zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy  \u015brednic\u0105 b\u0119bna, skokiem linii rozwini\u0119cia i g\u0119sto\u015bci\u0105 linii rozwini\u0119cia. Dla aparat\u00f3w z analiz\u0105 p\u0142ask\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 ta zawarta jest miedzy d\u0142ugo\u015bci\u0105 linii rozwini\u0119cia a g\u0119sto\u015bci\u0105 linii rozwini\u0119cia (ilo\u015b\u0107 linii na 1 mm). Modu\u0142y dla synoptograf\u00f3w uzgodnione by\u0142y przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Metrologiczn\u0105 (WMO) i wynosz\u0105 one 576 i 288.<\/p>\n<h3 id=\"B\u0119bnowy-aparat-telekopiowy--TB-2P.\"  >B\u0119bnowy aparat telekopiowy  TB-2P.<\/h3>\n<p>Aparat telekopiowy b\u0119bnowy nadawczo &#8211;  odbiorczy  TB-2P  produkcji Wielkopolskich Zak\u0142ad\u00f3w Teletechnicznych \u201eTELETRA\u201d w Poznaniu by\u0142 rozwini\u0119ciem aparatu TB-1 tej samej firmy. U\u017cywany by\u0142 w sieciach \u0142\u0105czno\u015bci sztab\u00f3w korpus\u00f3w. Jedne z ostatnich aparat\u00f3w TB-2P zosta\u0142y wybrakowane w 1997 roku w I Korpusie Obrony Powietrznej w Warszawie. Ciekawostk\u0105 jest fakt \u017ce fabrycznie nowych aparat\u00f3w nie chcia\u0142o przyj\u0105\u0107 w darze Muzeum Techniki NOT w Warszawie t\u0142umacz\u0105c, \u017ce ma zbyt wiele eksponat\u00f3w, wobec czego przekazano je filii Muzeum WP na warszawskiej Sadybie.<\/p>\n<p>W aparacie tym uk\u0142ad mechaniczny  za pomoc\u0105 silnika histerezowego nap\u0119dza po przez przek\u0142adnie \u015blimakow\u0105 dwie pary k\u00f3\u0142 z\u0119batych. W zale\u017cno\u015bci od po\u0142o\u017cenia prze\u0142\u0105cznika pr\u0119dko\u015bci  60\/120 obr\/min. Jedna z tych par jest za pomoc\u0105 sprz\u0119g\u0142a k\u0142owego pod\u0142\u0105czona do nap\u0119du. B\u0119ben po\u0142\u0105czony jest za pomoc\u0105 k\u00f3\u0142 z\u0119batych ze \u015brub\u0105 poci\u0105gow\u0105 (\u015blimakiem), kt\u00f3ra obracaj\u0105c si\u0119 przesuwa karetk\u0119 analizuj\u0105co \u2013 zapisuj\u0105c\u0105. Po doj\u015bciu karetki  do ko\u0144ca analizowanego dokumentu prze\u0142\u0105cznik kra\u0144cowy wy\u0142\u0105cza silnik nap\u0119du a w\u0142\u0105cza silnik pr\u0105du sta\u0142ego ustawiaj\u0105cy karetk\u0119 w pozycji wyj\u015bciowej.  Naci\u015bniecie klawisza nadawanie lub odbi\u00f3r przy\u0142\u0105cza aparat do linii telefonicznej od\u0142\u0105czaj\u0105c telefon. Nadawanie lub odbi\u00f3r wymagaj\u0105 za\u0142o\u017cenia na b\u0119ben przy nadawaniu rysunku a przy odbiorze czystej kartki papieru formatu A4. Podczas nadawania prac\u0105 generatora  &#8211; modulatora steruje przerzutnik wysy\u0142aj\u0105c przy analizie jasnego pola sygna\u0142 o cz\u0119stotliwo\u015bci 2300 Hz (biel) a przy analizie ciemnego pola sygna\u0142 1500 Hz (czarny). Urz\u0105dzenie zapisuj\u0105ce typu elektromechanicznego zapisuje fioletowym tuszem za pomoc\u0105 k\u00f3\u0142ka pisz\u0105cego. Aparat m\u00f3g\u0142 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z z centralami telefonicznymi MB, CB i CA. Nawi\u0105zanie \u0142\u0105czno\u015bci z abonentem uzyskiwa\u0142o si\u0119 przy pomocy aparatu telefonicznego z tarcz\u0105. W czasie rozmowy mo\u017cn\u0105 przesy\u0142a\u0107 obrazy jednak rozmowa na czas przes\u0142ania jest przerwana lecz nie roz\u0142\u0105czona i mo\u017ce by\u0107 ponownie kontynuowana po zako\u0144czeniu przesy\u0142ania.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/26c480fa785fe2bc857f0fe3e077e4a8c1851876\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/26c480fa785fe2bc857f0fe3e077e4a8c1851876\" alt=\"Aparat telekopiowy TB-2P\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Aparat telekopiowy TB-2P<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/0c0fa5c1d9a2a2df601a19283aade06acf6129c4\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/0c0fa5c1d9a2a2df601a19283aade06acf6129c4\" alt=\"Aparat telekopiowy TB-2\/P rysunek: Instytut \u0141\u0105czno\u015bci \u201eProblemy \u0141\u0105czno\u015bci\u201d , Warszawa 1972, nr 88\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Aparat telekopiowy TB-2\/P rysunek: Instytut \u0141\u0105czno\u015bci \u201eProblemy \u0141\u0105czno\u015bci\u201d , Warszawa 1972, nr 88<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Dane-techniczne-aparatu-telekopiowego-TB-2P.\"  >Dane techniczne aparatu telekopiowego TB-2P.<\/h3>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/90e274200a68e827297b9f71839467511ea10661\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/90e274200a68e827297b9f71839467511ea10661\" alt=\"Dane techniczne aparatu telekopiowego TB-2P\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Dane techniczne aparatu telekopiowego TB-2P<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Synoptograf-RHF-2.\"  >Synoptograf RHF-2.<\/h3>\n<p>Synoptograf RHF-2 produkcji  Sp\u00f3\u0142dzielni Pracy \u201eRadiotechnika\u201d z Wroc\u0142awia. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 on z d\u0142ugofalowym komunikacyjnym odbiornikiem radiowym ODF-100R tej samej firmy lub odbiornikiem Radmor OK 106 poprzez konwerter KFM-500. Synoptograf dzia\u0142a na zasadzie rozwini\u0119cia p\u0142askiego z ta\u015bm\u0105 rejestruj\u0105c\u0105 bez ko\u0144ca. Jest ona wykorzystana do zapisu na niej fioletowym tuszem poszczeg\u00f3lnych linii rozwini\u0119cia a nast\u0119pnie odbijania zapisanych punkt\u00f3w linii na papierze odwijanym z rolki. Odebrany z odbiornika sygna\u0142 po wzmocnieniu uruchamia elektromagnes, przed kt\u00f3rym za pomoc\u0105 rolek prowadz\u0105cych przesuwa si\u0119 ta\u015bma rejestruj\u0105ca (ta\u015bma bez ko\u0144ca). Ka\u017cde przyci\u0105gniecie kotwicy elektromagnesu powoduje dotkni\u0119cie k\u00f3\u0142ka drukuj\u0105cego do rejestruj\u0105cej ta\u015bmy plastikowej, co pozostawia \u015blad tuszu (punkt). K\u00f3\u0142ko pisz\u0105ce zwil\u017cane by\u0142o przez gumowy pasek bez ko\u0144ca przenosz\u0105cy tusz z filcowego pier\u015bcienia na jego  obrotowym zbiorniczku. Wydrukowanie ca\u0142ej linii odbywa si\u0119 za pomoc\u0105 kolejnego elektromagnesu, kt\u00f3ry za pomoc\u0105  d\u017awigni powoduje uderzenie szyny drukuj\u0105cej w ta\u015bm\u0119 rejestruj\u0105c\u0105 i jednocze\u015bnie razem z ni\u0105 w papier. Zostaje na nim odbita ca\u0142a linia rozwini\u0119cia. Czyszczenie ta\u015bmy rejestruj\u0105cej (bez ko\u0144ca) odbywa sie za pomoc\u0105 \u015bcierania przez odwijan\u0105 automatycznie z kr\u0105\u017cka ta\u015bm\u0119 z bibu\u0142y ch\u0142on\u0105cej tusz (bibu\u0142a kasuj\u0105ca), przesuwaj\u0105c\u0105 si\u0119 przeciwbie\u017cnie do ta\u015bmy rejestruj\u0105cej. Zu\u017cycie tuszu w ci\u0105gu 8 godzin pracy ci\u0105g\u0142ej wynosi\u0142o 3,5 cm3 jednocze\u015bnie zu\u017cywano 19 m bibu\u0142y czyszcz\u0105cej. Dalszym rozwini\u0119ciem aparatu RHF-2 by\u0142 synoptograf RHF-3 tej samej firmy. Synoptograf RHF-2 by\u0142 urz\u0105dzeniem lampowym, RHF-3 lampowo \u2013 tranzystorowym. Synoptografy te cechowa\u0142a g\u0142o\u015bn\u0105 praca (stukanie szyn drukuj\u0105cych), wydrukowane mapy by\u0142y czytelne.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/1f1bde7950a4732dabf504eb1b6cd00c15361910\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/1f1bde7950a4732dabf504eb1b6cd00c15361910\" alt=\"Synoptograf RHF-2. Fotografia z &quot;Historyczna Broszura Sp\u00f3\u0142dzielni Radiotechnika&quot;\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf RHF-2. Fotografia z &quot;Historyczna Broszura Sp\u00f3\u0142dzielni Radiotechnika&quot;<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/877295c2a01d1c6a10ccbe64debda9e566c33dfc\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/877295c2a01d1c6a10ccbe64debda9e566c33dfc\" alt=\"Synoptograf RHF-3, rysunek z instrukcji\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf RHF-3, rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/8f067c75496338d22ca04f348fe6e1e53aa3ba7e\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/8f067c75496338d22ca04f348fe6e1e53aa3ba7e\" alt=\"Synoptograf RHF-3 p\u0142yta czo\u0142owa, rysunek z instrukcji\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf RHF-3 p\u0142yta czo\u0142owa, rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/675a94addfae162a76579785233e8adadee7bba3\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/675a94addfae162a76579785233e8adadee7bba3\" alt=\"Synoptograf RHF-3 widok z g\u00f3ry (zdj\u0119ta os\u0142ona), rysunek z instrukcji\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf RHF-3 widok z g\u00f3ry (zdj\u0119ta os\u0142ona), rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/95ddd1f157196bc99b4f0f0cae94dd5e77e59ced\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/95ddd1f157196bc99b4f0f0cae94dd5e77e59ced\" alt=\"Synoptograf RHF-3 elementy pisaka, rysunek z instrukcji\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf RHF-3 elementy pisaka, rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Dane-techniczne-synoptograf\u00f3w-RHF.\"  >Dane techniczne synoptograf\u00f3w RHF.<\/h3>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/8c346166e941cb99c45a83372058d7832014afe3\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/8c346166e941cb99c45a83372058d7832014afe3\" alt=\"Dane techniczne synoptograf\u00f3w RHF-2, RHF-3\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Dane techniczne synoptograf\u00f3w RHF-2, RHF-3<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/db0f01e65a3283132ff810a142b7aa328137ba1f\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/db0f01e65a3283132ff810a142b7aa328137ba1f\" alt=\"Synoptograf RHF-3\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf RHF-3<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Synoptograf-FAK-P.\"  >Synoptograf FAK-P.<\/h3>\n<p>Przeznaczony by\u0142 do odbioru map synoptycznych rysunk\u00f3w, obraz\u00f3w czarno-bia\u0142ych  i p\u00f3\u0142tonowych.  Odbiera\u0142 sygna\u0142y modulowane amplitudowo, cz\u0119stotliwo\u015bciowo lub amplitudowo-cz\u0119stotliwo\u015bciowo. Przystosowany by\u0142 do pracy z kana\u0142em \u0142\u0105czno\u015bci radiowej (odbiornik EKD-300) lub przewodowej telefonicznej. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z aparatem telekopiowym nadawczym FAK-DM. Synoptograf ten by\u0142 dalszym rozwojem rosyjskiego elektrochemicznego synoptografu FTAK-2P \u201e \u0141adoga\u201d (1958). W 1962 opracowano aparat nadawczy FAK-D, potem odbiorczy FAK-P. Kolejnym rozwojem aparat\u00f3w FAK-D i FAK-P by\u0142y aparaty  F3D11 \u201eIniej-D\u201d (nadawczy) i F3P11 \u201eIniej \u2013 P\u201d (odbiorczy). Zastosowano w nich zapis p\u0142aski realizowany za pomoc\u0105 spirali przestrzennej (helikoidy). W rozwi\u0105zaniu tym b\u0119ben ze spiral\u0105 przestrzenn\u0105 obraca si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 jednego obrotu na lini\u0119 rozwini\u0119cia. W czasie obrotu punkt styku spirali z papierem przesuwa si\u0119 prostoliniowo, co odpowiada po\u0142o\u017ceniu linii rozwini\u0119cia. Przesuni\u0119cie papieru odbywa si\u0119 po doj\u015bciu punktu styku do ko\u0144ca linii rozwini\u0119cia. Urz\u0105dzenie zapisuj\u0105ce sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch elektrod dotykaj\u0105cych papieru elektrochemicznego z jego obu stron. Elektroda drutowa umieszczona na spirali b\u0119bna i n\u00f3\u017c dotykaj\u0105cy papieru z drugiej strony. N\u00f3\u017a ten ma form\u0119 stalowej ta\u015bmy bez ko\u0144ca przesuwaj\u0105cej si\u0119 na rolkach, by\u0142a ona nap\u0119dzana przez uk\u0142ad nap\u0119dowy b\u0119bna. Elektroda drutowa na b\u0119bnie, kt\u00f3ry ma form\u0119  a\u017curowego \u015blimaka umieszczona jest na p\u0142askich spr\u0119\u017cynkach z wyci\u0119ciem na drut. Z lewej strony umieszczono na osi b\u0119bna pier\u015bcie\u0144 \u015blizgowy dostarczaj\u0105cy napi\u0119cie zapisu do drutowej elektrody spiralnej. B\u0119ben z elektrod\u0105 nap\u0119dzany by\u0142 silnikiem histerezowym GSD-231-10. \u0179r\u00f3d\u0142em cz\u0119stotliwo\u015bci synchronizacji 1200 Hz by\u0142 generator kamertonowy GK-1200-W.  W urz\u0105dzeniu telekopiowym FAK-P do drukowania map u\u017cywano papier elektrochemiczny EHB-6 lub EHB-4. By\u0142 to wilgotny papier nawini\u0119ty na szpul\u0119, nas\u0105czony substancj\u0105 chemiczn\u0105  przeznaczony do drukowania map. Pod wp\u0142ywem impuls\u00f3w pr\u0105dowych przep\u0142ywaj\u0105cych przez papier z elektrody drutowej do no\u017cowej, w miejscach ich przep\u0142ywu papier czernia\u0142 tworz\u0105c na przesuwaj\u0105cej sie ta\u015bmie rysunek. Rolka papieru elektrochemicznego po wyj\u0119ciu z foliowego opakowania wk\u0142adana by\u0142a do  szczelnej kasety w synoptografie, zabezpiecza\u0142o to papier przed wysychaniem. Synoptograf F3P11 \u201eIniej-P\u201d by\u0142 unowocze\u015bnion\u0105 wersj\u0105 synoptografu FAK-P, g\u0142\u00f3wn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 by\u0142a dodatkowa pr\u0119dko\u015b\u0107 wybierania 240 linii\/min.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/437b5272136f50e073ebf730623d03074870e3d5\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/437b5272136f50e073ebf730623d03074870e3d5\" alt=\"Synoptograf FAK-P, fotografia z instrukcji\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf FAK-P, fotografia z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/099fd07dbdca8203518d1f01d0335359757dd3b1\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/099fd07dbdca8203518d1f01d0335359757dd3b1\" alt=\"Synoptograf F3Pii\u201dIniej-P\u201d, rysunek z instrukcji\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf F3Pii\u201dIniej-P\u201d, rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/459e671252fdc482d8bce513dba860b42c7469aa\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/459e671252fdc482d8bce513dba860b42c7469aa\" alt=\"Synoptograf F3Pii\u201dIniej-P\u201d-zasilacz, rysunek z instrukcji\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf F3Pii\u201dIniej-P\u201d-zasilacz, rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/164359fee81e0b3d8a033ce8b92d8d2ef37a7396\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/164359fee81e0b3d8a033ce8b92d8d2ef37a7396\" alt=\"Synoptograf F3P11 \u201eIniej \u2013P\u2019, rysunek z instrukcji\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Synoptograf F3P11 \u201eIniej \u2013P\u2019, rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Dane--techniczne-aparatu-FAK-P.\"  >Dane  techniczne aparatu FAK-P.<\/h3>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/dbe4af0bc6915b07e6115105327fe934c36d65d9\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/dbe4af0bc6915b07e6115105327fe934c36d65d9\" alt=\"Dane  techniczne aparatu FAK-P\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Dane  techniczne aparatu FAK-P<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Dane--techniczne-aparatu-F3P11-\u201eINIEJ-P\u201d.\"  >Dane  techniczne aparatu F3P11 \u201eINIEJ-P\u201d.<\/h3>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/e0daf8c941d0a59586e48793e3215d149ca2b5a3\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/e0daf8c941d0a59586e48793e3215d149ca2b5a3\" alt=\"Dane  techniczne aparatu F3P11 \u201eINIEJ-P\u201d\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Dane  techniczne aparatu F3P11 \u201eINIEJ-P\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Zako\u0144czenie.\"  >Zako\u0144czenie.<\/h3>\n<p>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie rozw\u00f3j techniki spowodowa\u0142 miniaturyzacj\u0119 aparat\u00f3w telekopiowych  przesy\u0142aj\u0105cych obrazy, druki lub rysunki liniami telefonicznymi. Aparaty te nazwano  telefaxami. W latach 90- tych XX wieku w WP stosowano telefaxy Panasonic KXF 13013 i inne. W urz\u0105dzeniach tych stosowane s\u0105 nowe techniki zapisu (termograficzna, kserograficzna i inne). P\u00f3\u0142przewodnikowe fotodiody wyeliminowa\u0142y fotokom\u00f3rki pr\u00f3\u017cniowe i fotopowielacze. Komputer, skaner, ploter i Internet wyeliminowa\u0142y synptografy. Synoptyk mo\u017ce zobaczy\u0107 interesuj\u0105ce go mapy pogody na ekranie komputerowego monitora, mo\u017ce je te\u017c w razie takiej potrzeby wydrukowa\u0107 na odpowiedniej drukarce , zapisuj\u0105cej systemem atramentowym, laserowym  czy te\u017c w technologii LED. W u\u017cyciu s\u0105 te\u017c urz\u0105dzeniu wielofunkcyjne,  drukarka, kopiarka, skaner i faks w jednym OKI MC-851+ A3 montowane na polowych stacjach meteorologicznych PSM-15.<\/p>\n<h3 id=\"BIBLIOGRAFIA\"  >BIBLIOGRAFIA<\/h3>\n<p>Apparat  F3P11\u201dIniej-P\u201d techniczeskoje opisanije i instrukcija po ekspluatacji, RD1. 271.004-01 TO.<\/p>\n<p>Apparat  FAK-P, techniczeskoje opisanije i instrukcija po ekspluatacii RD1.271.002-01 TO.<\/p>\n<p>Historyczna broszura Sp\u00f3\u0142dzielni Radiotechnika <a href=\"http:\/\/www.radiotechnikaserwis.pl\/uploads\/\/Historia\/radiotechnika_historia.pdf\">http:\/\/www.radiotechnikaserwis.pl\/uploads\/\/Historia\/radiotechnika_historia.pdf<\/a><\/p>\n<p>Instytut \u0141\u0105czno\u015bci , \u201eProblemy \u0141\u0105czno\u015bci\u201d Warszawa 1972, nr 88.<\/p>\n<p>Urz\u0105dzenie telekopiowe FAK-P  opis i eksploatacja,  Pozna\u0144 1978.<\/p>\n<p>Synoptograf RHF-3 instrukcja eksploatacji, Radiotechnika Wroc\u0142aw.<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Marek Kaiper<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W wielu instytucjach pa\u0144stwowych PRL, w tym w wojsku istnia\u0142a potrzeba przesy\u0142ania dokument\u00f3w drog\u0105 radiow\u0105 lub liniami telefonicznymi. Do tego celu s\u0142u\u017cy\u0142y r\u00f3\u017cnego rodzaju aparaty telekopiowe przesy\u0142aj\u0105ce fotografie lub rysunki. W lotnictwie wojskowym stacje i biura meteorologiczne odbiera\u0142y nadawane drog\u0105 radiow\u0105 mapy synoptyczne. Sztaby zwi\u0105zk\u00f3w taktycznych i operacyjnych mia\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 przesy\u0142ania liniami telekomunikacyjnymi  schemat\u00f3w operacyjnych, map, r\u0119kopis\u00f3w, tabel, maszynopis\u00f3w oraz szkic\u00f3w i rysunk\u00f3w a tak\u017ce innych dokument\u00f3w przesy\u0142anych za pomoc\u0105 aparat\u00f3w telekopiowych. Oczywi\u015bcie nie wszystkie dokumenty nadawa\u0142y si\u0119 do przes\u0142ania za pomoc\u0105  \u00f3wczesnych drukuj\u0105cych aparat\u00f3w  telekopiowych. Nie nadawa\u0142y si\u0119 fotografie z wyj\u0105tkiem fotografii szkic\u00f3w lub rysunk\u00f3w technicznych,  odbitki z powielacza spirytusowego, dokumenty wykonane przy pomocy kalki o\u0142\u00f3wkowej, dokumenty wykonane na papierze termoczu\u0142ym,  \u015bwiat\u0142okopie odbite na papierze diazowym kopiarkami heliograficznymi  (na\u015bwietlanie ultrafioletowe). Czyli kopiowanie kontaktowe rysunk\u00f3w technicznych z kalki kre\u015blarskiej, na \u015bwiat\u0142oczu\u0142y papier diazowy (BKorS, BKorN, BFW, BFN, MP-4 i inny). Do przesy\u0142ania fotografii s\u0142u\u017cy\u0142y specjalne aparaty fototelegraficzne, w kt\u00f3rych przy odbiorze  na\u015bwietlano papier fotograficzny, nast\u0119pnie kaset\u0119 z na\u015bwietlonym papierem przekazywano do laboratorium fotograficznego gdzie fotografi\u0119 wywo\u0142ywano i utrwalano. W ZSRR by\u0142y to u\u017cywane w latach 60-tych XX wieku b\u0119bnowe aparaty, nadawczy F2DB \u201eNewa\u201d i odbiorczy F2PB \u201eNewa\u201d. W WP u\u017cywane by\u0142y do cel\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci specjalnej aparaty TB-2P i R-348 \u201eMassztab\u201d (rejestruj\u0105cy sygna\u0142y telegraficzne na papierze elektrochemicznym). R-348 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142  z odbiornikiem radiowym R-250. Do wojskowej \u0142\u0105czno\u015bci specjalnej  wykorzystywano tak\u017ce  aparaty F3D11 nadawczy i F3P11 odbiorczy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-981","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=981"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3836,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/981\/revisions\/3836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}