W 1918 roku, po odzyskaniu przez Rzeczypospolit\u0105 Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci w wyniku wielkiej wojny \u015bwiatowej,\u00a0Ministerstwo Poczt i Telegraf\u00f3w\u00a0przyst\u0105pi\u0142o do utworzenia pa\u0144stwowej sieci radiotelegraficznej, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142y si\u0119 radiostacje o zasi\u0119gu europejskim w Grudzi\u0105dzu, Krakowie i Poznaniu, oraz radiostacja o zasi\u0119gu mi\u0119dzykontynentalnym, kt\u00f3r\u0105 zlokalizowano w pobli\u017cu Warszawy, na bagnistym terenie poligonu artylerii i wojsk saperskich, obok Fortu Babice. Teren mi\u0119dzy wsiami\u00a0Babice Stare,\u00a0Ga\u0107,\u00a0Klaudyn\u00a0i\u00a0Wawrzyszew.<\/p>\n
Plany powsta\u0142y w 1920 roku. Budow\u0119 rozpocz\u0119to w 1922 roku. Wszystkie obiekty usytuowano w pasie o d\u0142ugo\u015bci blisko 4 km, rozci\u0105gaj\u0105cym si\u0119 od dzisiejszej ul. Majora Henryka Hubala-Dobrza\u0144skiego w Latchorzewie (Warszawa) w kierunku p\u00f3\u0142nocno-wschodnim do Wawrzyszewa.<\/p>\n
W firmie ameryka\u0144skiej \u201eRadio Corporation of America\u201d zam\u00f3wiono dwa\u00a0alternatory wielkiej cz\u0119stotliwo\u015bci,\u00a0o mocy 200 kilowat\u00f3w ka\u017cdy, konstrukcji pracuj\u0105cego w USA szwedzkiego in\u017cyniera\u00a0Ernesta Frederika Wernera Alexandersona.<\/p>\n
Radiostacja otrzyma\u0142a znaki wywo\u0142awcze AXL i AXO oraz cz\u0119stotliwo\u015bci pracy 16,4 kHz i 14,29 kHz, czyli fal bardzo d\u0142ugich (VLF). R\u00f3wnocze\u015bnie wybudowano system antenowy, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z dziesi\u0119ciu stalowych maszt\u00f3w o wysoko\u015bci 127 metr\u00f3w, rozmieszczonych wzd\u0142u\u017c linii prostej na dystansie czterech kilometr\u00f3w. Maszty te podtrzymywa\u0142y g\u0142\u00f3wn\u0105 anten\u0119, kt\u00f3rej d\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi\u0142a 3\u00a0700 m. Do budowy maszt\u00f3w u\u017cyto 1\u00a0770 000 kg stali.\u00a0Wzd\u0142u\u017c linii maszt\u00f3w wytyczono drog\u0119 i ustawiono betonowe posterunki wartownicze. Pojawi\u0142y si\u0119 liczne napisy ostrzegawcze \u201eCzuwaj\u201d. Maszty wykona\u0142a warszawska firma \u201eTowarzystwo Przemys\u0142u Metalowego K. Rudzki i Ska\u201d. Wzniesiono betonowy budynek radiostacji, wykonano system uziemie\u0144. Nadajnikiem by\u0142 zestaw generator\u00f3w systemu Alexandersona 2 x 200 kW. Zasilanie: w\u0142asna elektrownia z silnikiem wysokopr\u0119\u017cnym i generatorem 500 kW. W p\u00f3\u017aniejszym okresie (1926 roku) doprowadzono zasilanie z elektrowni okr\u0119gowej w Pruszkowie.<\/p>\n
Uruchomienie radiostacji nast\u0105pi\u0142o w dniu 1.10.1923 roku. Uroczyste otwarcie Nadawczej Radiostacji Transatlantyckiej Babice odby\u0142o si\u0119 w dniu 17.11.1923 roku, w obecno\u015bci Prezydenta Rzeczypospolitej Stanis\u0142awa Wojciechowskiego (w dniu uruchomienia prezydent Wojciechowski wymieni\u0142 depesze z Prezydentem Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej). \u201ePolska uzyska\u0142a mo\u017cno\u015b\u0107 swobodnego komunikowania si\u0119 z ca\u0142ym \u015bwiatem – donosi\u0142a Gazeta Poranna z 18.11.1923 roku. Dziesi\u0119\u0107 wie\u017c o wysoko\u015bci 128 metr\u00f3w ka\u017cda wznosi si\u0119 dumnie ku g\u00f3rze – owoc pracy Polskiego robotnika i Polskiego in\u017cyniera.\u201d<\/p>\n
\u201eD\u0142ugim szeregiem samochod\u00f3w i powoz\u00f3w d\u0105\u017cono wczoraj w po\u0142udnie na uroczysty akt po\u015bwi\u0119cenia radiostacji Polskiej, wzniesionej na terenach pofortecznych przy forcie IIa. Prowadz\u0105 tam z Warszawy dwie drogi: przez wie\u015b Pow\u0105zki i fort Bema, oraz druga przez drog\u0119 G\u00f3rczewsk\u0105 i koloni\u0119 Gorce. Na uroczysto\u015b\u0107 przybyli opr\u00f3cz Prezydenta Rzeczypospolitej Stanis\u0142aw Wojciechowski, ministrowie: Kiernik, Szyd\u0142owski, genera\u0142owie: Szeptycki, Rozwadowski, \u017beligowski, marsza\u0142kowie: Tr\u0105mpczy\u0144ski i Rataj oraz wielu innych go\u015bci wraz z ks. biskupem Gallem i osobami ze \u015bwiata dyplomacji, przemys\u0142u i handlu. Minister Poczt i Telegrafu Jan Moszcze\u0144ski.\u201d<\/p>\n
\u201ePotrzeb\u0119 tej stacji Rz\u0105d Polski wyczu\u0142 i zadekretowa\u0142 jeszcze w 1919 roku. Korzystaj\u0105c z fachowych wskaz\u00f3wek i pomocy ameryka\u0144skich technik\u00f3w, tudzie\u017c pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 w\u0142asnemi si\u0142ami zdo\u0142ali\u015bmy dzie\u0142o doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca. Gdy miliony obywateli Polskich rozrzuconych po \u015bwiecie poznaj\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 i szybko\u015b\u0107, z kt\u00f3r\u0105 porozumie\u0107 si\u0119 mog\u0105 ze swoimi bliskimi, kt\u00f3rych pozostawili w kraju, pewny jestem, \u017ce nast\u0105pi szybki rozw\u00f3j sta\u0142ej komunikacji tym samym uwie\u0144czaj\u0105c wielkie nadzieje pionier\u00f3w tego wielkiego dzie\u0142a.\u201d<\/p>\n
Stacja Warszawska nale\u017ca\u0142a do najsilniejszych i najlepiej technicznie wyposa\u017conych na \u015bwiecie. By\u0142 to jeden z najwi\u0119kszych w tym czasie obiekt\u00f3w tej klasy na \u015bwiecie. Umo\u017cliwia\u0142a \u0142\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzykontynentaln\u0105, dzi\u015b nazwaliby\u015bmy j\u0105 globaln\u0105. Mia\u0142a znaczenie militarne i cywilne.<\/p>\n
Prac\u0119 Radiostacji nadzorowa\u0142\u00a0Urz\u0105d Radiotelegraficzny Transatlantycki, kt\u00f3ry pod koniec 1933 roku, wszed\u0142 w sk\u0142ad nowo utworzonego\u00a0Urz\u0119du Telekomunikacyjnego. Od 1935 roku, stacja zn\u00f3w dzia\u0142a\u0142a samodzielnie, jako\u00a0Urz\u0105d Radiotelegraficzny Babice\u00a0(od 1936 roku, UR Boernerowo). W 1932 roku, rozpocz\u0119to instalowanie kolejnych nadajnik\u00f3w wyprodukowanych przez Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Tele- i Radiotechniczne. Od po\u0142owy 1938 roku, dwa z nich znalaz\u0142y si\u0119 w koszarach Fortu Babice, na kt\u00f3rego terenie stan\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c nowe maszty antenowe. St\u0105d transmitowano audycje\u00a0Polskiego Radia, kt\u00f3rych odbiorc\u0105 by\u0142a Polonia.<\/p>\n
W 1932 roku, z inicjatywy ministra poczt i telegraf\u00f3w, Ignacego Boernera na wschodniej cz\u0119\u015bci grunt\u00f3w stacji nadawczej ruszy\u0142a budowa osiedla resortowych dom\u00f3w mieszkalnych, kt\u00f3re nazwano Osiedlem \u0141\u0105czno\u015bci Babice, przemianowanym w 1936 roku, na Boernerowo. Osiedle to istnieje do chwili obecnej (2013 roku). Sk\u0142ada si\u0119 z drewnianych i murowanych domk\u00f3w jednorodzinnych, parterowych i pi\u0119trowych z ogr\u00f3dkami. Od pa\u017adziernika 1934 roku, mo\u017cna dojecha\u0107 tam tramwajem i obecnie (2013 roku) tak\u017ce tramwajem linii 20 mo\u017cna tam dojecha\u0107.<\/p>\n
Z o\u015brodkiem nadawczym w Babicach wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 o\u015brodek odbiorczy w Grodzisku Mazowieckim, wyposa\u017cony w\u00a0anten\u0119 Beverage\u00a0o d\u0142ugo\u015bci 17 kilometr\u00f3w.<\/p>\n Pomimo p\u00f3\u017aniejszej rozbudowy o\u015brodka w Babicach i wyposa\u017ceniu go w lampowe nadajniki kr\u00f3tkofalowe, urz\u0105dzenia systemu Alexandersona pracowa\u0142y nieprzerwanie do agresji armii niemieckiej na Rzeczypospolit\u0105 Polsk\u0119 w 1939 roku. W dniu 8.09.1939 roku, zawieszono nadawanie. Od dnia 16.09.1939 roku, stacja by\u0142a broniona przez 3. Batalion\u00a026. Pu\u0142ku Piechoty, uzbrojony w trzy dzia\u0142ka przeciwpancerne, oraz 5. Bateria\u00a054. Pu\u0142ku Artylerii\u00a0pod dow\u00f3dztwem majora\u00a0Jacka Decowskiego. We wrze\u015bniu 1939 roku, wydano rozkaz zniszczenia stacji, aby nie wpad\u0142a w r\u0119ce wroga. Lecz z r\u00f3\u017cnych przyczyn go nie wykonano. Stacj\u0119 zaj\u0119li \u017co\u0142nierze niemieccy, w dniu 27.09.1939 roku, i korzystali z niej do stycznia 1945 roku. Przy jej pomocy okupanci utrzymywali mi\u0119dzy innymi \u0142\u0105czno\u015b\u0107 ze swoimi okr\u0119tami na ca\u0142ym \u015bwiecie (g\u0142\u00f3wnie na Atlantyku). W dniu 16.01.1945 roku, okupanci ca\u0142\u0105 stacj\u0119 znaczyli, wysadzaj\u0105c w powietrze maszty i wszystkie budynki. Budynki Stacji Nadawczej zosta\u0142y zniszczone, a urz\u0105dzenia techniczne poci\u0119te na z\u0142om i wywiezione. W lesie, na p\u00f3\u0142nocny i po\u0142udniowy zach\u00f3d od osiedla Boernerowo, znajduj\u0105 si\u0119 zachowane fundamenty maszt\u00f3w, cewek, budki stra\u017cnicze i ruiny budynk\u00f3w technicznych.<\/p>\n Stacja Nadawcza w Babicach mia\u0142a sw\u00f3j bli\u017aniaczy, zachowany obecnie odpowiednik –\u00a0Radiostacja Varberg w Grimeton\u00a0w\u00a0Szwecji, kt\u00f3ra w\u00a02004 roku,\u00a0zosta\u0142a wpisana na\u00a0list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W 1918 roku, po odzyskaniu przez Rzeczypospolit\u0105 Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci w wyniku wielkiej wojny \u015bwiatowej,\u00a0Ministerstwo Poczt i Telegraf\u00f3w\u00a0przyst\u0105pi\u0142o do utworzenia pa\u0144stwowej sieci radiotelegraficznej, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142y si\u0119 radiostacje o zasi\u0119gu europejskim w Grudzi\u0105dzu, Krakowie i Poznaniu, oraz radiostacja o zasi\u0119gu mi\u0119dzykontynentalnym, kt\u00f3r\u0105 zlokalizowano w pobli\u017cu Warszawy, na bagnistym terenie poligonu artylerii i wojsk saperskich, obok Fortu Babice. Teren mi\u0119dzy wsiami\u00a0Babice Stare,\u00a0Ga\u0107,\u00a0Klaudyn\u00a0i\u00a0Wawrzyszew.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-861","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=861"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/861\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3851,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/861\/revisions\/3851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}