{"id":858,"date":"2020-08-11T13:41:05","date_gmt":"2020-08-11T11:41:05","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2020\/08\/11\/lotnicze-naziemne-radionamierniki-czesc-1-marek-kaiper\/"},"modified":"2024-07-13T18:59:10","modified_gmt":"2024-07-13T16:59:10","slug":"lotnicze-naziemne-radionamierniki-czesc-1-marek-kaiper","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=858&lang=pl","title":{"rendered":"Lotnicze naziemne radionamierniki. Cz\u0119\u015b\u0107 1. Marek Kaiper"},"content":{"rendered":"

2020-08-11<\/p>\n

Lotnicze naziemne radionamierniki.<\/h3>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 1.<\/h3>\n

Marek Kaiper<\/h3>\n

Wst\u0119p.<\/h3>\n

Radionamiernik jest odbiornikiem radiowym przeznaczonym do okre\u015blania kierunku (namiaru) na pracuj\u0105c\u0105 radiostacj\u0119. Mierzonego jako warto\u015b\u0107 k\u0105ta mi\u0119dzy kierunkiem p\u00f3\u0142nocy magnetycznej a kierunkiem na radiostacj\u0119. Radionamierniki stosowane by\u0142y w \u017cegludze morskiej i lotnictwie do cel\u00f3w nawigacji i ratownictwa oraz w wojskach l\u0105dowych jako element walki radioelektronicznej. W \u017cegludze morskiej pozwala\u0142y uzyska\u0107 namiary na umieszczone na brzegu radiolatarnie. Namiary te wykre\u015blane na mapie s\u0142u\u017cy\u0142y do okre\u015blenia pozycji statku. Radionamierniki okr\u0119towe pracowa\u0142y na falach \u015brednich o cz\u0119stotliwo\u015bci 263,5 \u2013 325 kHz. W czasach PRL u\u017cywano rosyjskich automatycznych okr\u0119towych radionamiernik\u00f3w ARP-50 i ARP-53 oraz polskich RADMOR OG-131 i ARC-1402 a tak\u017ce odbiornik\u00f3w radiowych MORS OK-102 z obrotow\u0105 anten\u0105 i skal\u0105 namiarow\u0105 mierz\u0105c\u0105 k\u0105ty kursowe. Odbiorniki te strojone by\u0142y na s\u0142uch na minimum sygna\u0142u. Radionamiernik RADMOR OG-131 wyposa\u017cony by\u0142 w nieruchomy system antenowy sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 2 anten ramowych i jednej pr\u0119towej. Po\u0142\u0105czenie z repetytorem \u017cyrokompasu umo\u017cliwia\u0142o namiary liczone od kierunku p\u00f3\u0142nocy. Automatyczny RADMOR ARC-1402 by\u0142 jednym z niewielu radionamiernik\u00f3w okr\u0119towych pokazuj\u0105cych jednocze\u015bnie cyfrowo namiar i k\u0105t kursowy. Czyli k\u0105t zawarty mi\u0119dzy kursem statku a kierunkiem na pracuj\u0105ca radiolatarnie. Obecnie radionamierniki morskie zast\u0105pi\u0142y urz\u0105dzenia GPS.<\/p>\n

Naziemne lotnicze radionamierniki wchodzi\u0142y w sk\u0142ad systemu l\u0105dowania wed\u0142ug przyrz\u0105d\u00f3w USL-48 we wszystkich jego wersjach oraz system\u00f3w SP-1s i SP-2s. W lotnictwie namiar podawany pilotowi przez operatora naziemnego radionamiernika by\u0142 namiarem odwrotnym, to znaczy warto\u015b\u0107 namiaru na pracuj\u0105ca radiostacj\u0119 samolotow\u0105 by\u0142a powi\u0119kszona o k\u0105t 180 stopni. Namiar odwrotny jest warto\u015bci\u0105 kursu, jaki musi przyj\u0105\u0107 pilot, by powr\u00f3ci\u0107 na lotnisko (namiar odwrotny = namiar prosty + 180\u00b0). Podczas lotniczej \u0142\u0105czno\u015bci radiowej na falach kr\u00f3tkich do namierzania u\u017cywano w lotnictwie WP stacjonarne radionamierniki kr\u00f3tkofalowe PKW-45 oraz samochodowe R-301.<\/p>\n

W Polsce do pocz\u0105tku lat 60 ubieg\u0142ego wieku stosowano w \u0142\u0105czno\u015bci lotniczej pok\u0142adowe radiostacje kr\u00f3tkofalowe (RSI-3M1, RSI-4, R-805) od ko\u0144ca lat 50 XX wieku przechodzono w polskich wojskach lotniczych na \u0142\u0105czno\u015b\u0107 w pa\u015bmie fal ultra kr\u00f3tkich (R-800 (RSIU-3M), R-801W (RSIU-4), R-802 (RSIU-5M)) a pod koniec XX wieku rozpocz\u0119to przechodzenie na zakres fal decymetrowych (R-803, R-863). W pa\u015bmie UKF u\u017cywane by\u0142y w Polsce radionamierniki produkcji rosyjskiej serii ARP ( awtomaticzewskij radiopelengator) ARP-4, ARP-5, ARP-6, ARP-11. Radionamierniki rozwijano w osi pasa startowego w odleg\u0142o\u015bci od jego pocz\u0105tku 3500 m i 500 m przed dalsz\u0105 radiolatarni\u0105, o ile warunki terenowe na to pozwala\u0142y. Ze wzgl\u0119du na takie odleg\u0142e ustawienie zmiana dy\u017curna radionamiernika uzbrojona by\u0142a do ko\u0144ca lat 60-tych w dwa pistolety maszynowe wz. 43 i dwa magazynki z nabojami (70 szt.) potem wymienione na kbk AK. Bro\u0144 t\u0105 przekazywa\u0142y sobie zmiany dy\u017curne. Operatorami radionamiernik\u00f3w byli \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej.<\/p>\n

Radionamierniki UKF w lotnictwie WP pracowa\u0142y na og\u00f3lnej cz\u0119stotliwo\u015bci namierzania (4 kana\u0142), pilot chc\u0105c otrzyma\u0107 namiar prze\u0142\u0105cza\u0142 radiostacj\u0119 samolotow\u0105 na kana\u0142 namierzania i wywo\u0142uj\u0105c kryptonimem odpowiedni radionamiernik, ustalonym sygna\u0142em \u201edaj priboj\u201d, w p\u00f3\u017aniejszym okresie \u201edaj namiar\u201d prosi\u0142 o namiar. Otrzymywa\u0142 w odpowiedzi warto\u015b\u0107 namiaru na lotnisko podan\u0105 g\u0142osem przez operatora radionamiernika. Kryptonim radionamiernika by\u0142 kryptonimem lotniska z dodan\u0105 cyfr\u0105 4 np. \u201eBenzol 4\u201d. By\u0142 jeszcze sygna\u0142 \u201epolus\u201d oznaczaj\u0105cy utrat\u0119 orientacji geograficznej, na kt\u00f3ry operator radionamiernika podawa\u0142 pilotowi warto\u015b\u0107 namiaru, a nast\u0119pnie podawa\u0142 indeks pilota, warto\u015b\u0107 namiaru i czas jego podania na stanowisko dowodzenia (kierownikowi lot\u00f3w). W przypadku sygna\u0142u \u201ejestem w niebezpiecze\u0144stwie\u201d operator podawa\u0142 kierownikowi lot\u00f3w indeks pilota, warto\u015b\u0107 namiaru oraz wszystkie informacje uzyskane od niego.<\/p>\n

Dwukana\u0142owe radionamierniki UKF mog\u0142y pracowa\u0107 na og\u00f3lnej cz\u0119stotliwo\u015bci namierzania I kana\u0142 radionamiernika lub na przydzielonej cz\u0119stotliwo\u015bci II kana\u0142. Radionamierniki dublowa\u0142y, wi\u0119c w\u0142asne namierzanie za\u0142ogi samolotu na pracuj\u0105c\u0105 radiolatarni\u0119 przy pomocy \u015bredniofalowego automatycznego radiokompasu. Naziemne radionamierniki UKF mog\u0142y tak\u017ce namierza\u0107 awaryjn\u0105 radiostacj\u0119 pilota R-855 \u201eKomar\u201d, pozwala\u0142o to okre\u015bli\u0107 namiar na pilota, kt\u00f3ry awaryjnie opu\u015bci\u0142 samolot w odleg\u0142o\u015bci 20-30 km od radionamiernika. Wymaga\u0142o to przej\u015bcia na kana\u0142 1 radiostacji radionamiernika.<\/p>\n

Radionamierniki wyst\u0119powa\u0142y te\u017c w radiolokacyjnych systemach l\u0105dowania (RSP). W zestawie RSP-4 wyst\u0119powa\u0142 radionamiernik ARP-4, w RSP-5 radionamiernik ARP-5 systemy RSP-6, RSP-7, RSP-10 wyposa\u017cone by\u0142y we w\u0142asny wbudowany automatyczny radionamiernik w RSP-7\/RSP-7T ARP-7 w RSP-6M2 i RSP-10 ARP-7\/ARP-11. Radionamierniki te s\u0142u\u017cy\u0142y do identyfikacji samolotu. Operator radaru obserwacji okr\u0119\u017cnej (radiolokator dyspozytorski) np. DR\u0141-7 sytemu RSP-7 widzia\u0142 na ekranie kilka samolot\u00f3w, nie wiedzia\u0142, kt\u00f3ry z nich go wywo\u0142uje. W\u0142\u0105czenie radionamiernika i prze\u0142\u0105czenie go na wska\u017anik DR\u0141-7 powodowa\u0142o powstanie na ekranie promieniowej linii namiaru wskazuj\u0105cej samolot wywo\u0142uj\u0105cy. Mo\u017cliwe by\u0142o te\u017c prze\u0142\u0105czenie wskaza\u0144 na wska\u017anik radiolokatora l\u0105dowania PR\u0141-7 lub podawanie namiar\u00f3w z w\u0142asnego wska\u017anika na lampie oscyloskopowej radionamiernika. ARP-7 wyposa\u017cony by\u0142 w g\u0142\u00f3wk\u0119 antenow\u0105 A-10 radionamiernika ARP-6. Tak\u017ce nowe rosyjskie radiolokacyjne systemy l\u0105dowania RSP-27s i mobilny RSP-28 wyposa\u017cone s\u0105 w automatyczny radionamiernik ARP-RS. Radiolokacyjna stacja meteorologiczna MR\u0141-1G wyposa\u017cona by\u0142a w burzonamiernik PAG-1 pracuj\u0105cy na cz\u0119stotliwo\u015bci 7kHz, wskazuj\u0105cy namiary na wy\u0142adowania atmosferyczne.<\/p>\n

Radionamierniki samolotowe nazywane automatycznymi radiokompasami (ARK) wykorzystywane s\u0105 w nawigacji do namierzania lotniskowych radiolatar\u0144. Konstrukcyjnie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od radionamiernik\u00f3w naziemnych anten\u0105 ramow\u0105 i wska\u017anikiem wskaz\u00f3wkowym. Nawigacyjne automatyczne radiokompasy samolotowe pracowa\u0142y na zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci ARK-9\u00a0150-1300 kHz, ARK-11\u00a0120-1340 kHz, ARK-22\u00a0150-1740 kHz, co mie\u015bci\u0142o si\u0119 w zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci radiolatar\u0144 naziemnych 150-1300 kHz dla APR-7 i 150-2000 kHz dla RL 3301 \u201eKrokus. Radiokompasy poszukiwawczo- ratunkowe ARK-U2 na zakres UKF s\u0142u\u017cy\u0142y do wskazania kierunku na drugi samolot, z kt\u00f3rym prowadzono korespondencj\u0119 radiow\u0105 i chciano do niego do\u0142\u0105czy\u0107 oraz do odnajdywania lotniczych radiostacji osobistych R-855 \u201eKomar\u201d pracuj\u0105cych w re\u017cimie radiolatarnia na cz\u0119stotliwo\u015bci 121,5 MHZ lub 243 MHz (R-855A2). Tak\u017ce w lotnictwie Marynarki Wojennej u\u017cywany jest ratowniczy radiokompas DF-430 F skanuj\u0105cy cz\u0119stotliwo\u015bci 121.5 MHz, 243 MHz i 406 MHz oraz CHELTON skanuj\u0105cy cz\u0119stotliwo\u015bci 121.5 MHz, 243MHz, 156.8 MHz, 406 MHz a tak\u017ce ARK-U2 i ARK-UD (121,5 MHz). W lotnictwie Marynarki Wojennej u\u017cywano tak\u017ce radionamiernik A-100 do namierzania p\u0142aw hydroakustycznych s\u0142u\u017c\u0105cych do zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych. Radionamiernik mia\u0142 18 kana\u0142\u00f3w z ich wska\u017anikami na 18 lampkach koli\u015bcie rozmieszczonych. Zakres cz\u0119stotliwo\u015bci 49,2 MHz (kana\u0142 1) do 53,45 MHz (kana\u0142 18), po wykryciu na kt\u00f3rym\u015b kanale sygna\u0142u z p\u0142awy zapala\u0142a si\u0119 odpowiednia lampka a po w\u0142\u0105czeniu rodzaju pracy \u201eARK\u201d wska\u017anik wskaz\u00f3wkowy ARK wskazywa\u0142 kierunek na p\u0142aw\u0119.<\/p>\n

Obecnie w lotnictwie NATO naziemne radionamierniki lotnicze nie s\u0105 u\u017cywane, zast\u0119puje je GPS i radiotechniczne systemy nawigacyjne PRMG-4 lub TACAN. W Rosji nadal u\u017cywane s\u0105 radionamierniki w lotnictwie wojskowym (ARP-11, Je-553 Pichta 3 i Je 554 Pichta 4) oraz cywilnym. Te ostatnie na pasmo 118-136 MHz z g\u0142\u00f3wkami antenowymi o 16 dipolach, ARP-75 (wska\u017anik wskaz\u00f3wkowy), ARP-80 (wskaz\u00f3wkowo \u2013 cyfrowy), ARP-95 (monitor komputerowy), ARP-AS, ARP \u201ePlatan\u201d oraz na pasmo 100- 400 MHz ADF-2000.<\/p>\n

Jedynym rodzajem wojsk u\u017cywaj\u0105cym w Polsce nadal radionamiernik\u00f3w naziemnych s\u0105 wojska l\u0105dowe u\u017cywaj\u0105ce ich do namierzania nieprzyjacielskich lub szpiegowskich radiostacji. W czasach PRL-u u\u017cywano radionamiernik\u00f3w l\u0105dowych produkcji ZSRR typu Orie\u0142-1M na samochodzie GAZ-69, R-301 na 2 samochodach Zi\u0141-157, R-359 na dw\u00f3ch samochodach Zi\u0141-157, R-359M na dw\u00f3ch samochodach STAR-266, R-363 na samochodzie Zi\u0141-157, TK-5 na dw\u00f3ch samochodach Ural -375 i dw\u00f3ch przyczepach.<\/p>\n

Kr\u00f3tkofalowe radionamierniki PKW-45 i R-301.<\/h3>\n

Radionamiernik stacjonarny PKW-45 by\u0142 dalszym rozwojem radionamiernika PKW-43. Aparatura tego radionamiernika umieszczona by\u0142a w ma\u0142ym murowanym domku zbudowanym na planie kwadratu. Z ka\u017cdego boku domku umieszczona by\u0142a jedna antena systemu antenowego. Czyli wyposa\u017cony by\u0142 w 4 dipole (system Adcoc\u2019a) umieszczone na masztach o wysoko\u015bci 12 m. Domki wyposa\u017cono w elektryczne ogrzewanie i parkietow\u0105 pod\u0142og\u0119. Po wycofaniu radionamiernik\u00f3w PKW-45 domki te przez d\u0142ugie lata s\u0142u\u017cy\u0142y, jako pomieszczenia dla za\u0142\u00f3g radionamiernik\u00f3w przewo\u017anych lub pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 agregatowni dla nowych radionamiernik\u00f3w UKF. Kr\u00f3tkofalowy radionamiernik PKW-45 pracowa\u0142 na cz\u0119stotliwo\u015bci 1,5 \u2013 16,8 MHz. Zakres ten podzielony by\u0142 na 4 podzakresy: 1; 1,5 – 2,7 MHz; 2; 2,7 – 4,9 MHz; 3; 4,9 – 9,0 MHz; 4; 9,0 – 16,3 MHz. Namiary operator podawa\u0142 za pomoc\u0105 radiostacji kr\u00f3tkofalowej RAF-KW-5 umieszczonej na samochodzie GAZ-63. W konstrukcji radionamiernika szeroko wykorzystano znane z czas\u00f3w wojny lampy elektronowe 2K2M (12 szt.). Operator namiernika okre\u015bla\u0142 namiar na radiostacj\u0119 samolotow\u0105 na s\u0142uch (na minimum sygna\u0142u).<\/p>\n

Ostatnim u\u017cywanym w lotnictwie wojskowym radionamiernikiem KF by\u0142 adoptowany z wojsk l\u0105dowych radionamiernik R-301 (pocz\u0105tek produkcji w 1948 roku) o zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci 1,5MHz- 12MHz. Radionamierniki te nie by\u0142y wyposa\u017cone w radiostacj\u0119 korespondencyjn\u0105. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 z samolotami zapewnia\u0142a dodatkowa samochodowa radiostacja kr\u00f3tkofalowa np. RAW-KW lub R-820 (RAS-KW). Zestaw radionamiernika zamontowany by\u0142 na 2 samochodach Zi\u0141 157. Na jednym znajdowa\u0142a si\u0119 aparatownia radionamiernika, a w drugim zespo\u0142y spalinowo elektryczne. Radionamiernik R-301 wyposa\u017cony by\u0142 w 3 anteny typu \u201eH\u201d ustawiane dook\u00f3lnie w azymutach 30\u00b0; 90\u00b0; 150\u00b0, 210\u00b0; 270\u00b0 i 330\u00b0 oraz w anten\u0119 otwart\u0105 (dook\u00f3ln\u0105). Dipole anten typu \u201eH\u201d umieszczone by\u0142y na masztach o wysoko\u015bci 13 m, wysoko\u015b\u0107 anteny otwartej 9,3 m. Sygna\u0142 z anten typu \u201eH\u201d podawany by\u0142 na cewki goniometru. Goniometr przekszta\u0142ca\u0142 trzy wej\u015bciowe sygna\u0142y w dwa sygna\u0142y podawane na p\u0142ytki odchylaj\u0105ce lampy oscyloskopowej. Wersja R-301A wyposa\u017cona by\u0142a w 4 anteny typu \u201eH\u201d, dipole ich rozstawione by\u0142y w azymutach 0\u00b0; 45\u00b0; 90\u00b0; 135\u00b0; 180\u00b0; 225\u00b0; 270\u00b0 i 315\u00b0. W tej wersji zakres cz\u0119stotliwo\u015bci wynosi\u0142 1,5- 25 MHz. Namiar zobrazowany by\u0142 na ekranie lampy oscyloskopowej w postaci linii \u015brednicy. Takie zobrazowanie namiaru mo\u017ce by\u0107 jednak obarczone b\u0142\u0119dem 180\u00b0. Operator ma namiar na pracuj\u0105c\u0105 radiostacj\u0119 samolotow\u0105 nie wie jednak, z kt\u00f3rej strony linii namiaru znajduje si\u0119 samolot. W celu ustalenia strony nale\u017ca\u0142o nacisn\u0105\u0107 znajduj\u0105cy si\u0119 na pokr\u0119tle goniometru przycisk \u201eSTRONA\u201d. Po naci\u015bni\u0119ciu przycisku linia podstawy czasu startuje z \u015brodka ekranu w kierunku na pracuj\u0105c\u0105 radiostacj\u0119 samolotow\u0105. Namiar na pracuj\u0105c\u0105 radiostacj\u0119 samolotow\u0105 otrzymuje si\u0119 przez obracanie pokr\u0119t\u0142a goniometru do chwili uzyskania na ekranie lampy oscyloskopowej maksymalnej linii \u015brednicy. Odczyt namiaru naprzeciw g\u00f3rnego znacznika na skali znajduj\u0105cej si\u0119 wok\u00f3\u0142 lampy oscyloskopowej. Skala obraca\u0142a si\u0119 razem z obrotami pokr\u0119t\u0142a goniometru. Dodatkowo radionamiernik ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 okre\u015blenia namiaru na s\u0142uch. Operator obracaj\u0105c pokr\u0119t\u0142em goniometru ustawia\u0142 go na minimum sygna\u0142u s\u0142yszanego w s\u0142uchawkach. Zasilanie napi\u0119ciem tr\u00f3jfazowym 230 V, 50 Hz sieci lub z dw\u00f3ch zespo\u0142\u00f3w pr\u0105dotw\u00f3rczych 3EPZ-4.<\/p>\n

Prawdopodobnie ostatni w lotnictwie wojskowym radionamiernik R-301A sta\u0142 rozwini\u0119ty na poligonie O\u015brodka Szkolenia S\u0142u\u017cby Ubezpieczenia Lot\u00f3w (OSSUL) w Grudzi\u0105dzu jeszcze w 1966 roku. Nie prowadzono ju\u017c na nim szkolenia operator\u00f3w.<\/p>\n

\"Radionamiernik
Radionamiernik R-301. \u0179r\u00f3d\u0142o: Naziemne i pok\u0142adowe urz\u0105dzenia radionawigacji i \u0142\u0105czno\u015bci lotniczej<\/figcaption><\/figure>\n

Radionamierniki UKF ARP-4 i ARP-5.<\/h3>\n

Przej\u015bcie lotnictwa wojskowego na zakres \u0142\u0105czno\u015bci na falach UKF spowodowa\u0142o wprowadzenie nowych radionamiernik\u00f3w. By\u0142y one ca\u0142kowicie automatyczne, oznacza\u0142o to, \u017ce operator nie musia\u0142 wykonywa\u0107 \u017cadnych czynno\u015bci by uzyska\u0107 lini\u0119 namiaru. Linia podstawy czasu (namiar) startowa\u0142a automatycznie ze \u015brodka ekranu lampy oscyloskopowej, w chwili naci\u015bni\u0119cia przez pilota przycisku nadawania. Operator radionamiernika na lini\u0119 t\u0119 naprowadza\u0142 ruchom\u0105 linijk\u0119 planszetu i odczytywa\u0142 na mechanicznej skali odpowiedni namiar. Skala planszetu wyposa\u017cona by\u0142a w ruchom\u0105 przes\u0142on\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 odczyt namiaru prostego (kierunek na radiostacj\u0119 samolotow\u0105) lub odwrotnego (kierunek do radionamiernika). Radionamiernik wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z nowymi UKF radiostacjami samolotowymi oraz by\u0142 w nie wyposa\u017cony (R-800 (RSIU-3M) i R-801 (RSIU-4)).<\/p>\n

Radionamiernik ARP-4 by\u0142 przewo\u017an\u0105 wersj\u0105 stacjonarnego jednokana\u0142owego radionamiernika ARP-1p, zamontowano go na samochodzie ci\u0119\u017carowym ZiS – 151. Wyposa\u017cony by\u0142 w bez odci\u0105gowy maszt teleskopowy umieszczony wewn\u0105trz aparatowni radionamiernika. Maszt ten podnoszony by\u0142 do pozycji roboczej (w g\u00f3r\u0119) przy pomocy silnika elektrycznego. Po naci\u015bni\u0119ciu przycisku zapala\u0142a si\u0119 lampka kontrolna \u201eDo g\u00f3ry\u201d, kt\u00f3ra \u015bwieci\u0142a si\u0119 do chwili zako\u0144czenia podnoszenia. Analogicznie przebiega\u0142o opuszczanie masztu z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce zapala\u0142a si\u0119 lampka \u201eNa d\u00f3\u0142\u201d. Obr\u00f3t g\u0142\u00f3wki antenowej na maszcie realizowany by\u0142 tak\u017ce za pomoc\u0105 silnika elektrycznego. Sterowanie podnoszeniem i obrotami g\u0142\u00f3wki antenowej realizowano z aparatowni radionamiernika przyciskami na tablicy sterowania anten\u0105. Po opuszczeniu masztu g\u0142\u00f3wka antenowa sk\u0142adana by\u0142a na dach aparatowni. W czasie transportu (jazdy) radionamiernika g\u0142\u00f3wka antenowa umieszczana by\u0142a w specjalnym pojemniku umieszczonym na dachu kabiny kierowcy i mocowanym do \u015bciany nadwozia. G\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 masztu przykrywana by\u0142a wtedy brezentowym pokrowcem. G\u0142\u00f3wka antenowa sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z dw\u00f3ch anten typu \u201eH\u201d z dipolami p\u0119tlowymi i takiego centralnego dipolu. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 z samolotami zapewnia\u0142a radiostacja R-800. W celu zwi\u0119kszenia zasi\u0119gu u\u017cywano dodatkowej samochodowej radiostacji UKF RAS-UKW (R-815), RAS-UKW-M (R-824), kt\u00f3rej pulpit wyno\u015bmy ustawiano w aparatowni radionamiernika. Do zorientowania anteny s\u0142u\u017cy\u0142 teodolit i generator kontrolno pomiarowy KIP-AP lub KIG-AP-1 z wbudowanym nadajnikiem radiostacji R-800.<\/p>\n

W sk\u0142ad zestawu radionamiernika wchodzi\u0142y: magnetofon szpulowy \u201eDniepr\u201d, odbiornik radiowy US-9; nadajnik kontrolny KIP-AP lub KIG-AP-1; bateria akumulator\u00f3w 5 NKN-45; zesp\u00f3\u0142 pr\u0105dotw\u00f3rczy \u017bES-9 lub EP-1 na jednoosiowej przyczepie. Zasilanie 220V\/380V z sieci tr\u00f3jfazowej lub zespo\u0142\u00f3w pr\u0105dotw\u00f3rczych.<\/p>\n

Radionamiernik ARP-5 by\u0142 uproszczon\u0105 wersj\u0105 radionamiernika ARP-4. G\u0142\u00f3wn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 by\u0142o zastosowanie masztu sk\u0142adanego stawianego za pomoc\u0105 r\u0119cznej wyci\u0105garki, w miejsce teleskopowego, co zmniejszy\u0142o wag\u0119 masztu z 1100 kg do 200 kg. Usuni\u0119ta zosta\u0142a tak\u017ce tablica sterowania anten\u0105. Rezygnacja z masztu teleskopowego wyd\u0142u\u017cy\u0142a i utrudni\u0142a wymian\u0119 lamp 6F11 w g\u0142\u00f3wce antenowej ARP-5. Kolejn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 by\u0142o usuni\u0119cie z pulpitu operatora stacjonarnego oscyloskopu i zast\u0105pieniu go oscyloskopem przeno\u015bnym EO-6 oraz panelu sterowania generatorem kontrolnym KIP-AP-1, w ich miejsce wstawiono pojemnik na cz\u0119\u015bci zapasowe.<\/p>\n

\"Radionamiernik
Radionamiernik ARP-4. \u0179r\u00f3d\u0142o: Awtomaticzeskie ukw radiopelengatory ARP-4, ARP-5, ARP-1. Opisanie i instrukcja po ekspluatacji<\/figcaption><\/figure>\n

\"Pulpit
Pulpit radionamiernika ARP-4. Zr\u00f3d\u0142o: Awtomaticzeskie ukw radiopelengatory ARP-4, ARP-5, ARP-1. Opisanie i instrukcja po ekspluatacji<\/figcaption><\/figure>\n

\"ARP-4
ARP-4 G\u0142\u00f3wka antenowa. \u0179r\u00f3d\u0142o: Awtomaticzeskie ukw radiopelengatory ARP-4, ARP-5, ARP-1. Opisanie i instrukcja po ekspluatacji<\/figcaption><\/figure>\n

\"ARP-4
ARP-4 w pozycji do jazdy. \u0179r\u00f3d\u0142o: Awtomaticzeskie ukw radiopelengatory ARP-4, ARP-5, ARP-1. Opisanie i instrukcja po ekspluatacji<\/figcaption><\/figure>\n

\"Radionamiernik.
Radionamiernik. ARP-5. \u0179r\u00f3d\u0142o : Awtomaticzeskie ukw radiopelengatory ARP-4, ARP-5, ARP-1. Opisanie i instrukcja po ekspluatacji<\/figcaption><\/figure>\n

\"Pulpit
Pulpit radionamiernika ARP-5. \u0179r\u00f3d\u0142o: Awtomaticzeskie ukw radiopelengatory ARP-4, ARP-5, ARP-1. Opisanie i instrukcja po ekspluatacji<\/figcaption><\/figure>\n

Bibliografia:<\/h3>\n

Automatyczny radionamiernik ARP-11, opis techniczny i eksploatacja, Warszawa 1986.<\/p>\n

Awtomaticzeskie ukw radiopelengatory ARP-4, ARP-5, ARP-1. Opisanie i instrukcja po ekspluatacji, Moskwa 1957.<\/p>\n

Naziemne i pok\u0142adowe urz\u0105dzenia radionawigacji i \u0142\u0105czno\u015bci lotniczej, Pozna\u0144, 1972.<\/p>\n

Ubezpieczenie lot\u00f3w w lotnictwie si\u0142 zbrojnych PRL, Pozna\u0144 1981.<\/p>\n

Opis i eksploatacja radionamiernika ARP-6, Warszawa 1961.<\/p>\n

Radionamiernik ARP-6D, opis techniczny i eksploatacja, Pozna\u0144 1977.<\/p>\n

Znajomo\u015b\u0107 urz\u0105dze\u0144 punktu radionamierzania, O\u015brodek Szkolenia Specjalist\u00f3w Ubezpieczenia Lot\u00f3w, 1979.<\/p>\n

Opracowa\u0142 Marek Kaiper<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Radionamiernik jest odbiornikiem radiowym przeznaczonym do okre\u015blania kierunku (namiaru) na pracuj\u0105c\u0105 radiostacj\u0119. Mierzonego jako warto\u015b\u0107 k\u0105ta mi\u0119dzy kierunkiem p\u00f3\u0142nocy magnetycznej a kierunkiem na radiostacj\u0119. Radionamierniki stosowane by\u0142y w \u017cegludze morskiej i lotnictwie do cel\u00f3w nawigacji i ratownictwa oraz w wojskach l\u0105dowych jako element walki radioelektronicznej. W \u017cegludze morskiej pozwala\u0142y uzyska\u0107 namiary na umieszczone na brzegu radiolatarnie. Namiary te wykre\u015blane na mapie s\u0142u\u017cy\u0142y do okre\u015blenia pozycji statku. Radionamierniki okr\u0119towe pracowa\u0142y na falach \u015brednich o cz\u0119stotliwo\u015bci 263,5 \u2013 325 kHz. W czasach PRL u\u017cywano rosyjskich automatycznych okr\u0119towych radionamiernik\u00f3w ARP-50 i ARP-53 oraz polskich RADMOR OG-131 i ARC-1402 a tak\u017ce odbiornik\u00f3w radiowych MORS OK-102 z obrotow\u0105 anten\u0105 i skal\u0105 namiarow\u0105 mierz\u0105c\u0105 k\u0105ty kursowe. Odbiorniki te strojone by\u0142y na s\u0142uch na minimum sygna\u0142u. Radionamiernik RADMOR OG-131 wyposa\u017cony by\u0142 w nieruchomy system antenowy sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 2 anten ramowych i jednej pr\u0119towej. Po\u0142\u0105czenie z repetytorem \u017cyrokompasu umo\u017cliwia\u0142o namiary liczone od kierunku p\u00f3\u0142nocy. Automatyczny RADMOR ARC-1402 by\u0142 jednym z niewielu radionamiernik\u00f3w okr\u0119towych pokazuj\u0105cych jednocze\u015bnie cyfrowo namiar i k\u0105t kursowy. Czyli k\u0105t zawarty mi\u0119dzy kursem statku a kierunkiem na pracuj\u0105ca radiolatarnie. Obecnie radionamierniki morskie zast\u0105pi\u0142y urz\u0105dzenia GPS.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-858","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/858","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=858"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/858\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3853,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/858\/revisions\/3853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}