![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/PZL-WSK-Lim-1-nb-712.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x608.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/PZL-WSK-Lim-5-nb-506.-2026-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman10-1024x599.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/PZL-WSK-Lim-5-nb-1308.-2012-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x679.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Silnik-MiG-21-RD-11-Czyzyny-2002-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x714.jpg\")
Po odrodzeniu Rzeczypospolitej w 1918 roku, Wojsko Polskie obj\u0119\u0142o swoj\u0105 piecz\u0105 wszystkie lotniska odziedziczone po zaborcach. G\u0142\u00f3wnymi by\u0142y lotniska: Mokot\u00f3w (Pole Mokotowskie) na przedmie\u015bciach Warszawy, Rakowice (Czy\u017cyny) na przedmie\u015bciach Krakowa, \u0141awica ko\u0142o Poznania, Szwedowo ko\u0142o Bydgoszczy, Toru\u0144, Grudzi\u0105dz, Porubanek ko\u0142o Wilna, Lewand\u00f3wka we Lwowie. Opr\u00f3cz tego by\u0142o kilkana\u015bcie innych lotnisk, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 w prywatnych r\u0119kach, a do kt\u00f3rych prawo korzystania mia\u0142o wojsko. Infrastruktura tych lotnisk by\u0142a w bardzo r\u00f3\u017cnym stanie. Wynika\u0142o to g\u0142\u00f3wnie z dw\u00f3ch przes\u0142anek. Pierwsz\u0105 by\u0142o pierwotne za\u0142o\u017cenie lotniska, a drug\u0105 skutki dzia\u0142a\u0144 podczas wielkiej wojny \u015bwiatowej lub ich brak. Na przyk\u0142ad lotniska Czy\u017cyny, Szwedowo, Toru\u0144 i Bydgoszcz unikn\u0119\u0142y ca\u0142kowicie szk\u00f3d wojennych. Z kolei lotnisko Lewand\u00f3wka nale\u017ca\u0142o do najbardziej zniszczonych, szczeg\u00f3lnie w okresie wojny Polsko – bolszewickiej (ruskiej).<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adze Polskie stosunkowo szybko opracowa\u0142y plan rozwoju lotnisk wojskowych, kt\u00f3ry by\u0142 \u015bci\u015ble powi\u0105zany z rozwojem lotnictwa wojskowego, kt\u00f3re w tym czasie nie by\u0142o osobnym rodzajem si\u0142 zbrojnych. Problem w tym, \u017ce dysponowano skromnym bud\u017cetem i nale\u017ca\u0142o rozporz\u0105dza\u0107 funduszami roztropnie. W pierwszym etapie nale\u017ca\u0142o zadba\u0107 o zabezpieczenie maj\u0105tku, kt\u00f3rym dysponowano. Sporym u\u0142atwieniem by\u0142o scedowanie cz\u0119\u015bci prac na wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicieli obiekt\u00f3w. Tak na przyk\u0142ad by\u0142o na \u0141awicy, gdzie powsta\u0142a Wielkopolska Wytw\u00f3rnia Samolot\u00f3w \u201eSamolot\u201d. Fabryka ta wsp\u00f3\u0142uczestniczy\u0142a w utrzymaniu lotniska.<\/p>\n\n\n\n
Niezwykle trudna by\u0142a sytuacja w dw\u00f3ch miastach: w Warszawie i we Lwowie, cho\u0107 przyczyny by\u0142y r\u00f3\u017cne. W Warszawie lotnisko Pole Mokotowskie by\u0142o zbyt ciasne. By\u0142o to spowodowane bazowaniem tutaj wielu jednostek bojowych i szkolnych, prowadzeniem prac remontowych sprz\u0119tu lataj\u0105cego, a w ko\u0144cu budow\u0105 nowych samolot\u00f3w. Dlatego dla Warszawy opracowano bardzo rozleg\u0142y plan rozwojowy polegaj\u0105cy na zaplanowaniu budowy kliku lotnisk. Pierwszym mia\u0142o by\u0107 wojskowe lotnisko na Ok\u0119ciu, drugim komunikacyjne lotnisko na Goc\u0142awiu, a trzecim sportowe lotnisko na Bielanach. <\/p>\n\n\n\n
We Lwowie g\u0142\u00f3wn\u0105 trudno\u015bci\u0105 by\u0142o po\u0142o\u017cenie lotniska Lewand\u00f3wka, kt\u00f3re by\u0142o za\u0142o\u017cone bardzo blisko dworca kolejowego i jego rozbudowa by\u0142a praktycznie niemo\u017cliwa. Dlatego w\u0142adze wyszuka\u0142y now\u0105 lokalizacj\u0119 w nieodleg\u0142ym Skni\u0142owie. W efekcie, inwestycje Ok\u0119cie i Skni\u0142\u00f3w by\u0142y najwa\u017cniejszymi w ca\u0142ym okresie Drugiej Rzeczypospolitej. Wydatkowano na te lotniska najwi\u0119ksze fundusze.<\/p>\n\n\n\n
W doktrynie obronnej Polski wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142y lotniska drugoplanowe, kt\u00f3re r\u00f3\u017cnie okre\u015blano: zapasowe, rezerwowe, polowe, zasadzkowe, manewrowe. W dokumentacji wojskowej okre\u015blane by\u0142y nazwami miejscowo\u015bci lub maj\u0105tku, na terenie kt\u00f3rego si\u0119 znajdowa\u0142y i oczywi\u015bcie wojskowymi kryptonimami. Zak\u0142adano je w pobli\u017cu licznych Polskich dwor\u00f3w, bo taka lokalizacja gwarantowa\u0142a dobr\u0105 obs\u0142ug\u0119 samolot\u00f3w, a i zaplecze socjalne dla \u017co\u0142nierzy by\u0142o na dobrym poziomie. Lotniska te mia\u0142y bardzo uproszczon\u0105 infrastruktur\u0119. Dla \u00f3wczesnych samolot\u00f3w wystarcza\u0142a \u0142\u0105ka lub pastwisko o d\u0142ugo\u015bci nie przekraczaj\u0105cej 500 m. Pobliskie sady lub lasy dawa\u0142y dobre schronienie samolotom dla ich maskowania. Obecno\u015b\u0107 ku\u017ani pozwala\u0142a na wykonanie drobnych napraw, zw\u0142aszcza uszkodze\u0144 podwozia samolot\u00f3w. Obecno\u015b\u0107 koni w maj\u0105tku gwarantowa\u0142a skuteczn\u0105, cho\u0107 woln\u0105 komunikacj\u0119 i przep\u0142yw informacji. Lotniska te sprawdzi\u0142y si\u0119 w pierwszych dniach wrze\u015bnia 1939 roku, kiedy to bazuj\u0105ce na nich samoloty nie dozna\u0142y \u017cadnych strat, przy jednoczesnym bardzo powa\u017cnym zniszczeniu g\u0142\u00f3wnych lotnisk.<\/p>\n\n\n\n
1945 rok.<\/p>\n\n\n\n
Sytuacja po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej by\u0142a zupe\u0142nie inna ni\u017c ta po zako\u0144czeniu wielkiej wojny \u015bwiatowej. Polska wesz\u0142a pod dyktatur\u0119 Moskwy, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce Berlina, i o suwerenno\u015bci nie by\u0142o mowy. Za zgod\u0105 pa\u0144stwa Zachodnich, pozbawiono Polsk\u0119 teren\u00f3w wschodnich, a przy\u0142\u0105czono tak zwane Ziemie Odzyskane, zmuszaj\u0105c miliony Polak\u00f3w do przesiedle\u0144. W dodatku, do chwili obecnej Polska nie jest suwerenna. W Polskiem rz\u0105dzie mamy komunist\u00f3w, folksdojcz\u00f3w i mason\u00f3w. Ale to temat na inne rozwa\u017cania.<\/p>\n\n\n\n
Zaraz po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej przewidywano, i\u017c lotnictwo wojskowe powr\u00f3ci do swoich przedwojennych baz lotniczych. I pocz\u0105tkowe dzia\u0142ania by\u0142y nastawione na ten kierunek. G\u0142\u00f3wnymi o\u015brodkami lotnictwa wojskowego mia\u0142a by\u0107: Warszawa, Krak\u00f3w, Pozna\u0144, Wroc\u0142aw i Tr\u00f3jmiasto (Gda\u0144sk, Sopot, Gdynia). Celem ich funkcjonowania mia\u0142a by\u0107 obrona najwa\u017cniejszych aglomeracji miejskich. <\/p>\n\n\n\n
W 1950 roku, sytuacja uleg\u0142a powa\u017cnej zmianie. Zaistnia\u0142y trzy powa\u017cne przes\u0142anki do dokonania tych zmian; wojna w Korei, przegrana przez Wsch\u00f3d blokada Zachodniego Berlina oraz udana pr\u00f3ba atomowa (j\u0105drowa) dokonana przez CCCP. Podj\u0119te w\u00f3wczas na Kremlu decyzje doprowadzi\u0142y do rozrostu militarnego Polski ponad potrzeby obronne naszych granic. Na masow\u0105 skal\u0119 rozpocz\u0119to produkcj\u0119 samolot\u00f3w bojowych. Jednocze\u015bnie rozpocz\u0119to modernizacj\u0119 starych lotnisk i budow\u0119 oko\u0142o 100 nowych lotnisk wojskowych. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 bazami dla nowo utworzonych Polskich pu\u0142k\u00f3w lotniczych, cz\u0119\u015b\u0107 mia\u0142a stanowi\u0107 lotniska zapasowe dla tych pu\u0142k\u00f3w, a w ko\u0144cu kilkana\u015bcie lotnisk mia\u0142o by\u0107 przekazanych do dyspozycji armii sowieckiej. <\/p>\n\n\n\n
100 % tych inwestycji zlokalizowano w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci Polski. Lotniska lokalizowano w kompleksach le\u015bnych, z dala od wi\u0119kszych miast i miasteczek. Czasami wykorzystywano tereny po by\u0142ych lotniska germa\u0144skich lub tereny poligonowe. <\/p>\n\n\n\n
Nazewnictwo poszczeg\u00f3lnych lotnisk, a zw\u0142aszcza lotnisk zapasowych nastr\u0119cza\u0142o i nastr\u0119cza do dnia dzisiejszego pewne trudno\u015bci. Zwykle by\u0142o tak, \u017ce lotnisko otrzymywa\u0142o nazw\u0119 miejscowo\u015bci na terenie kt\u00f3rej si\u0119 znajdowa\u0142o. Ale tak\u017ce mog\u0142o otrzyma\u0107 nazw\u0119 miejscowo\u015bci s\u0105siedniej, bo tam znajdowa\u0142a si\u0119 plac\u00f3wka Poczta Polska, a \u015bci\u015blej urz\u0105d pocztowy, a niejednokrotnie i centrala telefoniczna. Dlatego dla danego lotniska mog\u0142y przypada\u0107 dwie, a czasami i trzy nazwy. Na przyk\u0142ad lotnisko zapasowe Konarzyny figurowa\u0142o tak\u017ce pod nazw\u0105 S\u0105polno lub Chojnice. Niemniej jednak w nomenklaturze Wojska Polskiego dla danego lotniska zawsze by\u0142a jedna nazwa, i tak lotnisko Konarzyny figuruje w dokumentach jako S\u0105polno. W obecnych latach, niekt\u00f3re gminy przyznaj\u0105 si\u0119 do zwi\u0105zk\u00f3w z by\u0142ymi lotniskami, co czasami przejawia si\u0119 w nazewnictwie ulic. W\u00f3wczas w tych miejscowo\u015bciach mo\u017cemy spotka\u0107 nazw\u0119 ulicy lotnicza lub spadochronowa. <\/p>\n\n\n\n
Sporym atutem by\u0142a blisko\u015b\u0107 linii kolejowej lub mo\u017cliwo\u015b\u0107 doprowadzania bocznicy kolejowej z pobliskiej stacji kolejowej. Transport kolejowy by\u0142 najwa\u017cniejszy nie tylko w okresie budowy lotniska, ale tak\u017ce w trakcie jego eksploatacji. Kolej\u0105 dostarczano materia\u0142y budowlane, wyposa\u017cenie koszar (koszarowc\u00f3w) i innych budynk\u00f3w, wywo\u017cono wyci\u0119te drewno, dostarczano w\u0119giel na opa\u0142, paliwa dla samolot\u00f3w i samochod\u00f3w, cz\u0119\u015bci zamienne do samolot\u00f3w, uzbrojenie, przetransportowywano naziemny komponent jednostki lotniczej, wysy\u0142ano do remontu silniki lotnicze, radiostacje i inny sprz\u0119t wojskowy, a nawet dostarczano \u017cywno\u015b\u0107 dla wojska.<\/p>\n\n\n\n
W 50-latach XX wieku, lotniska budowano wed\u0142ug jednego podstawowego planu opracowanego w CCCP. Najwa\u017cniejszym elementem lotniska, podobnie jak i dzisiaj, by\u0142o pole wzlot\u00f3w w kszta\u0142cie prostok\u0105ta. D\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 3 000 m, szeroko\u015b\u0107 oko\u0142o 500 m. Zasada by\u0142a taka, aby d\u0142u\u017cszy bok tego prostok\u0105ta znajdowa\u0142 si\u0119 na kierunku najcz\u0119stszych wiatr\u00f3w. Na polu wzlot\u00f3w umieszczano jedn\u0105 drog\u0119 startow\u0105 o nawierzchni betonowej. Mia\u0142a ona d\u0142ugo\u015b\u0107 od 1 900 m do 2 200 m. Szeroko\u015b\u0107 wynosi\u0142a 40-60 m. Je\u015bli lotnisko by\u0142o baz\u0105 dla wa\u017cnego pu\u0142ku lotniczego systematycznie, w czasie kolejnych remont\u00f3w, drog\u0119 startowa wyd\u0142u\u017cano, a nawet poszerzano. R\u00f3wnolegle do drogi startowej budowano g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0119 ko\u0142owania o szeroko\u015bci 10-20 m, kt\u00f3ra w trzech lub czterech miejscach \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 drogami ko\u0142owania z drog\u0105 startow\u0105. Na obu ko\u0144cach g\u0142\u00f3wnej drogi ko\u0142owania umieszczano p\u0142aszczyzny postoju samolot\u00f3w (PPS), tak\u017ce o nawierzchni betonowej. <\/p>\n\n\n\n
W 50-latach o\u015bwietlenie pola wzlot\u00f3w by\u0142o bardzo skromne. Nie kiedy nie by\u0142o go wcale. Do lot\u00f3w nocnych rozstawiano reflektory, a nawet wykorzystywano reflektory samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych. <\/p>\n\n\n\n
Podobnie skromnie by\u0142o ze \u015brodkami \u0142\u0105czno\u015bci i radiolokacji. Najwa\u017cniejsza by\u0142a radiostacja \u0142\u0105czno\u015bci, dzi\u0119ki kt\u00f3rej utrzymywano \u0142\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy stanowiskiem kierowania lotami (Kierownik Lot\u00f3w) a za\u0142ogami samolot\u00f3w. Wszyscy pracowali na jednej cz\u0119stotliwo\u015bci, dlatego komendy s\u0142yszeli wszyscy. Sprz\u0119t radiolokacyjny na szerok\u0105 skal\u0119 pojawi\u0142 si\u0119 w 60-latach. By\u0142 wykorzystywany nie tylko do wykrywania przeciwnika, ale przede wszystkim do realizowania zada\u0144 taktycznych i podej\u015b\u0107 do l\u0105dowania. <\/p>\n\n\n\n
Znaki poziome malowane na drogach startowych i ko\u0142owania by\u0142y skromne. Malowano tylko central\u0105 lini\u0119 przerywan\u0105 wzd\u0142u\u017c ca\u0142ej drogi startowej oraz tak zwany celownik, kt\u00f3ry wygl\u0105da\u0142 inaczej ni\u017c obecny. Celownikiem by\u0142y prostok\u0105tne pasy namalowane przy lewej kraw\u0119dzi drogi startowej na kierunku podej\u015bcia w rejonie w kt\u00f3rym samolot powinien przyziemi\u0107. Pierwszy pas mia\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 30 m, drugi 20 m, trzeci 10 m (w miejscu prawid\u0142owego przyziemienia) i ponownie 10 m, 20 m i 30 m. Tak zwana \u201ezebra\u201d, kt\u00f3ra wskazywa\u0142a pocz\u0105tek\/koniec oraz szeroko\u015b\u0107 drogi startowej, pojawi\u0142a si\u0119 dopiero w 70-latach. <\/p>\n\n\n\n
Na wielu nowych lotniskach budowano jeden lub dwa hangary. S\u0142u\u017cy\u0142y one g\u0142\u00f3wnie do wykonywania przegl\u0105d\u00f3w technicznych samolot\u00f3w i remont\u00f3w, kt\u00f3re wykonywano si\u0142ami pu\u0142ku. Do takich prac nale\u017ca\u0142o mi\u0119dzy innymi wymiana: silnik\u00f3w, uzbrojenia, foteli katapultowych, podwozia. Dokonywano tak\u017ce drobnych napraw p\u0142atowc\u00f3w i prace lakiernicze. <\/p>\n\n\n\n
W wyniku wojen na Bliskim Wschodzie i w Indochinach (60-lata XX-wieku) zacz\u0119to samoloty roz\u015brodkowywa\u0107, czyli umieszcza\u0107 je w strefach roz\u015brodkowania w pozornym nie\u0142adzie. Chodzi\u0142o o zminimalizowania strat w sprz\u0119cie w wyniku bezpo\u015bredniego ataku na lotnisko przez samoloty szturmowe wroga, aby jedn\u0105 seri\u0105 z broni pok\u0142adowej nie uszkodzi\u0107 wielu samolot\u00f3w stoj\u0105cych w r\u00f3wnych szeregach. To roz\u015brodkowanie powodowa\u0142o, \u017ce samolot na ziemi musia\u0142 by\u0107 osobnym celem dla przeciwnika. Stosunkowo szybko, indywidualne stanowiska postoju samolot\u00f3w obwa\u0142owywano ziemi\u0105 z trzech stron, tworz\u0105c dodatkow\u0105 ochron\u0119 przed nalotem. Ju\u017c z ko\u0144cem 60-lat pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze schrono-hangary, czyli indywidualne ukrycia dla samolot\u00f3w. W za\u0142o\u017ceniu mia\u0142y one ochroni\u0107 samolot nie tylko przed konwencjonalnym atakiem, ale tak\u017ce przed atakiem atomowym (j\u0105drowym). <\/p>\n\n\n\n
Kolejnym wa\u017cnym elementem lotniska by\u0142 sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych i samar\u00f3w, zwany w skr\u00f3cie MPS (materia\u0142y p\u0119dne i smary). Obiekt lokowano przy bocznicy kolejowej, na skraju lotniska. MPS by\u0142y obiektami, kt\u00f3re mia\u0142y w\u0142asn\u0105 specyfik\u0119 i niezale\u017cno\u015b\u0107. Zawsze by\u0142y dodatkowo ogrodzone, z w\u0142asnymi bramami dla samochod\u00f3w i poci\u0105g\u00f3w. Mia\u0142y posterunki wartownicze funkcjonuj\u0105ce dzie\u0144 i noc. W\u0142asny system obrony przeciwpo\u017carowej. Wyznaczone tylko jedno miejsce jako palarnia, dla os\u00f3b pal\u0105cych papierosy. W\u0142asny park auto cystern i przyczep-cystern z dystrybutorami paliwa. Stacje pomp i ruroci\u0105g\u00f3w. Zbiorniki naziemne, umieszczone w g\u0142\u0119bokich wykopach i zbiorniki podziemne, bardziej odporne na atak przeciwnika. I wreszcie MPS mia\u0142 w\u0142asne laboratorium chemiczne, gdzie dokonywano standardowych bada\u0144 jako\u015bci paliw, olej\u00f3w i smar\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cde lotnisko bojowego pu\u0142ku lotniczego posiada\u0142o w\u0142asny bombosk\u0142ad, czyli arsena\u0142. Obiekt lokowano poza terenem lotniska, nawet w odleg\u0142o\u015bci kilku kilometr\u00f3w. Zwykle by\u0142 dobrze ukryty w lesie. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kilku obiekt\u00f3w-bunkr\u00f3w w kt\u00f3rych sk\u0142adowano naboje do dzia\u0142ek i karabin\u00f3w lotniczych, r\u00f3\u017cnego rodzaju bomby lotnicze, niekierowane pociski rakietowe i kierowane pociski rakietowe. Obiekt by\u0142 ogrodzony podw\u00f3jnym, kolczastym ogrodzeniem i mia\u0142 sta\u0142\u0105 wart\u0119 w dzie\u0144 i w nocy. Na terenie by\u0142 tak\u017ce budynek socjalny dla warty i obs\u0142ugi sk\u0142adu. Wraz z wprowadzeniem na uzbrojenie samolot\u00f3w kierowanych pocisk\u00f3w rakietowych na terenie lotniska pojawi\u0142 si\u0119 nowy obiekt zwany stanowiskiem przygotowania i elaboracji rakiet. <\/p>\n\n\n\n
Pozosta\u0142a infrastruktura bazy lotniczej zale\u017ca\u0142a od znaczenia pu\u0142ku w systemie obrony Polski i dzia\u0142a\u0144 zaczepnych Uk\u0142adu Warszawskiego (zawartego w 1955 roku). Do standardowych obiekt\u00f3w zaplecza jednostki zaliczano: koszary, sztab pu\u0142ku (cz\u0119sto w tym samym budynku), kuchni\u0119 i sto\u0142\u00f3wk\u0119, kantyn\u0119 (\u017co\u0142niersk\u0105 i oficersk\u0105), wartowni\u0119, park samochodowy z gara\u017cami i warsztatem, WAK (wojskow\u0105 administracje koszar), \u0142a\u017ani\u0119, kot\u0142owni\u0119, magazyny i wiaty magazynowe. Cz\u0119sto jednostka posiada\u0142a w\u0142asne gospodarstwo rolne z ogrodem warzywnym i chlewni\u0105. <\/p>\n\n\n\n
W teorii ka\u017cde lotnisko by\u0142o ogrodzone sta\u0142ym ogrodzeniem drutem kolczastym lub metalow\u0105 siatk\u0105. S\u0142upki zwykle by\u0142y betonowe. W rzeczywisto\u015bci wiele lotnisk, zw\u0142aszcza zapasowych, nie posiada\u0142o kompletnego ogrodzenia. A i dziur w ogrodzeniu by\u0142o wiele, przez kt\u00f3re to \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej wychodzili na tak zwan\u0105 \u201ena lewizn\u0119\u201d, czyli bez wiedzy prze\u0142o\u017conych: na wiejsk\u0105 zabaw\u0119, do dziewczyny, po alkohol, itp. <\/p>\n\n\n\n
Lotniska zapasowe.<\/p>\n\n\n\n
Z uwagi na to, \u017ce gospodarka narodowa nie by\u0142a w stanie zaspokoi\u0107 wszystkich \u017c\u0105da\u0144 Moskwy, dlatego Wojsko Polskie uzyskano zezwolenie na formowanie dywizji lotniczych w silne dw\u00f3ch, a nie trzech pu\u0142k\u00f3w lotniczych. W efekcie kilkana\u015bcie nowych lotnisk nie mia\u0142o sta\u0142ego gospodarza i w rzeczywisto\u015bci otrzyma\u0142y status lotnisk zapasowych dla konkretnych pu\u0142k\u00f3w lotniczych. W efekcie, sztab dywizji lokowano w najlepszym mo\u017cliwie miejscu, czyli w pobli\u017cu du\u017cego miasta. A najbardziej odleg\u0142e od cywilizacji lotnisko mianowano lotniskiem zapasowym. <\/p>\n\n\n\n
W okresie PRL lotniska zapasowe okre\u015blano tak\u017ce jako polowe lub lotnisko przebazowania. Nazwa lotnisko polowe zachowa\u0142a si\u0119 najd\u0142u\u017cej na tych lotniskach gdzie nie by\u0142o utwardzonej drogi startowej, jak na przyk\u0142ad na lotnisku Jawor. Nazwa lotnisko przebazowania odpowiada\u0142a funkcji lotniska, kiedy to w sytuacji zagro\u017cenia i czekaj\u0105cych go zada\u0144, dany pu\u0142k mia\u0142 przebazowa\u0107 si\u0119 bli\u017cej lub dalej od frontu. W trakcie drugiej wojny \u015bwiatowej sowieci bardzo cz\u0119sto u\u017cywali okre\u015blenia \u2013 \u201ePu\u0142k przebazowano na lotnisko bli\u017cej frontu\u201d. Natomiast nazwa lotnisk zapasowe jest najbli\u017csza funkcji, jak\u0105 pe\u0142ni\u0142o faktycznie dane lotnisko w okresie PRL-u. W 60-latach XX wieku, praktycznie wszystkie samoloty bojowe musia\u0142y ju\u017c korzysta\u0107 z utwardzonych dr\u00f3g startowych. Chocia\u017c mo\u017cliwo\u015bci operowania z gruntu zachowa\u0142y samoloty PZL Lim-5 (MiG-17), a nawet Su-7 BKL (BK\u0141). Jednak liczne mo\u017cliwe awarie zespo\u0142\u00f3w nap\u0119dowych (zassanie cia\u0142 obcych do silnika), jak i mo\u017cliwe uszkodzenie podwozia sk\u0142ania\u0142o do korzystania z twardych dr\u00f3g startowych lub drogowych odcink\u00f3w lotniskowych (DOL). <\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tkowo pole wzlot\u00f3w lotniska zapasowego nie r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 od pola wzlot\u00f3w lotniska podstawowego. Dopiero od 70-lat XX wieku, lotniska podstawowe otrzymywa\u0142y sta\u0142e o\u015bwietlenie i sta\u0142e urz\u0105dzenia radiotechniczne. Natomiast lotniska zapasowe pozostawa\u0142y z rozwijanymi systemami o\u015bwietlenia, \u0142\u0105czno\u015bci i radiolokacji. Lotniska zapasowe ci\u0105gle mia\u0142y s\u0142abe zaplecze socjalne. Na ich terenie by\u0142o niewiele sta\u0142ych budynk\u00f3w. \u017bo\u0142nierze cz\u0119sto byli kwaterowani w namiotach, korzystali z polowej kuchni i polowej \u0142a\u017ani. Lotnisko t\u0119tni\u0142o \u017cyciem tylko w okresie \u0107wicze\u0144. <\/p>\n\n\n\n
Na lotniskach zapasowych funkcjonowa\u0142a Komenda Lotniska Zapasowego w skr\u00f3cie KLZ. To na niej spoczywa\u0142 obowi\u0105zek utrzymania lotniska. Na czele sta\u0142 dow\u00f3dca w stopniu oficera, kt\u00f3ry mia\u0142 do pomocy szefa plutonu, nie zawsze \u017co\u0142nierza zawodowego. Czasami byli to podchor\u0105\u017cowie odbywaj\u0105cy roczn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 po studiach cywilnych. Reszt\u0119 plutonu KLZ stanowili \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej, delegowani z macierzystego pu\u0142ku na okres oko\u0142o sze\u015bciu miesi\u0119cy. By\u0142y tak zwane podmianki, czyli zast\u0119powanie \u201estarych\u201d \u017co\u0142nierzy \u201em\u0142odszymi\u201d. Niekt\u00f3rym udawa\u0142o si\u0119 ods\u0142u\u017cy\u0107 niemal ca\u0142\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 na lotnisku zapasowym, co mia\u0142o swoje dobre strony. W sk\u0142ad plutonu KLZ wchodzili \u017co\u0142nierze obs\u0142ugi naziemnej wszystkich specjalno\u015bci. Pluton KLZ potrafi\u0142 by\u0107 bardzo rozbudowany, je\u015bli w sk\u0142ad lotniska zapasowego wchodzi\u0142 MPS (sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych i smar\u00f3w) oraz bombo-sk\u0142ad (arsena\u0142). W dyspozycji KLZ znajdowa\u0142 si\u0119 podstawowy sprz\u0119t umo\u017cliwiaj\u0105cych przyj\u0119cie i obs\u0142ug\u0119 kilkunastu samolot\u00f3w. Kiedy przebazowany by\u0142 ca\u0142y pu\u0142k, za samolotami pod\u0105\u017ca\u0142 rzut ko\u0142owy ze sprz\u0119tem i obs\u0142ug\u0105 dla pozosta\u0142ych samolot\u00f3w. Dwa razy w roku, jesieni\u0105 i wiosn\u0105, w trakcie tak zwanych \u201eprzej\u015b\u0107\u201d ca\u0142y sprz\u0119t b\u0119d\u0105cy w dyspozycji KLZ by\u0142 konserwowany. Przy specjalno\u015bci p\u0142atowca i silnika by\u0142y podstawowe narz\u0119dzia, wodzid\u0142a, drabinki, podno\u015bniki, itp. Sprz\u0119t ten by\u0142 sk\u0142adowany na przyczepach z plandekami. <\/p>\n\n\n\n
Nieliczne lotniska zapasowe by\u0142y wykorzystywane wsp\u00f3lnie przez \u017co\u0142nierzy Wojska Polskiego i armii sowieckiej. Ale nie w tym samym czasie. Deklarowana przyja\u017a\u0144 Polsko-sowiecka by\u0142a czyst\u0105 fikcj\u0105. Polski \u017co\u0142nierz nigdy sa\u0142data nie traktowa\u0142 jako sprzymierze\u0144ca. Trudno by\u0142o zapomnie\u0107 17 wrzesie\u0144 1939 roku, zapomnie\u0107 o zagarni\u0119ciu 1\/3 Rzeczypospolitej, zapomnie\u0107 o gwa\u0142conych, okaleczanych (o\u015blepianych, aby nie rozpozna\u0142y sprawc\u00f3w), a tak\u017ce mordowanych Polskich kobietach w 1944-1945 roku. Zainteresowanych odsy\u0142am do publikacji \u201ePolowanie na Bia\u0142ych Polak\u00f3w\u201d. Autor profesor Grzegorz Motyka.<\/p>\n\n\n\n
Znany jest przynajmniej jeden przypadek, kiedy Polski pilot wyl\u0105dowa\u0142 samolotem MiG-21 na niew\u0142a\u015bciwym lotnisku zapasowym. Podczas dobiegu u\u017cy\u0142 spadochronu hamuj\u0105cego, kt\u00f3ry odrzuci\u0142 zje\u017cd\u017caj\u0105c z drogi startowej. Co\u015b mu nie pasowa\u0142o, bo samoloty na pobliskiej stojance by\u0142y troch\u0119 inne. Dostrzeg\u0142 czerwone gwiazdy, wykona\u0142 zwrot o 180 stopni, wyko\u0142owa\u0142 na drog\u0119 startow\u0105 i odlecia\u0142. W nieca\u0142e pi\u0119\u0107 minut p\u00f3\u017aniej usiad\u0142 na w\u0142a\u015bciwym lotnisku zapasowym i pewnie sprawa nie ujrza\u0142aby \u015bwiat\u0142a dziennego, gdyby nie ten odrzucony spadochron hamuj\u0105cy. <\/p>\n\n\n\n
Okres \u015bwietno\u015bci lotnisk zapasowych to 60\/70-lata XX wieku. W\u00f3wczas to Wojsko Polskie dysponowa\u0142o oko\u0142o: 350 samolotami Lim-1, 500 samolotami Lim-2, 400 samolotami Lim-5\/6 bis, 30 samolotami MiG-19, 400 samolotami MiG-21 (r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w) i 150 samolot\u00f3w I\u0142-28.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Skawina 2026-08-04 Lotniska wojskowe w Polsce. 1918-1989r. Po odrodzeniu Rzeczypospolitej w 1918 roku, Wojsko Polskie obj\u0119\u0142o swoj\u0105 piecz\u0105 wszystkie lotniska odziedziczone po zaborcach. G\u0142\u00f3wnymi by\u0142y lotniska: Mokot\u00f3w (Pole Mokotowskie) na przedmie\u015bciach Warszawy, Rakowice (Czy\u017cyny) na przedmie\u015bciach Krakowa, \u0141awica ko\u0142o Poznania, Szwedowo ko\u0142o Bydgoszczy, Toru\u0144, Grudzi\u0105dz, Porubanek ko\u0142o Wilna, Lewand\u00f3wka we Lwowie. Opr\u00f3cz tego by\u0142o kilkana\u015bcie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8126,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-8125","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8130,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8125\/revisions\/8130"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}