Wiktor Narkiewicz<\/strong><\/h2>\n\n\n\nKonstruktorem, kt\u00f3ry mia\u0142 du\u017ce przedwojenne do\u015bwiadczenie by\u0142 in\u017cynier Wiktor Narkiewicz, kt\u00f3ry po wojnie pracowa\u0142 w CSS (Centralnym Studium Samolot\u00f3w). Najpierw zaprojektowa\u0142 on silnik, kt\u00f3ry oznaczono WN-0. By\u0142 to 4-cylindrowy p\u0142aski silnik, w kt\u00f3rym wykorzystano cylindry czeskiego silnika Walter Mikron. Ostatecznie silnik nie zosta\u0142 zbudowany. <\/p>\n\n\n\n
Nast\u0119pnie w 1949 roku, Wiktor Narkiewicz zaprojektowa\u0142 inny silnik 4-cylindrowy o planowanej mocy 65 KM. Konstrukcja by\u0142a wzorowana na Ameryka\u0144skim silniku Continental A-65. Silnik typu bokser, p\u0142aski, ch\u0142odzony powietrzem. Zbudowano 3 egzemplarze. Silnik wypr\u00f3bowano na samolocie Piper Cub. Silnik przewidywano do nap\u0119du samolotu \u017bak-2. R\u00f3wnie\u017c silnik zamontowano na samolocie PZL-102 Kos, w 1959 roku. Ostatecznie w samolotach PZL-102 Kos u\u017cyto mocniejszych silnik\u00f3w. Silnik WN-1 zmodyfikowano i powsta\u0142a odmiana oznaczona NP-1. Na bazie silnika WN-1 planowano 2-cylindrow\u0105 odmian\u0119 A-35, o mocy 35 KM oraz 6-cylindrowy odmiana NP-2, o mocy 95 KM. Oba projekty nie doczeka\u0142y si\u0119 realizacji.<\/p>\n\n\n\n
Nast\u0119pnie w 1950 roku, in\u017cynier Wiktor Narkiewicz zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 nad silnikami gwiazdowymi 7-cylindrowymi. Pierwszym by\u0142 silnik oznaczony WN-2. Silnik ten by\u0142 wzorowany na Ameryka\u0144skim silniku Jacobs R-755 (L-4), kt\u00f3ry nap\u0119dza mi\u0119dzy innymi samolot Boeing Stearman. Silnik WN-2 ma moc 280 KM. Silnik okaza\u0142 si\u0119 udany. W 1950 roku, zbudowano trzy prototypy. Jednak program wstrzymano, gdy\u017c podniesiono wymagania dla silnika. Tak w okresie 1952-1954, powsta\u0142 silnik WN-3, o mocy 330 KM i pos\u0142u\u017cy\u0142 do nap\u0119du samolot\u00f3w szkolno-treningowych TS-8 Bies, w 1955 roku. Produkcj\u0119 silnika podj\u0105\u0142 zak\u0142ad PZL-Kalisz, gdzie zbudowano 329 egzemplarzy, w okresie 1957-1960. Silnik WN-3 pos\u0142u\u017cy\u0142 tak\u017ce do nap\u0119du samolotu transportowego PZL MD-12, kiedy moskale odm\u00f3wili dostarczenia silnika ASz-21. <\/p>\n\n\n\n
Silnik WN-3 w samolocie TS-8 Bies zamontowano do p\u0142atowca za po\u015brednictwem \u0142o\u017ca spawanego z rur stalowych (stal chromowo-molibdenowa) i gumowych amortyzator\u00f3w. Kabina za\u0142ogi by\u0142a oddzielona od silnika przegroda ogniow\u0105, wykonana z \u017caroodpornej blachy. Silnik ch\u0142odzony powietrzem, a jego ch\u0142odzenie by\u0142o regulowane \u017caluzja umieszczon\u0105 przed silnikiem. Silnik na osi mia\u0142 zamontowane \u015bmig\u0142o dwu\u0142opatowe WR-1, nastawne, o \u015brednicy 2,20 m. \u0141opaty \u015bmig\u0142a by\u0142y wykonane z r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w drewna, u\u0142o\u017conych pod r\u00f3\u017cnym k\u0105tem s\u0142oi i sklejone. Samolot TS-8 z takim nap\u0119dem osi\u0105ga\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 315 km\/h. Maksymalna pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia wynosi\u0142a 6 m\/s. Pu\u0142ap 5 900 m, ograniczony brakiem kabiny ci\u015bnieniowej. Zasi\u0119g 620 km, z 30 minutowa rezerwa paliwa. Rozbieg wymaga\u0142 tylko 360 m. Przy pr\u0119dko\u015bci przelotowej 240 km\/h samolot zu\u017cywa\u0142 63 litry paliwa na godzin\u0119 lotu. Przy tej pr\u0119dko\u015bci silnik mia\u0142 moc 235 KM, przy 2 100 obrot\u00f3w na minut\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Pokazany na zdj\u0119ciach silnik WN-3 zosta\u0142 zdemontowany z samolotu TS-8 Bies nb 0519, kt\u00f3ry jest ustawiony przy zbiorniku wodnym w Pi\u0144czowie. Silnik zosta\u0142 przekazany do Muzeum Regionalnego w Pi\u0144czowie. <\/p>\n\n\n\n
Podstawowe dane silnika: Silnik WN-3 jest niewysoko\u015bciowy, \u015bredniej mocy, bez do\u0142adowania (spr\u0119\u017carki) i reduktora. Zbudowany w uk\u0142adzie pojedynczej gwiazdy, 7-cylindrowy, 4-suwowy, ch\u0142odzony powietrzem. Nap\u0119dza \u015bmig\u0142o 2-\u0142opatowe o zmiennym skoku. Rozruch silnika nast\u0119powa\u0142 przy pomocy spr\u0119\u017conego powietrza. Moc startowa wynosi 315 KM (232 kW) przy 2 350 obr\/min, utrzymywana przez 15 minut. Silnik dysponuje chwilow\u0105 moc\u0105 maksymaln\u0105 wynosz\u0105c\u0105 330 KM (243 kW) przy 2 500 obr\/min, utrzymywan\u0105 przez 3 minuty. Moc nominalna 285 KM przy 2 250 obr\/min. Pojemno\u015b\u0107 13,4 dcm3, stopie\u0144 spr\u0119\u017cania 6,2 : 1, masa suchego silnika 255 kg (240 kg). Minimalna pr\u0119dko\u015b\u0107 obrotowa silnika wynosi 500-600 obr\/min. Czas przej\u015bcia od \u201ema\u0142ego gazu\u201d do mocy startowej wynosi 3 sekundy. Okres mi\u0119dzy-naprawczy wynosi 400 godzin.<\/p>\n\n\n\n
Na bazie silnika WN-3 opracowano wersj\u0119 rozwojow\u0105 oznaczon\u0105 WN-5. By\u0142 to silnik wyposa\u017cony w reduktor i spr\u0119\u017cark\u0119 (do\u0142adowanie). Mia\u0142 dysponowa\u0107 moc\u0105 350 KM, a w dodatku wraz ze wzrostem wysoko\u015bci lotu, spadek mocy mia\u0142 by\u0107 du\u017co mniejszy.<\/p>\n\n\n\n
Zak\u0142adowe biuro konstrukcyjne PZL Kalisz na bazie silnika WN-3 opracowa\u0142 silnik gwiazdowy ch\u0142odzony powietrzem o mocy startowej 360 KM (265 kW), przy pr\u0119dko\u015bci obrotowej 2 700 obr\/min. Silnik otrzyma\u0142 oznaczenie K-5. W silniku zwi\u0119kszono stopie\u0144 spr\u0119\u017cania z 6,2 : 1 do 6,5 : 1. Zwi\u0119kszono tak\u017ce pr\u0119dko\u015b\u0107 obrotow\u0105 o 350 obr\/min. Rozruch silnika zrealizowano przy pomocy rozrusznika elektrycznego. Silnik otrzyma\u0142 tak\u017ce wyprowadzenie od nap\u0119du na zewn\u0105trz, celem pod\u0142\u0105czenia zewn\u0119trznych urz\u0105dze\u0144, na przyk\u0142ad aparatury agrolotniczej. Moc pobierana do 34 KM (25 kW). Masa silnika suchego K-5 wynosi 261 kg. Pierwsze uruchomienie na hamowni nast\u0105pi\u0142o w grudniu 1972 roku. Silnik przeszed\u0142 pozytywnie pierwsz\u0105 serie test\u00f3w, jednak dalsze prace zosta\u0142y zaniechane z uwagi na brak zainteresowania silnikiem takiej mocy. Silnik K-5 przewidywany jako nap\u0119d samolot\u00f3w rolniczych by\u0142by za s\u0142aby, natomiast doskonale nadawa\u0142by si\u0119 do awionetek.<\/p>\n\n\n\n
Wersja silnika WSK PZL WN-3 zosta\u0142a przystosowana do nap\u0119du \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Silnik otrzyma\u0142 oznaczenie WN-4. G\u0142\u00f3wnym konstruktorem by\u0142 in\u017cynier Wiktor Narkiewicz. Zbudowano kilka egzemplarzy, kt\u00f3re przebadano w Instytucie Lotnictwa w okresie 1956-1957. Silnik ma moc max 320 KM (235 kW), moc nominalna 300 KM. Z tej mocy 20 KM (15 kW) pobiera\u0142 wentylator, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 do ch\u0142odzenia silnika. Silnik by\u0142 konstrukcj\u0105 udan\u0105 i rokowa\u0142 nadziej\u0119 na niezawodn\u0105 d\u0142ug\u0105 prac\u0119. Silnik zosta\u0142 wykorzystany do nap\u0119du prototypowego \u015bmig\u0142owca B\u017b-4 \u017buk. \u015amig\u0142owiec ten opracowano w Instytucie Lotnictwa, w powsta\u0142ym w 1954 roku, Biurze Konstrukcji \u015amig\u0142owc\u00f3w. Pocz\u0105tkowo mia\u0142 oznaczenie GIL-4, kt\u00f3re zmieniono na B\u017b-4 \u017buk. Jego konstruktorem by\u0142 in\u017cynier Bronis\u0142aw \u017burakowski (brat s\u0142ynnego oblatywacza angielskich i kanadyjskich samolot\u00f3w, Janusza \u017burakowskiego). \u015amig\u0142owiec zaprojektowano w uk\u0142adzie jedno-wirnikowym z modyfikacj\u0105 systemu Hillera, z dodatkowym wirnikiem steruj\u0105cym. Magister in\u017cynier Wiktor Narkiewicz opracowa\u0142 tak\u017ce samoczynne sprz\u0119g\u0142o cierne w zespole nap\u0119dowym, na kt\u00f3re uzyska\u0142 patent pracowniczy Nr 39750.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pi\u0144cz\u00f3w 2026-06-23 Silnik lotniczy t\u0142okowy Wiktor Narkiewicz WN-3. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej rozw\u00f3j silnik\u00f3w t\u0142okowych \u015brednich i du\u017cych mocy zosta\u0142 praktycznie wstrzymany. W rozwoju pozosta\u0142y tylko silniki spalinowe ma\u0142ych mocy. Sta\u0142o si\u0119 to z uwagi na rewolucyjny rozw\u00f3j silnik\u00f3w turboodrzutowych i zaraz za nimi silnik\u00f3w turbo\u015bmig\u0142owych. Niestety, Polski Przemys\u0142 Lotniczy praktycznie wypad\u0142 ze \u015bwiatowej czo\u0142\u00f3wki. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8075,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-8074","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-silniki-lotnicze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8074"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8074\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8078,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8074\/revisions\/8078"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/WN-3.-2026-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x765.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/WN-3.-2026-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x763.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/WN-3.-2026-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman03-1024x746.png\")