202c Rozdzia\u0142 1966-09-24<\/p>\n\n\n\n Na prze\u0142omie 1952\/1953 roku, w zespole kierowanym przez Olega K. Antonowa skonstruowano g\u00f3rnop\u0142at nap\u0119dzany dwoma silnikami turbo\u015bmig\u0142owymi NK-4, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 oznaczenie An-8. Silniki NK-4 dysponuj\u0105 moc\u0105 3 754 kW ( 5 100 KM ). Podj\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105, kt\u00f3ra trwa\u0142a do 1955 roku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 maszyn trafi\u0142a do lotnictwa wojskowego CCCP. <\/p>\n\n\n\n An-8 sta\u0142 si\u0119 protoplast\u0105 kolejnych wersji samolot\u00f3w transportowych. W wyniku rozwoju konstrukcji powsta\u0142y r\u00f3wnolegle dwa samoloty; pasa\u017cerski An-10 Ukraina i transportowy An-12. Oba prototypy zosta\u0142y oblatane w 1957 roku. Samolot An-12 wykona\u0142 pierwszy lot w dniu 16 grudnia1957 roku. Produkcja samolot\u00f3w ruszy\u0142a ju\u017c w 1958 rok, bo nie by\u0142o to takie trudne. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy An-8, An-10 i An-12 s\u0105 niewielkie. Wszystkie samoloty by\u0142y montowane na tej samej linii monta\u017cowej. Wed\u0142ug dost\u0119pnych informacji, wszystkich samolot\u00f3w An-8\/-10\/-12 wyprodukowano 1 248 sztuk. Samolot An-10 zosta\u0142 pokazany na \u015bwiatowej wystawie Expo-58 w Brukseli, gdzie zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony z\u0142otym medalem i dyplomem. <\/p>\n\n\n\n Samolot An-12 zosta\u0142 wyposa\u017cony w 4 silniki turbo\u015bmig\u0142owe i dodatkowo pi\u0105ty silnik (APU) s\u0142u\u017c\u0105cy do za\u0142adunku i wy\u0142adunku platform desantowych na pok\u0142ad oraz do dostarczania energii elektrycznej dla awioniki, gdy g\u0142\u00f3wne silniki nie pracuj\u0105. Pierwsze egzemplarze samolotu otrzyma\u0142y silniki Kuzniecowa NK-4 o mocy obni\u017conej 4 x 2 944 kW ( 4 x 4 000 KM ), ale o przed\u0142u\u017conym resursie. P\u00f3\u017aniejsze egzemplarze otrzyma\u0142y silniki Iwczenki AI-20 K o takiej samej mocy 4 x 2 944 kW, ale o mniejszym zu\u017cyciu paliwa. Ostatnie wyprodukowane egzemplarze otrzyma\u0142y silniki AI-20 M o mocy 4 x 3 128 kW ( 4 x 4 250 KM ). W przypadku awarii jednego z silnik\u00f3w An-12 mo\u017ce kontynuowa\u0107 lot na wysoko\u015bci 8 000 m, a przy stracie dw\u00f3ch silnik\u00f3w na wysoko\u015bci 6 000 m. Jest to mo\u017cliwe dzi\u0119ki dobrej aerodynamice p\u0142atowca. <\/p>\n\n\n\n Prawd\u0105 jest, \u017ce CCCP konstruowa\u0142 tylko samoloty wojskowe, ale An-12 jest ju\u017c typowo wojskowym samolotem. Nale\u017cy do systemu broni ofensywnej i jeszcze w 2008 roku, stanowi\u0142 trzon wojsk operacyjnych pa\u0144stwa moskiewskiego. By\u0142 koniem roboczym w CCCP i jest nim nadal w obecnym imperium. Podstawowym przeznaczeniem samolotu An-12 jest przew\u00f3z pododdzia\u0142\u00f3w \u017co\u0142nierzy wojsk powietrznodesantowych \u0142\u0105cznie z uzbrojeniem. Drugim zadaniem jest przew\u00f3z platform ze sprz\u0119tem wojskowym i ich zrzut na spadochronach. W ten spos\u00f3b mo\u017cna dostarcza\u0107 w dowolny rejon \u015bwiata; armaty i dzia\u0142a, wozy bojowe, czo\u0142gi i inny sprz\u0119t w skrzyniach. Ostatnie podstawowe zadanie to przew\u00f3z towar\u00f3w mi\u0119dzy lotniskami. Z tego wykazu wynika, \u017ce przy pomocy samolot\u00f3w An-12 sowieci byli zdolni do przerzucania ca\u0142ych dywizji lub innych zwi\u0105zk\u00f3w taktycznych.<\/p>\n\n\n\n Dla desantu spadochronowego lub desantu l\u0105duj\u0105cego \u0142adownia samolotu An-12 mo\u017ce pomie\u015bci\u0107; – 60 spadochroniarzy z ekwipunkiem. – 105 \u017co\u0142nierzy z ekwipunkiem, czyli desant l\u0105duj\u0105cy. – 76 rannych, z tego 60 na noszach, 16 siedz\u0105cych, 9 os\u00f3b obs\u0142ugi. – 2 platformy o no\u015bno\u015bci 2 x 3 500 kg i 20 \u017co\u0142nierzy. – 1 platforma 3 500 kg i 10 ton \u0142adunku. – 10 ton towar\u00f3w do zrzutu na spadochronach.<\/p>\n\n\n\n Desant skoczk\u00f3w spadochronowych mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 tak samo jak z samolot\u00f3w mniejszych i wolniejszych, czyli z wymuszonym otwarciem spadochronu. Ale mo\u017ce by\u0107 przeprowadzony przy pr\u0119dko\u015bci lotu w granicach 300 \u2013 400 km\/h i na wy\u017cszych pu\u0142apach. W\u00f3wczas skoki s\u0105 wykonywane przy uczuciu spadochronu stabilizuj\u0105cego, maj\u0105cego za zadnie wyhamowanie pr\u0119dko\u015bci skoczka oraz skr\u00f3cenie czasu przebywania w powietrzu. Dopiero p\u00f3\u017aniej otwierany jest spadochron g\u0142\u00f3wny.<\/p>\n\n\n\n Do desantowania ci\u0119\u017cszego sprz\u0119tu u\u017cywa si\u0119 specjalnych platform. Samolot zabiera na pok\u0142ad dwie takie platformy ze sprz\u0119tem zamocowanym linami do tych platform. Platformy maj\u0105 niewielkie k\u00f3\u0142eczka (rolki) i po otwarciu w powietrzu tylnych drzwi wysuwane s\u0105 przeno\u015bnikiem lub ma\u0142ym spadochronem. \u0141adunek opada bardzo szybko, dzi\u0119ki temu jest du\u017ca celno\u015b\u0107 jego zrzutu. Dopiero p\u00f3\u017aniej otwierane s\u0105 g\u0142\u00f3wne spadochrony. Ich ilo\u015b\u0107 i wielko\u015b\u0107 zale\u017cy od masy \u0142adunku. Tu\u017c przed samym przyziemieniem cz\u0119sto stosuje si\u0119 zesp\u00f3\u0142 dw\u00f3ch lub trzech niewielkich silnik\u00f3w rakietowych, kt\u00f3re uruchomione na u\u0142amki sekundy wyhamowuj\u0105 \u0142adunek. Myli\u0142by si\u0119 jednak ten, kt\u00f3ry sadzi\u0142by, \u017ce jest to mi\u0119kkie l\u0105dowanie. Tak na ziemi\u0119 dostarczy\u0107 mo\u017cna samochody terenowe GAZ-69, dzia\u0142o samobie\u017cne ASU-57, dzia\u0142ka przeciwlotnicze, wyrzutnie pocisk\u00f3w rakietowych. Ci\u0119\u017cszy sprz\u0119t dostarczany jest desantem l\u0105duj\u0105cym, mo\u017ce to by\u0107 dzia\u0142o pancerne ASU-85. Samolot mo\u017ce wyl\u0105dowa\u0107 na zdobytym lotnisku opanowanym przez desant spadochronowy. <\/p>\n\n\n\n Samolot An-10 Ukraina jest nazywany odmian\u0105 cywiln\u0105 An-12. S\u0142u\u017cy do przewozu 120 pasa\u017cer\u00f3w lub 20 000 kg \u0142adunk\u00f3w. Samoloty te eksploatowa\u0142 Aerof\u0142ot, a po jego rozpadzie inne drobniejsze firmy komercyjne. Samoloty te obs\u0142ugiwa\u0142y i obs\u0142uguj\u0105 trasy na Daleki Wsch\u00f3d i na Syberii. Samoloty te zaopatrywa\u0142y tak\u017ce zamorskie stacje naukowo-badawcze CCCP-Rosji. Pokonywa\u0142y one gigantycznie d\u0142ugie trasy; Moskwa-Taszkient-Dheli-Rangun-Dzakarta-Sydney-Crayschurch-Mirny na Antarktydzie.<\/p>\n\n\n\n Sowieckie An-10\/12, po powstaniu pa\u0144stwa Bangladesz z by\u0142ego Pakistanu Wschodniego, przewioz\u0142y tysi\u0105ce ludzi z Indii na trasie Kalkuta-Rajpur. W 1966 roku, samolotami An-12 uruchomiono lini\u0119 towarow\u0105 Moskwa-Pary\u017c, a w 1971 roku, podobn\u0105 Moskwa – Berlin. <\/p>\n\n\n\n Produkcj\u0119 An-8\/-10\/-12 i cz\u0119\u015bci do nich prowadzono w Irkucku, Worone\u017cu i Taszkiencie. Do 1972 roku, zbudowano 262 samoloty w wersji An-12 B. Opr\u00f3cz pa\u0144stw sygnatariuszy UW (uk\u0142ad warszawski) samoloty znalaz\u0142y si\u0119 na wyposa\u017ceniu Indii, Algierii, Egiptu, Indonezji, Iraku, Bangladeszu i innych. Indie w grudniu 1971 roku, samoloty An-12 wykorzysta\u0142y w wojnie z Pakistanem, jako samoloty bombowe. Kilka samolot\u00f3w An-12 Indie przystosowa\u0142y do patrolowania Oceanu Indyjskiego.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy raz samoloty An-12 na terenie Polski mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 podczas manewr\u00f3w pod kryptonimem \u201eBa\u0142tyk\u201d, przeprowadzonych w pa\u017adzierniku 1962 roku. Odby\u0142y si\u0119 one w Polsce na Pomorzu Zachodnim. Bra\u0142 w nim udzia\u0142 mi\u0119dzy nimi 19. Batalion Powietrzno-Desantowy. Warto doda\u0107, \u017ce manewry te by\u0142y zwi\u0105zane z kryzysem kuba\u0144skim oraz postawieniem w stan gotowo\u015bci bojowej wszystkich jednostek podleg\u0142ych pod dow\u00f3dztwo zjednoczonych si\u0142 UW.<\/p>\n\n\n\n Polscy \u017co\u0142nierze zetkn\u0119li si\u0119 z An-12 w maju 1963 roku, kiedy to \u017co\u0142nierze z 6. Pomorskiej Dywizji Powietrzno Desantowej przeszli praktyczne szkolenie, pod kierunkiem sowieckich instruktor\u00f3w, w zakresie skok\u00f3w i zrzut\u00f3w \u0142adunk\u00f3w z pok\u0142adu samolot\u00f3w An-8 i An-12.<\/p>\n\n\n\n We wrze\u015bniu 1963 roku, przeprowadzono \u0107wiczenia pod kryptonimem Kwartet, gdy\u017c wzi\u0119\u0142y w nim udzia\u0142 cztery kraje. Tym razem na terenie po\u0142udniowej NRD (niemiecka republika demokratyczna). Z Polskiej strony bra\u0142 udzia\u0142 16. Batalion Powietrzno-Desantowy. W \u0107wiczeniach tych na szerok\u0105 skal\u0119 wykorzystano transport powietrzny i kombinowany desant, w celu zniszczenia pocisk\u00f3w rakietowych klasy taktycznej przeciwnika. W wyznaczonym rejonie na spadochronach desantowa\u0142 si\u0119 sowiecki 105. Pu\u0142k Powietrzno-Desantowy z 7. DPD. Desantowano \u017co\u0142nierzy i platform desantowych, mi\u0119dzy innymi z dzia\u0142ami ASU-57. Wykona\u0142y one ca\u0142onocny marsz, a o \u015bwicie zaatakowa\u0142y stanowiska pocisk\u00f3w rakietowych przeciwnika. W trakcie marszu przeprawiono si\u0119 przez most, kt\u00f3ry wcze\u015bniej zosta\u0142 opanowany przez desant \u017co\u0142nierzy z 5. Batalionu Spadochronowego NRD ze \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-4. <\/p>\n\n\n\n Jednostka 6. Pomorska Dywizja Powietrzno Desantowa zosta\u0142a utworzona w czerwcu 1957 roku, w Krakowie i prawie natychmiast sta\u0142a si\u0119 elitarn\u0105 jednostk\u0105 Wojska Polskiego. Powodem by\u0142 wysoki poziom wyszkolenia \u017co\u0142nierzy i przewidziany charakter dzia\u0142a\u0144. Polega\u0142 on na dzia\u0142aniu bojowym na ty\u0142ach przeciwnika. Wszechstronne wyszkolenie \u017co\u0142nierzy Polskiej dywizji sprawia\u0142o, \u017ce od 1962 roku, dywizja regularnie bra\u0142a udzia\u0142 w \u0107wiczeniach UW organizowanych na terenie Polski, NRD i Czechos\u0142owacji.<\/p>\n\n\n\n W dniach 19-24 pa\u017adziernika 1965 roku, przeprowadzono na terenie NRD ( Turyngia ) \u0107wiczenia pod kryptonimem Burza Pa\u017adziernikowa. Wzi\u0119\u0142y w nim udzia\u0142 cztery kraje. Z Polskiej strony 6. PDPD, tym razem ca\u0142o\u015bci\u0105 si\u0142. W tym czasie, dow\u00f3dc\u0105 dywizji by\u0142 genera\u0142 brygady Edwin Roz\u0142ubirski. Kierownikiem \u0107wicze\u0144 by\u0142 sowiecki genera\u0142 armii Pawe\u0142 Kaszewoj, a koordynatorem ca\u0142o\u015bci dzia\u0142a\u0144 sowiecki marsza\u0142ek Andrej Greczko ( w tym czasie dow\u00f3dca si\u0142 zbrojnych UW, a p\u00f3\u017aniej minister obrony CCCP ). By\u0142y to po raz pierwszy \u0107wiczenia przeprowadzone si\u0142\u0105 dw\u00f3ch dywizji; 6. PDPD i sowiecka 7. DPD. \u0106wiczono atak zaczepno-obronny, czyli w praktyce kontratak przeciw si\u0142om NATO, kt\u00f3re wtargn\u0119\u0142y na teren NRD. Atak si\u0142 UW mia\u0142 w zamy\u015ble oddzieli\u0107 g\u0142\u00f3wne si\u0142y NATO od ich zaplecza.<\/p>\n\n\n\n Polska dywizja zosta\u0142a za\u0142adowana na 180 (!) samolot\u00f3w An-12. Po starcie nast\u0105pi\u0142a zbi\u00f3rka w powietrzu i ca\u0142a armada obra\u0142a kurs na Erfurt. Przelot trwa\u0142 oko\u0142o dwie godziny. Desant rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w dniu 21 pa\u017adziernika 1965 roku, oko\u0142o godziny 13:05. Desantowa\u0142o si\u0119 4 130 Polskich spadochroniarzy w rejonie lotniska Erfurt. By\u0142y trudne warunki pogodowe. Porywisty wiatr i mg\u0142a. Skakano z samolot\u00f3w lec\u0105cych z pr\u0119dko\u015bci\u0105 320-360 km\/h z wysoko\u015bci 800 m, na spadochronach desantowych D-1 z 5 sekundami stabilizacji. Niekt\u00f3rzy wyl\u0105dowali na drzewach lub terenach bardzo podmok\u0142ych. Lotnisko zosta\u0142o szybko opanowane i wkr\u00f3tce w odst\u0119pach 30 sekund zacz\u0119\u0142y l\u0105dowa\u0107 na nim samoloty An-12 z desantem l\u0105duj\u0105cym. Na pok\u0142adach by\u0142y mi\u0119dzy innymi samochody GAZ-69 z mo\u017adzierzami lub wyrzutniami rakiet WP-8, dzia\u0142a przeciwpancerne ASU-85.<\/p>\n\n\n\n Z dzia\u0142ami ASU-85 wi\u0105\u017ce si\u0119 nast\u0119puj\u0105ca historia. Podobno dzia\u0142a te by\u0142y u\u017cyczone przez sowieck\u0105 7 Gwardyjsk\u0105 Dywizj\u0119 Powietrzno-Desantow\u0105 z Kowna. W czasie \u0107wicze\u0144 ich obs\u0142ug\u0105 zajmowali si\u0119 \u017co\u0142nierze sowieccy w Polskich mundurach. Na dzia\u0142ach by\u0142y szachownice i znaki 6. PDPD. Faktem jest, \u017ce sprz\u0119t ten pozosta\u0142 w Polsce. Warto te\u017c doda\u0107, \u017ce z 25 dzia\u0142 ASU-85, wiosn\u0105 1966 roku, utworzono 35. Dywizjon Artylerii Samobie\u017cnej ( 4 baterie po 6 dzia\u0142 i dzia\u0142o dow\u00f3dcy ). Dywizjon ten rozwi\u0105zano w grudniu 1979 roku, a cz\u0119\u015b\u0107 jego dzia\u0142 trafi\u0142a do Polskich muze\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Jak wspominali\u015bmy 6. PDPD wykona\u0142a desant ca\u0142o\u015bci\u0105 si\u0142. Jedynie 9. Szkolny Batalion Powietrzno-Desantowy dotar\u0142 do Erfurtu drog\u0105 kolejow\u0105 ( dow\u00f3dca podpu\u0142kownik Czes\u0142aw Miszczak ) i zabezpiecza\u0142 proces l\u0105dowania samolot\u00f3w An-12. Lotniskiem, z kt\u00f3rego startowa\u0142 desant spadochronowy by\u0142y Balice, a rzut l\u0105duj\u0105cy z lotniska Powidz. Dow\u00f3dc\u0105 desantu spadochronowego by\u0142 genera\u0142 brygady Edwin Roz\u0142ubirski, a rzutu l\u0105duj\u0105cego podpu\u0142kownik Tadeusz Ulaniak. Pozosta\u0142o\u015bci\u0105 dowodzi\u0142 podpu\u0142kownik Marian Pajor. Zgodnie z powszechn\u0105 opini\u0105, Polacy zaimponowali brawur\u0105 popart\u0105 wysokimi umiej\u0119tno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n Niestety desant ten nie odby\u0142 si\u0119 bez tragedii. \u015amierci\u0105 spadochroniarza zgin\u0105\u0142 Krzysztof Nadolny z 10 Batalionu Powietrzno-Desantowego, kt\u00f3ry wykonywa\u0142 sw\u00f3j 12 skok. Po opuszczeniu samolotu nie zwolni\u0142 on drugiego stopnia stabilizacji, a nast\u0119pnie otworzy\u0142 spadochron zapasowy, co spowodowa\u0142o jego spl\u0105tanie ze stabilizatorem spadochronu g\u0142\u00f3wnego. Natomiast 10 innych spadochroniarzy odnios\u0142o powa\u017cne urazy; dwa z\u0142amania kr\u0119gos\u0142upa, jeden uraz g\u0142owy, jedno z\u0142amanie obojczyka, 6 z\u0142ama\u0144 ko\u0144czyn dolnych. W takich przedsi\u0119wzi\u0119ciach, straty Polskie okaza\u0142y si\u0119 i tak mniejsze ni\u017c zwykle szacowane ( do 1 % ca\u0142o\u015bci desantowania ). W sowieckim szpitalu polowym chirurgii urazowej przygotowano 50 \u0142\u00f3\u017cek dla Polskich \u017co\u0142nierzy. Po zako\u0144czeniu \u0107wicze\u0144 w Erfurcie odby\u0142a si\u0119 defilada. 9. Szkolny Batalion Powietrzno-Desantowy maszerowa\u0142, a pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 pokaza\u0142a si\u0119 w rzucie ko\u0142owym. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce z tych wydarze\u0144 powsta\u0142 reporta\u017c filmowy pod tytu\u0142em \u201eZ jasnego nieba\u201d Wytw\u00f3rnia Filmowa \u201eCzo\u0142\u00f3wka\u201d. Jego kopie przez d\u0142ugie lata przypomina\u0142y te wydarzenia. Film jest dost\u0119pny na kanale youtube (od 2012 roku).<\/p>\n\n\n\n We wrze\u015bniu 1966 roku, do Polski dostarczono pierwsze i jak si\u0119 okaza\u0142o jedyne maszyny typu An-12. W dniu 24 wrze\u015bnia 1966 roku, na lotnisku w Balicach wyl\u0105dowa\u0142 pierwszy An-12 nr 6344308 nb 51, a po pi\u0119ciu dniach ( 29 wrze\u015bnia 1966 roku ) drugi An-12 nr 6344307 nb 50. Samoloty zosta\u0142y wpisane na stan 55. Pu\u0142ku Lotnictwa Transportowego. Jednak ju\u017c w maju 1967 roku, w zwi\u0105zku z du\u017c\u0105 reorganizacj\u0105 Polskiego Lotnictwa Wojskowego pu\u0142k ten zosta\u0142 przemianowany na 13. Pu\u0142k Lotnictwa Transportowego. Jako ciekawostk\u0119 podamy, \u017ce w jednostce tej do naszych samolot\u00f3w przylgn\u0119\u0142a nazwa Ukraina. Ju\u017c w pa\u017adzierniku 1966 roku, samoloty te wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w \u0107wiczeniach UW na terenie \u015al\u0105skiego Okr\u0119gu Wojskowego pod kryptonimem Jesie\u0144. W sierpniu 1967 roku, w kombinowanych manewrach sztab\u00f3w i jednostek wojskowych CCCP, Polski i NRD, na poligonie Borne-Sulinowo. W 1968 roku, w \u0107wiczeniach morskich na poligonie Ustka. Jesieni\u0105 1969 roku, w \u0107wiczeniach Odra-Nysa. Jednym z lotnisk, na kt\u00f3rym w tym czasie bazowa\u0142y sowieckie An-12 by\u0142o lotnisko w Malborku.<\/p>\n\n\n\n To, co \u0107wiczono przez kilka lat, przy wydatnym u\u017cyciu samolot\u00f3w An-12, z zamiarem wykorzystania przeciwko si\u0142om zbrojnych NATO, wykorzystano praktycznie przeciwko spo\u0142ecze\u0144stwu Czechos\u0142owacji podczas najazdu na ni\u0105 w 1968 roku. Jak do tego dosz\u0142o? W dniu 4 stycznia 1968 roku, pierwszym sekretarzem partii w Czechos\u0142owacji zosta\u0142 Alexander Dubcek. Pragn\u0105\u0142 wprowadzi\u0107 socjalizm bardziej ludzki. Zapowiedzia\u0142 wprowadzenie wielopartyjno\u015bci, zniesienie cenzury i wolne wybory. Zapowiedziano reformy gospodarcze i rehabilitacj\u0119 os\u00f3b represjonowanych przez komunizm. Ju\u017c w dniu 23 marca 1968 roku, na spotkaniu w Dre\u017anie partie i rz\u0105dy komunistyczne; Czechos\u0142owacji, Bu\u0142garii, NRD, Polski, W\u0119gier i Zwi\u0105zku Sowieckiego: s\u0105 zaniepokojone i u\u017cywaj\u0105 terminu kontrrewolucja. Pierwszym, kt\u00f3ry wypowiedzia\u0142 s\u0142owo kontrrewolucja by\u0142 Leonid Bre\u017cniew, w\u00f3wczas pierwszy sekretarz sowieckiej partii. W dniu 30 marcu 1968 roku, plenum partii w Czechos\u0142owacji wybiera prezydentem genera\u0142a Ludwika Swobod\u0119. Kreml coraz bardziej si\u0119 denerwowa\u0142. Odby\u0142y si\u0119 narady UW (uk\u0142ad warszawski). W maju 1968 roku, przegrupowano 24. Gwardyjsk\u0105 Dywizj\u0119 Strzelc\u00f3w Zmotoryzowanych w okolice Cieszyna, Bielska-Bia\u0142ej i Pszczyny. Jednym z element\u00f3w \u0107wicze\u0144 by\u0142 manewr pod kryptonimem \u201ePochmurne Lato 68\u201d, polegaj\u0105ce na zmianie dyslokacji wojsk. Sztab \u0107wicze\u0144 \u201eSzumawa\u201d, a nast\u0119pnie operacji \u201eDunaj\u201d umieszczono w Legnicy, a jego dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 sowiecki marsza\u0142ek Iwan Jakubowski. Przysz\u0142e si\u0142y inwazyjne podzielono na dwie armie; armia p\u00f3\u0142noc i armia po\u0142udnie. Armia p\u00f3\u0142noc pod dow\u00f3dztwem sowieckiego genera\u0142a armii Iwana Paw\u0142owa, ze sztabem w Legnicy, mia\u0142a wkroczy\u0107 do Czechos\u0142owacji z NRD i Polski opanowuj\u0105c p\u00f3\u0142nocn\u0105 i zachodni\u0105 Czechos\u0142owacj\u0119, a zw\u0142aszcza rejon Karlowe Wary, Pilzno i Czeskie Budziejowice. Do akcji przygotowano; sowieck\u0105 1 Gwardyjsk\u0105 Armi\u0119 Pancern\u0105 z terenu NRD, sowieck\u0105 11 Gwardyjsk\u0105 Armi\u0119 Pancern\u0105 z terenu NRD i 2 Armi\u0119 Wojska Polskiego z\u0142o\u017con\u0105 z jednostek \u015al\u0105skiego Okr\u0119gu Wojskowego, pod dow\u00f3dztwem genera\u0142a brygady Floriana Siwickiego. Armia po\u0142udnie dowodzona przez genera\u0142a pu\u0142kownika Konstantina Prawa\u0142owa ze sztabem w Matyasfold ko\u0142o Budapesztu, mia\u0142a wkroczy\u0107 z W\u0119gier, NRD i Ukrainy Zakarpackiej, zajmuj\u0105c S\u0142owacj\u0119 oraz po\u0142udniowo \u015brodkowe Czechy z Prag\u0105. W jej sk\u0142ad wchodzi\u0142y; sowiecka 20 Armia Gwardyjska z terenu NRD, sowiecka 38 Armia Gwardyjska z terenu CCCP, sowiecka 36 Armia Lotnicza z terenu W\u0119gier i w\u0119gierska 8 Dywizja Strzelc\u00f3w Zmotoryzowanych z W\u0119gier. Cz\u0119\u015bci\u0105 najbardziej mobiln\u0105 by\u0142 desant z\u0142o\u017cony z; sowieckiej 7 Gwardyjska Dywizja Powietrzno-Desantowa z Kowna do opanowania Pragi i sowiecka 103 Gwardyjska Dywizja Powietrzno-Desantowa z Witebska do opanowania Brna. Celem militarnego najazdu na Czechos\u0142owacj\u0119 by\u0142o opanowanie przez Kreml g\u0142\u00f3wnych instytucji pa\u0144stwowych, w tym prasy, radia i TV oraz uprowadzenie przyw\u00f3dc\u00f3w \u201ePraskiej Wiosny\u201d. Decyzja o przeprowadzeniu inwazji zapad\u0142a na Kremlu podczas narady w\u0142adz CCCP w dniach 14-17 sierpnia 1968 roku, a w dniu ataku minister obrony narodowej Czechos\u0142owacji wyda\u0142 rozkaz nie stawiania oporu naje\u017ad\u017acom. G\u0142\u00f3wne si\u0142y inwazyjne sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z \u017co\u0142nierzy CCCP. W inwazji wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 wydzielone jednostki Polski, W\u0119gier i prawdopodobnie Bu\u0142garii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy Wojska Polskiego nie mia\u0142a poj\u0119cia o planowanej inwazji. W ataku wzi\u0119\u0142o udzia\u0142; 750 000 \u017co\u0142nierzy, 630 czo\u0142g\u00f3w i 800 samolot\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie transportowych An-12. Ze strony Polski wys\u0142ano 26 000 \u017co\u0142nierzy ze sprz\u0119tem. Zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 200 os\u00f3b. Inwazja ta jest uznawana za najwi\u0119ksz\u0105 operacj\u0119 wojskow\u0105 w Europie po drugiej wojnie \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n W latach panowania komunizmu \u015bwi\u0119tem lotnictwa w Polsce by\u0142 dzie\u0144 23 sierpie\u0144. Jak co roku, w wielu miastach przygotowywano si\u0119 do obchod\u00f3w tego \u015bwi\u0119ta. W po\u0142owie sierpnia 1968 roku, na lotnisku Balice zebrano kilkana\u015bcie samolot\u00f3w typu Lim, kt\u00f3re mia\u0142y u\u015bwietni\u0107 przygotowywan\u0105 imprez\u0119 na lotnisku w Czy\u017cynach. Piloci tych samolot\u00f3w \u0107wiczyli orientacj\u0119 w terenie i zgrywanie szyk\u00f3w do przelotu. Jednak w dniu 20 sierpnia 1968 roku, planowane loty nie zosta\u0142y podj\u0119te, cho\u0107 pogoda by\u0142a typowo lotnicza. Piloci i ich samoloty czekali. Wczesnym popo\u0142udniem, w pobli\u017cu Balic pojawi\u0142 si\u0119 czterosilnikowy samolot transportowy, kt\u00f3ry po wykonaniu kr\u0119gu zszed\u0142 do l\u0105dowania. Podko\u0142owa\u0142 na koniec pasa startowego (RWY) i ustawi\u0142 si\u0119 na trawie. Nie ulega\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce by\u0142 to sowiecki An-12. Szary z wielkimi czerwonymi gwiazdami na usterzeniu pionowym i wielk\u0105 dwucyfrow\u0105 liczb\u0105 na kad\u0142ubie. W kabinie pilot\u00f3w otwarte zosta\u0142o okno, przez kt\u00f3re g\u0142ow\u0119 wychyli\u0142 jaki\u015b oficer, a w r\u0119ku trzyma\u0142 mikrofon. Patrzy\u0142 w kierunku \u015bcie\u017cki schodzenia. Gdzie narasta\u0142 kolejny szum silnik\u00f3w nast\u0119pnych samolot\u00f3w An-12. Samoloty kolejno l\u0105dowa\u0142y i ustawia\u0142y si\u0119 r\u00f3wno na trawie w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci lotniska. Jak si\u0119 okaza\u0142o, sowieci nie nawi\u0105zywali w og\u00f3le \u0142\u0105czno\u015bci z o\u015brodkiem naprowadzania w Balicach. Sami si\u0119 sprowadzali. W sumie na lotnisku Balice wyl\u0105dowa\u0142o oko\u0142o 25 samolot\u00f3w. Silniki zosta\u0142y wy\u0142\u0105czone, \u015bmig\u0142a si\u0119 zatrzyma\u0142y, ale \u0142adowanie nie zosta\u0142y otwarte. Nadal od samolot\u00f3w dochodzi\u0142 szum. To pracowa\u0142y pi\u0105te silniki (APU), kt\u00f3re dostarcza\u0142y energi\u0119 elektryczn\u0105, g\u0142\u00f3wnie dla system\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci. Otwarte zosta\u0142y tylko boczne drzwi samolot\u00f3w, wysuni\u0119to drabinki i nieliczni \u017co\u0142nierze dokonywali ogl\u0119dzin swoich maszyn. Samoloty mia\u0142y opony zab\u0142ocone, co \u015bwiadczy\u0142o, \u017ce startowa\u0142y z lotniska z pasem gruntowym. Postawiono anteny do dalekiej \u0142\u0105czno\u015bci. Za\u017c\u0105dano tankowania samolot\u00f3w, kt\u00f3re z uwagi na ich ilo\u015b\u0107 trwa\u0142o kilka godzin. \u017bo\u0142nierze sowieccy zachowywali si\u0119 bardzo swobodnie. \u017bartowali i \u015bmiali si\u0119. Palili papierosy, nawet podczas tankowania. Niekt\u00f3rzy siedzieli na skrzyd\u0142ach. Nie wdawali si\u0119 w dyskusje, a w\u015bcibskich odsuwali. Zreszt\u0105 doj\u015bcie do ich samolot\u00f3w wymaga\u0142o przej\u015bcia przez drog\u0119 startow\u0105. Praktycznie przy ich samolotach pojawia\u0142y si\u0119 tylko samochody-cysterny z paliwem. Ich odlot nast\u0105pi\u0142 po godzinie 22.00. Gdzie? Nad Czechos\u0142owacj\u0119.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Dla Polski udzia\u0142 w agresji na Czechos\u0142owacj\u0119 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w dniu 20 sierpnia 1968 roku, o godzinie 23:40, kiedy genera\u0142 Florian Siwicki dosta\u0142 od sowiet\u00f3w rozkaz przekroczenia granicy z Czechos\u0142owacj\u0105. O godzinie 23:50 dziewi\u0119ciu komandos\u00f3w z Samodzielnego Batalionu Szturmowego opanowa\u0142o stra\u017cnic\u0119 w Lubawce, bez jednego wystrza\u0142u. To oni pierwsi wkroczyli na teren niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa. Polskie czo\u0142gi i transportery ruszy\u0142y w kierunku Hradec Kralowe. Numery taktyczne by\u0142y niewidoczne a na kad\u0142ubach wapnem namalowano bia\u0142e pasy.<\/p>\n\n\n\n W dniu 22 sierpnia 1968 roku, pod dyktando Kremla odby\u0142 si\u0119 nielegalny zjazd partii KPCZ. W dniach 23-26 sierpnia 1968 roku, na Kremlu zmuszono przedstawicieli Czechos\u0142owacji do \u201enormalizacji\u201d, w zamian za zako\u0144czenie okupacji. Ostatecznie si\u0142om pro-moskiewskim uda\u0142o si\u0119 odsun\u0105\u0107 od w\u0142adzy Alexandra Dubceka i w 1969 roku, wys\u0142ano go, jako ambasadora do Turcji. Nast\u0105pi\u0142y czystki w partii i wojsku.<\/p>\n\n\n\n W listopadzie i grudniu 1973 roku, samoloty zacz\u0119\u0142y wozi\u0107 \u017co\u0142nierzy I zmiany Polskiej Wojskowej Jednostki Specjalnej Dora\u017anych Si\u0142 Zbrojnych ONZ na Bliskim Wschodzie. Pierwszy lot w tej misji samolot An-12 wykona\u0142 w dniu 13 listopadzie 1973 roku, przerzucaj\u0105c grup\u0119 logistyczn\u0105 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z 10 oficer\u00f3w, 3 kierowc\u00f3w podoficer\u00f3w oraz 3 samochody typu GAZ-69. Od dnia 16 listopada 1973 roku, zacz\u0119to przewozi\u0107 do Kairu, na pok\u0142adach An-12, Polskich \u017co\u0142nierzy, g\u0142\u00f3wnie z 6 PDPD. Przewo\u017cono sprz\u0119t, \u017cywno\u015b\u0107, drewno opa\u0142owe, samochody Star 660, GAZ-69 i inny sprz\u0119ty. W czasie od 13 listopada 1973 roku do 12 grudnia 1973 roku, utrzymywa\u0142y niemal regularny most powietrzny mi\u0119dzy Krakowem, a Kairem. Loty wykonywano bez mi\u0119dzyl\u0105dowa\u0144, po trasie Krak\u00f3w-Budapeszt-Belgrad-Skopie-Saloniki-Kreta-Kair. Przeci\u0119tnie na pu\u0142apie 7 600 m z pr\u0119dko\u015bci\u0105 560 km\/h, co pozwala\u0142o na pokonanie tej trasy w 5 godzin 20 minut.<\/p>\n\n\n\n Od pewnego czasu ( 1967 rok ) samoloty An-12 \u015bwiadczy\u0142y tak\u017ce us\u0142ugi na rzecz gospodarki narodowej. Loty te by\u0142y wykonywane na zlecenie PLL LOT, jako loty czarterowe, cywilne. Na ten czas samoloty otrzymywa\u0142y cywilne rejestracje SP-LZA, SP-LZB i podobno SP-LZC. Na kad\u0142ubach, skrzyd\u0142ach i usterzeniu pionowym zamalowywano szachownice. Nanoszono rejestracje, a na usterzeniu pionowym malowano logo PLL LOT i bia\u0142o-czerwon\u0105 flag\u0119. Ci\u0119\u017ckie \u0142adunki transportowano w ten spos\u00f3b do Astrachania, Hanoi, Kairu, Londynu, Benghazi, Rzymu, Wenecji, Tokio i innych.<\/p>\n\n\n\n Wiadomo dok\u0142adnie, \u017ce samolot An-12 nb 50 lata\u0142 jako SP-LZA w LOT w czerwcu i lipcu 1967 roku, a nast\u0119pnie od sierpnia 1976 roku, do czasu katastrofy 13 maja 1977 roku.<\/p>\n\n\n\n W dniu 13 maja 1977 roku, samolot An-12 SP-LZA nb 50 nr 6344307 wykonywa\u0142 lot na trasie Rzesz\u00f3w-Bejrut ( stolica Libanu ). Podchodz\u0105c do l\u0105dowania na lotnisku w Bejrucie, kt\u00f3re le\u017cy w dzielnicy Khalden, rozbi\u0142 si\u0119 oko\u0142o godziny 8:45 czasu lokalnego. Lotnisko w Bejrucie to jedyny cywilny port w Libanie. Zgin\u0119\u0142a ca\u0142a za\u0142oga, dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b. Samolot wi\u00f3z\u0142 do Libanu \u0142adunek truskawek. Wydane przez kontrol\u0119 naziemn\u0105 w Bejrucie polecenie skierowania si\u0119 na wyznaczony tor schodzenia z powod\u00f3w j\u0119zykowych zosta\u0142o powt\u00f3rzone dwa raz. Wkr\u00f3tce kontakt z samolotem zosta\u0142 utracony. Maszyna uderzy\u0142a w zbocze g\u00f3ry na wysoko\u015bci 700 metr\u00f3w, w odleg\u0142o\u015bci 8 km od lotniska. Miejscowo\u015b\u0107 Aramousz ( Armroussieh ).<\/p>\n\n\n\n Dlaczego? Sprawa do dnia dzisiejszego nie jest wyja\u015bniona, a jej kulisy ukryte. Wszystko tajne przez poufne. Oczywi\u015bcie, mo\u017cna przyj\u0105\u0107 tez\u0119 o b\u0142\u0119dzie za\u0142ogi i uderzenie w g\u00f3r\u0119. W\u00f3wczas, w naszym \u015brodowisku, wszyscy powtarzali, \u017ce samolot zosta\u0142 zestrzelony. Trzeba wiedzie\u0107, \u017ce w okresie 1975-1990, w Libanie trwa\u0142a wojna domowa, w kt\u00f3r\u0105 by\u0142y zaanga\u017cowane tak\u017ce Syria i Izrael. Drugi aspekt to kwestia przewo\u017conego \u0142adunku. Wie\u015b\u0107 gminna g\u0142osi\u0142a, \u017ce samolot przewozi\u0142 bro\u0144. Je\u015bli tak, to zaanga\u017cowali\u015bmy si\u0119 w nierozwi\u0105zywalny konflikt, z kt\u00f3rego nasz nar\u00f3d nic nie mia\u0142, tylko \u0142zy po najbli\u017cszych. Czy kiedykolwiek dowiemy si\u0119 ca\u0142ej prawdy, czy nadal b\u0119dziemy p\u0142ywa\u0107 w domys\u0142ach i poszlakach? Obawiam si\u0119, \u017ce brak dekomunizacji i lustracji umocni\u0142 cienie PRL, a r\u00f3\u017cne komercyjne \u015brodki komunikowania maj\u0105 \u017cer i karmi\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo sensacj\u0105. <\/p>\n\n\n\n Za\u0142oga; kapitan ( pierwszy pilot ) podpu\u0142kownik pilot Tadeusz Florek, podpu\u0142kownik pilot Henryk Bajer, podpu\u0142kownik nawigator Jan Kowalik, podpu\u0142kownik Jerzy Grzywalski, major Adam Rybak, kapitan Janusz Lech, chor\u0105\u017cy Kazimierz Krupa, NN, NN. Cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci!<\/p>\n\n\n\n W 80-latach, jedyny pozostaj\u0105cy w Polskim Lotnictwie An-12 s\u0142u\u017cy\u0142 wy\u0142\u0105cznie, jako samolot na us\u0142ugach LOT. Z ko\u0144cem 80-lat, nowa dyrekcja PLL LOT, postanowi\u0142a wyzby\u0107 si\u0119 nieekonomicznych samolot\u00f3w produkcji sowieckiej. Ten sam los musia\u0142 spotka\u0107 An-12 SP-LZB. W 1993 roku, sfinalizowano jego sprzeda\u017c firmie Bu\u0142garskiej, kt\u00f3ra u\u017cytkowa\u0142a kilka samolot\u00f3w An-12. Nasz samolot, jako LZ-SFS rozpocz\u0105\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w Bu\u0142garii.<\/p>\n\n\n\n Samoloty: – An-8 \u2013 wersja nap\u0119dzana 2 silnikami turbo\u015bmig\u0142owymi.\u00a0 – An-10 \u2013 wersja transportowo-pasa\u017cerska nap\u0119dzana 4 silnikami turbo\u015bmig\u0142owymi.\u00a0 – An-12 \u2013 podstawowy samolot desantowy.\u00a0 – An-12 A \u2013 otrzyma\u0142 silniki AI-20 A. Powi\u0119kszono zbiorniki paliwowe. Standardowy ud\u017awig wzr\u00f3s\u0142 do 20 000 kg, gdy\u017c wzmocniono pod\u0142og\u0119 \u0142adowni.\u00a0 – An-12 B \u2013 po raz kolejny powi\u0119kszono zbiorniki paliwa do 18 000 litr\u00f3w. Zastosowano zmodyfikowane silniki AI-20 M. Zastosowano wyci\u0105gark\u0119 o wi\u0119kszej mocy.\u00a0– An-12 BP \u2013 to An-12 B dla lotnictwa morskiego. W wyposa\u017ceniu pojawi\u0142a si\u0119 \u0142\u00f3dka ratunkowa.\u00a0 – An-12 BP\u0141 \u2013 to An-12 BP przystosowany do operowania na terenach polarnych za sta\u0142ym podwoziem z p\u0142ozami.\u00a0 – An-12 T \u2013 specjalistyczna wersja do przewozu paliwa rakietowego.\u00a0 – An-12 BM \u2013 specjalistyczna wersja do pr\u00f3b \u0142\u0105czno\u015bci satelitarnej.\u00a0 – An-12 PS \u2013 wersja poszukiwawczo-ratownicza wyposa\u017cona w niewielki statek p\u0142ywaj\u0105cy ratowniczy. – An-12 PP\/PPS \u2013 wersje rozpoznawcze i WRe.\u00a0 – An-12 \u2013 lataj\u0105ce stanowisko dowodzenia. – An-12 BK \u2013 zmodernizowany An-12 B.\u00a0 – Y-8 \u2013 skopiowany w Chinach An-12 ( bez praw licencyjnych ). W okresie 1974-2006, zbudowano oko\u0142o 650 sztuk.<\/p>\n\n\n\n Antonow An-12 to \u015bredni ( a w Polsce ci\u0119\u017cki ) samolot transportowy, \u015bredniego zasi\u0119gu. Jego odpowiednikiem na zachodzie jest C-130 Herkules. An-12 jest samolotem ca\u0142kowicie przystosowanym do potrzeb wojskowych. S\u0142u\u017cy do transportu i desantowania \u017co\u0142nierzy i sprz\u0119tu wojskowego. Za\u0142oga sk\u0142ada si\u0119 standardowo z 5 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi; pierwszy pilot ( kapitan statku ), drugi pilot. Mi\u0119dzy nimi siedzi na sk\u0142adanym fotelu mechanik ( in\u017cynier pok\u0142adowy ), w oszklonym dziobie kad\u0142uba siedzi nawigator, za pierwszym pilotem jest stanowisko radiotelegrafisty ( operatora urz\u0105dze\u0144 \u0142\u0105czno\u015bci ). Dodatkowo w sk\u0142ad za\u0142ogi mo\u017ce wchodzi\u0107; strzelec pok\u0142adowy, technik za\u0142adunku i technik urz\u0105dze\u0144 specjalnych.<\/p>\n\n\n\n An-12 to wolnono\u015bny czterosilnikowy g\u00f3rnop\u0142at. Konstrukcja ca\u0142kowicie metalowa. Aerodynamika jest jednym z najmocniejszych punkt\u00f3w tego samolotu.<\/p>\n\n\n\n Skrzyd\u0142o dwud\u017awigarowe sk\u0142ada si\u0119 z pi\u0119ciu cz\u0119\u015bci. Centrop\u0142at przymocowany do kad\u0142uba. Cz\u0119\u015bci po\u015brednie przymocowane do centrop\u0142ata z gondolami silnikowymi. Cz\u0119\u015bci zewn\u0119trzne. Lotki szczelinowe maj\u0105 klapk\u0119 odwa\u017caj\u0105c\u0105 i klapk\u0119 wywa\u017caj\u0105c\u0105 ( trymer ). Lotki s\u0105 wspomagane przerywaczami umieszczonymi na g\u00f3rnej powierzchni skrzyde\u0142, przed lotkami. S\u0105 one mechanicznie po\u0142\u0105czone z lotkami. Przy wychlaniu lotek do 3 stopni wychylane s\u0105 przerywacze.<\/p>\n\n\n\n Kad\u0142ub w przedniej cz\u0119\u015bci mie\u015bci kabin\u0119 za\u0142ogi. Za kabin\u0105 za\u0142ogi znajduje si\u0119 pomieszczenie dla 14 os\u00f3b. Mo\u017ce tam przebywa\u0107 oddzia\u0142 skoczk\u00f3w do desantowania z du\u017cej wysoko\u015bci, czyli bez wymuszonego otwarcia spadochron\u00f3w w czasie opuszczania samolotu. Desant dokonywany jest przez boczne drzwi, z lewej strony kad\u0142uba. Przedzia\u0142 ten i kabina za\u0142ogi pozwala na tak\u0105 hermetyzacj\u0119, \u017ce do pu\u0142apu 10 000 m nie trzeba korzysta\u0107 z masek tlenowych. W \u015brodkowej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono g\u0142\u00f3wn\u0105 \u0142adowni\u0119 o wymiarach 13,5 x 3,5 x 2,6 m, pojemno\u015bci 97,2 m sze\u015bciennego. Tylne drzwi o wymiarach 7,70 x 2,95 m. Drzwi te sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci. Wszystkie one otwieraj\u0105 si\u0119 do \u015brodka. Dodatkowym elementem jest trap wysuwany z w\u0142azu, s\u0142u\u017c\u0105cy do za\u0142adunku i wy\u0142adunku towar\u00f3w na ziemi. W locie drzwi te s\u0105 otwierane przez nawigatora przy pomocy urz\u0105dzenia elektro-hydraulicznego. Do za i wy\u0142adunku wykorzystuje si\u0119 suwnic\u0119 stropow\u0105 z wyci\u0105gark\u0105 i transporter ta\u015bmowy. Wzd\u0142u\u017c burt \u0142adowni oraz na \u015brodku umieszczono sk\u0142adane siedzenia. W sumie cztery rz\u0119dy. Takie umieszczenie \u0142awek pozwala na desant skoczk\u00f3w dwoma rz\u0119dami. \u0141adownia jest wentylowana i ogrzewana. Wyposa\u017cono j\u0105 w instalacj\u0119 tlenow\u0105 do podpi\u0119cia masek. Wykorzystuje si\u0119 j\u0105 od 4 000 m wysoko\u015bci. Kad\u0142ub wyposa\u017cono w 10 okien w ka\u017cdej burcie. Dodatkowo kad\u0142ub posiada dwa wyj\u015bcia awaryjne; przednie i g\u00f3rne. W cz\u0119\u015bci ogonowej umieszczono stanowisko strzeleckie w postaci wie\u017cyczki ogonowej z dwoma dzia\u0142kami NR-23. W samolotach An-10 w tym miejscu umieszczono toalet\u0119. Polskie An-12, ju\u017c w pierwszych latach eksploatacji zosta\u0142y pozbawione uzbrojenia strzeleckiego.<\/p>\n\n\n\n Usterzenie klasyczne. Poziome z podzia\u0142em na ster i statecznik. Ka\u017cdy ster wyposa\u017cono w klapk\u0119 wywa\u017caj\u0105c\u0105. Usterzenie pionowe dzisiaj nazywamy pasmowym. Sk\u0142ada si\u0119 z klasycznego usterzenia pionowego i podstawy, kt\u00f3rej k\u0105t natarcia kraw\u0119dzi jest bardzo du\u017cy. Kraw\u0119dzie natarcia usterzenia odladzane s\u0105 elektrycznie.<\/p>\n\n\n\n Podwozie tr\u00f3jpodporowe, chowane w locie. Podwozie przednie jednogoleniowe, z dwoma ko\u0142ami, sterowane. Podwozie g\u0142\u00f3wne tak\u017ce jednogoleniowe z w\u00f3zkami czteroko\u0142owymi. Chowane jest do gondoli umieszczonych przy kad\u0142ubie. Hamulce tarczowe, hydrauliczne. Amortyzatory olejowo gazowe.<\/p>\n\n\n\n Zespo\u0142em nap\u0119dowym s\u0105 cztery silniki turbo\u015bmig\u0142owe AI-20 K o mocy 4 x 3 128 kW ( 4 x 4 250 KM ), przy 12 350 obrotach\/min. Moc przelotowa 4 x 1 654 kW ( 4 x 2 250 KM ). Silnik sk\u0142ada si\u0119 z 10-stopniowej spr\u0119\u017carki, pier\u015bcieniowej komory spalania, 3-stopniowej turbiny. Silniki nap\u0119dzaj\u0105 metalowe, lewo obrotowe, cztero-\u0142opatowe \u015bmig\u0142a\u00a0samo-przestawialne typu AW-68I ( AW-681 ), o \u015brednicy 4,5 m. \u015amig\u0142a maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ustawienia w chor\u0105giewk\u0119 i na ci\u0105g wsteczny. Masa suchego silnika wynosi 1 240 kg. Silniki\u00a0obliczono na 12 000 godzin pracy. Okres mi\u0119dzyremontowy wynosi 4 000 godzin pracy. Przelotowe zu\u017cycie nafty lotniczej wynosi 2 400 litr\u00f3w na godzin\u0119 lotu. Rozruch silnik\u00f3w\u00a0elektryczny za pomoc\u0105 turbopr\u0105dnicy TG-16 lub za pomoc\u0105 urz\u0105dze\u0144 naziemnych. Paliwo mie\u015bci si\u0119 w 22 zbiornikach umieszczonych w skrzyd\u0142ach. W wersji desantowej samolot zabiera 18 000 litr\u00f3w. Wersja An-10 zabiera 13 900 litr\u00f3w. Paliwo umieszczono w cz\u0119\u015bciach\u00a0po\u015brednich skrzyde\u0142, mie\u015bci si\u0119 w zbiornikach gumowanych. Paliwo umieszczone w cz\u0119\u015bciach zewn\u0119trznych skrzyde\u0142 ma zbiorniki integralne i s\u0105 one opr\u00f3\u017cniane w pierwszej kolejno\u015bci. W gondoli podwozia g\u0142\u00f3wnego, z lewej strony umieszczono dodatkowy silnik APU. Jego zadania s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce; Nap\u0119dza pr\u0105dnice s\u0142u\u017c\u0105ce do rozruchu silnik\u00f3w g\u0142\u00f3wnych. Dostarcza\u00a0energii elektrycznej na postoju, gdy silniki g\u0142\u00f3wne s\u0105 wy\u0142\u0105czone. S\u0142u\u017cy do uruchamiania transportera pod\u0142ogowego i suwnicy podsufitowej. To dzi\u0119ki niemu mo\u017cna dokonywa\u0107\u00a0za\u0142adunku i wy\u0142adunku towar\u00f3w, tak\u017ce w powietrzu.<\/p>\n\n\n\n Instalacja hydrauliczna. Sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch instalacji. G\u0142\u00f3wnej, o ci\u015bnieniu 21,0 MPa i awaryjnej, o ci\u015bnieniu 15,0 MPa. G\u0142\u00f3wna; chowa i wypuszcza podwozie, steruje goleni\u0105 przedni\u0105, hamuje ko\u0142ami\u00a0podwozia g\u0142\u00f3wnego, nap\u0119dza wycieraczki przednich szyb. Awaryjne hamuje ko\u0142ami podwozia g\u0142\u00f3wnego, przestawia \u015bmig\u0142a, za\u0142adowuje komory hydro-akumulator\u00f3w. Stosowano olej AMG-10. Instalacja klimatyzacji i wentylacji. –\u00a0 Instalacja przeciwpo\u017carowa. –\u00a0 Instalacja przeciwoblodzeniowa. –\u00a0 Instalacja elektryczna. Wyposa\u017cenie radiowo nawigacyjne An-12. Jak na czasy, w kt\u00f3rych ten samolot by\u0142 opracowany wyposa\u017cenie radiowe ( \u0142\u0105czno\u015bci ) jak i nawigacyjne jest stosunkowo bogate. Umo\u017cliwia loty bez widoczno\u015bci ziemi. Automatyczny pilot typu AP-6 A. Urz\u0105dzenie pilota\u017cowo nawigacyjne Put, stacja radiolokacyjna meteo Emblema. Transponder SSR-1600, radar nawigacyjny DISS-013, radiodalmierz SD-67.\u00a0 Dwie radiostacje UKF \u0141andyn 20, jedna radiostacja R-802W, dwa radiokompasy ARK-11, dwa zestawy nawigacyjne Kurs MP-2, radiowysoko\u015bciomierz RW-UM, telefon pok\u0142adowy SPU-7. W tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba z boku po prawej stronie umieszczono dwie elektrorakietnice sygna\u0142owe, uruchamiane z kabiny pilot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Wersja typowo wojskowa zosta\u0142a wyposa\u017cona w tylne stanowisko strzeleckie umieszczone w ogonowej wie\u017cyczce. Umieszczono tam dwa sprz\u0119\u017cone dzia\u0142ka NR-23 kal. 23 mm. Polskie\u00a0An-12 tak\u017ce posiada\u0142y te stanowiska. Jednak bardzo szybko dzia\u0142ka te zosta\u0142y zdemontowane.<\/p>\n\n\n\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 38,00 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 33,10 m. Wysoko\u015b\u0107 10,58 m. Powierzchnia no\u015bna 121,70 m2. Masa w\u0142asna 28 000 kg. Masa ca\u0142kowita 54 000 \u2013 55 100 kg. Masa maksymalna 61 000 kg. Masa \u0142adunku 20 000 kg. Paliwo 18 000 litr\u00f3w. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 600 – 777 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 10 m\/s. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 550 – 670 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 190 – 210 km\/h. Zasi\u0119g maksymalny 4 090 \u2013 5 700 km. Zasi\u0119g z \u0142adunkiem 3 400 \u2013 3 600 km. Pu\u0142ap maksymalny 10 100 m. Rozbieg, Dobieg 700-850 \/ 500-860 m.\u00a0 Silnik Typ AI-20 K, Moc 4 x 3 126 kW, 4 x 4 250 KM. Za\u0142oga 5 – 8\u00a0os\u00f3b (\u017co\u0142nierzy).<\/p>\n\n\n\n 1 Antonow An-12 nr 6344307 nb 50. Dostarczony w dniu 29 wrzesie\u0144 1966 roku. W okresie czerwiec-lipiec 1967 roku, u\u017cywany jako samolot LOT SP-LZA. Tak\u017ce w okresie od sierpnia 1976 roku, do czasu katastrofy w dniu 13 maja 1977 roku, u\u017cywany jako samolot LOT.<\/p>\n\n\n\n 2 Antonow An-12 nr 6344308 nb 51. Dostarczony w dniu 24 wrzesie\u0144 1966 roku. U\u017cywany jako samolot LOT SP-LZB w czasie; czerwiec-lipiec 1967 roku, nast\u0119pnie maj 1968 roku do 7 lipca 1972 roku, nast\u0119pnie od pa\u017adziernika 1972 roku do lipca 1993 roku. W lipcu 1993 roku, z kompletem cz\u0119\u015bci zamiennych, zosta\u0142 sprzedany do Bu\u0142garii dla linii Air Sofia gdzie lata\u0142 jako LZ-SFS. <\/p>\n\n\n\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Krak\u00f3w 2008-12-02 Samolot transportowy Antonow An-12 w Polsce. 202c Rozdzia\u0142 1966-09-24 Na prze\u0142omie 1952\/1953 roku, w zespole kierowanym przez Olega K. Antonowa skonstruowano g\u00f3rnop\u0142at nap\u0119dzany dwoma silnikami turbo\u015bmig\u0142owymi NK-4, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 oznaczenie An-8. Silniki NK-4 dysponuj\u0105 moc\u0105 3 754 kW ( 5 100 KM ). Podj\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105, kt\u00f3ra trwa\u0142a do 1955 roku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 maszyn […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7949,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7948"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7953,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7948\/revisions\/7953"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/An-12-1966r.zdjLAC02-1024x593.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Polish-Antonow-An-12-No.-6344307-nb-50.-Balice-1966.-Photo-of-LAC1-1024x459.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Model-An-12.-Chamber-of-tradition-JW1616.-2008.-Photo-by-Karol-Placha-Hetman1-1024x573.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Model-An-12.-Izba-tradycji-JW1616.-2008-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x647.png\")
An-12 i Polscy \u017co\u0142nierze.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Desant 6. Pomorskiej Dywizji Powietrzno-Desantowej. 1965 roku.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Samoloty An-12 dla Polski. 1966 roku.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Agresja CCCP i pa\u0144stw UW na Czechos\u0142owacj\u0119. 1968 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
W dniach 18.06. – 2.07.1968 roku, na terenie Czechos\u0142owacji przeprowadzono \u0107wiczenia UW pod kryptonimem \u201eSzumawa\u201d. Pocz\u0105tkowo mia\u0142y by\u0107 to \u0107wiczenia tylko wojsk CCCP i Czechos\u0142owacji, ale naciski Kremla spowodowa\u0142y przy\u0142\u0105czenie do \u0107wicze\u0144 wojsk Polskich i W\u0119gier. \u0106wiczenia mia\u0142y za zadanie przestraszy\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo Czechos\u0142owacji i by\u0107 ewentualn\u0105 przygot\u00f3wk\u0105 do planowanej inwazji.<\/p>\n\n\n\n
Z wojsk NRD wydzielono do inwazji; 7 Dywizj\u0119 Pancern\u0105 z Drezna i 11 Dywizj\u0119 Strzelc\u00f3w Zmotoryzowanych z Halle. By\u0142y one postawione w stan gotowo\u015bci bojowej, ale nie wzi\u0119\u0142y udzia\u0142u w inwazji, z powod\u00f3w politycznych. Fizycznie w inwazji wzi\u0119li udzia\u0142 niekt\u00f3rzy wysocy oficerowie zasiadaj\u0105c w sztabie na W\u0119grzech i grupa do zabezpieczenia \u0142\u0105czno\u015bci z 2 Pu\u0142ku \u0141\u0105czno\u015bci. W dniu 14 lipca 1968 roku, pi\u0119\u0107 partii komunistycznych pa\u0144stw UW wystosowa\u0142o list do partii i rz\u0105du Czechos\u0142owacji. Powsta\u0142 wyra\u017any konflikt mi\u0119dzy Kremlem, a Prag\u0105. W dniu 29 lipca 1968 roku, dosz\u0142o do dwustronnego spotkania mi\u0119dzy sowietami, a politykami Czechos\u0142owacji. W dniu 3 sierpnia 1968 roku, w Bratys\u0142awie odby\u0142o si\u0119 sze\u015bciostronne spotkanie partyjne, jak si\u0119 okaza\u0142o ostatnie przed inwazj\u0105. <\/p>\n\n\n\nOperacja Dunaj. 20\/21 sierpie\u0144 1968 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Jeden z epizod\u00f3w.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Udzia\u0142 Wojska Polskiego.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dalsze konsekwencje napadu na Czechos\u0142owacj\u0119.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Eksploatacja An-12 w Polsce.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Katastrofa Polskiego samolotu An-12. 1977 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dalsze losy samolotu An-12 SP-LZB.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Wersje An-8\/-10\/-12:<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Konstrukcja Antonow An-12.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Nap\u0119d samolotu An-12.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Wyposa\u017cenie i instalacje.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Uzbrojenie An-12.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dane T-T Antonow An-12. 1966 rok:<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Zestawienie An-12 u\u017cytkowanych w Polsce.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n