Samolot pasa\u017cerski, fotogrametryczny.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Konstrukcja<\/strong><\/h2>\n\n\n\nMD-12 F. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12. 2009 rok. Praca Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12 F. Przednie podwozie. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12 F. Przednie podwozie. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12 F. G\u0142\u00f3wne podwozie. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12 F. Lewy\u00a0zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12 F. Lewy zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy. Widoczne okno lewego aparatu foto. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12. Przednia cz\u0119\u015b\u0107. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12. Dolne zas\u0142ony okien aparat\u00f3w foto. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nMD-12. 2009 rok. Praca Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Konstrukcja MD-12<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
MD-12 to samolot pasa\u017cerski. Zdolny do przewozu 20 pasa\u017cer\u00f3w z tylko dwuosobowa za\u0142og\u0105. Przeznaczony na kr\u00f3tkie trasy. Zdolny do wykonywania lot\u00f3w w warunkach IFR i w nocy. Dolnop\u0142at zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym. Czterosilnikowy. Ca\u0142kowicie metalowy. <\/p>\n\n\n\n
MD-12 to jedyny Polski samolot z nap\u0119dem czterosilnikowym.<\/p>\n\n\n\n
Skrzyd\u0142o proste, o obrysie trapezowym. Otrzyma\u0142o jednak du\u017cy wznos wynosz\u0105cy 5 stopni. Przyj\u0119to profil skrzyd\u0142a NACA 230, kt\u00f3ry by\u0142 bardzo popularny w tym czasie. Jest on praktycznie symetryczny. Tylko nosek skrzyd\u0142a jest bardziej zakrzywiony w d\u00f3\u0142. Skrzyd\u0142o z takim profilem ma bardzo dobry wsp\u00f3\u0142czynnik si\u0142y no\u015bnej. Du\u017co lepszy od poprzednio stosowanych i w\u0142a\u015bnie debiutuj\u0105cego profilu laminarnego. Profil ten mia\u0142 jednak pewn\u0105 istotna wad\u0119. Oderwanie strugi nast\u0119powa\u0142o gwa\u0142townie, bez \u017cadnego ostrze\u017cenia, z du\u017cym spadkiem wsp\u00f3\u0142czynnika si\u0142y no\u015bnej. Czyli samolot nie ostrzega\u0142 przed przeci\u0105ganiem i spada\u0142 gwa\u0142townie w d\u00f3\u0142. <\/p>\n\n\n\n
Skrzyd\u0142o technologicznie zosta\u0142o podzielone na cz\u0119\u015bci zewn\u0119trzne i centrop\u0142at z gondolami silnikowymi. Technologia wykonania obu cz\u0119\u015bci by\u0142a zupe\u0142nie odmienna. \u017bebra skrzyd\u0142owe by\u0142y do\u015b\u0107 mocne i sztywne. Blacha falista zast\u0119powa\u0142a liczne k\u0105towniki nitowane. Skrzyd\u0142o wyposa\u017cono w lotki i klapy. <\/p>\n\n\n\n
Kad\u0142ub o przekroju owalnym, wy\u017cszy ni\u017c szerszy. Dzi\u0119ki temu miejsca nad g\u0142ow\u0105 by\u0142o wystarczaj\u0105co. Kad\u0142ub rozpoczyna nos mieszcz\u0105cy przedni baga\u017cnik. Podobne rozwi\u0105zanie konstrukcyjne mia\u0142y samoloty Lockheed L-10 Electra i Lockheed L-14 Super Electra. Kabina pilot\u00f3w jest ergonomiczna, z dobr\u0105 widoczno\u015bci\u0105 przez okna. Oszklenie kabiny pilot\u00f3w z\u0142o\u017cone z 6 okien. Wszystkie okna wyposa\u017cone w p\u0142askie szyby. Przednie dwie przed lotnikami najwi\u0119ksze wyposa\u017cono w wycieraczki i system ogrzewania i wentylacji. Boczne przednie by\u0142y otwierane. Kokpit pilot\u00f3w i kabina pasa\u017cer\u00f3w nie jest ci\u015bnieniowa, ale jest ogrzewana i wentylowana. Kokpit pilot\u00f3w jest ogrodzony od kabiny pasa\u017cerskiej \u015bciank\u0105 z drzwiami przesuni\u0119tymi nieco w prawo, z powodu uk\u0142adu foteli. <\/p>\n\n\n\n
Kabin\u0119 wykonano zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami. G\u0142\u00f3wne wej\u015bcie umieszczono w tyle prawej burty. Dwa wyj\u015bcia awaryjne z oknem, maj\u0105 wymiary du\u017co wi\u0119ksze od samego okna, jak nakazywa\u0142y przepisy. Lecz jak si\u0119 okaza\u0142o w przepisach nie by\u0142o mowy, o tym, \u017ce racjonalnie wyj\u015bcie awaryjne powinno znajdowa\u0107 si\u0119 nad skrzyd\u0142em. Nale\u017cy s\u0105dzi\u0107, \u017ce w toku produkcji seryjnej ten element zosta\u0142by poprawiony. Na szcz\u0119\u015bcie z wyj\u015bcia awaryjnego nikt nigdy nie musia\u0142 korzysta\u0107. Kabin\u0119 pasa\u017cerska wyposa\u017cono w g\u0142\u00f3wne drzwi umieszczone z ty\u0142u prawej burty oraz okna; 6 w prawej burcie i 7 w lewej burcie. Ich rozmieszenie pokrywa\u0142o si\u0119 z poszczeg\u00f3lnymi rz\u0119dami foteli, tak, \u017ce ka\u017cdy pasa\u017cer siedz\u0105cy przy burcie mia\u0142 okno. Okna o obrysie prostok\u0105tnym z zas\u0142onkami. Fotele pasa\u017cer\u00f3w indywidualne, tapicerowane z wysokimi zag\u0142\u00f3wkami i niewielkimi uszakami. Zag\u0142\u00f3wki wkl\u0119s\u0142e u\u0142atwia\u0142y kr\u00f3tk\u0105 drzemk\u0119, bez obawy, \u017ce g\u0142owa \u015bpi\u0105cego pow\u0119druje na pasa\u017cera obok. Oparcia nie regulowane, ale wyposa\u017cono je w pod\u0142okietniki. Ka\u017cdy pasa\u017cer dysponowa\u0142 wyj\u0105tkow\u0105, jak na obecne standardy przestrzeni\u0105. Gdyby wykona\u0107 wersje super ekonomiczn\u0105, to kabina pomie\u015bci\u0142aby jeszcze 6 foteli. Po obu stronach burty, nad fotelami umieszczono otwarte p\u00f3\u0142ki na podr\u0119czny baga\u017c. W tyle kad\u0142uba umieszczono w pe\u0142ni funkcjonaln\u0105 toalet\u0119 z sedesem i umywalk\u0105. Jak na dzisiejsze standardy toaleta by\u0142a du\u017ca. W kabinie by\u0142oby jeszcze miejsce dla stewardesy i bufetu. <\/p>\n\n\n\n
Usterzenie jest klasyczne z podzia\u0142em na stery i stateczniki. Proste, o obrysie trapezowym. Poziome usterzenie, podobnie jak skrzyd\u0142a otrzyma\u0142o wznos wynosz\u0105cy 5 stopni. Usterzenie wykonano w technologii podobnej do zewn\u0119trznych cz\u0119\u015bci skrzyde\u0142. \u017bebra usterzenia wykonano z cienkiej blachy, grubo\u015bci 0,5 mm. <\/p>\n\n\n\n
Podwozie klasyczne, tr\u00f3jpodporowe, ca\u0142kowicie chowane, wszystkie ko\u0142a podw\u00f3jne. Przednie chowane do ty\u0142u. Jego komora zamykana jest czterema klapami, przy czym tylne klapy otwarte s\u0105 tylko podczas chowania lub wypuszczania podwozia, co ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabrudzenia komory podwozia. Podwozie g\u0142\u00f3wne podparte jest w skrzyd\u0142ach i chowane jest do przodu do przed\u0142u\u017conych gondoli silnikowych. <\/p>\n\n\n\n
Po licznych perypetiach, dla MD-12 wybrano zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z 4 silnik\u00f3w WN-3C. Moc 4 x 330 KM. Silnik ten stanowi\u0142 nap\u0119d samolot\u00f3w TS-8 Bies. Opr\u00f3cz silnika przej\u0119to tak\u017ce \u015bmig\u0142o i os\u0142ony. Silnik ten opracowa\u0142 in\u017cynier Wiktor Narkiewicz, kt\u00f3ry wzorowa\u0142 si\u0119 na Ameryka\u0144skim silniku Jacobs, stosowanym w dwusilnikowych samolotach Cessna Bocat.<\/p>\n\n\n\n
WN-3 C jest silnikiem gwiazdowym, 7-cylindrowym, ch\u0142odzony powietrzem. Moc startowa 4 x 330 KM (244 kW), moc trwa\u0142a 283 KM (208 kW). Silnik jest bez spr\u0119\u017carki i reduktora. Brak spr\u0119\u017carki wywo\u0142uje spadek mocy wraz ze wzrostem wysoko\u015bci. Natomiast brak reduktora powoduje, \u017ce \u015bmig\u0142o jest szybkoobrotowe. Os\u0142ona silnika jest pier\u015bcieniowa, o d\u0142ugiej ci\u0119ciwie typu NACA. Wlot powietrza wyposa\u017cono w \u017caluzj\u0119 regulowan\u0105 r\u0119cznie z kabiny. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna zoptymalizowa\u0107 temperatur\u0119 pracuj\u0105cego silnika. Rozruch silnika odbywa si\u0119 spr\u0119\u017conym powietrzem. Ch\u0142odnic\u0119 oleju w postaci p\u0142askiej spirali umieszczono pod przedni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 os\u0142ony, przed cylindrami. Rury wydechowe wyposa\u017cono w uk\u0142ad s\u0142u\u017c\u0105cy do ogrzewania kabiny i odladzania skrzyde\u0142. <\/p>\n\n\n\n
\u015amig\u0142o zamontowane na wale silnika, dwu\u0142opatowe, drewniane przestawiane, lecz nie w chor\u0105giewk\u0119, typu WR-1 o \u015brednicy 2,2 m. Podczas pracy jest stosunkowo g\u0142o\u015bne.<\/p>\n\n\n\n
Silniki WN-3 na samolocie MD-12 nigdy nie zawiod\u0142y. Je\u015bli by\u0142y usterki to tylko osprz\u0119tu. <\/p>\n\n\n\n
Samolot osi\u0105ga\u0142 przelotowy pu\u0142ap 3 500 m, lecz maksymalny pu\u0142ap by\u0142 nieosi\u0105galny z uwagi na brak ci\u015bnieniowej kabiny.<\/p>\n\n\n\n
Samolot wyposa\u017cono w radiostacj\u0119, radiokompas, radiowysoko\u015bciomierz. Problem poleg\u0142a jednak na tym, \u017ce ci\u0119\u017car tych urz\u0105dze\u0144 by\u0142 bardzo, nawet jak na tamte lata, du\u017cy. Oko\u0142o 200 kg. Gdyby w\u0142adze komunistyczne by\u0142y zainteresowane tym samolotem, nic nie sta\u0142o na przeszkodzie opracowa\u0107 i zbudowa\u0107 nowe, dok\u0142adniejsze i l\u017cejsze urz\u0105dzenia lub dokona\u0107 zakupu na Zachodzie.<\/p>\n\n\n\n
Konstrukcja MD-12 F<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Samolot otrzyma\u0142 bardzo du\u017co istotnych zmian. Przede wszystkim zmianie uleg\u0142o jego przeznaczenie. To samolot typowo fotogrametryczny.<\/p>\n\n\n\n
Skrzyd\u0142o zosta\u0142o wyd\u0142u\u017cone do rozpi\u0119to\u015bci 23,60 m, poprzez dodanie ko\u0144c\u00f3wek o d\u0142ugo\u015bci 1,12 m z innym kszta\u0142tem ko\u0144c\u00f3wek. Klapy i lotki pozosta\u0142y bez zmian. Zmiany te spowodowa\u0142y zwi\u0119kszenie powierzchni no\u015bnej, aby samolot osi\u0105ga\u0142 wy\u017cszy pu\u0142ap. <\/p>\n\n\n\n
Kad\u0142ub uleg\u0142 du\u017cym przeobra\u017ceniom. W nosie pojawi\u0142a si\u0119 oszklona kabina nawigatora, do kt\u00f3rej dost\u0119p uzyskano poprzez likwidacj\u0119 miejsca drugiego pilota. Kokpit nosowy otrzyma\u0142 9 okien z szybami wypuk\u0142ymi ze szk\u0142a organicznego. Tylko okno dolne wyposa\u017cono w p\u0142ask\u0105 szyb\u0119. Nawigator siedzi w fotelu umieszczonym centralnie, maj\u0105c po prawej stronie pulpit sterowniczy. <\/p>\n\n\n\n
Kabina pasa\u017cerska przeobrazi\u0142a si\u0119 w sal\u0119 filmowo-fotograficzn\u0105, w kt\u00f3rej zamontowano cztery stanowiska dla aparat\u00f3w fotograficznych produkcji Carl Zeiss w Jenie, NRD. Dwa stanowiska do zdj\u0119\u0107 pionowych i dwa stanowiska do zdj\u0119\u0107 sko\u015bnych, w lewo i prawo. Dla tych stanowisk wykonano specjalne otwory, kt\u00f3re w stanie spoczynku zas\u0142aniane s\u0105 metalowymi pokrywami odsuwanymi tylko przy pracy aparat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2009-07-14 167c Rozdzia\u0142 21 lipiec 1959 rok. WSK-Ok\u0119cie OKL MD-12. Polska Samolot pasa\u017cerski, fotogrametryczny. Konstrukcja Konstrukcja MD-12 MD-12 to samolot pasa\u017cerski. Zdolny do przewozu 20 pasa\u017cer\u00f3w z tylko dwuosobowa za\u0142og\u0105. Przeznaczony na kr\u00f3tkie trasy. Zdolny do wykonywania lot\u00f3w w warunkach IFR i w nocy. Dolnop\u0142at zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym. Czterosilnikowy. Ca\u0142kowicie metalowy. MD-12 to […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7926,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7930","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7930"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7930\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7940,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7930\/revisions\/7940"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12-F.-Czyzyny-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman.06-1024x656.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12.-2009-rok.-Praca-Karol-Placha-Hetman07.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12-F.-Przednie-podwozie.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman08-1024x770.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12-F.-Przednie-podwozie.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman09-1024x768.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12-F.-Glowne-podwozie.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman10-1024x765.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12-F.-Lewy-zespol-napedowy.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman11-1024x764.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12-F.-Lewy-zespol-napedowy.-Widoczne-okno-lewego-aparatu-foto.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman12-1024x712.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12.-Przednia-czesc.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman13-1024x764.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12.-Dolne-zaslony-okien-aparatow-foto.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman14.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/MD-12.-2009-rok.-Praca-Karol-Placha-Hetman15.png\")