![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Embraer-ERJ-E-190-SP-LMD.-2026-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x632.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Embraer-ERJ-E-190-SP-LMD.-2026-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x623.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Embraer-ERJ-E-190-SP-LMD.-2026-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman03-1024x475.png\")
Samolot Embraer ERJ E-190 to samolot komercyjny produkowany przez brazylijski koncern Embraer. Powsta\u0142a ca\u0142a rodzina samolot\u00f3w: E-170, E-175, E-190, E-195. Samolot E-170 jest pierwszym samolotem z rodziny. Prototyp zosta\u0142 uko\u0144czony w dniu 29 pa\u017adzierniku 2001 roku. Pierwszy lot E-170 wykona\u0142 w dniu 19 lutego 2002 roku. Pierwszy publiczny pokaz odby\u0142 si\u0119 w maju 2002 roku. Po dw\u00f3ch latach samolot uzyska\u0142 certyfikaty. Zbudowano 6 prototyp\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Firma Embraer.<\/p>\n\n\n\n
Brazylia to kraj postrzegany w Polsce, w \u015brodkach masowego przekazu, jako s\u0142abo rozwini\u0119ty, o niskiej kulturze technicznej. Kojarzony tylko z pi\u0142k\u0105 no\u017cn\u0105, kaw\u0105 i bawe\u0142n\u0105. Lecz faktycznie, w dziedzinie techniki lotniczej to pot\u0119ga. Ju\u017c dawno Brazylia przegoni\u0142a Polsk\u0119, kt\u00f3rej korzenie lotnicze s\u0105 znacznie starsze. I o ile w Rzeczypospolitej Polskiej przemys\u0142 lotniczy jest systematycznie likwidowany, to w Brazylii stale si\u0119 rozwija i ma coraz silniejsze powi\u0105zania z Europ\u0105, USA i Chinami.<\/p>\n\n\n\n
Do wiod\u0105cych firm lotniczych w Brazylii nale\u017cy Embraer. Embraer to jedna z najwi\u0119kszych i najbardziej dynamicznie rozwijaj\u0105cych si\u0119 firm lotniczych na \u015bwiecie. Produkuje samoloty wojskowe, dyspozycyjne, pasa\u017cerskie i rolnicze. Ich wyroby nale\u017c\u0105 do najlepszych w kategorii koszt-efekt. Dzi\u015b Embraer to koncern zajmuj\u0105cy czwarte miejsce na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n
Historia pot\u0119gi Brazylijskiego przemys\u0142u lotniczego si\u0119ga 40-lat XX wieku. W 1950 roku, utworzono Instituto Tecnologico de Aeronautica (Instytut Techniczny Lotnictwa), znany jako ITA. Ta plac\u00f3wka b\u0119d\u0105ca jednocze\u015bnie i uczelni\u0105 i instytutem (biurem konstrukcyjnym) istnieje do dnia dzisiejszego. Instytut podlega pod Ministerstwo Obrony Brazylii i kszta\u0142ci cywil\u00f3w i wojskowych.<\/p>\n\n\n\n
ITA jest obecnie cz\u0119\u015bci\u0105 Comando-Geral de Tecnologia Aerospacial, czyli CTA \u2013 gigantycznego wojskowego centrum bada\u0144 aeronautyczno-kosmicznych, stworzonego w 1953 roku, na wz\u00f3r ameryka\u0144skiego NACA, czyli poprzednika NASA. W sk\u0142ad CTA wchodz\u0105 mi\u0119dzy innymi Instituto de Aerona\u00fatica e Espa\u00e7o (IAE) \u2013 instytut naukowy pracuj\u0105cy nad nowymi technologiami lotniczym, obronnymi i kosmicznymi, Instituto de Estudos Avan\u00e7ados (IEAv) – kszta\u0142c\u0105cy mi\u0119dzy innymi fizyk\u00f3w j\u0105drowych, oraz Instituto de Fomento e Cooderna\u00e7\u00e3o Industrial (IFI), kt\u00f3ry jest mi\u0119dzy innymi instytucj\u0105 wydaj\u0105ca w Brazylii lotnicze certyfikacje. Wszystkie te instytuty mieszcz\u0105 si\u0119 w S\u00e3o Jos\u00e9 dos Campos, tam gdzie sw\u0105 siedzib\u0119 ma obecnie tak\u017ce Embraer.<\/p>\n\n\n\n
Prace nad pierwszym cywilnym samolotem pasa\u017cerskim rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w Brazylii w dniu 29 marca 1965 roku. Samolot otrzyma\u0142 oznaczenie IPD-6504 i w dniu 26 pa\u017adziernika 1968 roku, wykona\u0142 pierwszy lot. Samolot wzbudzi\u0142 zainteresowanie w\u0142adz Brazylii, takie, i\u017c 29 lipcu 1969 roku, Wojskowe Ministerstwo Lotnictwa powo\u0142a\u0142o do istnienia firm\u0119 Embraer, dla jego produkcji. IPD-6504 otrzyma\u0142 nazw\u0119 Bandeirante, co w j\u0119zyku portugalskim oznacza Pionier. Nieco p\u00f3\u017aniej konstrukcja otrzyma\u0142a symbol EMB 110 i pod nim jest powszechnie znana na \u015bwiecie. G\u0142\u00f3wnym konstruktorem samolotu by\u0142 in\u017cynier Oziris Silva, kt\u00f3rego mianowano tak\u017ce dyrektorem firmy Embraer.<\/p>\n\n\n\n
Samolot EMB 110 produkowano seryjnie przez 21 lat w ponad 30 wersjach wojskowych i cywilnych. Ostatni egzemplarz zbudowano w 1990 roku. Samoloty nadal (2020 roku) s\u0105 u\u017cytkowane.<\/p>\n\n\n\n
Embraer jak ka\u017cda firma funkcjonuj\u0105ca d\u0142ugie dziesi\u0119ciolecia na rynku mia\u0142a swoje wzloty i upadki. Najgro\u017aniejszy by\u0142 kryzys z okresu 1990 – 1994. Sprzeda\u017c firmy w 1990 roku, spad\u0142a z 700 milion\u00f3w dolar\u00f3w do 177 milion\u00f3w dolar\u00f3w. W Brazylii by\u0142 kryzys ekonomiczny i panowa\u0142a wysoka inflacja. Dokonano redukcji zatrudnienia, o ponad 50 procent. Mimo to straty wynosi\u0142y nadal 200 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Podj\u0119to decyzje o sprywatyzowaniu firmy.<\/p>\n\n\n\n
Podczas prywatyzacji rz\u0105d Brazylii bardzo wspiera\u0142 firm\u0119. Rz\u0105dowi bardzo zale\u017ca\u0142o na utrzymaniu przemys\u0142u lotniczego w swoim kraju. Rz\u0105d przej\u0105\u0142 ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0119 nad wydatkami. Rozpocz\u0105\u0142 tak\u017ce poszukiwania inwestor\u00f3w strategicznych. Natomiast rz\u0105d zobowi\u0105za\u0142 si\u0119, \u017ce agencje federalne pa\u0144stwa b\u0119d\u0105 dokonywa\u0142y zakup\u00f3w w firmie Embraer. Samo przedsi\u0119biorstwo zosta\u0142o zwolnione z ce\u0142 i dodatkowych op\u0142at na importowane materia\u0142y niezb\u0119dne w przemy\u015ble lotniczym. Zmniejszono tak\u017ce podatki na materia\u0142y, surowce i urz\u0105dzenia krajowe. Brazylijskie korporacje mog\u0142y zainwestowa\u0107 sw\u00f3j 1 % podatku dochodowego w obligacje Embraer. Podczas prywatyzacji rz\u0105d Brazylii przej\u0105\u0142 700 milion\u00f3w dolar\u00f3w d\u0142ugu firmy oraz rekapitalizowa\u0142 kolejne 350 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Zastosowano zwolnienia celne. Firma zosta\u0142a zobowi\u0105zana do zachowania zatrudnienia bez zmian przez 6 miesi\u0119cy. Nakazano tak\u017ce zachowa\u0107 zarz\u0105d firmy bez zmian. W grudniu 1994 roku, zako\u0144czono prywatyzacj\u0119. Ale opieka rz\u0105du nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119. Embraer nadal otrzymywa\u0142 kredyty na preferencyjnych zasadach. Podobne warunki otrzyma\u0142y firmy kooperuj\u0105ce w przemy\u015ble lotniczym. Zak\u0142ad Embraer odzyska\u0142 p\u0142ynno\u015b\u0107 finansow\u0105. Pami\u0119tajmy, i\u017c rz\u0105d USA, jak mo\u017ce wspiera koncern Boeing, a zainteresowane rz\u0105dy w Europie koncern Airbus.<\/p>\n\n\n\n
W firmie Embraer zdecydowano si\u0119 zaryzykowa\u0107 i skupi\u0107 wysi\u0142ki nad konstrukcj\u0105 ERJ 145 rozwijan\u0105 od 1989 roku, gdy\u017c zarz\u0105d dostrzeg\u0142 nisz\u0119 w\u015br\u00f3d samolot\u00f3w pasa\u017cerskich turboodrzutowych 40-110 miejsc. Dla Boeing i Airbus to by\u0142y konstrukcje nieop\u0142acalne. Jedyny producent to Bombardier. Na program ERJ 145 \u0142\u0105cznie wydano 300 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Konstrukcja odnios\u0142a du\u017cy sukces. W 2010 rok, Embraer zacz\u0105\u0142 mierzy\u0107 w konstrukcje do 200 miejsc pasa\u017cerskich. Do najbardziej znanych konstrukcji firmy Embraer nale\u017c\u0105; AMX (w\u0142osko-brazylijski samolot bojowy), EMB 312 Tucano (szkolno-treningowy, od 1983 roku, zbudowano oko\u0142o 650 sztuk), EMB 202 Ipanema (rolniczy nap\u0119dzany alkoholem), ERJ 145, ERJ 170, ERJ 190 i kilka innych. Du\u017cy sukces odni\u00f3s\u0142 transportowy samolot Embraer C-390 Millennium.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne zak\u0142ady Embraer mieszcz\u0105 si\u0119 w Sao Jose dos Campos. W Eugenio de Melo budowane s\u0105 samoloty wojskowe. W Gaviao Peixoto buduje si\u0119 samoloty dyspozycyjne. W Botucatu budowane s\u0105 samoloty rolnicze. Firma ma swoje biura we Francji, USA, Singapurze i w Chinach. W Gaviao Peixoto znajduje si\u0119 najd\u0142u\u017csza w Brazylii, a czwarta na \u015bwiecie RWY. Jej d\u0142ugo\u015b\u0107 to 4 967 m. Ze wzgl\u0119d\u00f3w na swoje parametry by\u0142a brana pod uwag\u0119 jako miejsce awaryjnego l\u0105dowania prom\u00f3w kosmicznych.<\/p>\n\n\n\n
Embraer w swojej historii zatrudnia\u0142 w momencie najwi\u0119kszej prosperity prawie 22 000 os\u00f3b. W 2012 roku, firma zatrudnia oko\u0142o 17 000 os\u00f3b, co jest wynikiem znakomitym. 65 % pracownik\u00f3w ma wykszta\u0142cenie \u015brednie, 29 % pracownik\u00f3w ma uko\u0144czone studia, 4 % studia podyplomowe, 2 % to doktoranci. Wysokie wykszta\u0142cenie techniczne pracownik\u00f3w jest jednym z fundament\u00f3w sukces\u00f3w firmy.<\/p>\n\n\n\n
Miasto S\u00e3o Jos\u00e9 dos Campos.<\/p>\n\n\n\n
S\u00e3o Jos\u00e9 dos Campos to miasto w po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci Brazylii w stanie S\u00e3o Paulo, nad rzek\u0105 Para\u00edba. Nazwa miasta t\u0142umaczy si\u0119 jako \u015awi\u0119ty J\u00f3zef z pola. Jest to jeden z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w przemys\u0142owych i badawczych w Ameryce Po\u0142udniowej. Do Sao Paulo jest 80 km, a do Rio de Janeiro 320 km. Wed\u0142ug bada\u0144 ONZ w 1999 roku, miasto by\u0142o na pierwszym miejscu pod wzgl\u0119dem jako\u015bci \u017cycia, w\u015br\u00f3d 25 miast Brazylii. Jest to miasto uznawane za bardzo bezpieczne. Oferuje mn\u00f3stwo sklep\u00f3w i punkt\u00f3w us\u0142ugowych. Populacja miasta liczy 640 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w. Co roku przybywa\u0142o blisko 10 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w. Miasto to by\u0142y i obecny o\u015brodek przemys\u0142owy. Ga\u0142\u0119zie przemys\u0142owe to g\u0142\u00f3wnie bawe\u0142na i kawa.<\/p>\n\n\n\n
Samolot Embraer klasy komercyjnej.<\/p>\n\n\n\n
W 2010 roku, dziennikarze byli pod wra\u017ceniem osi\u0105gnie\u0107 firmy. Napisali, \u017ce brazylijski Embraer swoimi samolotami w klasie pojemno\u015bci do 130 pasa\u017cer\u00f3w, podbija \u015bwiat. Napisali, \u017ce firma jest fenomenem biznesowym. Ale sukcesy koncernu Embraer maj\u0105 kilkudekadow\u0105 histori\u0119. Firma ca\u0142y czas by\u0142a i jest nadal wspierana przez rz\u0105d Brazylijski. Wsp\u00f3lnie poszukuj\u0105 rynk\u00f3w zbytu. Podgl\u0105daj\u0105 innych producent\u00f3w. Pytaj\u0105 przysz\u0142ych u\u017cytkownik\u00f3w. Obawiaj\u0105 si\u0119 konkurencji i dlatego ca\u0142y czas monitoruj\u0105 rynek. Z powodu kryzysu, z pocz\u0105tku 90-lat, dokonali ogromnej reorganizacji, przy wydatnej pomocy rz\u0105du. Rz\u0105du kt\u00f3ry nie zostawi\u0142, jak w Polsce, firmy samej sobie, tylko wyszuka\u0142 inwestor\u00f3w. Analiza rynku wykaza\u0142a, \u017ce nale\u017cy kontynuowa\u0107 rozpocz\u0119ty w 1989 roku, program ERJ 145, kieruj\u0105c go na rozw\u00f3j maszyny komercyjnej. Wyszukano tak\u017ce pierwszego przysz\u0142ego klienta, Continental Express.<\/p>\n\n\n\n
Kolejne konstrukcje komercyjne.<\/p>\n\n\n\n
Dobrze rozwijaj\u0105cy si\u0119 program ERJ 145 zmobilizowa\u0142 firm\u0119 do podj\u0119cia jeszcze wi\u0119kszego wyzwania. W 1999 roku, podczas salonu lotniczego Paris Air Show, oficjalnie og\u0142oszono podj\u0119cie prac nad now\u0105 rodzin\u0105 samolot\u00f3w komercyjnych, o pojemno\u015bci od 70 do 120 pasa\u017cer\u00f3w. Ju\u017c w\u00f3wczas podj\u0119to decyzj\u0119, i\u017c b\u0119dzie to rodzina samolot\u00f3w, a nie jedna konstrukcja. Podobnie jak to uczyni\u0142 Boeing z rodzin\u0105 737 i rodzina Airbus 320. Ujawniono w\u00f3wczas, \u017ce samoloty wejd\u0105 do produkcji w 2002 roku, co oznacza\u0142o, i\u017c firma jest ju\u017c daleko zaawansowana w programie.<\/p>\n\n\n\n
Ostatecznie opracowano dwie grupy komercyjne jednej rodziny. Mniejsze E-170\/175 i wi\u0119ksze E-190\/195. Samoloty E-170\/175 maj\u0105 95 % wsp\u00f3lnych podzespo\u0142\u00f3w. Natomiast pomi\u0119dzy E-170\/175, a E-190\/195 unifikacja dochodzi 89 %. Pomi\u0119dzy jedn\u0105 a drug\u0105 grup\u0105 r\u00f3\u017cnice ograniczaj\u0105 si\u0119 do r\u00f3\u017cnych silnik\u00f3w, wi\u0119kszych skrzyde\u0142, wi\u0119kszego usterzenia poziomego i wzmocnionego podwozia. Wszystkie samoloty \u0142\u0105czy; identyczny kad\u0142ub (r\u00f3\u017cnice tylko w dodatkowych segmentach), identyczne kabiny za\u0142ogi, identyczne instalacje i awionika firmy Honeywell Primus.<\/p>\n\n\n\n
Brazylijczycy zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce nie s\u0105 w stanie sami wytworzy\u0107 wysokorozwini\u0119tej awionik. Poszukali najlepszy dostawc\u00f3w za granic\u0105. Wyb\u00f3r pad\u0142 na awionik\u0119 firmy Honeywell Primus posiadaj\u0105c\u0105 technologi\u0119 EPIC EFIS (szklanego kokpitu). Firma Honeywell i jej oddzia\u0142 Aviation Business oferuje pe\u0142n\u0105 gam\u0119 produkt\u00f3w i us\u0142ug dla operator\u00f3w samolot\u00f3w biznesowych i regionalnych. Honeywell Primus EPIC to zintegrowanego systemu awioniki, kt\u00f3ry zapewnia zaawansowan\u0105 funkcjonalno\u015b\u0107 w kabinie, poprawia \u015bwiadomo\u015b\u0107 za\u0142ogi o sytuacji. Interfejsem s\u0105 du\u017ce ciek\u0142okrystaliczne p\u0142askie ekrany z intuicyjn\u0105 obs\u0142ug\u0105 (Integrated Navigation) i oryginaln\u0105 grafik\u0105 (GFP, opatentowan\u0105), kt\u00f3ra pozwala na szybkie modyfikowanie trasy przelotu. Wszystko z monitorowaniem pogody, terenu i ruchu powietrznego. Wy\u015bwietlacze s\u0105 bardzo elastyczne w skalowaniu, dzi\u0119ki czemu wykresy, mapy i obrazy elektroniczne oprzyrz\u0105dowania silnik\u00f3w, zmieniaj\u0105 niemal dowolnie rozmiary i maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przegl\u0105dania w uk\u0142adzie 2D i 3D. Ponadto system jest zaprojektowany, aby umo\u017cliwi\u0107 \u0142atw\u0105 integracj\u0119 podzespo\u0142\u00f3w samolotu i fly-by-wire technologii, zapewniaj\u0105c jednocze\u015bnie zmniejszenie masy ca\u0142o\u015bci, przewod\u00f3w i wymagaj\u0105 mniejszej ilo\u015bci energii. Poniewa\u017c funkcje systemu Primus Epic s\u0105 oparte na oprogramowaniu, to istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego aktualizacji, cho\u0107by z powodu wprowadzenia nowych przepis\u00f3w nawigacyjnych lub zmian zarz\u0105dzania przestrzeni\u0105 powietrzn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Par\u0119 zda\u0144 o samolocie Embraer 170.<\/p>\n\n\n\n
Uk\u0142ad aerodynamiczny samolotu i dobrany zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy okaza\u0142y si\u0119 idealnym rozwi\u0105zaniem. Klasyczny uk\u0142ad samolotu oraz por\u00f3wnywalne z innymi samolotami proporcje rodziny E-170 okaza\u0142y si\u0119 wyj\u0105tkowo przychylnie potraktowane przez pasa\u017cer\u00f3w. Pasa\u017cer wchodz\u0105c na pok\u0142ad nie czuje si\u0119, \u017ce wsiada do niedopracowanego samolotu. Wielu pasa\u017cer\u00f3w w Europie jest przekonana, \u017ce samoloty E-170 s\u0105 produkowane w USA.<\/p>\n\n\n\n
Kilka zda\u0144 o zespole nap\u0119dowym. Samoloty rodziny E-170 s\u0105 zaliczane do maszyn regionalnych, kt\u00f3re maj\u0105 powszechnie stosowany nap\u0119d w postaci dw\u00f3ch turbo\u015bmig\u0142owych silnik\u00f3w. Embraer poszed\u0142 inn\u0105 drog\u0105. Zastosowa\u0142 silniki turbowentylatorowe. Dlaczego? Przecie\u017c silniki turbo\u015bmig\u0142owe zu\u017cywaj\u0105 mniej paliwa, a wi\u0119c s\u0105 ekonomiczniejsze. Ale czy na pewno? Tak by\u0142o do pocz\u0105tku lat 90-lat XX wieku. Od 2012 roku, w Wolnym \u015awiecie, \u017caden licz\u0105cy si\u0119 producent nie opracowuje samolot\u00f3w komercyjnych z nap\u0119dem turbo\u015bmig\u0142owym. Dlaczego? Jedyna korzy\u015b\u0107, z silnika turbo\u015bmig\u0142owego to mniejsze zu\u017cycie paliwa i nic po za tym. Taki samolot leci wolniej, a pasa\u017cer chce szybko dotrze\u0107 do celu. Samolot d\u0142u\u017cej wznosi si\u0119 na wysoko\u015bci przelotowe, kt\u00f3re zwykle nie przekraczaj\u0105 granicy 7 500 m. Na tej wysoko\u015bci jest wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo spotkania niekorzystnych warunk\u00f3w atmosferycznych, kt\u00f3re wyd\u0142u\u017c\u0105 czas rejsu. Te niskie i \u015brednie pu\u0142apy wymagaj\u0105 tak\u017ce omijania stref przy-lotniskowych, na kt\u00f3rych samolot nie b\u0119dzie l\u0105dowa\u0142. Taki samolot jest nara\u017cony na cz\u0119stszy kontakt z innymi u\u017cytkownikami przestrzeni powietrznej (samoloty sportowe, prywatne, \u015bmig\u0142owce, szybowce czy lotnictwo wojskowe). Wreszcie kwestia samej budowy silnika turbo\u015bmig\u0142owego. Nap\u0119d sk\u0142ada si\u0119 z silnika, przek\u0142adni i \u015bmig\u0142a. W silniku turbowentylatorowym mamy tylko silnik, kt\u00f3ry jest ca\u0142kowicie obudowany. W efekcie zesp\u00f3\u0142 turbo\u015bmig\u0142owy jest kosztowniejszy w naprawie i przegl\u0105dach z uwagi na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 podzespo\u0142\u00f3w. Z uwagi na \u015bmig\u0142a, silnik turbo\u015bmig\u0142owy musi by\u0107 uniesiony wysoko, a w\u00f3wczas dost\u0119p do niego mo\u017cliwy jest tylko z pomost\u00f3w. Silnik turbowentylatorowy jest umieszczony nisko, wi\u0119c i dost\u0119p jest \u0142atwiejszy. Stale poprawiane przepisy bezpiecze\u0144stwa, nie promuj\u0105 nap\u0119du \u015bmig\u0142owego. Z historii lotnictwa wojskowego wiadomo, \u017ce podczas serwisowania sprz\u0119tu lataj\u0105cego \u015bmig\u0142a dokonuj\u0105 znacznie wi\u0119kszej liczby uraz\u00f3w cielesnych, a tak\u017ce zgon\u00f3w, ni\u017c serwisowanie samolot\u00f3w z silnikami turboodrzutowymi. Serwisanci pok\u0142adowych samolot\u00f3w E-2 (jedyne ze \u015bmig\u0142ami na lotniskowcach USA) nazwali je nawet mikserami. Nie bez przyczyny.<\/p>\n\n\n\n
Post\u0119p w silnikach turbowentylatorowych jest ogromny. G\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 nowoczesnych materia\u0142\u00f3w. Silniki te nie tylko s\u0105 cichsze, zu\u017cywaj\u0105 mniej paliwa, ale przede wszystkim maj\u0105 ju\u017c bardzo d\u0142ugie okresy mi\u0119dzyremontowe. Samolot z takim silnikami jak winda wznosi si\u0119 na pu\u0142ap przelotowy, nierzadko przekraczaj\u0105cy 12 000 m. Tu warunki pogodowe s\u0105 zwykle korzystniejsze. Jest mniejsze nat\u0119\u017cenie ruchu. Te plusy ju\u017c dawno zauwa\u017cyli biznesmeni z USA i Japonii, kt\u00f3rzy \u017c\u0105dali dla swoich samolot\u00f3w wysokich pu\u0142ap\u00f3w lotu i kr\u00f3tkiego czasu przelotu. Reasumuj\u0105c. W lotnictwie komercyjnym silniki turbo\u015bmig\u0142owe to ju\u017c historia.<\/p>\n\n\n\n
Okre\u015blenie, samolot regionalny powoli znika ze s\u0142ownika lotniczego. Obecnie pasa\u017cer chce wykonywa\u0107 podr\u00f3\u017c lotnicz\u0105 bez przesiadek. Idea hub\u00f3w nie przyj\u0119\u0142a si\u0119. Samoloty rodziny E-170 dysponuj\u0105 zasi\u0119giem przekraczaj\u0105cym 4 000 km. Co pozwala wykona\u0107 lot na odleg\u0142o\u015b\u0107 do 1 500 km, roz\u0142adowa\u0107 i za\u0142adowa\u0107 si\u0119 i bez tankowania powr\u00f3ci\u0107. Mo\u017ce to znacznie obni\u017cy\u0107 koszty zakupu paliwa na obcym rynku.<\/p>\n\n\n\n
W dniu 6 listopada 2008 roku, samolot E-190 przewo\u017anika Jet Blue wykona\u0142 lot non-stop z Anchorage, Alaska (Ted Stevens Anchorage International Airport) do Buffalo, New York (Buffalo Niagara International Airport), w sumie 2 694 mil (4 989 km). Ustanowi\u0142 w ten spos\u00f3b rekord odleg\u0142o\u015bci dla rodziny E-170. Samolot by\u0142 bez pasa\u017cer\u00f3w i frachtu, a lot nie by\u0142 zarobkowy. Samolot powr\u00f3ci\u0142 do JFK po dw\u00f3ch miesi\u0105cach us\u0142ug czarterowych.<\/p>\n\n\n\n
Grupa samolot\u00f3w E-170\/175 jest konkurentem maszyn Bombardier CRJ-700 i Bombardier CRJ-900. Natomiast samoloty E-190\/195 s\u0105 por\u00f3wnywane z mo\u017cliwo\u015bciami przewozowymi Boeing 737-100\/200 i McDonnell Douglas DC-9. Cho\u0107 uk\u0142ad kabiny pasa\u017cerskiej jest inny. Konstruktorzy Embraer zastosowali uk\u0142ad foteli 2 x 2, kt\u00f3ry nawi\u0105zuje do samolot\u00f3w kr\u00f3tkiego zasi\u0119gu. Trzeba w tym miejscu przypomnie\u0107 badania przeprowadzone przez przewo\u017anik\u00f3w. Wykaza\u0142y one, \u017ce przy uk\u0142adzie foteli 3 x 3 najmniej lubiane przez pasa\u017cer\u00f3w s\u0105 fotele B i E. Jednak E-170 nie wchodzi\u0142 w uk\u0142ad 3 x 3, z powodu ma\u0142ej \u015brednicy kad\u0142uba. Lecz w efekcie Brazylijczycy mog\u0105 spokojnie w swoich materia\u0142ach reklamowych podkre\u015bla\u0107, nie tyle brak \u015brodkowego fotela, co przede wszystkim nie konkurowanie z Boeing i Airbus.<\/p>\n\n\n\n
W projektowaniu kabiny pasa\u017cerskiej istotniejsze okaza\u0142o si\u0119 to, \u017ce kabina E-170 zapewnia pe\u0142ny stand-up wysoko\u015bci, co przek\u0142ada si\u0119 na fakt, i\u017c nie uderzymy g\u0142ow\u0105 w sufit. Dzi\u0119ki temu przemieszczanie si\u0119 wzd\u0142u\u017c kabiny i zajmowanie miejsc jest bardzo wygodne i pasa\u017cer czuje si\u0119 jak w du\u017cym samolocie.<\/p>\n\n\n\n
E-170 poprzednio EMB 170-100. E-170 jest pierwszym samolotem z rodziny. Prototyp zosta\u0142 uko\u0144czony w dniu 29 pa\u017adziernika 2001 roku. Pierwszy lot wykonano w dniu 19 lutego 2002 roku. Pierwszy publiczny pokaz odby\u0142 si\u0119 w maju 2002 roku. Po dw\u00f3ch latach samolot uzyska\u0142 certyfikaty. Zbudowano 6 prototyp\u00f3w. Pierwszym odbiorc\u0105 samolot\u00f3w E-170 by\u0142 Polski PLL LOT, kt\u00f3ry w marcu 2004 rok, odebra\u0142 pierwszy samolot.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszy Polski Embraer 170 ST mia\u0142 rejestracj\u0119 SP-LGA. Samolot by\u0142 na uko\u0144czeniu budowy, kiedy zademonstrowano go dyrekcji PLL LOT. Samolot nie mia\u0142 jeszcze silnik\u00f3w, zabudowy centrop\u0142ata i drzwi. Samolot mia\u0142 ju\u017c rejestracj\u0119 SP-LGA. Tak\u0105 rejestracj\u0119 w tym czasie nosi\u0142 w PLL LOT samolot Embraer ERJ 145, w okresie 1999 – 2004. W rzeczywisto\u015bci samolot Embraer 170 otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-LDA. By\u0142 to zabieg czysto marketingowy. Brazylijczycy wielokrotnie podkre\u015blali, \u017ce PLL LOT jest pierwszym u\u017cytkownikiem Embraer 170, a to oznacza\u0142o eksport do Europy, co by\u0142o dla ich firmy bardzo istotne. Dodamy jeszcze, \u017ce rejestracj\u0119 SP-LGA nosi\u0142 w okresie 1968 – 1982, samolot PLL LOT Tu-134 Nr 8350602.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119ksi operatorzy; Republika Airlines (48 egzemplarzy), transfer z Ameryki (28 egzemplarzy), Saudi Arabian Airlines (15 egzemplarzy), Egypt Air Express (12 egzemplarzy), Polskie Linie Lotnicze LOT i Alitalia Express (6 egzemplarzy).<\/p>\n\n\n\n
Samolot E-170 w dalszym ci\u0105gu by\u0142 rozwijany. W 2012 roku, oferowany by\u0142 w wersjach; STD, LR oraz AR. Ta ostatnia wersja dysponuje wi\u0119kszym ud\u017awigiem.<\/p>\n\n\n\n
E-175 poprzednio EMB 170-200. Po pozytywnych reakcjach \u015brodowiska lotniczego na samolot E-170 firma z mniejszymi obawami przyst\u0105pi\u0142a do realizacji wersji wyd\u0142u\u017conej oznaczonej E-175. Zbudowano dwa prototypy. Pierwszy lot E-175 wykona\u0142 w czerwcu 2003 roku. Pierwszy E-175 zosta\u0142 dostarczony do Air Kanada i wszed\u0142 do s\u0142u\u017cby w lipcu 2005 roku. U\u017cytkownicy; Du\u017ce zlecenia obejmuj\u0105ce 54 samolot\u00f3w dla Republiki Airlines, kt\u00f3ry kontroluje Frontier Airlines i Midwest Airlines i 36 samolot\u00f3w dla Compass Airlines (wcze\u015bniej sp\u00f3\u0142ka zale\u017cna Delta Air linii). Flybe, brytyjskie linie lotnicze, zam\u00f3wi\u0142y 35 Embraer 175 z opcj\u0105 na dodatkowe 60 i prawa zakupu dla 40 kolejnych. Dane z 2010 roku.<\/p>\n\n\n\n
E-190 poprzednio EMB 190-100. Samolot E-190 otrzyma\u0142 wyd\u0142u\u017cony kad\u0142ub, wi\u0119ksze skrzyd\u0142a, wi\u0119ksze usterzenie poziome i nowe silniki GE CF34-10E o ci\u0105gu 2 x 82,30 kN (2 x 18 500 funt\u00f3w). Samoloty te konkurowa\u0142y z Bombardier CRJ-1000 oraz samolotami Boeing 717-200 oraz Airbus A318. Pierwszy lot E-190 odby\u0142 si\u0119 w dniu 12 marca 2004 roku (rejestracja PP-XMA). Firma Jet Blue jako pierwsza zam\u00f3wi\u0142a 100 maszyn z opcj\u0105 na kolejne 100 egzemplarzy. Samolot E-190 ma certyfikacj\u0119 do start\u00f3w i l\u0105dowa\u0144 na lotnisku London City, gdzie jest kr\u00f3tki RWY i strome zej\u015bcie do l\u0105dowania. Samoloty E-190 firmy PLL LOT maj\u0105 na pok\u0142adzie 106 foteli. Ale s\u0105 dwie klasy podr\u00f3\u017cy; LOT Business Class to jest 9 miejsc na podw\u00f3jnych fotelach, w przodzie samolotu. Obecnie (2026 rok) PLL LOT posiada 8 samolot\u00f3w E-190.<\/p>\n\n\n\n
E-195 poprzednio EMB 190-200. Pierwszy lot E-195 (rejestracja PP-XMJ) odby\u0142 si\u0119 w dniu 7 grudnia 2004 roku. Samolot uzyska\u0142 certyfikat w czerwcu 2006 roku. Jako pierwszy samoloty zam\u00f3wi\u0142y Brytyjskie tanie linie Flybe, kt\u00f3re kupi\u0142y 14 samolot\u00f3w z opcj\u0105 na kolejne 12 egzemplarzy. Do lipca 2011 roku, zebrano zam\u00f3wienie na 349 maszyn E-190\/195. Najwi\u0119ksi u\u017cytkownicy to; Air Kanada z 45 samolotami, z opcj\u0105 na 60 dodatkowych, JetBlue Airways z 47 samolotami (\u0142\u0105cznie 104 samoloty), Copa Airlines z 26 samolotami, KLM z oko\u0142o 20 samolotami.<\/p>\n\n\n\n
Embraer Lineage 1000 to odmiana E-190 business jet. Konstrukcyjnie to kopia E-190, ale ze zwi\u0119kszonym zasi\u0119giem do 4 200 mil morskich (7 778,4 km). Kabina jest wyposa\u017cona w 19 luksusowych foteli pasa\u017cerskich. Samolot uzyska\u0142 \u015bwiadectwo wydane przez USA Federal Aviation Administration w dniu 7 stycznia 2009 roku. Pierwsze dwie maszyny dostarczono u\u017cytkownikowi w grudniu 2008 roku.<\/p>\n\n\n\n
E-195 X to by\u0142 projekt od\u0142o\u017cony na razie na p\u00f3\u0142k\u0119. Mia\u0142 zabiera\u0107 na pok\u0142ad 130 pasa\u017cer\u00f3w, co wskazywa\u0142o na odpowied\u017a dla przewo\u017anika American Airlines, kt\u00f3ry zamierza\u0142 w najbli\u017cszym czasie zast\u0105pi\u0107 u\u017cytkowane do tej pory MD-80. Firma Embraer po analizie, dosz\u0142a jednak do wniosku, \u017ce E-195 X mia\u0142by za kr\u00f3tki zasi\u0119g. W maju 2010 roku, program wstrzymano.<\/p>\n\n\n\n
Embraer E-Jet E2 to jest nowa rodzina samolot\u00f3w, rozwijana od 2016 roku, kt\u00f3ra zast\u0105pi\u0142a rodzin\u0119 Embraer E-170\/190. Pierwszy lot wykonano w dniu 23 maja 2016 roku. Ten dwusilnikowy samolot jest przyrostowym rozwini\u0119ciem oryginalnej rodziny E-Jet, wykorzystuj\u0105cym bardziej oszcz\u0119dny silnik turbowentylatorowy Pratt & Whitney PW1900G. Rodzina samolot\u00f3w sk\u0142ada si\u0119 z trzech wariant\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 taki sam przekr\u00f3j kad\u0142uba, o r\u00f3\u017cnych d\u0142ugo\u015bciach i s\u0105 wyposa\u017cone w trzy r\u00f3\u017cne przeprojektowane skrzyd\u0142a, sterowanie typu fly-by-wire z now\u0105 awionik\u0105 i unowocze\u015bnion\u0105 kabin\u0119. Warianty oferuj\u0105 maksymaln\u0105 mas\u0119 startow\u0105 od 44 600 kg do 62 500 kg (98 000 do 138 000 funt\u00f3w) i ma zakres 2 000\u20133 000 nmi (3 700\u20135 600 km; 2 300\u20133 500 mil). Do 2026 roku, zbudowano 199 egzemplarzy. <\/p>\n\n\n\n
Dane T-T Embraer 190:<\/p>\n\n\n\n
Produkcja od 2004 roku. Zbudowano 451 egzemplarzy (E-170\/175\/190\/195). Za\u0142oga 2 osoby. Dwa silniki turbowentylatorowe GE CF34-10E, o ci\u0105gu 2 x 82,3 kN. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 28,72 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 kad\u0142uba 36,24 m. Wysoko\u015b\u0107 10,57 m. Masa w\u0142asna 27 700 kg. Masa startowa 47 790 kg (wersja STD), 50 300 kg (wersja LR). Zapas paliwa 12 971 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 890 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 871 km\/h. Pu\u0142ap 12 496 m. Pu\u0142ap operacyjny 12 500 m. Zasi\u0119g 3 336 km (wersja STD), 4 262 km (wersja LR). Zasi\u0119g z kompletem pasa\u017cer\u00f3w 2 778 km. Rozbieg maksymalny 2 300 m. Dobieg 1 226 – 1 244 m. Liczba pasa\u017cer\u00f3w 98, 106 w wersji LR. \u015arednica kad\u0142uba 3,01 m. Obecnie PLL LOT posiada 8 samolot\u00f3w E-190. <\/p>\n\n\n\n
SP-LMD LOT POLISH AIRLINES EMBRAER ERJ-190-100 STD. Samolot ma ponad 7 lat. Podczas test\u00f3w fabrycznych samolot nosi\u0142 rejestracj\u0119 PR-ESV. Nr 19000764. Konfiguracja CY106. Samolot zosta\u0142 dostarczony do Warszawy lotem w dniu 21-22 grudzie\u0144 2018 rok. Tak\u0105 sam\u0105 rejestracj\u0119 SP-LMD mia\u0142 w PLL LOT samolot Boeing B-737 36N. Numer 28669.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Warszawa 2026-02-04 Embraer ERJ E-190 SP-LMD. 2026r. Samolot Embraer ERJ E-190 to samolot komercyjny produkowany przez brazylijski koncern Embraer. Powsta\u0142a ca\u0142a rodzina samolot\u00f3w: E-170, E-175, E-190, E-195. Samolot E-170 jest pierwszym samolotem z rodziny. Prototyp zosta\u0142 uko\u0144czony w dniu 29 pa\u017adzierniku 2001 roku. Pierwszy lot E-170 wykona\u0142 w dniu 19 lutego 2002 roku. Pierwszy publiczny […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7857,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7856","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7856","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7856"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7856\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7860,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7856\/revisions\/7860"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}