![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/F-16-Jastrzab-Krzesiny.-2007-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x765.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/F-16-nb-4052-Jastrzab-Krzesiny.-2007-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x761.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/F-16-nb-4061-Jastrzab-Minsk-Mazowiecki.-2008-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman03-1024x765.png\")
Co to jest offset?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nAby dobrze zrozumie\u0107 istot\u0119 offsetu musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do prze\u0142omu 80\/90-lat. W Polsce mieli\u015bmy pierwsze wolne wybory, na Zachodzie zostaje rozebrany mur berli\u0144ski, CCCP rozpada si\u0119 na pojedyncze republiki. Efektem jest koniec drugiej zimnej wojny, pomi\u0119dzy Wschodem, a Zachodem. Nast\u0105pi\u0142o zmniejszenie zagro\u017cenia wybuchu kolejnej wojny \u015bwiatowej. Fabryki zbrojeniowe zahamowa\u0142y produkcj\u0119. Instytuty badawcze spowolni\u0142y prowadzone prace nad nowymi technologiami. Koncernom zbrojeniowym by\u0142o coraz trudniej sprzedawa\u0107 swoje wyroby. Wi\u0119c, aby zach\u0119ci\u0107 potencjalnych klient\u00f3w do kupowania uzbrojenia wymy\u015blono offset, kt\u00f3ry jest form\u0105 rekompensaty za fundusze wy\u0142o\u017cone na zakup uzbrojenia. Niestety w Polskiej rzeczywisto\u015bci postkomunistycznej sta\u0142 si\u0119 on li tylko narz\u0119dziem propagandowym. Nie potrafili\u015bmy dobrze z niego skorzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W pi\u0105tek, 27 grudnia 2002 roku, oficjalnie og\u0142oszono zwyci\u0119stwo koncernu Lockheed Martin w konkursie na WSB (wielozadaniowy samolot bojowy) dla Polski, zdobywaj\u0105c 90 punkt\u00f3w na 100 mo\u017cliwych. Zadeklarowany offset wynosi\u0142 ponad 9,5 mld USD (277% ceny oferty), jednak po przeliczeniu przez Polsk\u0119 zaliczono 6 mld USD (170%). Pokonane konsorcja to; Gripen International (JAS-39 C\/D Gripen) zdobywaj\u0105c ok. 90 punkt\u00f3w. Oferta offsetowa mia\u0142a wynosi\u0107 ok. 7,5 mld EUR (233%), lecz zaliczono tylko 4,7 mld EUR (146%). Oraz Dassault Aviation (Mirage 2000-5EPL\/DPL), kt\u00f3re zosta\u0142o zdyskwalifikowane, gdy\u017c zaoferowany offset (3,8 mld EUR – 105%), po przeliczeniu przez stron\u0119 Polsk\u0105 wyceniono na 2,1 mld EUR, co stanowi\u0142o jedynie 60% warto\u015bci kontraktu (strona Polska wymaga\u0142a przynajmniej 100%).<\/p>\n\n\n\n
Umowa na zakup 48 maszyn F-16 mog\u0142aby jednak by\u0107 nie podpisana, gdyby do ko\u0144ca maja 2003 roku, nie dokonane zosta\u0142y zam\u00f3wienia, jakie firmy z USA zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 ulokowa\u0107 w Polsce. W takim przypadku Rz\u0105d Polski rozpocz\u0105\u0142by rozmowy z producentami samolotu Gripen, kt\u00f3ry nieznacznie przegra\u0142 z F-16. Jest to o tyle istotne, gdy\u017c ministerstwo gospodarki, poprzez swojego sekretarza Andrzeja Szarawarskiego, wielokrotnie podkre\u015bla\u0142o, \u017ce propozycje offsetowe s\u0105 daleko niezadowalaj\u0105ce i Amerykanie powinni je uzupe\u0142ni\u0107. Jednocze\u015bnie nie doczekali\u015bmy si\u0119 monta\u017cu F-16 w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Kontrakt – 18 kwiecie\u0144 2003 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW pi\u0105tek, 18 kwietnia 2003 roku, w WSO Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie podpisano kontrakt finalizuj\u0105cy dostaw\u0119 48 egzemplarzy WSB o warto\u015bci 3,5 mld $. W tym dniu podpisano w zasadnie cztery umowy; kontrakt g\u0142\u00f3wny, umow\u0119 finansow\u0105, umow\u0119 w sprawie kredytu w wysoko\u015bci 3,8 mld $, umow\u0119 kompensacyjn\u0105 zwan\u0105 potocznie offsetow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Przypomnijmy, \u017ce Polska za\u017c\u0105da\u0142a, aby kompensacja wynosi\u0142a minimum 100 % kontraktu g\u0142\u00f3wnego i aby inwestycje umieszczono w Polskiej gospodarce. Nie by\u0142o ju\u017c mowy o 70 % offsetu w zbrojeni\u00f3wce. Wynika\u0142o to z faktu systematycznego niszczenia Polskiej Zbrojeni\u00f3wki przez masoneri\u0119 i obawy, \u017ce uzyskany offset nie b\u0119dzie na co spo\u017cytkowa\u0107. Po raz kolejny, wi\u0119c offset wzbudzi\u0142 najwi\u0119cej emocji. W jej struktury Amerykanie zaliczali nawet inwestycje ju\u017c poczynione w Polsce, a wcze\u015bniej nie zwi\u0105zane z programem WSB.<\/p>\n\n\n\n
Tak\u017ce komunistyczno-liberalny, minister gospodarki Jerzy Hausner zakomunikowa\u0142, \u201e\u017ce wsp\u00f3lnie uzgodniono 43 propozycje offsetowe opiewaj\u0105ce na 7,5 mld $ w ci\u0105gu 10 lat. A po przeliczeniu przez \u201especjalne mno\u017cniki\u201d, suma ta oscylowa\u0142a w granicy 12 mld $ i by\u0107 mo\u017ce jeszcze si\u0119 zwi\u0119kszy.\u201d Konkrety by\u0142y takie: WSK PZL Mielec – promocja i sprzeda\u017c samolot\u00f3w typu Skytruck i Dromader na rynku USA. WSK Rzesz\u00f3w \u2013 elementy silnik\u00f3w Pratt & Whitney dla naszych F-16. WSK PZL \u015awidnik \u2013 promocja i sprzeda\u017c W-3 i SW-4 na rynku USA.<\/p>\n\n\n\n
Na pewno offset zawiera\u0142 tylko \u015bladow\u0105 ilo\u015b\u0107 \u201eknow-how\u201d, czyli transferu nowoczesnych technologii, co nie by\u0142o korzystne. Kiedy Polska sprzedaje sprz\u0119t wojskowy, to w offsecie \u201eknow-how\u201d stanowi kilkadziesi\u0105t procent.<\/p>\n\n\n\n
Aby si\u0119 przekona\u0107, czy co\u015b dobrze funkcjonuje, nale\u017cy poczeka\u0107 jaki\u015b czas. We\u017amy np. trzy lata. I co mamy? Przeczytajmy co w dniu 10 listopada 2006 roku, powiedzia\u0142 Bronis\u0142aw Komorowski, z Platformy Obywatelskiej, wicemarsza\u0142ek Sejmu \u2013 \u201eUmowa offsetowa zawarta przy zakupie samolot\u00f3w F-16 nic nie poprawi\u0142a w Polskiej gospodarce. -To stracona wielka szansa\u201d. Z tej wypowiedzi wynika niezbicie, \u017ce umowa kompensacyjna zwana potocznie offsetem, zosta\u0142a albo \u017ale wynegocjowana, albo nie potrafili\u015bmy jej wyegzekwowa\u0107. \u201e- Umowie zakupu samolot\u00f3w towarzyszy umowa offsetowa, kt\u00f3ra z winy lewicowego rz\u0105du jest tak sformu\u0142owana, \u017ce pozwala na nie wywi\u0105zanie si\u0119 z deklaracji offsetowych. Ta umowa by\u0142a \u017ale negocjowana i \u017ale podpisana\u201d – o\u015bwiadczy\u0142 Bronis\u0142aw Komorowski. <\/p>\n\n\n\n
Ale jest jeszcze co\u015b bardzo interesuj\u0105cego. Przeczytajmy co w dniu 31 lipca 2000 roku, (czyli w czasie kiedy trwa\u0142y negocjacje nad wyborem samolotu), powiedzia\u0142 tak\u017ce Bronis\u0142aw Komorowski, w\u00f3wczas Minister Obrony Narodowej – \u201eNie b\u0119dzie samolotu, straci zbrojeni\u00f3wka. Straci, bo rezygnacja z zakupu samolotu wielozadaniowego oznacza\u0142aby strat\u0119 zam\u00f3wie\u0144 na 1,5 mld $ i niechybny upadek wielu przedsi\u0119biorstw\u201d. (Tu drobne wyja\u015bnienie. Jest mowa o 1,5 mld $, bo to by\u0142o 50 % kontraktu, kt\u00f3ry na tym etapie mo\u017cna by\u0142o zainwestowa\u0107 tylko w sektor zbrojeniowy.). I co? By\u0142 kontrakt i tak zbrojeni\u00f3wka straci\u0142a, a pan Bronis\u0142aw Komorowski ca\u0142y czas uczestniczy\u0142 w negocjacjach.<\/p>\n\n\n\n
Przypatrzmy si\u0119 jeszcze, jak wed\u0142ug pana Bronis\u0142awa Komorowskiego powinien wygl\u0105da\u0107 offset (nadal wypowiedzi z 2006r.); Zdaniem by\u0142ego ministra obrony, nie wykorzystano m.in. wielkiej szansy, jak\u0105 by\u0142o “\u00abwci\u015bni\u0119cie\u00bb Amerykanom jednego z zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142u lotniczego, na zasadzie offsetu prywatyzacyjnego”.<\/p>\n\n\n\n
Bronis\u0142aw Komorowski przypomnia\u0142, \u017ce gdy on by\u0142 ministrem obrony, Hiszpanie, kt\u00f3rzy sprzedali nam samoloty transportowe, musieli kupi\u0107 jeden z Polskich zak\u0142ad\u00f3w lotniczych. Za 8 samolot\u00f3w CASA Hiszpanie musieli kupi\u0107 zak\u0142ad – najmniejszy i najstarszy, znajduj\u0105cy si\u0119 w najgorszej kondycji – zak\u0142ad lotniczy PZL Ok\u0119cie w Warszawie. Wtedy ten zak\u0142ad produkowa\u0142 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie kioski Ruchu. Dzisiaj wr\u00f3ci\u0142 do produkcji lotniczej, jest jedynym Polskim zak\u0142adem, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 w europejskim konsorcjum lotniczym i ma jasne perspektywy – argumentowa\u0142 polityk. Wed\u0142ug pana Bronis\u0142awa Komorowskiego, to samo rozwi\u0105zanie mo\u017cna by\u0142o zastosowa\u0107 przy kupnie samolotu wielozadaniowego dla Polskiej Armii. – Mo\u017cna to by\u0142o – kupuj\u0105c 48 samolot\u00f3w F-16 – zrobi\u0107 z Mielcem. Lewica, ze wzgl\u0119d\u00f3w ideologicznych, a pewnie i personalnych – bo przewodnicz\u0105cym komisji obrony w Sejmie, by\u0142 w\u00f3wczas pose\u0142 pan Janas, kt\u00f3ry jest z Mielca – chcia\u0142a utrzymania pa\u0144stwowego charakteru tego zak\u0142adu, kt\u00f3ry ma dzisiaj powa\u017cne k\u0142opoty – zauwa\u017cy\u0142 wicemarsza\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n
Jednym s\u0142owem wysprzeda\u0107 co si\u0119 da. Ale chyba do tego nie by\u0142 nam potrzebny offset. <\/p>\n\n\n\n
Z ko\u0144cem 2006 roku, zamkni\u0119to pierwszy okres rozliczeniowy zobowi\u0105za\u0144 offsetowych w Polsce koncernu Lockheed Martin. Zgodnie z umow\u0105 z 2003 roku, Amerykanie do 2013 roku, maj\u0105 zrealizowa\u0107 w Polsce projekty o \u0142\u0105cznej warto\u015bci 6,028 mld $. Przez pierwsze trzy lata zrealizowano 3,9 mld $. To o niemal jedn\u0105 trzeci\u0105 wi\u0119cej ni\u017c za\u0142o\u017cono na lata 2003-2006. Warto\u015b\u0107 nie prze\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 jednak na jako\u015b\u0107. Pami\u0119ta\u0107 tak\u017ce nale\u017cy, \u017ce minimum 50 % offsetu powinno trafi\u0107 do przemys\u0142u lotniczo-obronnego. Kompletnym fiaskiem zako\u0144czy\u0142 si\u0119 m.in. projekt, kt\u00f3ry mia\u0142 polega\u0107 na pomocy Lockheed Martina w eksporcie 100 samolot\u00f3w M-28 Skytruck produkowanych przez PZL Mielec. Amerykanie zapewnili sobie prawo do nazwy Skytruck, a przez to zablokowali sprzeda\u017c tych samolot\u00f3w. Zamiast tego zak\u0142ad w Mielcu w grudniu 2006 roku, zosta\u0142 wykupiony za sp\u0142at\u0119 zad\u0142u\u017cenia wobec Agencji Rozwoju Przemys\u0142u przez Ameryka\u0144skiego producenta \u015bmig\u0142owc\u00f3w Sikorsky. Ostatecznie Armia USA zakupi\u0142a 16 samolot\u00f3w C-145 A, odmiana samolotu M-28 Bryza, kt\u00f3re dostarczono w okresie 2008-2013.<\/p>\n\n\n\n
Amerykanie przej\u0119li zak\u0142ad WSK PZL Rzesz\u00f3w. Tylko, \u017ce teraz Wojsko Polskie musi kupowa\u0107 cz\u0119\u015bci i silniki do \u015bmig\u0142owc\u00f3w po parokrotnie wy\u017cszych cenach. Nowy w\u0142a\u015bciciel odm\u00f3wi\u0142 tak\u017ce produkcji przek\u0142adni do Polskiego \u015bmig\u0142owca SW-4. Produkcj\u0119 ich musiano umie\u015bci\u0107 w \u015awidniku, co zwi\u0119kszy\u0142o koszty.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ju\u017c rozliczonych projekt\u00f3w (2,8 mld dol.) by\u0142a adresowana do bran\u017c cywilnych. Najwi\u0119ksze zrealizowane dot\u0105d projekty cywilne strony ameryka\u0144skiej to: uruchomienie przez General Motors produkcji Opla Zafiry w fabryce w Gliwicach oraz pozyskanie dla Grupy Lotos nowoczesnych technologii do produkcji paliw od koncernu Shell. Lecz trudno jest uzna\u0107 inwestycj\u0119 General Motors z korzy\u015b\u0107 z offsetu. To raczej efekt bumu na rynku motoryzacyjnym.<\/p>\n\n\n\n
Uzupe\u0142nienie artyku\u0142u. 2016 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nDziesi\u0119\u0107 lat trwa\u0142a wsp\u00f3\u0142praca ministerstwa gospodarki z koncernem Lockheed Martin Corporation w sprawie realizacji zobowi\u0105za\u0144 offsetowych zwi\u0105zanych z zakupem samolot\u00f3w bojowych F-16C\/D Block 52+. G\u0142\u00f3wn\u0105 umow\u0119 offsetow\u0105 rozliczono w kwietniu 2013 roku. W 2015 roku, podczas bydgoskich targ\u00f3w Air Fair dosz\u0142o do przekazania Protoko\u0142u Stwierdzenia Wykonania Umowy Offsetowej. Protok\u00f3\u0142 obejmowa\u0142 140 zobowi\u0105za\u0144 na kwot\u0119 6,028 miliarda $. W ostatnim etapie zrealizowano 30 projekt\u00f3w, w ponad 20 przedsi\u0119biorstwach z bran\u017cy lotniczej, samochodowej, energetycznej czy zbrojeniowej. Beneficjentami projekt\u00f3w bezpo\u015brednich lub po\u015brednich zosta\u0142y mi\u0119dzy innymi: Mesko, Opel Polska, Wojskowe Zak\u0142ady Lotnicze nr 2, Nitrochem, Grupa Lotos, Dezamet, WSK-PZL Rzesz\u00f3w S.A., PZL Mielec, Instytut Lotnictwa, Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych. W uroczystym spotkaniu, ze strony Polski uczestniczy\u0142 wiceminister gospodarki Arkadiusz B\u0105k, a offsetodawc\u0119 reprezentowa\u0142 wiceprezes Lockheed Martin do spraw rozwoju pan George Standridge.<\/p>\n\n\n\n
Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w programach offsetowych pope\u0142niono wiele niezamierzonych b\u0142\u0119d\u00f3w. I to zar\u00f3wno na poziomie ministerialnym, jak i po stronie Polskich firm. Nie stworzono systemu oceny wykonania zobowi\u0105za\u0144. Nie zabezpieczono dobrze Polskich interes\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych tematach, poprzez zawarcie stosownych um\u00f3w. Nasze firmy niejednokrotnie nie by\u0142y przygotowane do przyj\u0119cia takiego wsparcia. Zarzuty stawiano tak\u017ce stronie USA.<\/p>\n\n\n\n
Warto przypomnie\u0107, \u017ce umowa offsetowa by\u0142a wielokrotnie modyfikowana. Niejednokrotnie z korzy\u015bci\u0105 dla strony Polskiej. Dzi\u0119ki temu na przyk\u0142ad powsta\u0142o centrum ograniczonego serwisowania samolot\u00f3w F-16 Jastrz\u0105b w Bydgoszczy. Offset zapewni\u0142 pozyskanie licencji technologicznych dla grupy \u201eLotos\u201d. Budow\u0119 nowej linii produkcyjnej w zak\u0142adach \u201eMesko\u201d produkuj\u0105cych amunicj\u0119, mi\u0119dzy innymi do dzia\u0142ek w F-16. Zak\u0142ady w Kro\u015bnie budowa\u0142y podwozia do Polskich F-16. Zak\u0142ady WSK PZL Rzesz\u00f3w i WZL Nr 4 z\u0142o\u017cy\u0142y i testowa\u0142y silniki dla F-16 w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Spraw\u0119 offsetu za F-16 dwukrotnie bada\u0142a Najwy\u017csza Izba Kontroli. Najpierw zaj\u0119to si\u0119 I etapem offsetu. Stwierdzono \u017ce tylko 5 program\u00f3w z 20 by\u0142o bez zastrze\u017ce\u0144. W wyniku kontroli dokonano kilku korekt. Nast\u0119pnie NIK zbada\u0142a realizacj\u0119 ca\u0142ego programu (po III etapie). Izba dostrzeg\u0142a kilka istotnych \u201ewpadek\u201d, ale ostatecznie oceni\u0142a realizacj\u0119 offsetu pozytywnie. Prawdopodobnie niekt\u00f3re z tych \u201ewpadek\u201d za\u0142atwiono polubownie.<\/p>\n\n\n\n
Polska zebra\u0142a du\u017co do\u015bwiadcze\u0144. W ich wyniku dokonano istotnej zmiany: Poprzednio ca\u0142y offset by\u0142 kontrolowany przez ministerstwo gospodarki. Teraz sprawy zbrojeniowe s\u0105 w gestii ministerstwa obrony narodowej. Znalaz\u0142o to odzwierciedlenie w poprawionej ustawie sejmowej w styczniu 2015 roku. W tej ustawie zezwolono tak\u017ce na zawieranie um\u00f3w bez offsetowych, przy zakupach poni\u017cej 5 milion\u00f3w Euro.<\/p>\n\n\n\n
W ministerstwie obrony narodowej zorganizowano Biuro do Spraw Um\u00f3w Offsetowych. W 2015 roku Biuro liczy\u0142o 16 os\u00f3b. Na czele Biura stan\u0105\u0142 gen. bryg. rez. Stanis\u0142aw Butlak. Dostrze\u017cono, \u017ce offset to nie kompensacja; byle kasa si\u0119 zgadza\u0142a, ale to dwa podstawowe cele: Po pierwsze \u2013 zapewnienie stosunkowo d\u0142ugiego utrzymania nowego sprz\u0119tu wojskowego w jak najwy\u017cszej sprawno\u015bci. Po drugie \u2013 uruchomienie w Polskich zak\u0142adach takich technologii, kt\u00f3re ewentualnie pomog\u0105 w tym zadaniu oraz w modernizacji sprz\u0119tu. Obecnie nie mo\u017ce by\u0107 takiej sytuacji, \u017ce offset zostanie powi\u0105zany z technologiami nieprzydatnymi z punktu widzenia obronno\u015bci kraju, a tak by\u0142o do 2015 roku.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2008-03-21 Sprawa offsetu za samoloty F-16 z perspektywy pi\u0119ciu lat. Co to jest offset? Aby dobrze zrozumie\u0107 istot\u0119 offsetu musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do prze\u0142omu 80\/90-lat. W Polsce mieli\u015bmy pierwsze wolne wybory, na Zachodzie zostaje rozebrany mur berli\u0144ski, CCCP rozpada si\u0119 na pojedyncze republiki. Efektem jest koniec drugiej zimnej wojny, pomi\u0119dzy Wschodem, a Zachodem. Nast\u0105pi\u0142o […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7751,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7750","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7750"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7750\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7754,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7750\/revisions\/7754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
W pi\u0105tek, 18 kwietnia 2003 roku, w WSO Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie podpisano kontrakt finalizuj\u0105cy dostaw\u0119 48 egzemplarzy WSB o warto\u015bci 3,5 mld $. W tym dniu podpisano w zasadnie cztery umowy; kontrakt g\u0142\u00f3wny, umow\u0119 finansow\u0105, umow\u0119 w sprawie kredytu w wysoko\u015bci 3,8 mld $, umow\u0119 kompensacyjn\u0105 zwan\u0105 potocznie offsetow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Przypomnijmy, \u017ce Polska za\u017c\u0105da\u0142a, aby kompensacja wynosi\u0142a minimum 100 % kontraktu g\u0142\u00f3wnego i aby inwestycje umieszczono w Polskiej gospodarce. Nie by\u0142o ju\u017c mowy o 70 % offsetu w zbrojeni\u00f3wce. Wynika\u0142o to z faktu systematycznego niszczenia Polskiej Zbrojeni\u00f3wki przez masoneri\u0119 i obawy, \u017ce uzyskany offset nie b\u0119dzie na co spo\u017cytkowa\u0107. Po raz kolejny, wi\u0119c offset wzbudzi\u0142 najwi\u0119cej emocji. W jej struktury Amerykanie zaliczali nawet inwestycje ju\u017c poczynione w Polsce, a wcze\u015bniej nie zwi\u0105zane z programem WSB.<\/p>\n\n\n\n
Tak\u017ce komunistyczno-liberalny, minister gospodarki Jerzy Hausner zakomunikowa\u0142, \u201e\u017ce wsp\u00f3lnie uzgodniono 43 propozycje offsetowe opiewaj\u0105ce na 7,5 mld $ w ci\u0105gu 10 lat. A po przeliczeniu przez \u201especjalne mno\u017cniki\u201d, suma ta oscylowa\u0142a w granicy 12 mld $ i by\u0107 mo\u017ce jeszcze si\u0119 zwi\u0119kszy.\u201d Konkrety by\u0142y takie: WSK PZL Mielec – promocja i sprzeda\u017c samolot\u00f3w typu Skytruck i Dromader na rynku USA. WSK Rzesz\u00f3w \u2013 elementy silnik\u00f3w Pratt & Whitney dla naszych F-16. WSK PZL \u015awidnik \u2013 promocja i sprzeda\u017c W-3 i SW-4 na rynku USA.<\/p>\n\n\n\n
Na pewno offset zawiera\u0142 tylko \u015bladow\u0105 ilo\u015b\u0107 \u201eknow-how\u201d, czyli transferu nowoczesnych technologii, co nie by\u0142o korzystne. Kiedy Polska sprzedaje sprz\u0119t wojskowy, to w offsecie \u201eknow-how\u201d stanowi kilkadziesi\u0105t procent.<\/p>\n\n\n\n
Aby si\u0119 przekona\u0107, czy co\u015b dobrze funkcjonuje, nale\u017cy poczeka\u0107 jaki\u015b czas. We\u017amy np. trzy lata. I co mamy? Przeczytajmy co w dniu 10 listopada 2006 roku, powiedzia\u0142 Bronis\u0142aw Komorowski, z Platformy Obywatelskiej, wicemarsza\u0142ek Sejmu \u2013 \u201eUmowa offsetowa zawarta przy zakupie samolot\u00f3w F-16 nic nie poprawi\u0142a w Polskiej gospodarce. -To stracona wielka szansa\u201d. Z tej wypowiedzi wynika niezbicie, \u017ce umowa kompensacyjna zwana potocznie offsetem, zosta\u0142a albo \u017ale wynegocjowana, albo nie potrafili\u015bmy jej wyegzekwowa\u0107. \u201e- Umowie zakupu samolot\u00f3w towarzyszy umowa offsetowa, kt\u00f3ra z winy lewicowego rz\u0105du jest tak sformu\u0142owana, \u017ce pozwala na nie wywi\u0105zanie si\u0119 z deklaracji offsetowych. Ta umowa by\u0142a \u017ale negocjowana i \u017ale podpisana\u201d – o\u015bwiadczy\u0142 Bronis\u0142aw Komorowski. <\/p>\n\n\n\n
Ale jest jeszcze co\u015b bardzo interesuj\u0105cego. Przeczytajmy co w dniu 31 lipca 2000 roku, (czyli w czasie kiedy trwa\u0142y negocjacje nad wyborem samolotu), powiedzia\u0142 tak\u017ce Bronis\u0142aw Komorowski, w\u00f3wczas Minister Obrony Narodowej – \u201eNie b\u0119dzie samolotu, straci zbrojeni\u00f3wka. Straci, bo rezygnacja z zakupu samolotu wielozadaniowego oznacza\u0142aby strat\u0119 zam\u00f3wie\u0144 na 1,5 mld $ i niechybny upadek wielu przedsi\u0119biorstw\u201d. (Tu drobne wyja\u015bnienie. Jest mowa o 1,5 mld $, bo to by\u0142o 50 % kontraktu, kt\u00f3ry na tym etapie mo\u017cna by\u0142o zainwestowa\u0107 tylko w sektor zbrojeniowy.). I co? By\u0142 kontrakt i tak zbrojeni\u00f3wka straci\u0142a, a pan Bronis\u0142aw Komorowski ca\u0142y czas uczestniczy\u0142 w negocjacjach.<\/p>\n\n\n\n
Przypatrzmy si\u0119 jeszcze, jak wed\u0142ug pana Bronis\u0142awa Komorowskiego powinien wygl\u0105da\u0107 offset (nadal wypowiedzi z 2006r.); Zdaniem by\u0142ego ministra obrony, nie wykorzystano m.in. wielkiej szansy, jak\u0105 by\u0142o “\u00abwci\u015bni\u0119cie\u00bb Amerykanom jednego z zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142u lotniczego, na zasadzie offsetu prywatyzacyjnego”.<\/p>\n\n\n\n
Bronis\u0142aw Komorowski przypomnia\u0142, \u017ce gdy on by\u0142 ministrem obrony, Hiszpanie, kt\u00f3rzy sprzedali nam samoloty transportowe, musieli kupi\u0107 jeden z Polskich zak\u0142ad\u00f3w lotniczych. Za 8 samolot\u00f3w CASA Hiszpanie musieli kupi\u0107 zak\u0142ad – najmniejszy i najstarszy, znajduj\u0105cy si\u0119 w najgorszej kondycji – zak\u0142ad lotniczy PZL Ok\u0119cie w Warszawie. Wtedy ten zak\u0142ad produkowa\u0142 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie kioski Ruchu. Dzisiaj wr\u00f3ci\u0142 do produkcji lotniczej, jest jedynym Polskim zak\u0142adem, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 w europejskim konsorcjum lotniczym i ma jasne perspektywy – argumentowa\u0142 polityk. Wed\u0142ug pana Bronis\u0142awa Komorowskiego, to samo rozwi\u0105zanie mo\u017cna by\u0142o zastosowa\u0107 przy kupnie samolotu wielozadaniowego dla Polskiej Armii. – Mo\u017cna to by\u0142o – kupuj\u0105c 48 samolot\u00f3w F-16 – zrobi\u0107 z Mielcem. Lewica, ze wzgl\u0119d\u00f3w ideologicznych, a pewnie i personalnych – bo przewodnicz\u0105cym komisji obrony w Sejmie, by\u0142 w\u00f3wczas pose\u0142 pan Janas, kt\u00f3ry jest z Mielca – chcia\u0142a utrzymania pa\u0144stwowego charakteru tego zak\u0142adu, kt\u00f3ry ma dzisiaj powa\u017cne k\u0142opoty – zauwa\u017cy\u0142 wicemarsza\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n
Jednym s\u0142owem wysprzeda\u0107 co si\u0119 da. Ale chyba do tego nie by\u0142 nam potrzebny offset. <\/p>\n\n\n\n
Z ko\u0144cem 2006 roku, zamkni\u0119to pierwszy okres rozliczeniowy zobowi\u0105za\u0144 offsetowych w Polsce koncernu Lockheed Martin. Zgodnie z umow\u0105 z 2003 roku, Amerykanie do 2013 roku, maj\u0105 zrealizowa\u0107 w Polsce projekty o \u0142\u0105cznej warto\u015bci 6,028 mld $. Przez pierwsze trzy lata zrealizowano 3,9 mld $. To o niemal jedn\u0105 trzeci\u0105 wi\u0119cej ni\u017c za\u0142o\u017cono na lata 2003-2006. Warto\u015b\u0107 nie prze\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 jednak na jako\u015b\u0107. Pami\u0119ta\u0107 tak\u017ce nale\u017cy, \u017ce minimum 50 % offsetu powinno trafi\u0107 do przemys\u0142u lotniczo-obronnego. Kompletnym fiaskiem zako\u0144czy\u0142 si\u0119 m.in. projekt, kt\u00f3ry mia\u0142 polega\u0107 na pomocy Lockheed Martina w eksporcie 100 samolot\u00f3w M-28 Skytruck produkowanych przez PZL Mielec. Amerykanie zapewnili sobie prawo do nazwy Skytruck, a przez to zablokowali sprzeda\u017c tych samolot\u00f3w. Zamiast tego zak\u0142ad w Mielcu w grudniu 2006 roku, zosta\u0142 wykupiony za sp\u0142at\u0119 zad\u0142u\u017cenia wobec Agencji Rozwoju Przemys\u0142u przez Ameryka\u0144skiego producenta \u015bmig\u0142owc\u00f3w Sikorsky. Ostatecznie Armia USA zakupi\u0142a 16 samolot\u00f3w C-145 A, odmiana samolotu M-28 Bryza, kt\u00f3re dostarczono w okresie 2008-2013.<\/p>\n\n\n\n
Amerykanie przej\u0119li zak\u0142ad WSK PZL Rzesz\u00f3w. Tylko, \u017ce teraz Wojsko Polskie musi kupowa\u0107 cz\u0119\u015bci i silniki do \u015bmig\u0142owc\u00f3w po parokrotnie wy\u017cszych cenach. Nowy w\u0142a\u015bciciel odm\u00f3wi\u0142 tak\u017ce produkcji przek\u0142adni do Polskiego \u015bmig\u0142owca SW-4. Produkcj\u0119 ich musiano umie\u015bci\u0107 w \u015awidniku, co zwi\u0119kszy\u0142o koszty.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ju\u017c rozliczonych projekt\u00f3w (2,8 mld dol.) by\u0142a adresowana do bran\u017c cywilnych. Najwi\u0119ksze zrealizowane dot\u0105d projekty cywilne strony ameryka\u0144skiej to: uruchomienie przez General Motors produkcji Opla Zafiry w fabryce w Gliwicach oraz pozyskanie dla Grupy Lotos nowoczesnych technologii do produkcji paliw od koncernu Shell. Lecz trudno jest uzna\u0107 inwestycj\u0119 General Motors z korzy\u015b\u0107 z offsetu. To raczej efekt bumu na rynku motoryzacyjnym.<\/p>\n\n\n\n