![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Wegierski-SAAB-JAS-39-D.-2018-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x650.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Wegierski-SAAB-JAS-39-D.-2018-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x529.png\")
Wielozadaniowy samolot bojowy SAAB JAS-39 Gripen dla Polski.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nWst\u0119p<\/p>\n\n\n\n
Aby nie pozostawia\u0107 czytelnikowi w\u0105tpliwo\u015bci, to byli\u015bmy zwolennikami zakupu przez Polsk\u0119 wielozadaniowych samolot\u00f3w bojowych SAAB JAS-39 Gripen. Uznawali\u015bmy ten samolot za udan\u0105 konstrukcj\u0119 i dobrze wpisuj\u0105c\u0105 si\u0119 w nasze potrzeby obronne. Nie bez znaczenia by\u0142aby dla Polski przysz\u0142a wsp\u00f3\u0142praca przy opracowaniu kolejnych wersji samolot\u00f3w. Szwedzi maj\u0105 za sob\u0105 kilkadziesi\u0105t lat do\u015bwiadcze\u0144 w produkcji bojowych samolot\u00f3w z nap\u0119dem turboodrzutowym. Ju\u017c w 60-latach oferowany przez firm\u0119 SAAB my\u015bliwiec J-35 Draken zdoby\u0142 rynek lotniczy kilku kraj\u00f3w. Podobnie jego nast\u0119pca JA-37 Viggen by\u0142 udan\u0105 konstrukcj\u0105. Ten niewielki ludno\u015bciowo kraj nale\u017cy do elitarnego klubu pa\u0144stw, kt\u00f3re w\u0142asnymi si\u0142ami opracowuj\u0105 nowoczesne my\u015bliwce i inne samoloty. Najnowszym wyrobem po\u0142\u0105czonych si\u0142 SAAB Avionics i BAe Systems (poprzednio British Areospace) jest w\u0142a\u015bnie SAAB JAS-39 Gripen.<\/p>\n\n\n\n
JAS-39 Gripen jest ciekawym samolotem, jak na warunki europejskie. By\u0142 pierwszym my\u015bliwcem IV generacji w czynnej s\u0142u\u017cbie. Zbudowany w wi\u0119kszo\u015bci z materia\u0142\u00f3w kompozytowych jest trudnym dla wrogich stacji radiolokacyjnych przeciwnikiem. Co do zarzutu, o brak do\u015bwiadcze\u0144 w konfliktach zbrojnych – to sk\u0105d w takim razie wzi\u0119\u0142y si\u0119 u europejskich cz\u0142onk\u00f3w NATO samoloty bojowe Hunter, Canberra, Lightning, G.91, F-104, Draken, Harrier, Jaguar, Tornado, Etendard, AMX, Rafale, Typhoon i inne nie sprawdzone w chwili zakupu na \u017cadnej wojnie?<\/p>\n\n\n\n
JAS-39 Gripen posiada tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 kr\u00f3tkiego startu i l\u0105dowania, co czyni z niego atrakcyjny samolot dla Polskiego Lotnictwa. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 startu z kr\u00f3tkiego odcinka drogi (DOL) jest jednym z podstawowych manewr\u00f3w, jakich Polscy piloci ucz\u0105 si\u0119 od lat. Ju\u017c od 1964 roku, z powodzeniem startowali i l\u0105dowali my\u015bliwcami typu MiG-21 na autostradach. Maszynie typu JAS-39 Gripen wystarcza 400 \u2013 500 m d\u0142ugo\u015bci drogi startowej.<\/p>\n\n\n\n
Nie poruszamy kwestii politycznych, kt\u00f3re s\u0105 niezwykle wa\u017cne, ale przecie\u017c cel to \u2013 nowy my\u015bliwiec dla Polskiej Armii i odrzucamy tu bzdury wypowiadane przez niekt\u00f3rych polityk\u00f3w, \u017ce \u201ePolski lotnik poleci na drzwiach od stodo\u0142y\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tek 90-lat.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c u progu 90-lat, sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce Wojsko Polskie, wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej, zostanie wyposa\u017cone w samoloty wojskowe pochodz\u0105ce z Zachodu. W\u015br\u00f3d producent\u00f3w lotniczych licz\u0105cych na pozyskanie Polskiego rynku nie zabrak\u0142o szwedzkiej firmy SAAB. Firma SAAB, nauczona licznymi pora\u017ckami w sprzeda\u017cy swoich samolot\u00f3w, nabra\u0142a ju\u017c sporego do\u015bwiadczenia i by\u0142a dobrze przygotowana do prezentacji swoich wyrob\u00f3w. Wspomnimy tylko przegrany kontrakt na nowy my\u015bliwiec dla pa\u0144stw Europy Zachodniej, w kt\u00f3rym SAAB JA-37 Viggen przegra\u0142 z F-16 i Mirage F-1. Dzia\u0142o si\u0119 to z ko\u0144cem 70-lat. Poniewa\u017c Szwecja, teoretycznie jest krajem neutralnym, aby zwi\u0119kszy\u0107 swoje szanse powi\u0105za\u0142a si\u0119 z brytyjsk\u0105 firm\u0105 BAe Systems.<\/p>\n\n\n\n
W 1996 roku, na lotnisku Gdynia \u2013 Babie Do\u0142y zorganizowano targi militarne \u201eInter Arms 96\u201d. Gwiazd\u0105 tych pokaz\u00f3w sta\u0142 si\u0119 samolot JAS-39 Gripen i to od razu w trzech egzemplarzach. Samoloty do Polski przylecia\u0142y z W\u0119gier z bazy Kecskemet, a odlecia\u0142y na pokaz do Czech, gdzie tak\u017ce walczono o kontrakt. Szwedzi do swojego pokazu, w dniu 27 wrzesie\u0144 1996 roku, przygotowali si\u0119 bardzo starannie. Na pok\u0142adzie szwedzkiego Herkules przywieziono wielu oficjeli, w tym samego prezesa British Aerospace, Johna Westona. Przedstawiciele szwedzkiego-brytyjskiego koncernu nie kryli, \u017ce bardzo licz\u0105 na pozyskanie kontraktu na te samoloty.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z problem\u00f3w tycz\u0105cym samolot\u00f3w Gripen by\u0142 fakt, \u017ce awionika samolotu jest ca\u0142kowicie zintegrowana z systemem szwedzkim (co jest zrozumia\u0142e) i czeka\u0142a j\u0105 unifikacja z systemami NATO. Prace w tym temacie ju\u017c podj\u0119to i tylko kwesti\u0105 czasu by\u0142o jak zobaczymy efekty tych dzia\u0142a\u0144. Co istotne, podj\u0119to tak\u017ce dzia\u0142ania w temacie poszerzenia asortymentu uzbrojenia przenoszonego przez samolot Gripen.<\/p>\n\n\n\n
Samolot Gripen by\u0142 dobrze oceniany przez Polskich wojskowych; lekki, zwrotny, a przede wszystkim pasuj\u0105cy do naszych si\u0142 zbrojnych. Pozostawiono stronie Polskiej ca\u0142kowit\u0105 swobod\u0119 wyboru uzbrojenia. Strona szwedzka by\u0142a tak\u017ce elastyczna, co do formy przekazania maszyn; sprzeda\u017c, leasing, dzier\u017cawa. Zapowiadano tak\u017ce szerok\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z PZL Mielec.<\/p>\n\n\n\n
W dniu 15 lipca 1999 roku, Brytyjczycy i Szwedzi po raz kolejny poinformowali o mo\u017cliwo\u015bci dostarczenia dla Polskich Si\u0142 Powietrznych samolot\u00f3w wielozadaniowych JAS-39 Gripen. Oferta SAAB-BAe by\u0142a odpowiedzi\u0105 na tak zwane zapytanie ofertowe (request for information – RFI), z jakim w dniu 1 czerwca 1999 roku, Ministerstwo Gospodarki Rzeczpospolitej Polskiej zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 do zagranicznych firm. Konsorcjum SAAB-BAe zaproponowa\u0142 Polsce, jako rozwi\u0105zanie przej\u015bciowe, wypo\u017cyczenie na okres 5 lat 16 samolot\u00f3w Gripen A i 2 samolot\u00f3w Gripen B, kt\u00f3re w tym czasie, by\u0142y eksploatowane w lotnictwie Szwecji. Maszyny w Wojsku Polskim by\u0142yby ju\u017c po 21 miesi\u0105cach od podpisania kontraktu. Po pi\u0119ciu latach samoloty wr\u00f3ci\u0142yby do Szwecji.<\/p>\n\n\n\n
Zasadniczy kontrakt dotyczy\u0142by dostarczenia, od 2012 roku, nowych 60 maszyn. Warto\u015b\u0107 tego kontraktu oceniono na 2 miliardy $. Szwedzi m\u00f3wili o mo\u017cliwych inwestycjach w Polskim Przemy\u015ble Zbrojnym, co da\u0142oby oszcz\u0119dno\u015bci rz\u0119du nawet 1 miliarda $, bior\u0105c pod uwag\u0119 okres oko\u0142o 15 lat. Oferta nie wspomina\u0142a o uzbrojeniu, pozostawiaj\u0105c t\u0119 kwesti\u0119 wy\u0142\u0105cznie stronie Polskiej. Konsorcjum liczy\u0142o tak\u017ce na zakup kolejnych 90 my\u015bliwc\u00f3w przez Polsk\u0119, co z naszej strony nigdy nie by\u0142o brane pod uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Warto wspomnie\u0107, \u017ce we wrze\u015bniu 1999 roku, w Polsce przebywa\u0142 Minister Obrony Narodowej Szwecji, co \u015bwiadczy\u0142o o bardzo powa\u017cnym traktowaniu strony Polskiej. Przedstawiciele przemys\u0142u szwedzkiego prezentowali swoj\u0105 ofert\u0119 pod has\u0142em \u201eNie tylko Gripen\u201d. Samolot Gripen by\u0142 prezentowany po raz kolejny. Jego producent, firma SAAB, produkuje nie tylko samoloty; tak\u017ce awionik\u0119, rakiety, sprz\u0119t optoelektroniczny. SAAB Dynamics produkuje pociski zdalnie sterowane RBS-15 (oferowane dla Polskich okr\u0119t\u00f3w korwet klasy Orkan) s\u0142u\u017c\u0105ce do zwalczania okr\u0119t\u00f3w oraz systemy elektroniczne dla wojsk l\u0105dowych, morskich i lotnictwa. SAAB Training Systems opracowuje symulatory i inny sprz\u0119t dla szkolenia pilot\u00f3w. \u015acis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca firmy SAAB z Ericcson Microwave Systems AB, daje dost\u0119p do nowoczesnych technologii radarowych, system\u00f3w telekomunikacji i walki elektronicznej oraz awioniki, powietrznych system\u00f3w wczesnego ostrzegania i kontroli. Firma zajmuje si\u0119 tak\u017ce oprogramowaniem obronnym dla sieci komputerowych. Kontrakt z SAAB-BAe na kupno samolot\u00f3w Gripen zapewni\u0142by Polsce du\u017ce ulgi, na kupno dodatkowego wyposa\u017cenia dla Polskiej Armii.<\/p>\n\n\n\n
2000 rok.<\/p>\n\n\n\n
W 2000 roku, mo\u017cna by\u0142o odnie\u015b wra\u017cenie, \u017ce lada moment Polski Rz\u0105d podejmie decyzje o pozyskaniu samolot\u00f3w F-16. Trzeba tu powiedzie\u0107, \u017ce w tym czasie Polska planowa\u0142a pozyska\u0107, jak najszybciej jedn\u0105 eskadr\u0119 (16 maszyn), aby wype\u0142ni\u0107 zobowi\u0105zania wobec NATO, do kt\u00f3rego wst\u0105pili\u015bmy w 1999 roku. Przek\u0142adaj\u0105c to na nasz j\u0119zyk, pierwsz\u0105 parti\u0105 by\u0142yby samoloty u\u017cywane, a dopiero kolejne nowe. Amerykanie nieznacznie wyprzedzali innych oferent\u00f3w w przedstawianych propozycjach. Mogli sobie na to pozwoli\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W pa\u017adzierniku 2000 roku, komisja J. Steinhoffa mia\u0142a zdecydowa\u0107, czy przyj\u0105\u0107 ofert\u0119 Administarcji USA, wypo\u017cyczenia 18 samolot\u00f3w F-16, z kwot\u0119 220 mln $. W zwi\u0105zku z tym wys\u0142ano list z dodatkowymi pytaniami.<\/p>\n\n\n\n
Polskoj\u0119zyczna prasa wywo\u0142a\u0142a jednak histeri\u0119, \u017ce by\u0142 to list intencyjny. Kongres USA rozpocz\u0105\u0142 negocjacj\u0119 w sprawie bezp\u0142atnego u\u017cyczenia Polsce 16 maszyn F-16.<\/p>\n\n\n\n
Aby wyr\u00f3wna\u0107 pozycje innych oferent\u00f3w, w dniu 17 listopada 2000 roku, komisja J. Steinhoffa, poprzez Bronis\u0142awa Komorowskiego, wys\u0142a\u0142a kolejne listy RFI, z pro\u015bb\u0105 o informacje o wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej do UK, Szwecji i Francji. Nie wys\u0142ano do USA, gdy\u017c potrzebne informacje ju\u017c uzyskano. W odpowiedzi uzyskali\u015bmy; Francja \u2013 wypo\u017cyczenie 12 samolot\u00f3w Mirage 2000-5 Mk.2, USA \u2013 bezp\u0142atne u\u017cyczenie 14 samolot\u00f3w F-16 A Blok 15 ADF i 2 F-16 B Blok 10 OCU, Szwecja \u2013 16 samolot\u00f3w Gripen Bacht 1.<\/p>\n\n\n\n
2001 rok.<\/p>\n\n\n\n
Na prze\u0142omie wiek\u00f3w, kooperanci SAAB-BAe zdali sobie spraw\u0119, \u017ce s\u0105 blisko zdobycia Polskiego rynku. W dniu 14 marca 2001 roku, sprawa samolotu Gripen trafia pod obrady Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej. SAAB-BAe przedstawia plan finansowania zakupu my\u015bliwca Gripen i to w najnowszej wersji, b\u0119d\u0105cej IV generacj\u0105. W tym czasie Amerykanie, zwa\u017cywszy na nasz niski bud\u017cet, oferowali F-16 A\/B, czyli my\u015bliwiec II generacji. Podczas obrad Sejmu, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zakup Gripen kosztowa\u0142by Polsk\u0119 od 40 do 170 mli $ na rok, przez 15 lat. Przedstawiciele producenta prezentowali pos\u0142om tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 wypo\u017cyczenia 18 samolot\u00f3w (jedna eskadra) na 5 lat, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przed\u0142u\u017cenia o kolejne 5 lat. Nie podali jednak ceny takiej oferty, zaznaczaj\u0105c tylko, \u017ce jest ona konkurencyjna w stosunku do oferty Ameryka\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Pan Ray Lomas z BAe Systems doda\u0142, \u017ce – \u201eKoszty wypo\u017cyczenia by\u0142yby w 100 % zbilansowane poprzez zam\u00f3wienia offsetowe w Polskich zak\u0142adach zbrojeniowych. Poniewa\u017c czas eksploatacji my\u015bliwca to 30 lat, nie \u017c\u0105damy jednorazowej zap\u0142aty za dostarczone samoloty. Przygotowali\u015bmy program finansowania zakupu, w 85% gwarantowanych przez rz\u0105d Szwecji i Wielkiej Brytanii. Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce koszt zakupu samolot\u00f3w wyniesie 1 mld $, a p\u0142atno\u015b\u0107 b\u0119dzie roz\u0142o\u017cona na 15 lat, roczne raty wynios\u0105 od 40 do 170 mln $. Przez pierwsze 5 lat raty wynosi\u0142yby oko\u0142o 40 mln $. Dodatkowo proponujemy mo\u017cliwo\u015b\u0107 4- lub 5-letniego okresu karencji. Przez pierwsze lata realizacji kontraktu rz\u0105d Polski ponosi\u0142by wi\u0119c bardzo niewielkie wydatki. To wa\u017cne w perspektywie obci\u0105\u017cenia bud\u017cetu w najbli\u017cszym okresie wysokimi ratami zwi\u0105zanymi ze sp\u0142at\u0105 zad\u0142u\u017cenia zagranicznego. Oczywi\u015bcie 100% offset jest zapewniony.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142prac\u0119 zaoferowa\u0142a nawet grupa przemys\u0142owa General Electric, kt\u00f3ra jest jednym z Ameryka\u0144skich partner\u00f3w SAAB-BAe Systems, odpowiedzialnych w 40% za budow\u0119 Gripen (GE produkuje mi\u0119dzy innymi silniki do szwedzkich my\u015bliwc\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n
W kwietniu 2001 roku, BAe Systems podpisa\u0142 z PZL Mielec wst\u0119pn\u0105 umow\u0119 warunkow\u0105, \u017ce monta\u017c ko\u0144cowy samolot\u00f3w Gripen mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Polsce. Podobne umowy zawarto z Amerykanami i Francuzami. BAe Systems przewidywa\u0142o umieszczenie w Mielcu produkcji skrzyde\u0142 dla pasa\u017cerskich samolot\u00f3w regionalnych typu RJ\/RJX. W dniu 19 kwietnia 2001 roku, podpisano kontrakt wart 6 milion\u00f3w funt\u00f3w i zak\u0142ada\u0142 produkcj\u0119 p\u0142at\u00f3w dla 18 samolot\u00f3w rocznie. Ju\u017c od kwietnia 2001 roku, rozpocz\u0119to transfer technologii i maszyn, a pierwsze p\u0142aty mia\u0142y pojawi\u0107 si\u0119 z ko\u0144cem 2001 roku. PZL Mielec wsp\u00f3\u0142pracuje z BAe Systems od 1999 roku i wytwarzaj\u0105 oko\u0142o pi\u0119ciu tysi\u0119cy cz\u0119\u015bci do r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w samolot\u00f3w. Mi\u0119dzy innymi do samolotu szkoleniowego Hawk, samolotu dyspozycyjnego Raytheon XP Corporate Jet, morskiego samolotu patrolowego U125A oraz Gripen. Brytyjczycy nie ukrywali, \u017ce do Mielca i innych fabryk lotniczych w Polsce mo\u017ce pop\u0142yn\u0105\u0107 “rzeka zam\u00f3wie\u0144” na produkcj\u0119 cz\u0119\u015bci i podzespo\u0142\u00f3w, je\u017celi szwedzko-brytyjski Gripen wygra przetarg na nowy my\u015bliwiec dla naszej armii.<\/p>\n\n\n\n
W dniu 2001-04-12 roku, ambasadorowie Francji, Szwecji, UK i USA odebrali w Warszawie dokumentacj\u0119 przetargu na dostaw\u0119 nowych wielozadaniowych samolot\u00f3w my\u015bliwskich dla Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej. Przetarg dotyczy zakupu, najmu lub u\u017cyczenia 16 samolot\u00f3w WSB do ko\u0144ca 2003 roku i zakupu 44 samolot\u00f3w w latach nast\u0119pnych.<\/p>\n\n\n\n
MON spodziewa\u0142 si\u0119, i\u017c ju\u017c od pocz\u0105tku czerwca 2001 roku, b\u0119dziemy wybiera\u0107 mi\u0119dzy propozycjami szwedzko-brytyjskimi, francuskimi i ameryka\u0144skimi. Gdyby parlament Polski przyj\u0105\u0142 ustaw\u0119 o wyposa\u017ceniu armii i sfinansowaniu zakupu wielozadaniowego, pierwsze – u\u017cyczone, u\u017cywane – samoloty mia\u0142yby, zgodnie z celami uzgodnionymi z NATO, wyl\u0105dowa\u0107 w Polsce w 2002 roku. Do 2006 roku, mieli\u015bmy zakupi\u0107 60 nowych my\u015bliwc\u00f3w. Nale\u017cno\u015b\u0107 trzeba b\u0119dzie sp\u0142aci\u0107 do 2015 roku. Wed\u0142ug nieoficjalnych szacunk\u00f3w \u201enajwi\u0119kszy wojskowy kontrakt III RP\u201d ma warto\u015b\u0107 2,5-3,5 mld dolar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W czerwcu 2001 roku, by\u0142o ju\u017c jasne, \u017ce w decyduj\u0105cej rozgrywce, czyli na tak zwanej, short list znalaz\u0142y si\u0119 trzy oferty. Mirage 2000, Gripen i F-16.<\/p>\n\n\n\n
Jednak ostateczna decyzja zacz\u0119\u0142a si\u0119 odwleka\u0107, z uwagi na prowadzone istotne rozmowy w sprawie offsetu i by\u0142o ju\u017c widome, \u017ce Polska nie upora si\u0119 z tym tematem przed zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119 wyborami parlamentarnymi.<\/p>\n\n\n\n
Z ko\u0144cem czerwca 2001 roku, pod obradami Sejmu znalaz\u0142 si\u0119 punkt tycz\u0105cy samolot\u00f3w WSB. Sejm uchwali\u0142 ustaw\u0119. Do 2003 roku, nowoczesnych maszyn ma by\u0107 16 egzemplarzy, a do 2006 roku, 60 egzemplarzy. Za przyj\u0119ciem ustawy g\u0142osowa\u0142o 369 pos\u0142\u00f3w, przeciw by\u0142o 9, a 4 pos\u0142\u00f3w wstrzyma\u0142o si\u0119 od g\u0142osu. Sprz\u0119t zakupiony w ramach programu wyposa\u017cenia si\u0142 zbrojnych w samoloty wielozadaniowe b\u0119dzie zwolniony od c\u0142a. MON w ramach projektu wyszkoli te\u017c personel.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z planem, do 13 lipca 2001 roku, dwa zespo\u0142y MON, mia\u0142y dokona\u0107 oceny technicznej i finansowej ofert. Mi\u0119dzy 2-26 lipca 2001 roku, maj\u0105 trwa\u0107 rozmowy z przedstawicielami firm, u\u015bci\u015blaj\u0105ce warunki i przedmiot umowy. Do 13 sierpnia 2001 roku, gotowa mia\u0142a by\u0107 ostateczna specyfikacja ofert, kt\u00f3re mia\u0142y wp\u0142yn\u0105\u0107 do MON – w ostatecznej wersji – do 27 sierpnia 2001 roku. W dniu 28 sierpnia 2001 roku, mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 otwarcie kopert z ostateczn\u0105 specyfikacj\u0105. Do dnia 10 wrze\u015bnia 2001 roku, mia\u0142a by\u0107 wybrana oferta, a do dnia 14 wrze\u015bnia 2001 roku, – podpisanie umowy.<\/p>\n\n\n\n
W tym miejscu musimy napisa\u0107 o aferze dotycz\u0105cej zatrudnienia do wyboru samolotu firmy konsultingowej, kt\u00f3ra mia\u0142a otrzyma\u0107 zap\u0142at\u0119 za us\u0142ug\u0119 w wysoko\u015bci 2-3 % kontraktu. Prosz\u0119 policzy\u0107 od 3,5 miliarda $. Skandal. Nie uda\u0142o nam si\u0119 znale\u017a\u0107, kto za tym sta\u0142. Na szcz\u0119\u015bcie do tego nie dosz\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
W czerwcu 2001 roku, do Polski dotar\u0142a informacja, \u017ce Czesi kupi\u0105 36 samolot\u00f3w Gripen i maj\u0105 offset wart 150 % swojego zam\u00f3wienia. Dla nas jest to o tyle istotne, \u017ce wiemy, i\u017c Czesi ju\u017c dokonali wyboru, a pozycja SAAB BAe Systems wzros\u0142a. Warto w tym miejscu przedstawi\u0107 zdanie amerykan\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c wcze\u015bniej, podobnie jak francuzi, wycofali swe oferty, t\u0142umacz\u0105c si\u0119 nieuczciwo\u015bci\u0105 warunk\u00f3w stawianych przez Czechy.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei w my\u015bl zmienionej u nas ustawy, offset mo\u017ce by\u0107 zainwestowany nie tylko w przemys\u0142 zbrojeniowy. W Polsce wydatek na my\u015bliwce musi zgodnie z prawem by\u0107 zr\u00f3wnowa\u017cony zakupami, inwestycjami, zamawianiem us\u0142ug w ca\u0142ym Polskim przemy\u015ble.<\/p>\n\n\n\n
Rozmowy rozpocz\u0119to na pocz\u0105tku wrze\u015bnia 2001 roku, z przedstawicielami firm SAAB, BAE System, Lockheed Martin i Dassault Aviation. Sytuacja nadal by\u0142a nieciekawa. Poniewa\u017c, mimo obowi\u0105zywania odpowiednich ustaw, nie by\u0142a znana ostateczna liczba samolot\u00f3w i kszta\u0142t offsetu.<\/p>\n\n\n\n
We wrze\u015bniu 2001 roku, W\u0119grzy podj\u0119li decyzj\u0119 o wypo\u017cyczeniu 14 samolot\u00f3w Gripen (12 jednomiejscowych i 2 dwuosobowych). Umowa leasingowa przewiduje, \u017ce po jej wyga\u015bni\u0119ciu samoloty zostan\u0105 w kraju, a rz\u0105d zap\u0142aci za nie szwedom 428 mln dolar\u00f3w, z czego 70% wr\u00f3ci w umowach offsetowych.<\/p>\n\n\n\n
Nadmienimy tylko, \u017ce kilkana\u015bcie miesi\u0119cy wcze\u015bniej, W\u0119grzy byli niezadowoleni i twierdzili, i\u017c samolot Gripen im zaoferowany tylko pi\u0119knie lata, lecz nie ma czym walczy\u0107. Po czym za\u017c\u0105dali samolot\u00f3w takich jak proponowano Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego z USA dotar\u0142y do Polski informacje, \u017ce amerykanie s\u0105 \u017ali, \u017ce ich identyczna oferta zosta\u0142a odrzucona. Obrady kongresu USA zosta\u0142y zdominowane problemem sprzeda\u017cy samolot\u00f3w do kraj\u00f3w \u015arodkowej Europy, a producenci zacz\u0119li wywiera\u0107 wi\u0119kszy nacisk na Bia\u0142y Dom i Kongres USA. Na dodatek eksperci, po obu stronach Wielkiej Wody byli zgodni, \u017ce firmy europejskie maj\u0105 wi\u0119ksze szanse ni\u017c amerykanie. Skutkiem tego kr\u0105\u017cy\u0142y w Senacie Polski pog\u0142oski o znacznym zmniejszeniu si\u0119 poparcia dla drugiej fali rozszerzenia Sojuszu NATO. Polska staje si\u0119 w tym momencie w centrum uwagi, bo szwedzko-brytyjska oferta jest bardzo atrakcyjna. Obejmuje ona leasing 16 samolot\u00f3w i sprzeda\u017c kolejnych 16. Najciekawsze, \u017ce nie ma mowy o p\u0142aceniu got\u00f3wk\u0105. Szwedzi nale\u017cno\u015b\u0107 odbieraliby sobie w postaci cz\u0119\u015bci produkowanych dla nich przez Polski Przemys\u0142.<\/p>\n\n\n\n
2002 rok.<\/p>\n\n\n\n
W styczniu 2002 roku, SAAB-BAe ujawni\u0142a szczeg\u00f3\u0142y swojej najnowszej oferty offsetowo-kredytowej. By\u0142o to przygotowane do wizyty premiera Leszka Millera w Sztokholmie. W\u0142a\u015bnie szwedzki Gripen by\u0142 g\u0142\u00f3wnym tematem rozm\u00f3w z premierem Szwecji G\u00f6ranem Perssonem. Atrakcyjno\u015b\u0107 przetargu umo\u017cliwi\u0142a wysokie okre\u015blenie jego warunk\u00f3w. Do najwa\u017cniejszych warunk\u00f3w nale\u017ca\u0142o kredytowanie zakupu, tak, by Polska mog\u0142a dosta\u0107 my\u015bliwce od razu. Natomiast zap\u0142aci\u0107 w\u00f3wczas, gdy bud\u017cet centralny b\u0119dzie w stanie ud\u017awign\u0105\u0107 ten ci\u0119\u017car (domy\u015blnie w 2010 roku). Ten wym\u00f3g SAAB-BAe spe\u0142ni\u0142 ca\u0142kowicie.<\/p>\n\n\n\n
Zakup mia\u0142by odbywa\u0107 si\u0119 w dw\u00f3ch turach kredytowych. Pierwszy, eksportowy, by\u0142by udzielany przez grup\u0119 bank\u00f3w mi\u0119dzynarodowych (m.in. KBC, Commerzbank, Hypo Vereinsbank, ABN-AMRO – z ka\u017cdym z nich SAAB-BAe wsp\u00f3\u0142pracuje). Drugi kredyt udzielony zosta\u0142by przez banki Polskie, a dok\u0142adnie dzia\u0142aj\u0105ce na terenie Polski. Dzi\u0119ki temu, \u017ce po\u017cyczk\u0119 gwarantowa\u0142aby brytyjska rz\u0105dowa agencja gwarancji kredytowych ( ECGD ) oraz jej szwedzka odpowiedniczka:<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cliwa by\u0142aby gwarancja 100% koszt\u00f3w samolot\u00f3w oraz koszt zakupu cz\u0119\u015bci zamiennych, jak i szkolenie pilot\u00f3w, technik\u00f3w, operator\u00f3w itp.; Sp\u0142ata roz\u0142o\u017cona na 15 lat (lub d\u0142u\u017cej); Koszt obs\u0142ugi kredytu w pierwszych 10 latach nie przekracza\u0142by 0,05% PKB; Po\u017cyczka w Z\u0142ot\u00f3wkach (ochrona przed ryzykiem kursowym ) lub w Euro; Po\u017cyczka zaci\u0105gni\u0119ta przez Polsk\u0119 nie wp\u0142ynie na nasz\u0105 pozycj\u0119 kredytow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Offset: Minimalna warto\u015b\u0107 offsetu r\u00f3wna 100% zam\u00f3wienia. 10 lat na zrealizowanie zobowi\u0105za\u0144. 50% w ci\u0105gu pierwszych 5 lat. Zam\u00f3wienia offsetowe mia\u0142yby wp\u0142yn\u0105\u0107 zanim Polska odbierze 60 my\u015bliwc\u00f3w. Programem ma zosta\u0107 obj\u0119tych 17 zak\u0142ad\u00f3w pracy.<\/p>\n\n\n\n
Problem z offsetem w wysoko\u015bci 150% zam\u00f3wienia wynika z przepis\u00f3w prawnych. Przy zapisie m\u00f3wi\u0105cym, \u017ce 50% inwestycji ma trafi\u0107 do przemys\u0142u zbrojeniowego, Polska nie by\u0142aby wstanie wykorzysta\u0107 3,5 mld dolar\u00f3w inwestycji.<\/p>\n\n\n\n
W styczniu 2002 roku, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 druga tura rozm\u00f3w. Dotyczy\u0142a ona wsp\u00f3\u0142pracy przemys\u0142owej. Oferty by\u0142y nie satysfakcjonuj\u0105ce. Dlatego wszystkie rz\u0105dy zosta\u0142y zobowi\u0105zane do przedstawienia poprawionych ofert do dnia 2002-02-28 roku.<\/p>\n\n\n\n
W lutym 2002 roku, realnego kszta\u0142tu nabra\u0142a liczba samolot\u00f3w. Ustalono j\u0105 na 48 WSB, rezygnuj\u0105c z planu pozyskania 12-16 maszyn u\u017cywanych. W miejsce u\u017cywanych samolot\u00f3w wpisano ex niemieckie MiG-29. Projekt ten przyj\u0105\u0142 Sejm Polski w dniu 2002-03-20 roku, a Prezydent Polski podpisa\u0142 w dniu 2002-03-29 roku.<\/p>\n\n\n\n
W kwietniu 2002 roku, kontrakt wyceniono na 14 mld z\u0142otych i nie wykluczono, \u017ce kredytu udziel\u0105 sami oferenci. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce w tym czasie byli\u015bmy w komfortowej sytuacji. Je\u015bli chodzi o negocjacje, bo je\u015bli chodzi o lotnicze jednostki bojowe, to stopniowo je rozformowywano z braku samolot\u00f3w. Rozmowy z poszczeg\u00f3lnymi oferentami toczy\u0142 si\u0119 ju\u017c du\u017co bardziej spokojnie. Do prasy przenika\u0142o w tym czasie ju\u017c mniej informacji, a to, co pisano by\u0142o, co najmniej niewiarygodne. My jako podatnicy, mogli\u015bmy spokojnie czeka\u0107 na og\u0142oszenie rozstrzygni\u0119cia przetargu, wierz\u0105c, \u017ce wyb\u00f3r b\u0119dzie najlepszy z mo\u017cliwych.<\/p>\n\n\n\n
Przetarg rozstrzygni\u0119ty w dniu 27 grudnia 2002 roku.<\/p>\n\n\n\n
W pi\u0105tek 2002-12-27 roku, oficjalnie og\u0142oszono zwyci\u0119stwo koncernu Lockheed Martin, w konkursie na WSB dla Polski, zdobywaj\u0105c 90 punkt\u00f3w na 100 mo\u017cliwych. Zadeklarowany offset wynosi\u0142 ponad 9,5 mld USD (277 % ceny oferty), jednak po przeliczeniu przez Polsk\u0119 zaliczono 6 mld USD (170 %). Pokonane konsorcja to; Gripen International (JAS-39 C\/D Gripen) zdobywaj\u0105c ok. 90 punkt\u00f3w. Oferta offsetowa mia\u0142a wynosi\u0107 ok. 7,5 mld EURO (233 %), lecz zaliczono tylko 4,7 mld EURO (146 %). Oraz Dassault Aviation (Mirage 2000-5 EPL\/DPL), kt\u00f3re zosta\u0142o zdyskwalifikowane, gdy\u017c zaoferowany offset (3,8 mld EUR – 105%) po przeliczeniu przez stron\u0119 Polsk\u0105 wyceniono na 2,1 mld EURO, co stanowi\u0142o jedynie 60% warto\u015bci kontraktu (strona Polska wymaga\u0142a przynajmniej 100%).<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug wiceministra Obrony Narodowej – Janusza Zemke, oferta ameryka\u0144ska by\u0142a najbardziej kompleksowa. Komisja przyzna\u0142a jej 90 punkt\u00f3w na 100 mo\u017cliwych. Komisja z\u0142o\u017cona z 23 os\u00f3b decyzj\u0119 podj\u0119\u0142a jednomy\u015blnie. W sumie, poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci ofert ocenia\u0142o 93 specjalist\u00f3w. Z zainteresowanymi firmami rozmawiano przez 53 dni.<\/p>\n\n\n\n
Umowa mo\u017ce jednak nie zosta\u0107 podpisana, gdy do ko\u0144ca maja 2003 roku, nie dokonane zostan\u0105 zam\u00f3wienia, jakie firmy z USA zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 ulokowa\u0107 w Polsce. W takim przypadku, Rz\u0105d Polski rozpocznie rozmowy z producentami Gripen, kt\u00f3ry nieznacznie przegra\u0142 z F-16. Jest to o tyle istotne, gdy\u017c ministerstwo gospodarki poprzez swojego sekretarza Andrzeja Szarawarskiego, wielokrotnie podkre\u015bla\u0142o, \u017ce propozycje offsetowe s\u0105 daleko niezadowalaj\u0105ce i amerykanie powinni je uzupe\u0142ni\u0107. Jednocze\u015bnie nie doczekali\u015bmy si\u0119 monta\u017cu F-16 w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Nie doczekali\u015bmy si\u0119 samolotu Gripen na Polskim niebie. Z perspektywy kilku lat trudno i niepotrzebne jest gdybanie. Lecz patrz\u0105c na naszych s\u0105siad\u00f3w, Czech\u00f3w, to okres dzieci\u0119cy naszych Jastrz\u0119bi przebiega spokojniej ni\u017c ich JAS-39.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2008-03-18 Wielozadaniowy samolot bojowy SAAB JAS-39 Gripen dla Polski.\u00a0 Wielozadaniowy samolot bojowy SAAB JAS-39 Gripen dla Polski. Wst\u0119p Aby nie pozostawia\u0107 czytelnikowi w\u0105tpliwo\u015bci, to byli\u015bmy zwolennikami zakupu przez Polsk\u0119 wielozadaniowych samolot\u00f3w bojowych SAAB JAS-39 Gripen. Uznawali\u015bmy ten samolot za udan\u0105 konstrukcj\u0119 i dobrze wpisuj\u0105c\u0105 si\u0119 w nasze potrzeby obronne. Nie bez znaczenia by\u0142aby dla […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7745,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7744","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7744"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7747,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7744\/revisions\/7747"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Aby nie pozostawia\u0107 czytelnikowi w\u0105tpliwo\u015bci, to byli\u015bmy zwolennikami zakupu przez Polsk\u0119 wielozadaniowych samolot\u00f3w bojowych SAAB JAS-39 Gripen. Uznawali\u015bmy ten samolot za udan\u0105 konstrukcj\u0119 i dobrze wpisuj\u0105c\u0105 si\u0119 w nasze potrzeby obronne. Nie bez znaczenia by\u0142aby dla Polski przysz\u0142a wsp\u00f3\u0142praca przy opracowaniu kolejnych wersji samolot\u00f3w. Szwedzi maj\u0105 za sob\u0105 kilkadziesi\u0105t lat do\u015bwiadcze\u0144 w produkcji bojowych samolot\u00f3w z nap\u0119dem turboodrzutowym. Ju\u017c w 60-latach oferowany przez firm\u0119 SAAB my\u015bliwiec J-35 Draken zdoby\u0142 rynek lotniczy kilku kraj\u00f3w. Podobnie jego nast\u0119pca JA-37 Viggen by\u0142 udan\u0105 konstrukcj\u0105. Ten niewielki ludno\u015bciowo kraj nale\u017cy do elitarnego klubu pa\u0144stw, kt\u00f3re w\u0142asnymi si\u0142ami opracowuj\u0105 nowoczesne my\u015bliwce i inne samoloty. Najnowszym wyrobem po\u0142\u0105czonych si\u0142 SAAB Avionics i BAe Systems (poprzednio British Areospace) jest w\u0142a\u015bnie SAAB JAS-39 Gripen.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c u progu 90-lat, sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce Wojsko Polskie, wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej, zostanie wyposa\u017cone w samoloty wojskowe pochodz\u0105ce z Zachodu. W\u015br\u00f3d producent\u00f3w lotniczych licz\u0105cych na pozyskanie Polskiego rynku nie zabrak\u0142o szwedzkiej firmy SAAB. Firma SAAB, nauczona licznymi pora\u017ckami w sprzeda\u017cy swoich samolot\u00f3w, nabra\u0142a ju\u017c sporego do\u015bwiadczenia i by\u0142a dobrze przygotowana do prezentacji swoich wyrob\u00f3w. Wspomnimy tylko przegrany kontrakt na nowy my\u015bliwiec dla pa\u0144stw Europy Zachodniej, w kt\u00f3rym SAAB JA-37 Viggen przegra\u0142 z F-16 i Mirage F-1. Dzia\u0142o si\u0119 to z ko\u0144cem 70-lat. Poniewa\u017c Szwecja, teoretycznie jest krajem neutralnym, aby zwi\u0119kszy\u0107 swoje szanse powi\u0105za\u0142a si\u0119 z brytyjsk\u0105 firm\u0105 BAe Systems.<\/p>\n\n\n\n
W 2000 roku, mo\u017cna by\u0142o odnie\u015b wra\u017cenie, \u017ce lada moment Polski Rz\u0105d podejmie decyzje o pozyskaniu samolot\u00f3w F-16. Trzeba tu powiedzie\u0107, \u017ce w tym czasie Polska planowa\u0142a pozyska\u0107, jak najszybciej jedn\u0105 eskadr\u0119 (16 maszyn), aby wype\u0142ni\u0107 zobowi\u0105zania wobec NATO, do kt\u00f3rego wst\u0105pili\u015bmy w 1999 roku. Przek\u0142adaj\u0105c to na nasz j\u0119zyk, pierwsz\u0105 parti\u0105 by\u0142yby samoloty u\u017cywane, a dopiero kolejne nowe. Amerykanie nieznacznie wyprzedzali innych oferent\u00f3w w przedstawianych propozycjach. Mogli sobie na to pozwoli\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Na prze\u0142omie wiek\u00f3w, kooperanci SAAB-BAe zdali sobie spraw\u0119, \u017ce s\u0105 blisko zdobycia Polskiego rynku. W dniu 14 marca 2001 roku, sprawa samolotu Gripen trafia pod obrady Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej. SAAB-BAe przedstawia plan finansowania zakupu my\u015bliwca Gripen i to w najnowszej wersji, b\u0119d\u0105cej IV generacj\u0105. W tym czasie Amerykanie, zwa\u017cywszy na nasz niski bud\u017cet, oferowali F-16 A\/B, czyli my\u015bliwiec II generacji. Podczas obrad Sejmu, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zakup Gripen kosztowa\u0142by Polsk\u0119 od 40 do 170 mli $ na rok, przez 15 lat. Przedstawiciele producenta prezentowali pos\u0142om tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 wypo\u017cyczenia 18 samolot\u00f3w (jedna eskadra) na 5 lat, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przed\u0142u\u017cenia o kolejne 5 lat. Nie podali jednak ceny takiej oferty, zaznaczaj\u0105c tylko, \u017ce jest ona konkurencyjna w stosunku do oferty Ameryka\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
W styczniu 2002 roku, SAAB-BAe ujawni\u0142a szczeg\u00f3\u0142y swojej najnowszej oferty offsetowo-kredytowej. By\u0142o to przygotowane do wizyty premiera Leszka Millera w Sztokholmie. W\u0142a\u015bnie szwedzki Gripen by\u0142 g\u0142\u00f3wnym tematem rozm\u00f3w z premierem Szwecji G\u00f6ranem Perssonem. Atrakcyjno\u015b\u0107 przetargu umo\u017cliwi\u0142a wysokie okre\u015blenie jego warunk\u00f3w. Do najwa\u017cniejszych warunk\u00f3w nale\u017ca\u0142o kredytowanie zakupu, tak, by Polska mog\u0142a dosta\u0107 my\u015bliwce od razu. Natomiast zap\u0142aci\u0107 w\u00f3wczas, gdy bud\u017cet centralny b\u0119dzie w stanie ud\u017awign\u0105\u0107 ten ci\u0119\u017car (domy\u015blnie w 2010 roku). Ten wym\u00f3g SAAB-BAe spe\u0142ni\u0142 ca\u0142kowicie.<\/p>\n\n\n\n