Rozdzia\u0142 1974-02-02.<\/p>\n\n\n\n
Nowoczesny samolot my\u015bliwski. Pierwsza generacja.<\/p>\n\n\n\n W zwi\u0105zku z konieczno\u015bci\u0105 znalezienia nast\u0119pcy lekkiego my\u015bliwca Northrop F-5 Tiger w 1972 roku. Departament Obrony USA og\u0142osi\u0142 konkurs na opracowanie lekkiego my\u015bliwca zapewniaj\u0105cego tak zwan\u0105 dzienn\u0105 przewag\u0119 powietrzn\u0105. My\u015bliwca, kt\u00f3rego \u017cywio\u0142em mia\u0142a by\u0107 walka manewrowa, z zachowaniem zdolno\u015bci do zwalczania obiekt\u00f3w naziemnych. Program nazwano LWF ( light weight fighter ).<\/p>\n\n\n\n Formalne zapytanie ( request for proposals ) wydano 6 stycznia 1972 roku, kieruj\u0105c je do 9 Ameryka\u0144skich producent\u00f3w samolot\u00f3w, z kt\u00f3rych Grumman, Fairchild, Mc Donnell Douglas i Rockwell odm\u00f3wi\u0142y udzia\u0142u we wsp\u00f3\u0142zawodnictwie. Odpowiedzi przysz\u0142y z firm; LTV, General Dynamics, Boeing, Northrop i Lockheed.<\/p>\n\n\n\n Projekt firmy Northrop stanowi\u0142 rozwini\u0119cie koncepcji samolotu P-530 Cobra, szykowanego ju\u017c wcze\u015bniej na nast\u0119pc\u0119 F-5. Projekt Lockheed by\u0142 ulepszonym i unowocze\u015bnionym nast\u0119pc\u0105 F-104. Pozosta\u0142e firmy przedstawi\u0142y nowe konstrukcje. <\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c najistotniejszymi parametrami nowego my\u015bliwca mia\u0142y by\u0107; ma\u0142y promie\u0144 zakr\u0119tu i du\u017ce przyspieszenie w zakresie pr\u0119dko\u015bci podd\u017awi\u0119kowych, dlatego w sierpniu 1972 roku, zwyci\u0119zcami og\u0142oszono projekty firm General Dynamics i Northrop. Podpisano z nimi kontrakty na budow\u0119 po dwa prototypy, nadaj\u0105c im oznaczenia: YF-16 firmy General Dynamics i YF-17 firmy Northrop. O ostatecznym wyborze zdecyduje bezpo\u015brednie por\u00f3wnanie.<\/p>\n\n\n\n Na realizacj\u0119 programu przyznano 100 mln $, z czego General Dynamics otrzyma\u0142 38 mln $, Northrop \u2013 39 mln $. Reszta przypad\u0142a dw\u00f3m firmom silnikowy, na opracowanie nap\u0119du, Pratt & Whitney i General Electric.<\/p>\n\n\n\n Mimo, i\u017c nie by\u0142o pewno\u015bci co do wprowadzenia samolotu do s\u0142u\u017cby, firma General Dynamics tak podesz\u0142a do zadania, jakby prototypy by\u0142y ju\u017c wzorami samolot\u00f3w seryjnych. Sta\u0142o si\u0119 tak, gdy\u017c opr\u00f3cz rynku Ameryka\u0144skiego (szacowano na 650 maszyn), liczono na zam\u00f3wienia z europejskich kraj\u00f3w NATO, kt\u00f3re szuka\u0142y nast\u0119pcy F-104 (szacowano na 350 maszyn). Dzia\u0142 marketingu firmy General Dynamics przeprowadzi\u0142 ogromn\u0105 kampani\u0119 w Europie. Takie podej\u015bcie do sprawy gwarantowa\u0142o minimalny koszt jednego seryjnego my\u015bliwca.<\/p>\n\n\n\n Budowa prototyp\u00f3w YF-16. 1974 rok.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy prototyp YF-16 ns 72-01567 z silnikiem Pratt & Whitney F-100 PW-100 po raz pierwszy zademonstrowano oficjalnie w dniu 13 grudnia 1973 roku, w zak\u0142adzie firmy General Dynamics w Fort Worth w Teksasie. Nast\u0119pnie samolot rozmontowano i na pok\u0142adzie transportowca C-5 przewieziono do bazy Edwards w Kalifornii, dla bada\u0144 por\u00f3wnawczych z konkurentem.<\/p>\n\n\n\n Samolot YF-16 po raz pierwszy wzbi\u0142 si\u0119 w powietrze w dniu 22 stycznia 1974 roku, jednak tu\u017c po starcie uszkodzeniu uleg\u0142 prawy statecznik poziomy i lot przerwano. Po wymianie uszkodzonego elementu, pe\u0142ny oblot nast\u0105pi\u0142 w dniu 2 lutego 1974 roku. Z tego powodu, w literaturze obie daty wyst\u0119puj\u0105 zamiennie. Ju\u017c w tym locie samolot osi\u0105gn\u0105\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 Ma-2 na wysoko\u015bci 12 200 m.<\/p>\n\n\n\n Drugi prototyp YF-16 nr 72-01568 oblatano w dniu 9 maja 1974 roku. Zosta\u0142 on ju\u017c wyposa\u017cony w dzia\u0142ko i w\u0119z\u0142y dla uzbrojenia. Masa maksymalna samolotu wynios\u0142a 12 250 kg. W 1975 roku, jeden z prototyp\u00f3w zademonstrowano na salonie lotniczym w Pary\u017cu. Bez w\u0105tpienia, prototypowy F-16 by\u0142 znacznie prostszy od obecnie produkowanych.<\/p>\n\n\n\n Konkurencyjny prototyp YF-17 nr 72-01569 zosta\u0142 oblatany dopiero w czerwcu 1974 roku. Po serii pr\u00f3b zdecydowano ostatecznie w dniu 13 stycznia 1975 roku, o wyborze F-16, cho\u0107 pr\u00f3by YF-17 trwa\u0142y jeszcze do 1976 roku. Samolot ma dwa silniki, co zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 US NAVY, ale to ju\u017c historia F-18 om\u00f3wiona w osobnym Rozdziale.<\/p>\n\n\n\n Za\u0142o\u017cenia konstrukcyjne F-16.<\/p>\n\n\n\n Przy konstrukcji samolotu F-16 konstruktorzy z General Dynamics wykorzystali do\u015bwiadczenia i technologie uzyskane w ramach programu kosmicznego NASA oraz przy konstrukcji rakietoplanu X-15, jednocze\u015bnie unikaj\u0105c stosowania drogich materia\u0142\u00f3w i zaawansowanych technologii. Do budowy F-16 zastosowano wi\u0119c mi\u0119dzy innymi; aluminium 78 % ( 83 % ), stal ( 5 % ), stopy tytanu ( 2 % ), kompozyty grafitowo-epoksydowe 4 % ( 2 % ). Oko\u0142o 60% kad\u0142uba zbudowano z metalowych p\u0142yt, a nieca\u0142e 2 % wymaga obr\u00f3bki termicznej. Konstrukcj\u0119 samolotu zaprojektowano jako modu\u0142ow\u0105, co znacznie upraszcza rozwijanie kolejnych jego wersji oraz modyfikacj\u0119 starszych odmian. Dzi\u0119ki tym technologiom zaoszcz\u0119dzono 260 kg masy.<\/p>\n\n\n\n Modu\u0142 nieregulowanego wlotu powietrza zoptymalizowano dla pr\u0119dko\u015bci 0,8 \u2013 1,2-Ma. Dzi\u0119ki temu jego konstrukcja jest l\u017cejsza o 180 kg w por\u00f3wnaniu do wlotu o zmiennej geometrii.<\/p>\n\n\n\n W konstrukcji F-16 osi\u0105gni\u0119to wysoki stopie\u0144 unifikacji cz\u0119\u015bci z wcze\u015bniejszym samolotem F-111, wynosz\u0105cy ponad 60% dla element\u00f3w struktury. Ko\u0142a podwozia g\u0142\u00f3wnego zapo\u017cyczono z bombowca B-58 Hustler. Do nap\u0119du u\u017cyto ten sam silnik, kt\u00f3ry nap\u0119dza dwusilnikowy samolot F-15 A Eagle. Obs\u0142ug\u0119 samolotu usprawnia fakt, \u017ce wiele element\u00f3w jest wzajemnie wymienne; po\u0142\u00f3wki usterzenia poziomego, klapolotki, golenie i ko\u0142a podwozia g\u0142\u00f3wnego. Spo\u015br\u00f3d 373 sk\u0142adnik\u00f3w wyposa\u017cenia p\u0142atowca tylko 57 opracowano od nowa, 59 pochodzi z innych samolot\u00f3w, a 257 pochodzi z tak zwanej p\u00f3\u0142ki.<\/p>\n\n\n\n F-16 posiada bardzo wydajn\u0105 aerodynamik\u0119 przy lotach na du\u017cych k\u0105tach natarcia oraz w lotach z ma\u0142ymi pr\u0119dko\u015bciami. Jego konfiguracj\u0119 aerodynamiczn\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo przebadano w tunelach aerodynamicznych na 46 r\u00f3\u017cnych wariantach. Ta, kt\u00f3r\u0105 wybrano, daje wysoki wsp\u00f3\u0142czynnik si\u0142y no\u015bnej przy du\u017cych k\u0105tach natarcia, zapewnia sterowno\u015b\u0107 i stateczno\u015b\u0107 jeszcze przy k\u0105tach natarcia dochodz\u0105cych do oko\u0142o 30 stopni.<\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad sterowania F-16.<\/p>\n\n\n\n Zastosowano po raz pierwszy zupe\u0142n\u0105 nowo\u015b\u0107: uk\u0142ad sztucznej stateczno\u015bci i aktywnego sterowania, dzi\u0119ki kt\u00f3remu samolot ten sta\u0142 si\u0119 prekursorem zupe\u0142nie nowej jako\u015bci w klasie. Nowym elementem, u\u0142atwiaj\u0105cym pilotowanie samolotu by\u0142 cyfrowy uk\u0142ad sterowania. W odr\u00f3\u017cnieniu od wcze\u015bniej stosowanego uk\u0142adu analogowego, uk\u0142ad cyfrowy zapewnia\u0142 szybsz\u0105 reakcj\u0119 i umo\u017cliwia\u0142 tym samym ustatecznienie samolotu w szerszym zakresie parametr\u00f3w lotu. Dzi\u0119ki temu zmieniono poprzednio stosowane zapasy bezpiecze\u0144stwa i poszerzono zakresy eksploatacyjne, praktycznie a\u017c do granic mo\u017cliwo\u015bci pilota\u017cowych. Wp\u0142yn\u0119\u0142o to na poprawienie manewrowo\u015bci samolotu, cho\u0107 nowe elementy systemu awioniki zwi\u0119kszy\u0142y mas\u0119 samolotu. Cyfrowy uk\u0142ad sterowania skonstruowano w my\u015bl filozofii care-free, co pozwoli\u0142o wyeliminowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przekroczenia ogranicze\u0144 eksploatacyjnych w trakcie pilotowania samolotu w forsownych manewrach; na przyk\u0142ad podczas walki powietrznej. Podczas wykonywania manewru, pilot mo\u017ce skupi\u0107 si\u0119 na \u015bledzeniu poczyna\u0144 przeciwnika, \u015bci\u0105gaj\u0105c dr\u0105\u017cek maksymalnie “na siebie”. Uk\u0142ad sterowania sam dobiera potrzebne wychylenie ster\u00f3w, a manewr jest wykonywany blisko granicy krytycznych k\u0105t\u00f3w natarcia, nie gro\u017c\u0105c jednak przeci\u0105gni\u0119ciem. Dla bezpiecze\u0144stwa w wersji cyfrowej uk\u0142ad sterowania jest dwukrotnie dublowany – na samolocie pracuj\u0105 trzy systemy.<\/p>\n\n\n\n Maszyny przedseryjne F-16 FSD. 1976 rok.<\/p>\n\n\n\n Efektem zwyci\u0119stwa YF-16 by\u0142 kontrakt z wytw\u00f3rni\u0105 General Dynamics, o warto\u015bci 417,9 mln $ na budow\u0119 15 maszyn F-16 FSD ( full scale development ); 11 samolot\u00f3w F-16 A i 4 samolot\u00f3w F-16 B. Ich produkcj\u0119 rozpocz\u0119to w lipcu 1975 roku. W trakcie produkcji zam\u00f3wienie zmniejszono do 6 samolot\u00f3w F-16 A i 2 samolot\u00f3w F-16 B.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy F-16 A FSD opu\u015bci\u0142 wytw\u00f3rni\u0119 w dniu 20 pa\u017adziernika 1976 roku, i zosta\u0142 oblatany w dniu 8 grudnia 1976 roku. Drugi samolot wykona\u0142 pierwszy lot w dniu 25 lutego 1977 roku. Pierwszy F-16 B FSD oblatano w dniu 8 sierpnia 1977 roku.<\/p>\n\n\n\n W toku prac badawczo-rozwojowych F-16 postanowiono zrewidowa\u0107 program LWF. Uznano, \u017ce F-16 powinien by\u0107 uzupe\u0142nieniem drogiego samolotu F-15. Dlatego uruchomiono program ACF ( air combat fighter ). Celem programu by\u0142o zwi\u0119kszenie mo\u017cliwo\u015bci bojowych maszyny, g\u0142\u00f3wnie poprzez; zabudow\u0119 stacji radiolokacyjnej AN\/APG-66, rozbudowanie systemu nawigacyjnego oraz poszerzenie asortymentu \u015brodk\u00f3w ra\u017cenia powietrze-ziemia.<\/p>\n\n\n\n Poczyniono tak\u017ce inne zmiany; Nieznacznie wi\u0119ksze od prototyp\u00f3w s\u0105 skrzyd\u0142a, a usterzenie poziome ma powierzchni\u0119 o oko\u0142o 15% wi\u0119ksz\u0105. Powi\u0119kszono hamulce aerodynamiczne. Maszyny przedseryjne otrzyma\u0142y powi\u0119kszone dzioby (nosy), aby pomie\u015bci\u0107 stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105. Dzi\u0119ki temu kad\u0142ub uleg\u0142 wyd\u0142u\u017ceniu. Wzmocniono struktur\u0119 dla pe\u0142nego wykorzystania manewrowo\u015bci samolotu, g\u0142\u00f3wnie w tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba. Zamontowano 9 w\u0119z\u0142\u00f3w podwiesze\u0144 i zwi\u0119kszono ich ud\u017awig. Zastosowano wiele element\u00f3w z kompozytu epoksydowo-w\u0119glowego, w tym pokrywy podwozia g\u0142\u00f3wnego, cz\u0119\u015b\u0107 pokryw wziernik\u00f3w do silnika, kierownice aerodynamiczne pod kad\u0142ubem. Komora podwozia przedniego otrzyma\u0142a jednocz\u0119\u015bciow\u0105 klap\u0119 zamiast dw\u00f3ch symetrycznych po\u0142\u00f3wek. Wreszcie dodano hak do l\u0105dowania, dla wy\u0142apania samolotu na ko\u0144cu RWY. Samolot\u00f3w przedseryjnych u\u017cywano do ca\u0142o\u015bciowych bada\u0144 w locie. Podczas pr\u00f3b w r\u00f3\u017cnych warunkach odpalono 9 sztuk kierowanych pocisk\u00f3w rakietowych AIM-9 Sidewinder, wystrzelono 12 948 pocisk\u00f3w z dzia\u0142ka (armaty) i zrzucono 10 bomb typu Mk.84.<\/p>\n\n\n\n Kontrakt stulecia dla kraj\u00f3w NATO.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze w trakcie pr\u00f3b prototyp\u00f3w, zaprezentowano europejskim krajom NATO, poszukuj\u0105cym w\u0142a\u015bnie my\u015bliwca na lata 1970-1980. W rozpisanym w po\u0142owie 70-lat konkursie bezapelacyjnie zwyci\u0119\u017cy\u0142 YF-16, eliminuj\u0105c z konkursu samoloty Mirage F.1 (Francja) i SAAB J-37 \u201eViggen\u201d (Szwecja). Sta\u0142o si\u0119 tak dlatego, \u017ce firma General Dynamics zaproponowa\u0142a europejskim krajom NATO wsp\u00f3\u0142prac\u0119 kooperacyjn\u0105 przy jego produkcji, co by\u0142o dla nich korzystne ze wzgl\u0119du na o\u017cywienie w\u0142asnych przemys\u0142\u00f3w lotniczych i przyswojenie nowych technologii.<\/p>\n\n\n\n W lutym 1975 roku, maszyny zaoferowano; Belgii, Norwegii, Holandii i Danii, w cenie 5,16 mln $ za egzemplarz. Ju\u017c 7 czerwcu 1975 roku, og\u0142oszono, \u017ce pierwsze dostawy obejm\u0105 116 maszyn dla Belgii, 102 dla Holandii, 72 dla Norwegii i 58 dla Danii. Firmy lotnicze z tych kraj\u00f3w w\u0142\u0105czono do programu produkcji F-16 w nast\u0119puj\u0105cych proporcjach; 10 % ka\u017cdego samolotu dla USAF, 40 % ka\u017cdego samolotu dla u\u017cytkownik\u00f3w europejskich oraz 15 % ka\u017cdego samolotu dla kraj\u00f3w trzecich. By\u0142 to bardzo korzystny uk\u0142ad dla europejskich producent\u00f3w. Ko\u0144cowy monta\u017c maszyn umieszczono w Fort Wort, w USA, Fokker-VFW w Schiphol ko\u0142o Amsterdamu Holandia i Sonaca\/Sabca w Gosselines w Belgii.<\/p>\n\n\n\n F-16 A Fighting Falcon. 1978 rok.<\/p>\n\n\n\n Wiosn\u0105 1978 roku, sekretarz obrony USA podpisa\u0142 d\u0142ugo oczekiwany kontrakt na produkcj\u0119 seryjn\u0105 my\u015bliwca F-16 A\/B. By\u0142 to pierwszy wariant produkowany seryjnie. Oblot pierwszego samolotu F-16 A nr 78-0001, nap\u0119dzanego docelowym turbowentylatorowym silnikiem Pratt & Whitney F-100 PW-100 o ci\u0105gu z dopalaniem 1 x 10 818 kG. Oblot wykonano w dniu 7 sierpnia 1978 roku. Za sterami siedzia\u0142 pilot do\u015bwiadczalny Neil Anderson. <\/p>\n\n\n\n W dniu 31 pa\u017adziernika 1978 roku, oblatano pierwszy samolot F-16 A ze skrzyd\u0142ami wyprodukowanymi w Europie.<\/p>\n\n\n\n Od stycznia 1979 roku, pierwsze seryjne my\u015bliwce trafia\u0142y do s\u0142u\u017cby, r\u00f3wnolegle i w USA i Europie zachodniej. W USA do jednostki Hill w stanie Utah, a gotowo\u015b\u0107 bojow\u0105 osi\u0105gni\u0119to w pa\u017adzierniku 1980 roku. W Europie dostawy do u\u017cytkownika rozpocz\u0119to; Belgia – zbudowany 29 stycznia 1979 roku, dostarczony wojsku w dniu 23 marca 1979 roku, Holandia \u2013 zbudowany w dniu 10 maja 1979 roku, dostarczony wojsku w dniu 7 czerwca 1979 roku, Norwegia i Dania \u2013 dostawy wojsku stycze\u0144 1980 roku. W lipcu 1980 roku, samolot otrzyma\u0142 oficjaln\u0105 nazw\u0119 Fighting Falcon ( sok\u00f3\u0142 my\u015bliwski ).<\/p>\n\n\n\n Od 1984 roku, Amerykanie wprowadzili F-16 A\/B do swoich jednostek w Korei Po\u0142udniowej, RFN i Hiszpanii oraz do Gwardii Narodowej (obrona terenu USA).<\/p>\n\n\n\n F-16 B.<\/p>\n\n\n\n Dwumiejscowa wersja treningowo-bojowa wywodz\u0105ca si\u0119 z F-16 A, posiadaj\u0105ca niezmienione wymiary zewn\u0119trzne, lecz zmniejszon\u0105 pojemno\u015b\u0107 wewn\u0119trznych zbiornik\u00f3w paliwowych do 2620 kg, czyli o 550 kg mniej. W przeciwie\u0144stwie do samolot\u00f3w sowieckich szkolno-bojowych, F-16 B jest samolotem w 100 % bojowym.<\/p>\n\n\n\n Program F-16 Wild Weasel. 1978 rok.<\/p>\n\n\n\n W dniu 7 kwietnia 1978 roku, zak\u0142ady General Dynamics, mimo braku oficjalnego zam\u00f3wienia ze strony USAF, rozpocz\u0119\u0142y prace nad wersj\u0105 do zwalczania naziemnych stacji radiolokacyjnych. Do pr\u00f3b nowej wersji u\u017cyto samolotu przedseryjnego F-16 B FSD nr75-0751. Maszyn\u0119 wyposa\u017cono w; anteny umieszczone na ko\u0144cach skrzyde\u0142, system do walki WRe AN\/ALQ-131 pod kad\u0142ubem oraz uzbrojenie podwieszane AGM-88 HARM, AGM-45 Shrike i AIM-9 J Sidewinder. Wojsko jednak nie zam\u00f3wi\u0142o tej odmiany.<\/p>\n\n\n\n F-16 A\/B Block 15\/20. 1981 rok.<\/p>\n\n\n\n Ju\u017c w 1980 roku, rozpocz\u0119to wielonarodowy i wieloetapowy program modernizacji F-16 oznaczony multinational staged improvement program MSIP, zawartego w programie enhanced tactical fighter ETF, kt\u00f3rego celem by\u0142o uzyskanie taktycznego my\u015bliwca do realizacji najbardziej skomplikowanych misji bojowych w ka\u017cdych warunkach atmosferycznych i pory doby oraz w z\u0142o\u017conej sytuacji operacyjno-taktycznej.<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119d\u00f3w na z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 problem\u00f3w program MSIP podzielono na trzy etapy. W pierwszym MSIP-I stworzono samoloty F-16 A\/B Block 15\/20 otrzyma\u0142y tylko niezb\u0119dne zmiany strukturalne i wzmocniony w\u0119ze\u0142 energetyczny dla przysz\u0142ych potrzeb. Prace rozpocz\u0119to w 1981 roku. Nast\u0119pnie wprowadzono; cz\u0119\u015b\u0107 nowego wyposa\u017cenie, mo\u017cliwo\u015bci przenoszenia nowego uzbrojenia i jego oprzyrz\u0105dowania (czujnik\u00f3w), zabudow\u0119 spadochronu hamuj\u0105cego w przed\u0142u\u017conej owiewce podstawy statecznika pionowego i powi\u0119kszone usterzenie poziome o l\u017cejszej konstrukcji.<\/p>\n\n\n\n F-16 A Block 15 OCU.<\/p>\n\n\n\n F-16 A Block 15 OCU – program modernizacji F-16 A Block 15 posiadanych przez Air National Guard i kilka innych pa\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n F-16 C. 1982 rok.<\/p>\n\n\n\n Nie ulega\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce samolot powinien zwi\u0119ksza\u0107 swoje mo\u017cliwo\u015bci bojowe. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce F-16 A\/B doskonale radzi\u0142 sobie z masowo u\u017cytkowanym MiG-21, ale ju\u017c mia\u0142 problemy z samolotami wyposa\u017conymi w kierowane pociski rakietowe \u015bredniego zasi\u0119gu. Dlatego w lutym 1980 roku, opracowano wersje mog\u0105c\u0105 walczy\u0107 przy pomocy kierowanych pocisk\u00f3w rakietowych AMRAAM \u015bredniego zasi\u0119gu. Jednak na tym nie poprzestano i program rozwoju znacznie rozbudowano. Oznaczono go skr\u00f3tem MSIP. Lecz z powodu ogromu zmian podzielono go na etapy, o czym w dalszych rozdzia\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wna modyfikacja awioniki i jej zwi\u0119kszenie, wraz z podwy\u017cszenie mo\u017cliwo\u015bci zastosowania r\u00f3\u017cnorodnego uzbrojenia w ramach program\u00f3w MSIP-II \/ -III doprowadzi\u0142y do wprowadzenia typu F-16 C Block 20\/25 dla maszyn nowo produkowanych. Zewn\u0119trzne r\u00f3\u017cnice ograniczaj\u0105 si\u0119 do przed\u0142u\u017cenia podstawy statecznika pionowego dla pomieszczenia systemu zak\u0142\u00f3caj\u0105cego ASJP. Stacja radiolokacyjna to Westinghouse AN\/APG-68. Pierwszy samolot F-16 C zosta\u0142 oblatany w dniu 14 grudnia 1982 roku.<\/p>\n\n\n\n F-16 D.<\/p>\n\n\n\n F-16 D to jest dwumiejscowa, dwusterowa wersja wywodz\u0105ca si\u0119 z F-16 C i r\u00f3\u017cni\u0105ca si\u0119 od poprzedniej F-16 B wyd\u0142u\u017conym noskiem statecznika pionowego, tak jak w samolocie podstawowym.<\/p>\n\n\n\n F-16 \/ silnik Genera\u0142 Electric F-101. 1980 rok.<\/p>\n\n\n\n Silnik General Electric F-101 zosta\u0142 opracowany jako nap\u0119d bombowca strategicznego B-1 i sta\u0142 si\u0119 przedmiotem wsp\u00f3lnych bada\u0144 USAF i US NAVY nad poszukiwaniem alternatywnych jednostek nap\u0119dowych dla samolot\u00f3w F-14 i F-16. W 1980 roku, samolot przedseryjny F-16 A FSD nr 75-0745 zosta\u0142 wyposa\u017cony w silnik General Electric F-101 DFE (Derivative Fighter Engine). Samolot zewn\u0119trznie r\u00f3\u017cni si\u0119 od maszyn z silnikiem P & W kszta\u0142tem dyszy wylotowej, z uwagi na inne zapotrzebowanie na powietrze. Pierwszy lot wykonano w dniu 19 grudnia 1980 roku. Pr\u00f3by trwa\u0142y w \u0142\u0105cznym czasie 100 godzin i uko\u0144czono w lipcu 1981 roku. W wyniku testowych lot\u00f3w samolotu, silnik ten sta\u0142 si\u0119 zamiennym turbowentylatorowym zespo\u0142em nap\u0119dowym dla F-16. Prace nad silnikiem General Electric F-101 trwa\u0142y jednak nadal i zako\u0144czy\u0142y si\u0119 opracowaniem silnika o oznaczeniu General Electric F-110 GE-100 o ci\u0105gu 1 x 72,0 kN, a z dopalaniem 1 x 128,8 kN., kt\u00f3ry od 1986 roku, montowano seryjnie na F-16. Od tego momentu, samoloty maj\u0105 dwa alternatywne zespo\u0142y nap\u0119dowe. Rodzaj zastosowanego silnika odr\u00f3\u017cnia si\u0119 poprzez numeracj\u0119; Block X0 to silnik GE, Block X2 to silnik P&W. Polskie samoloty F-16 maj\u0105 silniki P&W.<\/p>\n\n\n\n Produkcja i u\u017cytkowanie F-16.<\/p>\n\n\n\n Pocz\u0105tkowo USAF zam\u00f3wi\u0142o odpowiednio 552 i 98 egzemplarzy ( jednomiejscowe, dwumiejscowe ) maszyn oraz dla 4 europejskich kraj\u00f3w NATO odpowiednio 290 i 58 egzemplarzy. W planach dla USAF m\u00f3wiono nawet o odpowiednio 1 184 i 204 egzemplarzy.<\/p>\n\n\n\n Linia produkcyjna w USA dostarczy\u0142a do stycznia 1980 roku, 74 samolot\u00f3w F-16 A\/B, a w Europie zbudowano w tym samym czasie 34 samolot\u00f3w F-16 A\/B. O tempie produkcji \u015bwiadczy fakt, \u017ce w grudniu 1980 roku. USAF otrzyma\u0142y 300 egzemplarz. Z pocz\u0105tkiem 80-lat zam\u00f3wienie zwi\u0119kszono do 2 795 sztuk, w tym 1 859 sztuk z dostaw\u0105 do lutego 1985 roku. Tempo produkcji wzros\u0142o ze 150 do 180 egzemplarzy rocznie w 1987 roku, z prognoz\u0105 wzrostu do 216 egzemplarzy rocznie w 1989 roku.<\/p>\n\n\n\n Zbudowano kolejno; F-16 A \/ B Block 1 – seria liczy 43 egzemplarze (21 F-16 A i 22 F-16 B). Samoloty te niewiele r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od maszyn przedseryjnych F-16 FSD. F-16 A \/ B Block 5 – seria liczy 126 egzemplarzy (99 F-16 A i 27 F-16 B ). Zwi\u0119kszono niezawodno\u015b\u0107 i poprawiono \u0142atwo\u015b\u0107 eksploatacji naziemnej. F-16 A \/ B Block 10 – seria liczy 170 egzemplarzy (145 F-16 A i 25 F-16 B ). F-16 A \/ B Block 15 – seria liczy 457 egzemplarzy (416 F-16 A i 41 F-16 B ).<\/p>\n\n\n\n Tu nale\u017cy si\u0119 wyja\u015bnienie co do terminu \u201eBlock\u201d ( seria ). Tradycyjnie w USA zmodernizowana odmiana jakiego\u015b typu otrzymuje kolejn\u0105 liter\u0119 alfabetu, chocia\u017c by\u0142y wyj\u0105tki kt\u00f3re jednak potwierdzaj\u0105 regu\u0142\u0119. Jednak w przypadku F-16 pomimo pocz\u0105tkowo nadawanych liter A, B, C i D standardem sta\u0142o si\u0119 okre\u015blenie \u201eBlock\u201d, kt\u00f3re znaczne wi\u0119cej m\u00f3wi o mo\u017cliwo\u015bciach bojowych maszyny. Powodem by\u0142o to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 maszyn wyprodukowano na pocz\u0105tku 80-lat, a nast\u0119pnie w trakcie s\u0142u\u017cby samoloty modernizowano.<\/p>\n\n\n\n Cztery europejskie pa\u0144stwa NATO – Belgia, Holandia, Dania i Norwegia – wyprodukowa\u0142y w kooperacji z USA 348 samolot\u00f3w F-16 na w\u0142asny u\u017cytek, uzupe\u0142niaj\u0105c to jeszcze importem gotowych maszyn. <\/p>\n\n\n\n Belgia 1979 roku, pierwszy egzemplarz F-16 B nr FB-01 dostarczono w dniu 23 marca 1979 roku. Belgia otrzyma\u0142a 96 F-16 A Block 15, 20 F-16 B Block 15. Do wersji OCU w 1988 roku, zmodernizowano 40 F-16 A Block 15 i 4 F-16 B Block 15. W 2000 roku, Belgia posiada\u0142a 129 F-16 A\/B w s\u0142u\u017cbie i 39 w magazynach. Planowano, \u017ce w kolejnych latach 110 maszyn przejdzie gruntown\u0105 modernizacj\u0119. Wed\u0142ug obecnych danych, w lipcu 2025 roku, Belgia posiad\u0142a 42 egzemplarze F-16 A\/B MLU i s\u0105 one systematycznie zast\u0119powane samolotami F\u201135A Lightning II.<\/p>\n\n\n\n Holandia 1979 rok \u2013 Pierwszy samolot dostarczono wojsku w dniu 7 czerwca 1979 roku. Dostawy uko\u0144czono w marcu 1982 roku. Holandia otrzyma\u0142a 131 egzemplarzy F-16 A Block 15 i 31 egzemplarzy F-16 B Block 15. W 1988 roku, do standardu OCU zmodernizowano 46 egzemplarzy F-16 A Block 15 i 5 egzemplarzy F-16 B Block 15. Kraj ten w 2000 roku, dysponuje 157 ju\u017c unowocze\u015bnionymi F-16 A\/B MLU. Obecnie Holandia nie posiada ju\u017c operacyjnie \u017cadnych samolot\u00f3w F\u201116. Wszystkie wycofano i znaczn\u0105 ich cz\u0119\u015b\u0107 przekazano Ukrainie. Ostatni lot F\u201116 mia\u0142 miejsce 26 wrze\u015bnia 2024 roku, co oznacza zako\u0144czenie ich aktywnej s\u0142u\u017cby w ramach Koninklijke Luchtmacht. Holandia przekaza\u0142a 24 egzemplarze F\u201116 AM\/BM Ukrainie. Ostatni samolot odlecia\u0142 z Volkel w dniu 26 maja 2025 roku. Kolejne 18 samolot\u00f3w trafi\u0142o do Europejskiego Centrum Szkolenia F\u201116 w Rumunii, a inne s\u0142u\u017c\u0105 jako \u017ar\u00f3d\u0142a cz\u0119\u015bci zamiennych lub zosta\u0142y przekazane prywatnym firmom.<\/p>\n\n\n\n Dania 1980 roku, w pierwszym zam\u00f3wieniu zdoby\u0142a 46 samolot\u00f3w F-16 A Block 1\/5\/10 i 12 samolot\u00f3w F-16 B. Dostawy zrealizowano w okresie 1980-1984. W 1984 roku, zam\u00f3wiono, a w 1987 roku, dostarczono jeszcze 8 egzemplarzy F-16 A OCU Block 15 i 4 egzemplarzy F-16 B OCU Block 15. Nast\u0119pnie dokupiono jeszcze 3 maszyny na cz\u0119\u015bciowe uzupe\u0142nienie po stracie a\u017c 7 maszyn. W 2000 roku, kraj ten posiada\u0142 68 samolot\u00f3w F-16 A\/B jeszcze nie zmodernizowanych. W 2023 roku, kraj ten posiada\u0142 54 samoloty F-16. W 2025 roku, Dania nie posiada samolot\u00f3w F-16. Dania przekaza\u0142a 24 samoloty F\u201116 Argentynie, w kwietniu 2024 roku. Tak\u017ce w 2024 roku, Dania przekaza\u0142a Ukrainie 19 samolot\u00f3w F\u201116. <\/p>\n\n\n\n Norwegia 1980 rok. Pierwszy lot norweskiego samolotu mia\u0142 miejsce w dniu 12 grudnia 1979 roku. Norwegia zam\u00f3wi\u0142a 60 samolot\u00f3w F-16 A i 14 samolot\u00f3w F-16 B. Dostawy trwa\u0142y od 15 stycznia 1980 roku do 4 czerwca 1984 roku. W 2000 roku, kraj ten posiada\u0142 57 samolot\u00f3w F-16 A\/B jeszcze nie zmodernizowanych. Ostatni F\u201116 zosta\u0142 wycofany w dniu 6 stycznia 2022 roku, a zadania bojowe przej\u0119\u0142y samoloty F\u201135A. Wed\u0142ug dost\u0119pnych informacji, 32 samoloty zosta\u0142y przekazane Rumuni, a ponad 20 samolot\u00f3w dostarczono Ukrainie.<\/p>\n\n\n\n Portugalia 1994 rok. Po rozpatrzeniu sprzeda\u017cy przez USA u\u017cywanych F-16 A\/B, Portugalia podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 kupna nowych 17 samolot\u00f3w F-16 A Block 15 i 3 samoloty F-16 B Block 15. Pierwsze 4 maszyny dotar\u0142y drog\u0105 powietrzn\u0105 w dniu 8 lipca 1994 roku.<\/p>\n\n\n\n Izrael 1980 roku. Pa\u0144stwo to zam\u00f3wi\u0142o samoloty F-16 A\/B jako pierwsze z kraj\u00f3w spoza NATO. Pierwsze zam\u00f3wienie zamkn\u0119\u0142o si\u0119 liczb\u0105 75 ( 67\/8 ) F-16 A\/B Block 15. Dostawy rozpocz\u0119to w styczniu 1980 roku. Izrael szczyci si\u0119 pierwszym u\u017cyciem bojowym samolot\u00f3w F-16. W dniu 7 lipcu 1981 roku, F-16 zaatakowa\u0142y Iracki o\u015brodek badawczy posiadaj\u0105cy reaktor j\u0105drowy w Tamuz pod Bagdadem. Nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107 by izraelskie F-16 wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w agresji na Liban w kwietniu 1982 roku. Kolejna dostawa nast\u0119pnych 75 samolot\u00f3w ( 51\/24 ) F-16 C\/D Block 30 z silnikami F-110 GE-100, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w grudzie\u0144 1986 roku. W 1991 roku, nast\u0105pi\u0142a trzecia dostawa 30\/30 F-16 C\/D Block 40. W 2002 roku, izraelskie lotnictwo dysponowa\u0142o \u0142\u0105cznie 237 maszynami F-16, z kt\u00f3rych ponad po\u0142owa to egzemplarze wersji C\/D z innowacjami przeznaczonymi wy\u0142\u0105cznie dla tego kraju. W 2024 roku, Izrael posiada\u0142 174 samoloty F-16 C \u201eBarak\u201d oraz F-16 I \u201eSofa\u201d (dwumiejscowe-bojowe).<\/p>\n\n\n\n Egipt obecnie posiada do 220 samolot\u00f3w F-16 w r\u00f3\u017cnych wersjach. Egipt to kraj kt\u00f3ry po USAF posiada najwi\u0119cej samolot\u00f3w Lockheed Martin F-16. Ca\u0142kowite dostawy wynios\u0142y 244 samoloty.<\/p>\n\n\n\n Jordanii pocz\u0105tkowo zam\u00f3wi\u0142a 16 egzemplarzy F-16 wersji A\/B. Zam\u00f3wienie wzros\u0142o do 59 samolot\u00f3w; F\u201116A\/AM (jednomiejscowe) 44 egzemplarze, F\u201116B\/BM (dwumiejscowe) 15 egzemplarzy. Jordania zam\u00f3wi\u0142a 12 kolejnych samolot\u00f3w F\u201116C\/D Block 70, z dostawa do 2027 roku.<\/p>\n\n\n\n Pakistan 1983 rok. Umow\u0119 podpisano 18 grudnia 1981 roku. Zam\u00f3wiono 32 F-16 A i 8 F-16 B. Zanim j\u0105 zrealizowano dokonano niewielkich zmian i ostatecznie w okresie stycze\u0144 1983 \u2013 1985, dostarczono 28 F-16 A Block 15 i 12 F-16 B Block 15. Samoloty te w drugiej po\u0142owie 80-lat kilkakrotnie str\u0105ci\u0142y afga\u0144skie my\u015bliwce naruszaj\u0105ce terytorium Pakistanu. Planowano zakupy kolejnych 71 samolot\u00f3w F-16. Samoloty zacz\u0119to produkowa\u0107, lecz pogorszenie stosunk\u00f3w dyplomatycznych z USA spowodowa\u0142y nie zrealizowanie kontraktu. Pakistan Air Force obecnie dysponuje oko\u0142o 75 my\u015bliwcami F\u201116 r\u00f3\u017cnych wersji: F\u201116AM\/BM Block\u202f15 MLU, F\u201116A\/B ADF oraz nowocze\u015bniejsze F\u201116C\/D Block\u202f52+.<\/p>\n\n\n\n Wenezuela 1983 rok. W Ameryce Po\u0142udniowej F-16 posiada tylko Wenezuela. W maju 1982 roku, podpisano kontrakt na dostaw\u0119 24 ( 18\/6 ) F-16 A\/B Block 15. Kontrakt ma\u0142o co nie zosta\u0142 zerwany gdy USA zaoferowa\u0142a samoloty F-16-79, kt\u00f3re wed\u0142ug oceny wojska nie zapewni\u0142yby wystarczaj\u0105cego zasi\u0119gu. Liczba 79 oznacza silnik starego typu J79. Ostatecznie zgodzono si\u0119 na silniki F-100 PW-100. W dniu 16 listopada 1983 roku, przekazano pierwsze 6 maszyn, kt\u00f3re wojsko przej\u0119\u0142o na uzbrojenie w grudniu 1983 roku. Obecnie Wenezuela dysponuje stosunkowo niewielk\u0105 liczb\u0105 operacyjnych F\u201116, cho\u0107 historycznie posiada\u0142a 24 egzemplarze, to aktualnie tylko cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest naprawd\u0119 sprawna.<\/p>\n\n\n\n Tajlandia 1988 rok. Kraj ten planowa\u0142 zakup F-16-79, ale ostatecznie zdecydowa\u0142 si\u0119 na F-16 A\/B Block 15. Umow\u0119 podpisano w grudniu 1987 roku. Pierwszy samolot z 12 egzemplarzy F-16 A\/B Block 15 dostarczono maju 1988 roku. Przypuszczalnie nie by\u0142y to maszyny nowe, tylko pochodzi\u0142y z zapas\u00f3w USAF. Nast\u0119pne 18 ( 22 ) egzemplarze F-16 A\/B zam\u00f3wiono w styczniu 1992 roku, a pierwszy samolot dostarczono 11 wrze\u015bnia 1995 roku, a nast\u0119pnie o kolejne 16 F-16 A\/B wycofywanych ze sk\u0142adu USA. \u0141\u0105cznie oko\u0142o 50 maszyn. Zgodnie z najnowszymi danymi, Kr\u00f3lewskie Si\u0142y Powietrzne Tajlandii utrzymuj\u0105 48 egzemplarzy F\u201116 r\u00f3\u017cnych wersji, w tym modele: A\/B Block 15 ADF, OCU, jak i zmodernizowane F\u201116AM\/BM Block 20 MLU.<\/p>\n\n\n\n Indonezja 1989 rok. Kraj ten podpisa\u0142 umow\u0119 w sierpniu 1986 roku, na dostaw\u0119 8 F-16 A Block 15 i 4 F-16 B Block 15. Indonezyjskie Si\u0142y Powietrzne (TNI\u2011AU) obecnie dysponuj\u0105 33 samolotami F\u201116 r\u00f3\u017cnych wersji; F\u201116A, F\u201116AM\/BM (po modernizacji, dawniej A\/B), F\u201116C\/D (refabrykowane, cz\u0119sto oznaczane jako F\u201116ID lub Block\u202f32+).<\/p>\n\n\n\n Singapur 1990 rok. W styczniu 1985 roku, kraj ten podpisa\u0142 umow\u0119 na dostaw\u0119 8 F-16-79. Kiedy sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce program ten zosta\u0142 przerwany umow\u0119 uniewa\u017cniono. Dopiero w lutym 1990 roku, do Singapuru dotar\u0142y 4 F-16 A Block 15 OCU i 4 F-16 B Block 15. W dniu 9 czerwca 1994 roku, z\u0142o\u017cono zam\u00f3wienie na dostaw\u0119 8 F-16 C Block 50 D\/52 D i 10 F-16 D Block 50 D\/52 D. Dostawy zrealizowano od marca 1998 roku do grudnia 1999 roku.<\/p>\n\n\n\n Tajwanu 2000 rok. Kraj ten posiada\u0142 146 F-16 A\/B Block 20. Obecnie Tajwan posiada ponad 139 samolot\u00f3w F-16V (Block 70\/72) i przyjmuje nowe 66 samoloty F\u201116C\/D Block\u202f70, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 dostarczone do ko\u0144ca 2026 roku.<\/p>\n\n\n\n Japo\u0144ska produkcja licencyjna F-16 J\/DJ. 1989 rok. Program nowego samolotu my\u015bliwskiego dla japo\u0144skich si\u0142 samoobrony oznaczono FS-X. Poniewa\u017c stwierdzono, \u017ce japo\u0144ska gospodarka nie jest w stanie samodzielnie opracowa\u0107 w\u0142asnego nowoczesnego samolotu my\u015bliwskiego postanowiono skorzysta\u0107 z propozycji USA i zakupi\u0107 licencje F-16. Nie by\u0142a to jednak czysta kopia, lecz maksymalnie mo\u017cliwa dla Japonii unifikacja ich wyposa\u017cenia w konstrukcji Ameryka\u0144skiej. Na pocz\u0105tek posz\u0142a awionika i uzbrojenie. Japo\u0144czycy zastosowali w\u0142asnej produkcji; stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105, komputery, uzbrojenie g\u0142\u00f3wnie kierowane pociski kierowane ASM-1. Przewiduj\u0105c wzrost masy wyposa\u017cenia, Japo\u0144czycy za\u017c\u0105dali od General Dynamics wzrostu wytrzyma\u0142o\u015bci podwozia do 21 780 kg i zastosowano spadochron hamuj\u0105cy. W produkcji, wiele element\u00f3w zamiast z metalu wykonano z kompozyt\u00f3w. Planowano nawet ca\u0142e skrzyd\u0142a kompozytowe. Planowano podj\u0119cie w\u0142asnej produkcji zespo\u0142u nap\u0119dowego w postaci silnika F-100 PW-229 lub F-110 GE-119. Samolot oficjalne nazwano Mitsubishi F-2 A – wersja jednomiejscowa opracowana na bazie F-16 C oraz Mitsubishi F-2 B – wersja dwumiejscowa opracowana na bazie F-16 D. W USA samoloty oznaczono F-16 J\/DJ. Japonia planowa\u0142a pozyska\u0107 130 maszyn. W 1989 roku, firma Mitsubishi wyprodukowa\u0142a ju\u017c oko\u0142o 20 krajowych my\u015bliwc\u00f3w F-2. Produkcja samolot\u00f3w zako\u0144czy\u0142a si\u0119 po zbudowaniu 98 egzemplarzy, w tym 4 prototypy. <\/p>\n\n\n\n W tym rozdziale nie opisujemy samolot\u00f3w F-16 w Rzeczypospolitej Polskiej, bo ten temat jest w innych rozdzia\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Krak\u00f3w 2005-03-14 General Dynamics F-16 A, B. 1974r. Rozdzia\u0142 1974-02-02. Nowoczesny samolot my\u015bliwski. Pierwsza generacja. Historia konstrukcji F-16. W zwi\u0105zku z konieczno\u015bci\u0105 znalezienia nast\u0119pcy lekkiego my\u015bliwca Northrop F-5 Tiger w 1972 roku. Departament Obrony USA og\u0142osi\u0142 konkurs na opracowanie lekkiego my\u015bliwca zapewniaj\u0105cego tak zwan\u0105 dzienn\u0105 przewag\u0119 powietrzn\u0105. My\u015bliwca, kt\u00f3rego \u017cywio\u0142em mia\u0142a by\u0107 walka manewrowa, z […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7402,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7400","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7400","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7400"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7400\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7403,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7400\/revisions\/7403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/General-Dynamics-F-16-Fighting-Falcon-nb-E-176.-Dania.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman25-1024x765.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/General-Dynamics-F-16-Fighting-Falcon-nb-E-176.-Dania.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman26-1024x745.png\")
Historia konstrukcji F-16.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n