Rozdzia\u0142 1936-12-13. Samolot bombowy.<\/p>\n\n\n\n PZL-37 \u0141o\u015b to \u015bredni samolot bombowy, przeznaczony do lot\u00f3w dziennych. Zbudowany w 1936 roku. W 1937 roku, rozpocz\u0119to wprowadzanie samolot\u00f3w na wyposa\u017cenie Eskadr Bombowych. Za\u0142og\u0119 stanowi\u0142o czterech lotnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Skrzyd\u0142o samolotu.<\/p>\n\n\n\n Skrzyd\u0142o tr\u00f3jdzielone, o obrysie trapezowo-eliptycznym, z g\u0142adkim pracuj\u0105cym pokryciem, dwud\u017awigarowe. Skrzyd\u0142o zosta\u0142o wykonane ca\u0142kowicie ze stop\u00f3w aluminium. Sk\u0142ada si\u0119 z centrop\u0142ata i zewn\u0119trznych cz\u0119\u015bci doczepianych. Centrop\u0142at ko\u0144czy si\u0119 za gondolami silnik\u00f3w i kom\u00f3r podwozia g\u0142\u00f3wnego. Centrop\u0142at ma konstrukcj\u0119 kesonu, cz\u0119\u015bciowo otwartego u do\u0142u. Tam pomieszczono skrzyd\u0142owe komory bombowe. Komory bombowe wyposa\u017cono w w\u0119z\u0142y mocowania bomb, wymienne w zale\u017cno\u015bci od u\u017cytego wagomiaru bomb. Pokrycie wykonane ze \u017c\u0142obkowanej blachy ze stopu aluminium, mocowanej przez nity z p\u0142askimi \u0142ebkami. Cz\u0119\u015bci zewn\u0119trzne skrzyde\u0142 wykonano w identycznej technologii. Na ich kraw\u0119dzi natarcia zastosowano automatyczne dwudzielne sloty, blokowane przez pilota. Kraw\u0119d\u017a sp\u0142ywu p\u0142ata, na zewn\u0105trz, wyposa\u017cono w klasyczne lotki szczelinowe, bez klapek wywa\u017caj\u0105cych. Zastosowano tylko niewielkie blaszki, kt\u00f3re mo\u017cna ustawi\u0107 r\u0119cznie przed lotem. Reszta sp\u0142ywu zosta\u0142a wyposa\u017cona w dwucz\u0119\u015bciowe klapy typu krokodylowego. Klapy s\u0105 wysuwane pneumatycznie, a chowane hydraulicznie. Na ko\u0144cu prawego skrzyd\u0142a zamontowano wyrzutnik mieszcz\u0105cy 4 race sygna\u0142owe lub o\u015bwietlaj\u0105ce. Na prawym skrzydle, wzd\u0142u\u017c burty znajduje si\u0119 chodnik, po kt\u00f3rym wsiada si\u0119 do przedniej kabiny. Skrzyd\u0142a ma profil laminarny JD 12\/P-37.<\/p>\n\n\n\n Kad\u0142ub samolotu.<\/p>\n\n\n\n Kad\u0142ub samolotu o konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej, o obrysie zbli\u017conym do profilu skrzyd\u0142a, zar\u00f3wno w przekroju poziomym jak i pionowym. Przekr\u00f3j poprzeczny jest owalny. Kad\u0142ub jest ca\u0142kowicie metalowy. Podstaw\u0105 s\u0105 duraluminiowe wr\u0119gi, do kt\u00f3rych przytwierdzono pod\u0142u\u017cnice, o przekroju litery \u201eZ\u201d. Ca\u0142o\u015b\u0107 przykrywa duraluminiowa blacha, o grubo\u015bci od 0,8 mm do 2,0 mm.<\/p>\n\n\n\n Nos kad\u0142uba jest bogato oszklony. Tutaj znajduje si\u0119 miejsce dow\u00f3dcy za\u0142ogi. Pe\u0142ni\u0142 on funkcje pilota, obserwatora, nawigatora, bombardiera i przedniego strzelca pok\u0142adowego. Do dyspozycji posiada\u0142 przyrz\u0105dy celownicze-bombardierskie, pojedynczy karabin maszynowy, sterownice (przesuni\u0119te nieco w prawo), podstawowe przyrz\u0105dy nawigacyjne i inne.<\/p>\n\n\n\n Stanowisko pilota umieszczono w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba. Oszklenia sk\u0142ada si\u0119 ze sta\u0142ego wiatrochronu i odchylanej na lew\u0105 stron\u0119 owiewki, z licznymi oknami. G\u00f3rne szyby zosta\u0142y przyciemnione na niebiesko lub niebiesko-zielono. Owiewka w sytuacji awaryjnej mo\u017ce zosta\u0107 \u0142atwo odrzucona. Fotel pilota przesuni\u0119ty jest nieco w lew\u0105 stron\u0119 kabiny. Pilot ma do dyspozycji sterownice w postaci wolantu i regulowane peda\u0142y. Zar\u00f3wno dow\u00f3dca jak i pilot wsiadali do samolotu przez owiewk\u0119 kabiny pilota. Pierwszy wsiada\u0142a dow\u00f3dca. Gdy obaj pilotowali, korzystali z wi\u0119kszo\u015bci przyrz\u0105d\u00f3w awionicznych wsp\u00f3lnych.<\/p>\n\n\n\n Za kabin\u0105 pilota umieszczono stanowisko radiotelegrafisty-strzelca. Ma on do dyspozycji radiostacj\u0119 produkcji Polskiej na licencji Philips N1L\/L. Dodatkowo ma wysoko\u015bciomierz barometryczny, pr\u0119dko\u015bciomierz, zegarek i inne przyrz\u0105dy. Na grzbiecie kad\u0142uba umieszczono stojak anteny z sond\u0105 Pitota. W dolnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono komor\u0119 bombow\u0105 zamykana dwucz\u0119\u015bciowymi drzwiami. W tyle kad\u0142uba jest dolne i g\u00f3rne stanowisko strzeleckie. Kabiny za\u0142ogi s\u0105 ogrzewane.<\/p>\n\n\n\n Usterzenie samolotu.<\/p>\n\n\n\n W prototypie (PZL-37\/I) oraz pierwszych dziesi\u0119ciu egzemplarzach (PZL-37 A) usterzenie klasyczne, z pojedynczym usterzeniem pionowym. We wszystkich pozosta\u0142ych maszynach zamontowano usterzenie w kszta\u0142cie litery \u201eH\u201d (z dwoma usterzeniami pionowymi). G\u0142\u00f3wny cel zmiany to by\u0142o poprawienie pola ostrza\u0142u dla tylnego-g\u00f3rnego strzelca. Usterzenie jest wolnono\u015bne, dwud\u017awigarowe, konstrukcji duralowej, kryte g\u0142adk\u0105 blach\u0105. Ka\u017cde usterzenie sk\u0142ada si\u0119 ze steru i statecznika. Stery wysoko\u015bci wyposa\u017cone w trymery.<\/p>\n\n\n\n Podwozie samolotu.<\/p>\n\n\n\n Prototyp wykonano z podwoziem g\u0142\u00f3wnym z ko\u0142ami pojedynczymi na zdwojonych goleniach. Podczas l\u0105dowa\u0144 w przygodnym terenie okaza\u0142o si\u0119 jednak, i\u017c podwozie jest twarde i samolot \u017ale znosi wszystkie nier\u00f3wno\u015bci. Dlatego podwozie zosta\u0142o przeprojektowane. Nowe podwozie opracowa\u0142 in\u017cynier Piotr Kubicki. Po raz pierwszy, na \u015bwiecie zastosowano uk\u0142ad niezale\u017cnego zawieszenia k\u00f3\u0142 bli\u017aniaczych. Powodowa\u0142o to, \u017ce mog\u0142y pracowa\u0107 niezale\u017cnie w nier\u00f3wnym terenie. Ka\u017cde ko\u0142o uchyla\u0142o si\u0119 indywidualnie. Pozwala\u0142o ono nie tylko na typowe operowanie z lotnisk polowych, ale na bezpieczne l\u0105dowanie nawet na kartoflisku. Podwozie okaza\u0142o si\u0119 rewelacyjne i zosta\u0142o opatentowane przez PZL – Patent Polski nr 29090.<\/p>\n\n\n\n Rozstaw podwozia oko\u0142o 5 m. Amortyzacja by\u0142a olejowo-powietrzna firmy Avia. Rozmiar ogumienia 755 x 440. Hamulce hydrauliczne firmy Dunlop. Chowanie podwozia hydrauliczne. W prototypie, chowanie podwozia by\u0142o mechanicznie, przy pomocy korbki. Na g\u00f3rnej powierzchni gondoli p\u0142ata mechaniczne wska\u017aniki wypuszczenia i chowania podwozia, zwane niekiedy \u017co\u0142nierzykami. Tylna p\u0142oza systemu PZL z pomocnicz\u0105 metalow\u0105 rolk\u0105, samonastawna, z amortyzatorem olejowo-powietrznym firmy Avia.<\/p>\n\n\n\n Zesp\u00f3\u0142 napedowy.<\/p>\n\n\n\n Do nap\u0119du wykorzystano dwa bardzo dobre silniki, posiadaj\u0105ce 9-cylindr\u00f3w, pojedyncza gwiazda, turbo-do\u0142adowany. Producent Bristol typ Pegasus. Silniki te produkowano tak\u017ce na licencji w Polsce. \u015arednica silnika 1,404 m, masa 467 kg. \u015amig\u0142a firmy Hamilton Standard 3-\u0142opatowe, metalowe, przestawiane. Mog\u0105 zajmowa\u0107 dwa po\u0142o\u017cenia. \u015arednica 3,50 m. Paliwo o liczbie oktanowej 87. Rozruch rozrusznikiem elektrycznym bezw\u0142adno\u015bciowym Avia-Eclipse 11A. Silniki os\u0142oni\u0119to duraluminiowymi profilowanymi os\u0142onami.<\/p>\n\n\n\n Silnik Bristol Pegasus XII o mocy startowej 685-714 kW ( 930-970 KM ) przy 2 475 obr\/min. Moc nominalna 604-633 kW ( 820-860 KM ) przy 2 250 obr\/min na wysoko\u015bci 1 220 m.<\/p>\n\n\n\n Bristol Pegasus XX o mocy startowej 663-692 kW ( 900-940 KM ) przy 2 600 obr\/min. Moc nominalna 597-626 kW (810-850 KM ) przy 2 250 obr\/min na wysoko\u015bci 2 600 m.<\/p>\n\n\n\n Bristol Pegasus XIX \u2013 od wersji Pegasus XX r\u00f3\u017cni si\u0119 tylko reduktorem.<\/p>\n\n\n\n Bristol Perseus X \u2013 eksperymentalny silnik bezzaworowy o mocy nominalnej 516-538 kW ( 700-730 KM ) i maksymalnej 648 kW ( 880 KM ). Silniki te w 1939 roku, zamontowano pr\u00f3bnie na dw\u00f3ch samolotach.<\/p>\n\n\n\n Gnome-Rhone 14 N 00\/01 \u2013 w uk\u0142adzie podw\u00f3jnej gwiazdy, o mocy nominalnej 700 kW ( 950 KM ) i maksymalnej 722-751 kW ( 980-1 020 KM ), u\u017cyty tylko na egzemplarzach oferowanych na eksport. Zamontowano je na maszynach PZL-37\/III i PZL-37 C.<\/p>\n\n\n\n Gn\u00f4me-Rh\u00f4ne 14 N 20\/21 \u2013 w uk\u0142adzie podw\u00f3jnej gwiazdy, o mocy nominalnej 758 kW ( 1 030 KM ) i maksymalnej 810 kW ( 1 100 KM ). Zamontowano je na maszynie PZL-37 D.<\/p>\n\n\n\n Zbiorniki paliwa.<\/p>\n\n\n\n Samolot wyposa\u017cony w 5 zbiornik\u00f3w umieszczonych w p\u0142atowcu. Pierwszy zbiornik umieszczono pod kabina pilota (pojemno\u015b\u0107 532 litry). Dwa zbiorniki w nasadach centrop\u0142ata (pojemno\u015b\u0107 2 x 238 litr\u00f3w). Dwa zbiorniki umieszczone za silnikami (pojemno\u015b\u0107 2 x 119 litr\u00f3w). \u0141\u0105cznie 1 246 litr\u00f3w, czyli 945 kg. Istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 monta\u017cu dw\u00f3ch zbiornik\u00f3w w komorze bombowej o pojemno\u015bci 2 x 369 litr\u00f3w. Instalacja olejowa sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z dw\u00f3ch zbiornik\u00f3w w gondolach silnik\u00f3w o pojemno\u015bci 2 x 115 litr\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Uzbrojenie samolotu.<\/p>\n\n\n\n Uzbrojenie obronne na samolotach \u0141o\u015b A i A bis pocz\u0105tkowo stanowi\u0142y karabiny maszynowe Vickers F. P\u00f3\u017aniej standardowo u\u017cywano karabin\u00f3w maszynowych typu PWU wz. 37 Szczeniak z celownikami FK wz. 38. Montuje si\u0119 3 ruchome karabiny maszynowe, umieszczone na stanowiskach strzeleckich; przednim, dolnym i tylnym. Pole ostrza\u0142u; karabin przedni \u2013 g\u00f3ra i boki do 25 stopni, w d\u00f3\u0142 45 stopni. Karabin tylny g\u00f3rny \u2013 g\u00f3ra 60 stopni, d\u00f3\u0142 10 stopni, na boki po 85 stopni. Karabin tylny dolny \u2013 w d\u00f3\u0142 i na boki do 60 stopni.<\/p>\n\n\n\n Celownik bombardierski PZO RH-32 i Goertz-Boykow. Samolot zabiera maksymalnie 2 595 kg. Nominalnie 2 200 kg. Typowo samolot zabiera na pok\u0142ad do 20 bomb o wagomiarze 100 \u2013 110 kg. Inne typowe uk\u0142ady; 20 bomb po 50 kg, 18 bomb po 100-110 kg, 2 bomby po 300 kg. W komorach bombowych zastosowano pi\u0119trowe wyrzutniki mechaniczno-elektryczne.<\/p>\n\n\n\n Dane T-T PZL-37 \u0141o\u015b.<\/p>\n\n\n\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Krak\u00f3w 2012-11-01 PZL PZL-37 \u0141o\u015b. Rozdzia\u0142 1936-12-13. Samolot bombowy. Konstrukcja. PZL-37 \u0141o\u015b to \u015bredni samolot bombowy, przeznaczony do lot\u00f3w dziennych. Zbudowany w 1936 roku. W 1937 roku, rozpocz\u0119to wprowadzanie samolot\u00f3w na wyposa\u017cenie Eskadr Bombowych. Za\u0142og\u0119 stanowi\u0142o czterech lotnik\u00f3w. Skrzyd\u0142o samolotu. Skrzyd\u0142o tr\u00f3jdzielone, o obrysie trapezowo-eliptycznym, z g\u0142adkim pracuj\u0105cym pokryciem, dwud\u017awigarowe. Skrzyd\u0142o zosta\u0142o wykonane ca\u0142kowicie ze […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7374,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7376,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7371\/revisions\/7376"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/PZL-37-Los.-2023-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x654.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/PZL-37-Los.-2023-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x603.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/PZL-37-Los.-2025-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x603.png\")
Konstrukcja.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Dane-T-T-PZL-37-Los.-2012-rok.-Praca-Karol-Placha-Hetman02.png\")