261b Rozdzia\u0142 1982-06-18<\/p>\n\n\n\n Samolot PZL M-21 Dromader Mini to maszyna rolniczo – ga\u015bnicza. Zbudowano tylko dwa prototypy.<\/p>\n\n\n\n Du\u017ce zainteresowanie oraz powodzenie rynkowe, jakim cieszy\u0142 si\u0119 samolot rolniczo-po\u017carniczy PZL M-18 Dromader sk\u0142oni\u0142o WSK PZL Mielec do poszerzenia oferty. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w zainteresowanych M-18 Dromader zg\u0142asza\u0142a tak\u017ce zapotrzebowanie na zmniejszon\u0105 wersj\u0119 tego samolotu, z silnikiem o mniejszej mocy, a tym samym mniejszym ud\u017awigu, ale zunifikowany konstrukcyjnie z samolotem M-18. Program uzyska\u0142 poparcie w\u0142adz pa\u0144stwowych i O\u015brodek Badawczo-Rozwojowy Sprz\u0119tu Komunikacyjnego w WSK PZL Mielec (zwane poprzednio Przedsi\u0119biorstwo Badawczo-Rozwojowe) przyst\u0105pi\u0142 do pracy w styczniu 1980 roku. Na czele zespo\u0142u stan\u0105\u0142 magister in\u017cynier Jaros\u0142aw Rumaszewicz.<\/p>\n\n\n\n Metoda budowy konstrukcji wi\u0119kszych lub mniejszych, na bazie samolotu podstawowego jest znana i powszechna w przemy\u015ble lotniczym na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wst\u0119pna analiza wykaza\u0142, i\u017c wykonanie zmniejszonej wersji M-18 jest mo\u017cliwe i ekonomicznie uzasadnione. Przyst\u0105piono za tym do projektowania samolotu, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 oznaczenie PZL M-21 Dromader Mini. Podstawowe za\u0142o\u017cenia by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce; Silnik o mocy 441 kW (600 KM). Zbiornik 900 kg chemikali\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Zdecydowano, i\u017c nap\u0119dem b\u0119dzie Polski silnik PZL-3 SR z Polskim \u015bmig\u0142em US-130-000. Silnik ten jest tak\u017ce podstawowym zespo\u0142em nap\u0119dowym samolotu rolniczego PZL-106 Kruk. Z samolotu M-18, bez wi\u0119kszych zmian, wykorzystano tyln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba wraz z kabina pilota i jej wyposa\u017ceniem. Wzi\u0119to tak\u017ce usterzenie, tylny zesp\u00f3\u0142 podwozia, zewn\u0119trze cz\u0119\u015bci skrzyde\u0142. Wykorzystano tak\u017ce elementy \u0142o\u017ca silnika, zbiornik na chemikalia, okucia, instalacje hydrauliczn\u0105 i elektryczn\u0105. Wykorzystano tak\u017ce aparatur\u0119 do opylania i oprysku. W efekcie samolot M-21 odznacza si\u0119 bardzo wyskoki stopniem unifikacji, wynosz\u0105cym blisko 70 %. Niesie to spore korzy\u015bci, a w\u015br\u00f3d nich; skr\u00f3cenie czasu projektowania, mniejszy zakres bada\u0144, mniejsza ilo\u015b\u0107 nowej dokumentacji, ta\u0144sza produkcja i eksploatacja. S\u0105 jednak pewne wady; wi\u0119ksza masa w\u0142asna samolotu, pogorszone osi\u0105gi, wi\u0119ksze obci\u0105\u017cenia. Jednak te wady nie wp\u0142ywaj\u0105 znacz\u0105co na ca\u0142o\u015b\u0107 programu i samolot jest w pe\u0142ni konkurencyjny z maszynami tej samej wielko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Dokumentacje samolotu uko\u0144czono w czerwcu 1980 roku. Zbudowano dwa prototypy. Pierwszy lot wykonano w dniu 18 czerwca 1982 roku. Za sterami siedzia\u0142 szef pilot\u00f3w PZL Mielec in\u017cynier Tadeusz Paku\u0142a. Samolot pocz\u0105tkowo mia\u0142 silnik PZL-3 S, a nast\u0119pnie PZL-3 SR (441 kW, 600 KM). Drugi prototyp oblatano w marcu 1985 roku, SP-PDN i by\u0142 to ostatni prototyp.<\/p>\n\n\n\n Samolot przechodzi\u0142 testy w Polsce i Jugos\u0142awii (1986-1987). Wyniki test\u00f3w potwierdzi\u0142y, i\u017c maszyna M-21 jest ekonomiczniejsza od M-18 na uprawach o powierzchni poni\u017cej 50 hektar\u00f3w. Samolot ma mas\u0119 startowa 3 300 kg lub w wersji ograniczonej 3 600 kg. Zabiera 800-1100 kg chemikali\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W czerwcu 1985 roku, samolot otrzyma\u0142 \u015bwiadectwo typu tymczasowe (bez przeprowadzonych pr\u00f3b korkoci\u0105g\u00f3w). Samolotem zainteresowa\u0142y si\u0119 takie kraje jak; Nikaragua, Jugos\u0142awia i Bu\u0142garia.<\/p>\n\n\n\n Dane T-T samolotu PZL M-21 Dromader Mini; wymiary rozpi\u0119to\u015b\u0107 14,51, d\u0142ugo\u015b\u0107 9,48 m, wysoko\u015b\u0107 3,82 m, powierzchnia no\u015bna 38,0 m2. Samolot ma mas\u0119 startowa 3 300 kg lub w wersji ograniczonej 3 600 kg. Zabiera 800-1100 kg chemikali\u00f3w. Samolot ma 70 % cz\u0119\u015bci i podzespo\u0142\u00f3w z samolotu M-18.<\/p>\n\n\n\n Samolot PZL M-21 nie wszed\u0142 do produkcji seryjnej. Jednym z powod\u00f3w by\u0142y przemiany spo\u0142eczno-gospodarcze w Rzeczypospolitej po 1989 roku i likwidacja Polskie Przemys\u0142u Lotniczego. Ale by\u0142 tak\u017ce inny pow\u00f3d. Samolot PZL M-21 Dromader Mini konkurowa\u0142 z inn\u0105 Polska konstrukcj\u0105, PZL-106 Kruk.<\/p>\n\n\n\n Samolot jest zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym, jednosilnikowy dolnop\u0142at ze sta\u0142ym podwoziem. Za\u0142oga; 1 pilot. Resurs samolotu (z ko\u0144cem 80-lat) wynosi\u0142 6 000 godzin, co by\u0142o doskona\u0142ym wynikiem. Dopuszczalne przeci\u0105\u017cenia konstrukcji; +3,5 g, -1,4 g. Konstrukcja metalowa. Konstrukcja M-21 w 70 % jest zunifikowana z konstrukcja M-18.<\/p>\n\n\n\n Skrzyd\u0142o ma profil NACA 4416 przy kad\u0142ubie i NACA 4412 na ko\u0144cu skrzyd\u0142a. Skrzyd\u0142a sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci; centrop\u0142ata i dw\u00f3ch doczepianych skrzyde\u0142. Konstrukcja centrop\u0142ata jest jedno-d\u017awigarowa. Dodatkowo jest tylna \u015bciank\u0105 si\u0142owa, dlatego czasami mo\u017cna spotka\u0107 okre\u015blenie \u2013 konstrukcja z d\u017awigarem pomocniczym lub dwud\u017awigarowa. Pokrycie centrop\u0142ata wykonano z blachy duraluminiowej o grubo\u015bci od 0,5 mm do 1,5 mm. W por\u00f3wnaniu do M-18, w M-21 centrop\u0142at pozbawiono klap. Zewn\u0119trzne cz\u0119\u015bci skrzyde\u0142 wykonano w identycznej technologii jak centrop\u0142at. Zamontowane s\u0105 pod niewielkim wznosem, dla odsuni\u0119cia ko\u0144c\u00f3w p\u0142ata od ziemi. Na sp\u0142ywie zewn\u0119trznych cz\u0119\u015bci skrzyde\u0142 zamontowano par\u0119 klap i lotki. Mi\u0119dzy d\u017awigarem g\u0142\u00f3wnym, a pomocniczym, w cz\u0119\u015bciach zewn\u0119trznych p\u0142ata, umieszczono zbiorniki paliwa o pojemno\u015bci 2 x 200 litr\u00f3w. Wszystkie klapy i lotki wykonano z metalu (stopy aluminium). Konstrukcja d\u017awigarowo-\u017ceberkowa, kryta blach\u0105. Zawieszenie lotek na \u0142o\u017cyskach kulkowych.<\/p>\n\n\n\n Kad\u0142ub samolotu stanowi kratownica, kt\u00f3ra jest wykonana z rur stali chromowo-molibdenianowej, \u0142\u0105czonych metod\u0105 spawania elektrycznego w os\u0142onie argonu. Kratownica z zewn\u0105trz jest zabezpieczona emaliami epoksydowymi. Wewn\u0119trzne zabezpieczenie przed korozj\u0105 zosta\u0142o wykonane przy pomocy oleju. Pokrycie wykonano z blach duraluminiowych. Z przodu kratownicy na sta\u0142e zamontowano przegrod\u0119 wykonan\u0105 z ognioodpornej blach (stal \u017caroodporna). Do niej jest mocowane \u0142o\u017ce silnika.<\/p>\n\n\n\n Laminowany zbiornik montowany jest w przedniej cz\u0119\u015bci kratownicy, za pomoc\u0105 sze\u015bciu oku\u0107. Kratownica posiada w dolnej cz\u0119\u015bci kolejne osiem oku\u0107 mocuj\u0105cych centrop\u0142at. Szkielet kabiny jest integralna cz\u0119\u015bci\u0105 kratownicy. Zosta\u0142 przetestowany pod k\u0105tem ewentualnego kapota\u017cu. Kabina mie\u015bci pilota i niewielki baga\u017cnik. Oszklenie kabiny szk\u0142em organicznym. Wiatrochron z\u0142o\u017cony z trzech okiem. Przednie s\u0142upki zaopatrzono w gilotyny, dla ewentualnego zerwania linii napowietrznej elektrycznej lub telefonicznej. Kabina jest zaopatrzona w drzwi wej\u015bciowe, zar\u00f3wno na prawej jak i lewej burcie. Drzwi otwieraj\u0105 si\u0119 na zewn\u0105trz, do do\u0142u. W razie sytuacji awaryjnej jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 awaryjnego zrzutu drzwi. Tylna cz\u0119\u015b\u0107 kratownicy ma okucia do mocowania podwozia ogonowego i usterzenia. Pokrycie kad\u0142uba jest mocowane do kratownicy g\u0142\u00f3wnie za pomoc\u0105 szybko z\u0142\u0105cznych zamk\u00f3w, wkr\u0119towych zamk\u00f3w i niewielkiej liczby wkr\u0119t\u00f3w i \u015brub. Po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi blachami s\u0105 uszczelnione uszczelkami i innymi masami uszczelniaj\u0105cymi.<\/p>\n\n\n\n Usterzenie klasyczne z podzia\u0142em na stery i stateczniki. Ca\u0142kowicie metalowe. Stery wywa\u017cone masowo i aerodynamicznie. Zawieszone na \u0142o\u017cyskach kulkowych. Ster poziomy zaopatrzono w dwie klapki wywa\u017caj\u0105ce. Poruszane elektrycznie z kabiny pilota. Konstrukcja wszystkich zespo\u0142\u00f3w jest d\u017awigarowo-\u017ceberkowa. Pokrycie g\u0142adkie lub \u017c\u0142obkowane. Na szczycie usterzenia pionowego umieszczono okucie dla linki \u0142\u0105cz\u0105cej z dachem kabiny. Jest to ochrona przed przewodami energetycznymi i telefonicznymi.<\/p>\n\n\n\n Podwozie tr\u00f3jpodporowe, z ko\u0142em ogonowym, sta\u0142e. Podwozie g\u0142\u00f3wne jest odmiennej konstrukcji ni\u017c w M-18. Jest mocowane do centrop\u0142ata niemal pod kad\u0142ubem, przez co jego rozstaw jest mniejszy. Opony podwozia g\u0142\u00f3wnego; 800 x 260 mm. Opona ko\u0142a ogonowego 360 x 150 mm lub 380 x 150 mm. Amortyzatory olejowo-powietrzne. Hamulce hydrauliczne, tarczowe, uruchamiane peda\u0142ami z kabiny pilota. Hamulce te pe\u0142ni\u0105 tak\u017ce funkcje hamulca postojowego. Ko\u0142o ogonowe jest samonastawne, ale tak\u017ce wyposa\u017cone w p\u0142ytk\u0119 ustalaj\u0105c\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017cemy zablokowa\u0107 ko\u0142o w pozycji neutralnej, z kabiny pilota.<\/p>\n\n\n\n Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy to silnik PZL-3 SR o mocy 1 x 448-544 kW (1 x 600 hp). Jest to 7-cylindrowy, gwiazdowy silnik, ch\u0142odzony powietrzem. Poprzez reduktor nap\u0119dza 3-\u0142opatowe lub 4-\u0142opatowe \u015bmig\u0142o, kt\u00f3rego \u0142opaty s\u0105 metalowe.<\/p>\n\n\n\n Zbiornik chemikali\u00f3w mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107, jako dodatkowy zbiornik paliwa. Wymaga to, co prawda, umycia zbiornika oraz zamontowania przygotowanych ju\u017c przewod\u00f3w paliwowych.<\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad sterowania z\u0142o\u017cony g\u0142\u00f3wnie ze sztywnych dr\u0105\u017ck\u00f3w i arens\u00f3w (linek w pancerzu dwustronnego dzia\u0142ania, tak jak linki przerzutek w rowerze). Klapy zaskrzyd\u0142owe poruszane hydraulicznie. Instalacja hydrauliczna o ci\u015bnieniu roboczym 10-15 MPa. Wychyla klapy, hamuje ko\u0142ami i wiatrakiem pompy chemikali\u00f3w. Instalacja elektryczna o napi\u0119ciu 24 V. \u0179r\u00f3d\u0142em pr\u0105du jest alternator 50A\/24 V i akumulator 24 V\/24 Ah. Samolot posiada podstawowe przyrz\u0105dy pilota\u017cowe; sztuczny horyzont, \u017cyrobusol\u0119, wska\u017anik VOR, radiostacja UKF RS-6102. Mo\u017cliwy jest monta\u017c innych przyrz\u0105d\u00f3w w zale\u017cno\u015bci od \u017cycze\u0144 zamawiaj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n Zbiornik chemikali\u00f3w przeznaczony jest dla \u015brodk\u00f3w sypkich (proszek, granulki) lub cieczy. Zbiornik ma pojemno\u015b\u0107 1 700 litr\u00f3w. Zbiornik wa\u017cy oko\u0142o 100 kg. Kszta\u0142tem przypomina piramid\u0119 ustawion\u0105 szczytem w d\u00f3\u0142. Ma p\u0142aszcz wykonany z laminatu szklanego. Zbiornik jest wzmocniony dwiema wtopionymi listwami stalowymi. Zbiornik po\u0142\u0105czony jest z kratownic\u0105 za pomoc\u0105 sze\u015bciu oku\u0107. Otw\u00f3r zasypowy umieszczono w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci w postaci w\u0142azu otwieranego na zewn\u0105trz. Po zamkni\u0119ciu w\u0142azu trzymaj\u0105 go zamki zatrzaskowe. W\u0142az jest na tyle du\u017cy, aby wszed\u0142 do \u015brodka pracownik celem dokonania napraw. We wn\u0119trzu znajduj\u0105 si\u0119 dwie przegrody utrudniaj\u0105ce swobodne przelewanie si\u0119 cieczy. Na zbiorniku umieszczono trzy skale poziomu, kt\u00f3re s\u0105 widoczne z zewn\u0105trz i z kabiny pilota. D\u00f3\u0142 zbiornika to kosz wysypowy, wykonany g\u0142\u00f3wnie z blachy nierdzewnej. W koszu umieszczono mieszalnik, kt\u00f3ry miesza i rozprowadza substancje chemiczne. W jego bocznych \u015bcianach umieszczono klapki, kt\u00f3re s\u0105 regulowane i w ten spos\u00f3b reguluje si\u0119 ilo\u015b\u0107 dozowanych \u015brodk\u00f3w. Czas pracy 3,6 godziny.<\/p>\n\n\n\n Poza tym, na samolocie mo\u017cna zastosowa\u0107 ta sam\u0105 aparatur\u0119 do opylania, oprysku i mg\u0142awienia co na samolocie M-18 i PZL-106 Kruk.<\/p>\n\n\n\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 14,51 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 9,48 m. Wysoko\u015b\u0107 3,82 m. Masa ca\u0142kowita 3 300 kg. Masa maksymalna 3 600 kg. Masa \u0142adunku 900 kg. Zapas paliwa 404 litry. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 230 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 robocza 155-180 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 227 km\/h. Zasi\u0119g maksymalny 700 km. Czas pracy 3,6 h z 30 min rezerw\u0105. Pu\u0142ap 4 000 m. Rozbieg 470 m (na 15 m). Dobieg przy l\u0105dowaniu 550 m (z 15 m). Za\u0142oga 1 pilot.<\/p>\n\n\n\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mielec 2013-10-01 PZL WSK Mielec PZL M-21 Dromader Mini. 261b Rozdzia\u0142 1982-06-18 Historia PZL M-21 Dromader Mini. Samolot PZL M-21 Dromader Mini to maszyna rolniczo – ga\u015bnicza. Zbudowano tylko dwa prototypy. Du\u017ce zainteresowanie oraz powodzenie rynkowe, jakim cieszy\u0142 si\u0119 samolot rolniczo-po\u017carniczy PZL M-18 Dromader sk\u0142oni\u0142o WSK PZL Mielec do poszerzenia oferty. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w zainteresowanych M-18 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7334,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7331","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7336,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7331\/revisions\/7336"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7334"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/PZL-M-21-Dromader-Mini.-2025-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x767.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/PZL-M-21-Dromader-Mini.-2025-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x766.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/PZL-M-21-Dromader-Mini.-2025-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman03-1024x765.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/PZL-M-21-Dromader-Mini.-2025-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman04-1024x637.png\")
Historia PZL M-21 Dromader Mini.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Konstrukcja PZL M-21.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dane T-T PZL M-21 Dromader Mini:<\/strong><\/h2>\n\n\n\n