{"id":7321,"date":"2025-07-03T16:48:16","date_gmt":"2025-07-03T14:48:16","guid":{"rendered":"https:\/\/polot.net\/?p=7321"},"modified":"2025-07-03T16:48:41","modified_gmt":"2025-07-03T14:48:41","slug":"pzl-i-22-m-93-k-iryda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=7321&lang=pl","title":{"rendered":"PZL I-22 M-93 K Iryda"},"content":{"rendered":"\n

Krak\u00f3w 2007-12-20<\/p>\n\n\n\n

PZL I-22 M-93 K Iryda<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Muzeum Lotnictwa Polskiego. Krak\u00f3w – Czy\u017cyny. 2008 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"
PZL I-22 Iryda M-93 K nb 0305 Czy\u017cyny 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
PZL I-22 Iryda M-93 K nb 0305 Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
PZL I-22 Iryda M-93 K nb 0305 Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
PZL I-22 Iryda M-93 K nb 0305 Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
PZL I-22 Iryda M-93 K nb 0305 Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W listopadzie 2008 roku, do Muzeum Lotnictwa w Krakowie przywieziono na samochodzie ci\u0119\u017carowym samolot \u201eGwiezdny wojownik\u201d. Jak napisano w prasie \u2013 z ziemi w\u0142oskiej do Polski. A tak dok\u0142adnie, to muzeum w Krakowie wzbogaci\u0142o si\u0119 o nowy my\u015bliwiec Lockheed F-104 Starfighter. Egzemplarz budowany by\u0142 na podstawie licencji we W\u0142oszech i tam eksploatowany. Dostarczenie samolotu og\u0142oszono wszem i wobec, w prasie, radiu, telewizji i internecie. Kilkunastu reporter\u00f3w zrobi\u0142o dziesi\u0105tki zdj\u0119\u0107 i nakr\u0119cono kilka film\u00f3w. W przeci\u0105gu kilkunastu dni samolot zmontowano, aby m\u00f3g\u0142 zaprezentowa\u0107 si\u0119 w pe\u0142nej krasie.<\/p>\n\n\n\n

Pewnie ten szum by\u0142 dobry, bo to cenny eksponat. Gdyby nie to, \u017ce w tym samym niemal czasie, do tego samego muzeum przywieziono jeszcze cenniejszy dla Polak\u00f3w eksponat. Na wskro\u015b Polski, a dodatkowo wci\u0105\u017c wzbudzaj\u0105cy wiele emocji. Mowa o samolocie PZL I-22 M-93 K Iryda nb 0305. Na przybycie tego samolotu nie przyszed\u0142 nawet pies z kulaw\u0105 nog\u0105. Daremnie by\u0142o szuka\u0107 jakiejkolwiek informacji, nawet w prasie fachowej, czy na stronach internetowych. Postawiono go na uboczu. Obok po\u0142o\u017cono skrzyd\u0142a i usterzenie.<\/p>\n\n\n\n

Jak wida\u0107 i za \u017cycia i po \u015bmierci samolot wzbudza ogromne emocje. Dzieli nawet \u015brodowisko lotnicze. W liberalnej prasie w 90-tych latach, nie by\u0142o ani jednego pozytywnego stwierdzenia o tym samolocie. Atakowano go zaciekle.<\/p>\n\n\n\n

Du\u017co rzetelniej spraw\u0119 Programu Iryda przedstawia\u0142a specjalistyczna prasa. Co ciekawe argumenty przeciwnik\u00f3w mia\u0142y si\u0119 nijak do rzeczywisto\u015bci, co wielokrotnie udowadniali konstruktorzy tej maszyny.<\/p>\n\n\n\n

PZL I-22 Iryda, jak ka\u017cdy samolot mia\u0142 zalety i wady. Wspomnimy tu o paru wadach, aby udowodni\u0107, \u017ce to niemal cud, i\u017c ta maszyna powsta\u0142a. Pierwsze wady powsta\u0142y podczas zamys\u0142u zbudowania tej maszyny w 70-tych latach. Troch\u0119 przesadzono, bo MON chcia\u0142o samolotu podd\u017awi\u0119kowego, o mo\u017cliwo\u015bciach bojowych F-16, zbudowanego si\u0142ami przemys\u0142u Polskiego i RWPG. Co by\u0142o niewykonalne. Wspomnimy, \u017ce samolot mia\u0142 posiada\u0107; stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105, platform\u0119 bezw\u0142adno\u015bciow\u0105, wielolufowe dzia\u0142ko. A to wszystko przy odg\u00f3rnie narzuconym zespole nap\u0119dowym. Do tak szerokich mo\u017cliwo\u015bci bojowych Irydzie zawsze brakowa\u0142oby mocy. Nast\u0119pny b\u0142\u0105d pope\u0142niono przy opracowaniu WTT. Niekt\u00f3re parametry w nich wyszczeg\u00f3lnione by\u0142y sprzeczne ze sob\u0105. Nawet amerykanie by nie zbudowali samolotu dok\u0142adnie z takimi WTT. W 80-tych latach, przy nakazowo-rozdzielczej gospodarce i chronicznym nie dofinansowaniu, musia\u0142y wyst\u0119powa\u0107 op\u00f3\u017anienia. Skostnia\u0142y i nie reformowalny system oraz kilkakrotne zmiany os\u00f3b odpowiedzialnych za poszczeg\u00f3lne etapy, nie sprzyja\u0142 post\u0119pom prac nad Programem. Program i sam samolot w swojej karierze by\u0142 trzynastokrotnie ( 13 razy ) pod lup\u0105 r\u00f3\u017cnych komisji i instytucji i \u017cadna z nich nie nakaza\u0142a przerwania dalszych prac. Nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c dw\u00f3ch komisji powypadkowych ( 1987 rok i 1996 rok ). To prawda, \u017ce wydarzy\u0142y si\u0119 dwie katastrofy i trzy osoby straci\u0142y \u017cycie. Cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci! Ale \u017cadna z nich nie by\u0142a spowodowana konstrukcj\u0105, czy nieprawid\u0142ow\u0105 obs\u0142ug\u0105 samolotu.<\/p>\n\n\n\n

W 1992 roku, samolot PZL I-22 Iryda wprowadzono do pr\u00f3bnej eksploatacji. Niestety by\u0142y to wersje ze s\u0142abszym nap\u0119dem. Wersj\u0105 do przyj\u0119cia przez wojsko by\u0142a wersja M-93 K. Wyposa\u017cona w silniki K-15 o ci\u0105gu 2 x 1 500 kG, czyli 50 % wi\u0119cej ni\u017c ta wersja pr\u00f3bnie eksploatowana. Oraz awionika francuskiej firmy Sagem z GPS z 1994 roku, dzi\u0119ki kt\u00f3rej, w tym czasie samolot mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci bojowe wi\u0119ksze ni\u017c jakikolwiek samolot w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Program Polskiego samolotu kosztowa\u0142 od 1978 roku, czyli w ci\u0105gu oko\u0142o 20 lat, wed\u0142ug ro\u017cnych szacunk\u00f3w, wynosi\u0142 od 600 mln z\u0142 do 500 mln dolar\u00f3w, \u015brednio podawane jest 300 mln dolar\u00f3w, czyli 1,2 mld z\u0142, cho\u0107 liczb\u0119 t\u0119 trzeba uzna\u0107 za przybli\u017con\u0105. Nale\u017cy si\u0119 jednak\u017ce zgodzi\u0107 z opiniami, \u017ce w por\u00f3wnaniu do zagranicznych program\u00f3w odrzutowych samolot\u00f3w szkolno-bojowych doprowadzonych do tego etapu, na jakim projekt Irydy zako\u0144czono, by\u0142a to niska kwota. Pami\u0119tajmy tak\u017ce o ewentualnych obcych odbiorcach, na przyk\u0142ad Indie.<\/p>\n\n\n\n

Program upad\u0142 dlatego, \u017ce znani z nazwiska wa\u017cni Polscy politycy nie chcieli Polskiego samolotu. Najpierw blokowali dop\u0142yw funduszy, a nast\u0119pnie systematycznie likwidowali Polski Przemys\u0142 Lotniczy. \u201eBohaterska\u201d okaza\u0142a si\u0119 partia Platforma Obywatelska, kt\u00f3ra dokona\u0142a pogrzebu Irydy.<\/p>\n\n\n\n

My zawsze b\u0119dziemy bronili dobrego imienia Polskich konstruktor\u00f3w i robotnik\u00f3w. Dobrze znaj\u0105cych sw\u00f3j fach. W wi\u0119kszo\u015bci uczciwych i rzetelnych. Nie musimy si\u0119 wstydzi\u0107 tej konstrukcji. Ju\u017c za kilka lat b\u0119dziemy j\u0105 tak samo wspomina\u0107 jak TS-16 Grot, M-16 i inne.<\/p>\n\n\n\n

Dostarczony do Czy\u017cyn samolot to egzemplarz M-93 K nr 1 AN 003-05. Rok budowy 1995 rok. Nie uko\u0144czony i nie oblatany. Jest to 22 egzemplarz samolotu I-22 i jednocze\u015bnie przedostatni. By\u0142 w ostatniej fazie monta\u017cu. Do jego nap\u0119du mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 silniki PZL K-15. Mia\u0142 mie\u0107 zamontowane fotele wyrzucane Martin-Baker PL 10 R klasy 0-0. Niestety dla samolotu przewidziano star\u0105 awionik\u0119, t\u0119 z ko\u0144ca 80-tych lat. Samolot zosta\u0142 pomalowany i otrzyma\u0142 niemal wszystkie etykiety eksploatacyjne. Na kad\u0142ub naniesiono god\u0142o 58 Lotniczego Pu\u0142ku Szkolnego w D\u0119blinie. Brak finansowania uniemo\u017cliwi\u0142 uko\u0144czenie samolotu. Nast\u0119pnie samolot nale\u017ca\u0142 do grupy przewidzianej do modernizacji i wdro\u017cenia do Lotnictwa MW, co nigdy nie nast\u0105pi\u0142o. I wreszcie w 2008 roku, trafi\u0142 do Muzeum w Czy\u017cynach.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi kto\u015b ma takie same zdanie jak nasze to si\u0119 cieszymy. Je\u017celi za\u015b ma zdanie odmienne, to tym bardziej si\u0119 cieszymy. Dlatego, \u017ce nie chcemy by\u0107 po stronie tych, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie lub nie \u015bwiadomie, niszczyli Polski Przemys\u0142 Lotniczy.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krak\u00f3w 2007-12-20 PZL I-22 M-93 K Iryda Muzeum Lotnictwa Polskiego. Krak\u00f3w – Czy\u017cyny. 2008 rok. W listopadzie 2008 roku, do Muzeum Lotnictwa w Krakowie przywieziono na samochodzie ci\u0119\u017carowym samolot \u201eGwiezdny wojownik\u201d. Jak napisano w prasie \u2013 z ziemi w\u0142oskiej do Polski. A tak dok\u0142adnie, to muzeum w Krakowie wzbogaci\u0142o si\u0119 o nowy my\u015bliwiec Lockheed F-104 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7324,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7321"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7328,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7321\/revisions\/7328"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}