OKB Suchoj Su-20. Polska. Historia<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwsko-bombowy, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Pierwszy tego typu samolot w Wojsku Polskim.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Suchoj-Su-20-nb-4242.-Czyzyny-2007-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x575.png\")
Suchoj Su-20 nb 4242. 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Suchoj-Su-20-nb-6265.-2012-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x547.png\")
Suchoj Su-20 nb 6265. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Suchoj-Su-20-nb-7125.-2012-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman-1024x567.png\")
Suchoj Su-20 nb 7125. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nZmienna geometria skrzyde\u0142.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZanim rozpoczniemy omawianie samolotu Su-20 (Su-17) przenie\u015bmy si\u0119 na s\u0142ynn\u0105 defilad\u0119 w Domadiedowie, w Moskwie, w dniu 1967-07-09. Defilada by\u0142a s\u0142ynna, bo w tym roku min\u0119\u0142a 50-rocznica rewolucji komunistycznej.<\/p>\n\n\n\n
… Kolejne trzy startuj\u0105ce samoloty ustawiono w jedn\u0105 kolejk\u0119, ze stopniowaniem atrakcyjno\u015bci. Najpierw na znanym nam ju\u017c Su-7 BM startuje pilot W. Kri\u017canowski. Za nim pilot A. Po\u0142taranow, na Su-7 BK\u0141. Tym razem z przyspieszaczami startowymi na paliwo sta\u0142e, dzi\u0119ki kt\u00f3rym rozbieg by\u0142 znacznie kr\u00f3tszy. Jako trzeci startuje inny samolot z rodziny Su-7. Za starami zasiada pilot Je. K. Kukuszew. Start jest r\u00f3wnie kr\u00f3tki jak poprzednio, lecz nie wida\u0107 \u017cadnych dodatkowych silnik\u00f3w. Dopiero w powietrzu widzowie dostrzegaj\u0105, \u017ce samolot ma niezwyk\u0142e skrzyd\u0142a. Ich ko\u0144c\u00f3wki s\u0105 ruchome. Podczas startu by\u0142y szeroko roz\u0142o\u017cone. W locie pilot kilkakrotnie zmienia geometrie skrzyde\u0142, a nast\u0119pnie l\u0105duje. Komentator pokaz\u00f3w poinformowa\u0142, \u017ce jest to pierwszy sowiecki samolot o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Dopiero po pewnym czasie dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce by\u0142 to samolot nosz\u0105cy oznaczenie S-22 I, inaczej Su-7 IG (izmieniajemaja geometrija).<\/p>\n\n\n\n
Z pocz\u0105tkiem 60-lat w OKB Suchoja przyst\u0105piono z w\u0142asnej inicjatywy do prac studyjnych nad zmienn\u0105 geometri\u0105 skrzyde\u0142. Prace posuwa\u0142y si\u0119 jednak stosunkowo wolno. Na prze\u0142omie 1964 i 1965 roku, wywiad sowiecki zacz\u0105\u0142 dostarcza\u0107 informacje o nowym ameryka\u0144skim samolocie TFX (F-111). Amerykanie, w tym czasie, mieli ju\u017c spore do\u015bwiadczenia w budowie samolot\u00f3w o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Przypomnijmy; X-5 oraz Grumman XF-10 F-1 Jaguar, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 wprowadzony do uzbrojenia. W\u00f3wczas to w\u0142adze sowieckie zdecydowa\u0142y si\u0119 na finansowanie tego kierunku prac w OKB Suchoj i zleci\u0142y podj\u0119cie r\u00f3wnolegle prac w OKB Mikojana i Guriewicza nad samolotem MiG-23.<\/p>\n\n\n\n
W OKB Suchoj po analizie zdecydowano si\u0119 na zastosowanie zmiennej geometrii w konstrukcji Su-7, inaczej oznaczony S-22. By\u0142o to podyktowane specyfik\u0105 dzia\u0142a\u0144 lotnictwa my\u015bliwsko-bombowego. Stwierdzono, \u017ce istnieje potrzeba poprawienia charakterystyk lotnych przy ma\u0142ej pr\u0119dko\u015bci. Na marginesie nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce Suchoj nie widzia\u0142 konieczno\u015bci wprowadzania zmiennej geometrii w samolotach my\u015bliwskich i jak si\u0119 okaza\u0142o mia\u0142 racj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142ania posz\u0142y w kierunku przebudowy samego skrzyd\u0142a, bez zmiany jego lokalizacji wobec kad\u0142uba. W maju 1965 roku, Pawe\u0142 Osipowicz Suchoj, razem z naczelnikiem brygady projekt\u00f3w biura, A. M. Poliakowym, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z CAGI, gdzie prace prowadzi\u0142 P. P. Krasilszczikow, przedstawili koncepcj\u0119 skrzyd\u0142a. Podzielono je na dwie cz\u0119\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 przy kad\u0142ubie pozosta\u0142a nieruchoma. Pozwoli\u0142o to na; pozostawienie podwozia g\u0142\u00f3wnego bez wi\u0119kszych zmian, uzbrojenia strzeleckiego i w\u0119z\u0142\u00f3w uzbrojenia w dotychczasowym miejscu. Pozostawienie znacznej nieruchomej cz\u0119\u015bci skrzyde\u0142 mia\u0142o jeszcze i t\u0119 zalet\u0119, \u017ce przemieszczenie \u015brodka parcia by\u0142o niewielkie i w zakresie ca\u0142ej zmiany k\u0105ta skosu wynosi\u0142o zaledwie 2 % \u015aCA. Ruchoma cz\u0119\u015b\u0107 skrzyde\u0142 otrzyma\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 4 m. Wyposa\u017cono j\u0105 opr\u00f3cz lotek tak\u017ce w klapy, kt\u00f3re mo\u017cna u\u017cy\u0107 tylko przy minimalnym skosie skrzyde\u0142. Na kraw\u0119dzi natarcia zamontowano wysuwane sloty (klapy przednie), co zaowocowa\u0142o popraw\u0105 manewrowo\u015bci samolotu, drog\u0105 zwi\u0119kszenia dopuszczalnych k\u0105t\u00f3w natarcia z 17 stopni do 22 stopni. Wygospodarowano tam tak\u017ce miejsce na wewn\u0119trzne zbiorniki paliwa. Zmiana k\u0105ta skosu skrzyde\u0142 odbywa si\u0119 w zakresie od 30 stopni do 63 stopni.<\/p>\n\n\n\n
Wzrost masy p\u0142ata o 400 kg i mniejsza ilo\u015b\u0107 integralnego paliwa w skrzyd\u0142ach wykazywa\u0142yby, \u017ce zasi\u0119g ulegnie zmniejszeniu. Jednak badania tunelowe skrzyd\u0142a pokaza\u0142y, \u017ce w po\u0142o\u017ceniach po\u015brednich, zbli\u017conych do 45 stopni zasi\u0119g ulegnie nawet pewnemu powi\u0119kszeniu. By\u0142 to impuls do wprowadzenia p\u0142ynnej zmiany k\u0105ta skosu, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zatrzymania w dowolnym miejscu.<\/p>\n\n\n\n
Skrzyd\u0142a przemieszczane s\u0105 przy pomocy dw\u00f3ch niezale\u017cnych instalacji hydraulicznych po\u0142\u0105czonych synchronizatorem. Awaria jednej instalacji powoduje tylko zmniejszenie pr\u0119dko\u015bci obrotu.<\/p>\n\n\n\n
S-22 I inaczej Su-7 IG. 1966 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nPrace nad S-22 I inaczej Su-7 IG ( izmieniajemaja geometrija ), ruszy\u0142y pe\u0142n\u0105 par\u0105 w maju 1965 roku. Na czele zespo\u0142u stan\u0105\u0142 Nikoja\u0142 Gieorgijewicz Zyrin. Za punk wyj\u015bcia wybrano egzemplarz Su-7 BM wykorzystywany do tej pory w biurze do lot\u00f3w testowych. Ty\u0142 kad\u0142uba pochodzi\u0142 od Su-7 BK\u0141 i na takiej hybrydzie zamontowano nowy p\u0142at.<\/p>\n\n\n\n
Przebudowa trwa\u0142a w okresie od stycznia do lipca 1966 roku. Po naziemnych pr\u00f3bach, rada merytoryczna LII MAP pod przewodnictwem M. A. Ga\u0142\u0142aja wyda\u0142a zgod\u0119 na pierwszy lot. Pierwszy lot S-22 I (Su-7 IG) wykona\u0142 W\u0142adimir S. Iliuszyn w dniu 1966-08-02. W ten spos\u00f3b statek powietrzny sta\u0142 si\u0119 pierwszym sowieckim samolotem, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Ju\u017c w pierwszym locie pilot dokona\u0142 zmiany geometrii. Pilot stwierdzi\u0142 nieznaczny moment na nurkowanie lub wznoszenie, likwidowano niewielkimi ruchami dr\u0105\u017cka sterowego. Po 20 minutach, maszyna bezproblemowo wyl\u0105dowa\u0142 w \u017bukowskim. Na samolocie latano bardzo intensywnie i bezproblemowo. Testy wykaza\u0142y znaczn\u0105 popraw\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci w lotach na ma\u0142ych pr\u0119dko\u015bciach i wysoko\u015bciach oraz nie pogorszenie w\u0142asno\u015bci w lotach na du\u017cych pr\u0119dko\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
W wyniku wojny w Wietnamie do CCCP trafi\u0142o wiele podzespo\u0142\u00f3w silnik\u00f3w General Electric J 79. Sowieci postanowili to wykorzysta\u0107 i stworzy\u0107 silnik umo\u017cliwiaj\u0105cy skokowy wzrost parametr\u00f3w lotniczych sowieckich samolot\u00f3w bojowych, mi\u0119dzy innymi samolotu Su-17. Prace nad silnikiem oznaczonym AL-21 F prowadzi\u0142 in\u017cynier A. M. Lulka od 1965 roku. Wyj\u015bciowy model silnika mia\u0142 rozwija\u0107 ci\u0105g maksymalny z dopalaniem 1 x 87,25 kN., a jego pierwszy prototyp by\u0142 gotowy do pr\u00f3b w 1966 roku. Od 1968 roku, kolejne silniki AL-21 F trafia\u0142y do prototyp\u00f3w samolot\u00f3w Su-24.<\/p>\n\n\n\n
Nowo\u015bci\u0105 by\u0142y ruchome pierwsze sekcje \u0142opatek kierownic w spr\u0119\u017carce. Do tej pory takie rozwi\u0105zanie w silnikach sowieckich nie by\u0142y stosowane.<\/p>\n\n\n\n
Silnik mia\u0142 kilka wad, dlatego w 1969 roku, podj\u0119to decyzj\u0119 o kompleksowej modernizacji silnika. Prace wykonano do marca 1970 roku. Opracowano silnik AL-21 F 3. Nowy silnik otrzyma\u0142 wi\u0119ksz\u0105 spr\u0119\u017cark\u0119. Zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 niezawodno\u015b\u0107, wyd\u0142u\u017cono resurs i uzyskano ci\u0105g 1 x 76,48 kN, a z dopalaniem 1 x 109,80 kN. Silnik przystosowano do lot\u00f3w na ma\u0142ych wysoko\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
W pierwszym okresie rozwoju i eksploatacji silnika AL-21 F 3 du\u017cym problemem by\u0142y wysokotemperaturowe po\u017cary tytanowe. Ostatecznie, dopiero w 1974 roku, silnik pomy\u015blnie przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe i zosta\u0142 dopuszczony do eksploatacji bez wi\u0119kszych ogranicze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Samolot S-32 M \/ Su-17 M. 1971 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNowy, mniejszy, l\u017cejszy i mocniejszy silnik (nadal jednoprzep\u0142ywowy), spowodowa\u0142 gruntowne przekonstruowanie kad\u0142uba samolotu Su-17. Znikn\u0119\u0142a charakterystyczna talia. \u015arednica kad\u0142uba zmala\u0142a z 1,64 m do 1,55 m. Zmieni\u0142y miejsce chwyty ch\u0142odzenia silnika. Na nowo rozmieszczono luki eksploatacyjne. Instalacja paliwowa ma obj\u0119to\u015b\u0107 3 640 kg nafty lotniczej. Dopracowano synchronizator obrotu skrzyde\u0142, upraszczaj\u0105c jego budow\u0119 poprzez rezygnacj\u0119 z po\u0142\u0105cze\u0144 kardanowych. Silnik pozwoli\u0142 zwi\u0119kszy\u0107 ud\u017awig uzbrojenia do 4 000 kg. Dlatego dodano dwa kolejne punkty mocowania uzbrojenia, pod kad\u0142ubem, o no\u015bno\u015bci po 500 kg. Dla skracania dobiegu samolotu przy l\u0105dowaniu, zastosowano jeden nowy krzy\u017cowy spadochron o powierzchni 25 m2, a pojemnik uleg\u0142 zmniejszeniu.<\/p>\n\n\n\n
Modernizacji uleg\u0142o tak\u017ce wyposa\u017cenie. System bliskiej nawigacji RSBN-2 S zast\u0105piono RSBN-5 S. Nowy radiokompas ARK-15 M. Zestaw anten Pion-GT-32 przeniesiono z g\u00f3ry pod ster kierunku. Wszystkie te zmiany nie spowodowa\u0142y wzrostu masy samolotu, a wr\u0119cz przeciwnie samolot jest l\u017cejszy o 200 kg.<\/p>\n\n\n\n
Po zastosowaniu nowego silnika AL-21 F 3 o ci\u0105gu 1 x 76,48 kN, a z dopalaniem 1 x 109,80 kN, powsta\u0142a nowa wersja samolotu oznaczona S-32 M (S-34). Zbudowano dwa prototypy oznaczone S-32 M-1 i S-32 M-2. Pierwszy prototyp wykona\u0142 pierwszy lot z pilotem Je. S. So\u0142owiew, w grudniu 1971 roku. Prawdopodobnie 5 grudnia 1971 roku. Pr\u00f3by zak\u0142adowe przebieg\u0142y doj\u015b\u0107 szybko i oba samoloty trafi\u0142y na pr\u00f3by pa\u0144stwowe.<\/p>\n\n\n\n
Nowy nap\u0119d znacznie poprawi\u0142 osi\u0105gi samolotu. W por\u00f3wnaniu z Su-7 B, prawie dwukrotnie wzr\u00f3s\u0142 ud\u017awig, osi\u0105gaj\u0105c 4 000 kg, a droga startu i l\u0105dowania zmniejszy\u0142a si\u0119 o po\u0142ow\u0119. W por\u00f3wnaniu do Su-17, zasi\u0119g wzr\u00f3s\u0142 w zale\u017cno\u015bci od wariantu zatankowania w granicach 145-165 %.<\/p>\n\n\n\n
W lipcu 1972 roku, utracono egzemplarz S-32 M-1. Rozbi\u0142 go jeden z pilot\u00f3w wojskowych podczas lotu zapoznawczego. W wojsku samolot oznaczono Su-17 M. Samolot wst\u0119pnie zosta\u0142 przyj\u0119ty na uzbrojenie w 1973 roku, a ostatecznie w listopadzie 1974 roku. Produkcja by\u0142a prowadzona w okresie 1971-1975, w seriach \u201e51-61 i 67-73\u201d. Pierwsze samoloty trafi\u0142y na uzbrojenie w 1972 roku, g\u0142\u00f3wnie do europejskiej cz\u0119\u015bci CCCP, w tym do lotnictwa morskiego. Og\u00f3\u0142em zbudowano 253 maszyny.<\/p>\n\n\n\n
Produkcja Su-17 i Su-17 M przez pewien czas sz\u0142a r\u00f3wnolegle, dlatego niekt\u00f3re zmiany wprowadzano jednocze\u015bnie na jednym i drugim typie. Na przyk\u0142ad, pierwsze Su-17 M nie mia\u0142y drugiej pary kierownic aerodynamicznych na centrop\u0142acie. Awaryjny odbiornik ci\u015bnie\u0144 powietrznych nadal by\u0142 na burcie, a nie na wysi\u0119gniku. Brakowa\u0142o nadajnika k\u0105t\u00f3w natarcia. Podobnie by\u0142o z uzbrojeniem. Zmiany wprowadzono stopniowo, podczas remont\u00f3w. W szczytowym okresie produkcji do uzbrojenia wprowadzono kierowane pociski kierowane przeciwradiolokacyjny Ch-28. Jest to du\u017cy pocisk przenoszony pod kad\u0142ubem na centralnej belce PU-28 S. Wykrycie i wskazanie celu pasywnej g\u0142owicy samonaprowadzaj\u0105cej zapewnia\u0142a aparatura Miete\u0142-A, przenoszona w zasobniku na prawej wewn\u0119trznej belce pod skrzyd\u0142em. Ponadto wprowadzono dodatkowy typ zbiornik\u00f3w paliwowych PTB-800 dla uelastycznienia wariant\u00f3w uzbrojenia. Paliwo mo\u017cna tankowa\u0107 centraln\u0105 gardziel\u0105 na grzbiecie kad\u0142uba.<\/p>\n\n\n\n
Su-7 BMK z p\u0142atem o zmiennej geometrii na eksport. 1973 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nDecyzja o skierowaniu samolotu na eksport nie przysz\u0142a \u0142atwo. Pierwotnie planowano samolot Su-7 BMK wyposa\u017cy\u0107 w zmodyfikowany p\u0142at. Umo\u017cliwi\u0107 mu przenoszenie 4 000 kg \u0142adunku na 8 w\u0119z\u0142ach; dwa pod kad\u0142ubem, sze\u015b\u0107 pod skrzyd\u0142ami. W skrzyd\u0142ach planowano zwi\u0119kszy\u0107 pojemno\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w o 330 kg. Samolot mia\u0142 mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabierania dodatkowych zbiornik\u00f3w, tak\u017ce pod skrzyd\u0142ami. Prawdopodobnie PTB-1500. W 1973 roku, prototyp samolotu zosta\u0142 oblatany przez W. A. Kreczetowa, ale niespodziewanie prace w tym kierunku przerwano.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 (Su-17 MK). 1972 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZgodnie z planami, w lutym 1972 roku, zosta\u0142a zam\u00f3wiona odmiana eksportowa Su-17 M oznaczona Su-17 MK (Kommerczieskij). Prototyp wystartowa\u0142 w dniu 15 grudnia 1972 roku, pilotowany przez A. Isakowa. Samolot w okresie stycze\u0144-grudzie\u0144 1973 roku, pomy\u015blnie przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe i zosta\u0142 skierowany do produkcji seryjnej. Pierwsze dostawy na Bliski Wsch\u00f3d dotar\u0142y ju\u017c w pierwszych miesi\u0105cach 1973 roku, gdy\u017c wojna, nazwana p\u00f3\u017aniej \u201ePa\u017adziernikow\u0105\u201d, zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wielkimi krokami. Produkcja by\u0142a realizowana w okresie 1972-1976 i obj\u0119\u0142a liczb\u0119 136 egzemplarzy, w seriach \u201e62-66 i 74-76\u201d. Samoloty wyeksportowano do Egiptu, Iraku, Polski i Syrii.<\/p>\n\n\n\n
Ze sto\u017cka samolotu znikn\u0119\u0142a aparatura radio-komendowa Delta-N, a zamontowano w jej miejscu radiodalmierz SRD-5 MK, maj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z kierowanymi pociskami sterowanymi na podczerwie\u0144, klasy powietrze-powietrze R-3 \/ R-13 do 4 sztuk na belkach pod skrzyd\u0142ami APU-13 M. Sama aparatura Delta-NG zosta\u0142a umieszczono w gondoli pod prawym wewn\u0119trznym w\u0119z\u0142em. W uzbrojeniu pojawi\u0142y si\u0119 gondole strzeleckie UPK-23-250 z dzia\u0142kiem GSz-23 z zapasem 250 naboi. Z uzbrojenia ca\u0142kowicie wykluczono k.p.r. Ch-28 i n.p.r. S-8 i S-25.<\/p>\n\n\n\n
Zastosowanie bojowe Su-17, Su-20.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZastosowanie bojowe samolot\u00f3w Su-17, Su-20 w znacznym stopniu ogranicza\u0142y warunki pogodowe. Ni\u017csza podstawa chmur lub s\u0142aba widoczno\u015b\u0107 przy bardzo prostym systemie nawigacyjnym cz\u0119sto uniemo\u017cliwia\u0142y wykonanie zadania. Samoloty Su-17 do odmiany Su-17 MK w\u0142\u0105cznie mog\u0142y by\u0107 z pewnym przybli\u017ceniem wprowadzone w rejon celu, ale jego poszukiwanie i atak musia\u0142 by\u0107 wykonany w warunkach widoczno\u015bci wzrokowej.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 R<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW po\u0142owie 70-lat, dla samolot\u00f3w Su-20 (eksportowych) wprowadzono zasobniki rozpoznawcze KKR-1 (kontejner kompleksnoj razwiedki). Zasobnik ma wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,79 m, szeroko\u015b\u0107 0,59 m, wysoko\u015b\u0107 0,58 m, a z belk\u0105 0,715 m, masa 780 kg. Przenoszony jest centralnie pod kad\u0142ubem. Zasobnik umo\u017cliwia fotografowanie pionowe, perspektywiczne i panoramiczne terenu z ma\u0142ych i \u015brednich wysoko\u015bci w warunkach dziennych i z ma\u0142ych wysoko\u015bci, w warunkach nocnych oraz og\u00f3lne rozpoznanie radioelektroniczne z dowolnego pu\u0142apu, o ka\u017cdej porze dnia i nocy w \u201eka\u017cdych warunkach atmosferycznych\u201d. W jego sk\u0142ad wchodzi; aparat fotograficzny AFA-39 (do zdj\u0119\u0107 pionowych i perspektywicznych), PA-1 (panoramicznych), UA-47 (pionowych w nocy), wyrzutnik naboi b\u0142yskowych SFP-2 A, 4 kasety KDF-38 z nabojami b\u0142yskowymi FP-100, blok op\u00f3\u017aniaj\u0105cych impuls\u00f3w BZ s\u0142u\u017c\u0105cy do wytwarzania sygna\u0142\u00f3w na otwarcie migawki aparatu UA-47, stacje rozpoznania elektronicznego SRS-9 Wira\u017c, uk\u0142ad ch\u0142odzenia freonem.<\/p>\n\n\n\n
Samolot Su-20 R z zasobnikiem KKR-1 ma mas\u0119 startow\u0105 15 610 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 w zale\u017cno\u015bci od wysoko\u015bci lotu 1 300 \u2013 1 800 km\/h. Zasi\u0119g na wysoko\u015bci 200 m – 735 km lub z dwoma zbiornikami PTB-1 150 \u2013 1 150 km. Oraz zasi\u0119g na wysoko\u015bci 10 000 m odpowiednio 1 400 km i 2 050 km. Dopuszczalne przeci\u0105\u017cenie samolotu w locie wynosi 5g. W p\u00f3\u017aniejszym czasie zasobnik KKR-1 zacz\u0119to montowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na samolotach Su-22.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 na uzbrojeniu Polskiego Lotnictwa Wojskowego.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZanim om\u00f3wimy Polskie samoloty Su-20, przenie\u015bmy si\u0119 na Plac Defilad w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku.<\/p>\n\n\n\n
…Zebrani wok\u00f3\u0142 Placu Defilad, z okazji komunistycznego \u015bwi\u0119ta 22 Lipca, zwr\u00f3cili w pewnej chwili g\u0142owy w kierunku Ogrodu Saskiego. Na tle b\u0142\u0119kitu nieba pi\u0119\u0107 mikroskopijnych punkcik\u00f3w z sekundy na sekund\u0119 przeistacza\u0142y si\u0119 w charakterystyczne sylwetki. W miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 do stolicy ich pr\u0119dko\u015b\u0107 wzrasta\u0142a. Pi\u0105tka odrzutowc\u00f3w z du\u017cym przyspieszeniem z lotu poziomego wesz\u0142a do lotu pionowego, pozostawiaj\u0105c za sob\u0105 smugi spalin. Nast\u0119pnie zademonstrowano zmian\u0119 geometrii skrzyde\u0142. Te samoloty by\u0142y to pierwsze w Wojsku Polskim my\u015bliwsko-bombowe maszyny o zmiennej geometrii skrzyde\u0142 Su-20. Samoloty te wzbudzi\u0142y du\u017ce zainteresowanie i przynios\u0142y jednocze\u015bnie kolejn\u0105 ewolucj\u0119 w Lotnictwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pokazano tak\u017ce w telewizji, w lipcu 1974 roku, w filmie kr\u00f3tkometra\u017cowym, przedstawiaj\u0105cym przygotowania do lipcowej defilady. Lec\u0105ce w szeregu maszyny demonstrowa\u0142y spos\u00f3b zmiany k\u0105ta skosu skrzyde\u0142. Ju\u017c w\u00f3wczas mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107, \u017ce zmiana k\u0105ta skosu trwa oko\u0142o 15 sekund. Po latach dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce pilotami w tym przelocie byli; kapitan pilot Aleksander Zielenow, porucznik pilot Ignacy Urbaniak, porucznik pilot Jerzy Doliniec, kapitan pilot Mieczys\u0142aw Kafel, kapitan pilot Stanis\u0142aw Walczak oraz jako pilot zapasowy porucznik polot Bogdan Likus.<\/p>\n\n\n\n
Historia zakupu Su-20 dla Polski. Z pocz\u0105tkiem 70-lat Polscy politycy i wojskowi zacz\u0119li poszukiwa\u0107 nast\u0119pcy samolot\u00f3w bombowych I\u0142-28. Ostatnie 6 egzemplarzy bombowc\u00f3w I\u0142-28 skre\u015blono ze stanu w 1979 roku, ale w\u0142a\u015bciwie ca\u0142\u0105 dekad\u0119 samoloty nie stanowi\u0142y ju\u017c \u017cadnej warto\u015bci bojowej. CCCP zaoferowa\u0142 nam samoloty MiG-23 BN lub Su-20. Oba samoloty o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Oferty poddano analizie pod k\u0105tem ich przydatno\u015bci w naszym lotnictwie. \u017baden z zaoferowanych samolot\u00f3w, wed\u0142ug Polskich specjalist\u00f3w nie spe\u0142nia\u0142 naszych wymaga\u0144. Ale innej alternatywy nie by\u0142o. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Su-20, jako maszyn\u0119 ta\u0144sz\u0105 i w znacznym stopniu zbli\u017con\u0105 do u\u017cywanych ju\u017c w Polsce samolot\u00f3w Su-7 r\u00f3\u017cnych odmian.<\/p>\n\n\n\n
Dostawy Su-20 do Polski. W pierwszych dniach 1974 roku, do Krasnodaru wyjecha\u0142a grupa pilot\u00f3w i technik\u00f3w celem przeszkolenia na nowy typ samolotu. W\u015br\u00f3d pilot\u00f3w byli: mjr pilot Maciej Paszkowski \u2013 dow\u00f3dca 7 Pu\u0142ku Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego z Powidza w okresie 1974-1975, podporucznik pilot Bogdan Lis, kapitan Tadeusz Ko\u0142odziejczyk i inni. To oni, jako pierwsi wykonali samodzielne loty na Su-20 w Krasnodarze. Z powodu z\u0142ych warunk\u00f3w pogodowych szkolenie przeci\u0105ga\u0142o si\u0119. W czasie tego szkolenia podczas lotu na Su-20 zgin\u0105\u0142 kpt. pil. Tadeusz Ko\u0142odziejczyk.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze 6 egzemplarzy Su-20 dostarczono Polsce w 1974 roku. W dniu 26 kwietnia 1974 roku, samoloty wyl\u0105dowa\u0142y na lotnisku w Powidzu. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe od 01 do 06, malowane kolorem czerwonym. Oczywi\u015bcie to je pokazano publiczno\u015bci podczas defilady w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku. Pozosta\u0142e samoloty otrzymali\u015bmy dopiero w 1976 roku. \u0141\u0105cznie kupiono 25 egzemplarzy. Nie kupowali\u015bmy wersji szkolno-bojowej, gdy\u017c w tej roli nadal wyst\u0119powa\u0142y Su-7 U.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, jeszcze przed zrealizowaniem zasadniczej dostawy, w dniu 3 lutego 1976 roku, utracono pierwszy samolot Su-20. Samolot otrzyma\u0142 nb 01. Gdyby samolot dotrwa\u0142 do zmian numer\u00f3w burtowych otrzyma\u0142by nb 4241. Strata bolesna, poniewa\u017c zgin\u0105\u0142 kolejny lotnik, mjr (kpt.) pil. Jerzy Doliniec. Katastrofa nast\u0105pi\u0142a ko\u0142o miejscowo\u015bci Kazimierz Biskupi. Przyczyn\u0105 by\u0142a usterka techniczna sprz\u0119tu. Nast\u0105pi\u0142a awaria silnika, kt\u00f3ry przesta\u0142 pracowa\u0107. W dodatku awarii uleg\u0142o ca\u0142e zasilnie i by\u0142y problemy z agregatami. Awaria nast\u0105pi\u0142a z winy producenta, kt\u00f3ry uzna\u0142 swoj\u0105 win\u0119. Dlatego w miejsce utraconego samolotu producent dostarczy\u0142 nowy samolot (1977 roku). Samolot otrzymali\u015bmy w dniu 12 lutego 1977 roku. Samolot otrzyma\u0142 nb 7125. Pozosta\u0142e 19 maszyn Su-20 otrzymali\u015bmy latem 1976 roku. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe cztero-cyfrowe pochodz\u0105ce od numer\u00f3w seryjnych, malowanych kolorem czerwonym. W\u00f3wczas nast\u0105pi\u0142a tak\u017ce zmiana numer\u00f3w burtowych pierwszych 6 maszyn.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce samoloty Su-20 sta\u0142y si\u0119 maszynami podw\u00f3jnego przeznaczenia. Z jednej strony mog\u0142y skutecznie wykonywa\u0107 atak na obiekty przeciwnika w g\u0142\u0119bi, z drugiej strony prowadzi\u0107 aktywne rozpoznanie foto i radioelektroniczne, w dzie\u0144 i w nocy. To drugie zadanie przy u\u017cyciu zasobnika podwieszanego typu KKR-1. Zasobniki dotar\u0142y do Polski w okresie p\u00f3\u017aniejszym. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce Su-20 u\u017cywany w Polsce by\u0142 r\u00f3wnie\u017c potencjalnym nosicielem taktycznej broni j\u0105drowej.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pierwsze wsp\u00f3lne \u0107wiczenia odby\u0142y w 1976 roku, podczas manewr\u00f3w pod kryptonimem \u201eTarcza-76\u201d. Samoloty Su-20 przez ca\u0142y okres s\u0142u\u017cby w Polsce by\u0142y tak\u017ce eksploatowane z DOL (drogowe odcinki lotniskowe).<\/p>\n\n\n\n
W 80-latach trzykrotnie piloci polscy uratowali samoloty Su-20 przed ich rozbiciem, nara\u017caj\u0105c w\u0142asne \u017cycie. W dniu 18 maja 1984 roku, kapitan Andrzej Pawul podczas lotu zderzy\u0142 si\u0119 z bocianem. Pilot dozna\u0142 zranienia twarzy od\u0142amkami szk\u0142a i ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107. Pilot zdo\u0142a\u0142 jednak bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107. W dniu 4 wrze\u015bnia 1985 roku, kapitan Krzysztof Ryniecki. Po odpaleniu ci\u0119\u017ckiego pocisku rakietowego S-24 wyst\u0105pi\u0142 pompa\u017c silnika i silnik zgas\u0142. Mimo ma\u0142ej wysoko\u015bci lotu pilotowi uda\u0142o si\u0119 ponownie uruchomi\u0107 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107 na lotnisku. W 1988 roku, samolot Su-20 z pilotem major Krzysztof Krzysztoforski zosta\u0142 trafiony piorunem. Zgas\u0142 silnik. Pilot ponownie uruchomi\u0142 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0142 na lotnisku.<\/p>\n\n\n\n
Informacja z dnia 16 pa\u017adziernika 1990 roku, z pokazu samolot\u00f3w Su-20 i Su-22 dla szwedzkich oficer\u00f3w. \u2013 \u201eSu-20 u\u017cytkowane w Polsce maj\u0105 doskona\u0142e parametry l\u0105dowania. Mistrzem kr\u00f3tkiego l\u0105dowania jest kapitan Bogdan Juczyk. Przed przyziemieniem, na wysoko\u015bci 2 m, pilot wypuszcza spadochron hamuj\u0105cy. Zmierzona droga dobiegu wynosi zaledwie 350 m ! W tym czasie ameryka\u0144skie pr\u00f3by samolotu F-15 S \/ MTD da\u0142y wynik 450 m, bez spadochronu hamuj\u0105cego, a 380 m ze sposobem stosowanym w Polsce. Masa samolotu Su-20 l\u0105duj\u0105cego wynosi 11 000 kg, a samolotu F-15 S \/ MTD – 13 000 kg.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2007-08-22 235 Rozdzia\u0142 1974-04-26 OKB Suchoj Su-20. Polska. Historia Nadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwsko-bombowy, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Pierwszy tego typu samolot w Wojsku Polskim. Zmienna geometria skrzyde\u0142. Zanim rozpoczniemy omawianie samolotu Su-20 (Su-17) przenie\u015bmy si\u0119 na s\u0142ynn\u0105 defilad\u0119 w Domadiedowie, w Moskwie, w dniu 1967-07-09. Defilada by\u0142a s\u0142ynna, bo w tym roku min\u0119\u0142a 50-rocznica rewolucji […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7036,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7039,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions\/7039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Zmienna geometria skrzyde\u0142.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZanim rozpoczniemy omawianie samolotu Su-20 (Su-17) przenie\u015bmy si\u0119 na s\u0142ynn\u0105 defilad\u0119 w Domadiedowie, w Moskwie, w dniu 1967-07-09. Defilada by\u0142a s\u0142ynna, bo w tym roku min\u0119\u0142a 50-rocznica rewolucji komunistycznej.<\/p>\n\n\n\n
… Kolejne trzy startuj\u0105ce samoloty ustawiono w jedn\u0105 kolejk\u0119, ze stopniowaniem atrakcyjno\u015bci. Najpierw na znanym nam ju\u017c Su-7 BM startuje pilot W. Kri\u017canowski. Za nim pilot A. Po\u0142taranow, na Su-7 BK\u0141. Tym razem z przyspieszaczami startowymi na paliwo sta\u0142e, dzi\u0119ki kt\u00f3rym rozbieg by\u0142 znacznie kr\u00f3tszy. Jako trzeci startuje inny samolot z rodziny Su-7. Za starami zasiada pilot Je. K. Kukuszew. Start jest r\u00f3wnie kr\u00f3tki jak poprzednio, lecz nie wida\u0107 \u017cadnych dodatkowych silnik\u00f3w. Dopiero w powietrzu widzowie dostrzegaj\u0105, \u017ce samolot ma niezwyk\u0142e skrzyd\u0142a. Ich ko\u0144c\u00f3wki s\u0105 ruchome. Podczas startu by\u0142y szeroko roz\u0142o\u017cone. W locie pilot kilkakrotnie zmienia geometrie skrzyde\u0142, a nast\u0119pnie l\u0105duje. Komentator pokaz\u00f3w poinformowa\u0142, \u017ce jest to pierwszy sowiecki samolot o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Dopiero po pewnym czasie dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce by\u0142 to samolot nosz\u0105cy oznaczenie S-22 I, inaczej Su-7 IG (izmieniajemaja geometrija).<\/p>\n\n\n\n
Z pocz\u0105tkiem 60-lat w OKB Suchoja przyst\u0105piono z w\u0142asnej inicjatywy do prac studyjnych nad zmienn\u0105 geometri\u0105 skrzyde\u0142. Prace posuwa\u0142y si\u0119 jednak stosunkowo wolno. Na prze\u0142omie 1964 i 1965 roku, wywiad sowiecki zacz\u0105\u0142 dostarcza\u0107 informacje o nowym ameryka\u0144skim samolocie TFX (F-111). Amerykanie, w tym czasie, mieli ju\u017c spore do\u015bwiadczenia w budowie samolot\u00f3w o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Przypomnijmy; X-5 oraz Grumman XF-10 F-1 Jaguar, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 wprowadzony do uzbrojenia. W\u00f3wczas to w\u0142adze sowieckie zdecydowa\u0142y si\u0119 na finansowanie tego kierunku prac w OKB Suchoj i zleci\u0142y podj\u0119cie r\u00f3wnolegle prac w OKB Mikojana i Guriewicza nad samolotem MiG-23.<\/p>\n\n\n\n
W OKB Suchoj po analizie zdecydowano si\u0119 na zastosowanie zmiennej geometrii w konstrukcji Su-7, inaczej oznaczony S-22. By\u0142o to podyktowane specyfik\u0105 dzia\u0142a\u0144 lotnictwa my\u015bliwsko-bombowego. Stwierdzono, \u017ce istnieje potrzeba poprawienia charakterystyk lotnych przy ma\u0142ej pr\u0119dko\u015bci. Na marginesie nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce Suchoj nie widzia\u0142 konieczno\u015bci wprowadzania zmiennej geometrii w samolotach my\u015bliwskich i jak si\u0119 okaza\u0142o mia\u0142 racj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142ania posz\u0142y w kierunku przebudowy samego skrzyd\u0142a, bez zmiany jego lokalizacji wobec kad\u0142uba. W maju 1965 roku, Pawe\u0142 Osipowicz Suchoj, razem z naczelnikiem brygady projekt\u00f3w biura, A. M. Poliakowym, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z CAGI, gdzie prace prowadzi\u0142 P. P. Krasilszczikow, przedstawili koncepcj\u0119 skrzyd\u0142a. Podzielono je na dwie cz\u0119\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 przy kad\u0142ubie pozosta\u0142a nieruchoma. Pozwoli\u0142o to na; pozostawienie podwozia g\u0142\u00f3wnego bez wi\u0119kszych zmian, uzbrojenia strzeleckiego i w\u0119z\u0142\u00f3w uzbrojenia w dotychczasowym miejscu. Pozostawienie znacznej nieruchomej cz\u0119\u015bci skrzyde\u0142 mia\u0142o jeszcze i t\u0119 zalet\u0119, \u017ce przemieszczenie \u015brodka parcia by\u0142o niewielkie i w zakresie ca\u0142ej zmiany k\u0105ta skosu wynosi\u0142o zaledwie 2 % \u015aCA. Ruchoma cz\u0119\u015b\u0107 skrzyde\u0142 otrzyma\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 4 m. Wyposa\u017cono j\u0105 opr\u00f3cz lotek tak\u017ce w klapy, kt\u00f3re mo\u017cna u\u017cy\u0107 tylko przy minimalnym skosie skrzyde\u0142. Na kraw\u0119dzi natarcia zamontowano wysuwane sloty (klapy przednie), co zaowocowa\u0142o popraw\u0105 manewrowo\u015bci samolotu, drog\u0105 zwi\u0119kszenia dopuszczalnych k\u0105t\u00f3w natarcia z 17 stopni do 22 stopni. Wygospodarowano tam tak\u017ce miejsce na wewn\u0119trzne zbiorniki paliwa. Zmiana k\u0105ta skosu skrzyde\u0142 odbywa si\u0119 w zakresie od 30 stopni do 63 stopni.<\/p>\n\n\n\n
Wzrost masy p\u0142ata o 400 kg i mniejsza ilo\u015b\u0107 integralnego paliwa w skrzyd\u0142ach wykazywa\u0142yby, \u017ce zasi\u0119g ulegnie zmniejszeniu. Jednak badania tunelowe skrzyd\u0142a pokaza\u0142y, \u017ce w po\u0142o\u017ceniach po\u015brednich, zbli\u017conych do 45 stopni zasi\u0119g ulegnie nawet pewnemu powi\u0119kszeniu. By\u0142 to impuls do wprowadzenia p\u0142ynnej zmiany k\u0105ta skosu, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zatrzymania w dowolnym miejscu.<\/p>\n\n\n\n
Skrzyd\u0142a przemieszczane s\u0105 przy pomocy dw\u00f3ch niezale\u017cnych instalacji hydraulicznych po\u0142\u0105czonych synchronizatorem. Awaria jednej instalacji powoduje tylko zmniejszenie pr\u0119dko\u015bci obrotu.<\/p>\n\n\n\n
S-22 I inaczej Su-7 IG. 1966 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nPrace nad S-22 I inaczej Su-7 IG ( izmieniajemaja geometrija ), ruszy\u0142y pe\u0142n\u0105 par\u0105 w maju 1965 roku. Na czele zespo\u0142u stan\u0105\u0142 Nikoja\u0142 Gieorgijewicz Zyrin. Za punk wyj\u015bcia wybrano egzemplarz Su-7 BM wykorzystywany do tej pory w biurze do lot\u00f3w testowych. Ty\u0142 kad\u0142uba pochodzi\u0142 od Su-7 BK\u0141 i na takiej hybrydzie zamontowano nowy p\u0142at.<\/p>\n\n\n\n
Przebudowa trwa\u0142a w okresie od stycznia do lipca 1966 roku. Po naziemnych pr\u00f3bach, rada merytoryczna LII MAP pod przewodnictwem M. A. Ga\u0142\u0142aja wyda\u0142a zgod\u0119 na pierwszy lot. Pierwszy lot S-22 I (Su-7 IG) wykona\u0142 W\u0142adimir S. Iliuszyn w dniu 1966-08-02. W ten spos\u00f3b statek powietrzny sta\u0142 si\u0119 pierwszym sowieckim samolotem, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Ju\u017c w pierwszym locie pilot dokona\u0142 zmiany geometrii. Pilot stwierdzi\u0142 nieznaczny moment na nurkowanie lub wznoszenie, likwidowano niewielkimi ruchami dr\u0105\u017cka sterowego. Po 20 minutach, maszyna bezproblemowo wyl\u0105dowa\u0142 w \u017bukowskim. Na samolocie latano bardzo intensywnie i bezproblemowo. Testy wykaza\u0142y znaczn\u0105 popraw\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci w lotach na ma\u0142ych pr\u0119dko\u015bciach i wysoko\u015bciach oraz nie pogorszenie w\u0142asno\u015bci w lotach na du\u017cych pr\u0119dko\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
W wyniku wojny w Wietnamie do CCCP trafi\u0142o wiele podzespo\u0142\u00f3w silnik\u00f3w General Electric J 79. Sowieci postanowili to wykorzysta\u0107 i stworzy\u0107 silnik umo\u017cliwiaj\u0105cy skokowy wzrost parametr\u00f3w lotniczych sowieckich samolot\u00f3w bojowych, mi\u0119dzy innymi samolotu Su-17. Prace nad silnikiem oznaczonym AL-21 F prowadzi\u0142 in\u017cynier A. M. Lulka od 1965 roku. Wyj\u015bciowy model silnika mia\u0142 rozwija\u0107 ci\u0105g maksymalny z dopalaniem 1 x 87,25 kN., a jego pierwszy prototyp by\u0142 gotowy do pr\u00f3b w 1966 roku. Od 1968 roku, kolejne silniki AL-21 F trafia\u0142y do prototyp\u00f3w samolot\u00f3w Su-24.<\/p>\n\n\n\n
Nowo\u015bci\u0105 by\u0142y ruchome pierwsze sekcje \u0142opatek kierownic w spr\u0119\u017carce. Do tej pory takie rozwi\u0105zanie w silnikach sowieckich nie by\u0142y stosowane.<\/p>\n\n\n\n
Silnik mia\u0142 kilka wad, dlatego w 1969 roku, podj\u0119to decyzj\u0119 o kompleksowej modernizacji silnika. Prace wykonano do marca 1970 roku. Opracowano silnik AL-21 F 3. Nowy silnik otrzyma\u0142 wi\u0119ksz\u0105 spr\u0119\u017cark\u0119. Zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 niezawodno\u015b\u0107, wyd\u0142u\u017cono resurs i uzyskano ci\u0105g 1 x 76,48 kN, a z dopalaniem 1 x 109,80 kN. Silnik przystosowano do lot\u00f3w na ma\u0142ych wysoko\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
W pierwszym okresie rozwoju i eksploatacji silnika AL-21 F 3 du\u017cym problemem by\u0142y wysokotemperaturowe po\u017cary tytanowe. Ostatecznie, dopiero w 1974 roku, silnik pomy\u015blnie przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe i zosta\u0142 dopuszczony do eksploatacji bez wi\u0119kszych ogranicze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Samolot S-32 M \/ Su-17 M. 1971 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNowy, mniejszy, l\u017cejszy i mocniejszy silnik (nadal jednoprzep\u0142ywowy), spowodowa\u0142 gruntowne przekonstruowanie kad\u0142uba samolotu Su-17. Znikn\u0119\u0142a charakterystyczna talia. \u015arednica kad\u0142uba zmala\u0142a z 1,64 m do 1,55 m. Zmieni\u0142y miejsce chwyty ch\u0142odzenia silnika. Na nowo rozmieszczono luki eksploatacyjne. Instalacja paliwowa ma obj\u0119to\u015b\u0107 3 640 kg nafty lotniczej. Dopracowano synchronizator obrotu skrzyde\u0142, upraszczaj\u0105c jego budow\u0119 poprzez rezygnacj\u0119 z po\u0142\u0105cze\u0144 kardanowych. Silnik pozwoli\u0142 zwi\u0119kszy\u0107 ud\u017awig uzbrojenia do 4 000 kg. Dlatego dodano dwa kolejne punkty mocowania uzbrojenia, pod kad\u0142ubem, o no\u015bno\u015bci po 500 kg. Dla skracania dobiegu samolotu przy l\u0105dowaniu, zastosowano jeden nowy krzy\u017cowy spadochron o powierzchni 25 m2, a pojemnik uleg\u0142 zmniejszeniu.<\/p>\n\n\n\n
Modernizacji uleg\u0142o tak\u017ce wyposa\u017cenie. System bliskiej nawigacji RSBN-2 S zast\u0105piono RSBN-5 S. Nowy radiokompas ARK-15 M. Zestaw anten Pion-GT-32 przeniesiono z g\u00f3ry pod ster kierunku. Wszystkie te zmiany nie spowodowa\u0142y wzrostu masy samolotu, a wr\u0119cz przeciwnie samolot jest l\u017cejszy o 200 kg.<\/p>\n\n\n\n
Po zastosowaniu nowego silnika AL-21 F 3 o ci\u0105gu 1 x 76,48 kN, a z dopalaniem 1 x 109,80 kN, powsta\u0142a nowa wersja samolotu oznaczona S-32 M (S-34). Zbudowano dwa prototypy oznaczone S-32 M-1 i S-32 M-2. Pierwszy prototyp wykona\u0142 pierwszy lot z pilotem Je. S. So\u0142owiew, w grudniu 1971 roku. Prawdopodobnie 5 grudnia 1971 roku. Pr\u00f3by zak\u0142adowe przebieg\u0142y doj\u015b\u0107 szybko i oba samoloty trafi\u0142y na pr\u00f3by pa\u0144stwowe.<\/p>\n\n\n\n
Nowy nap\u0119d znacznie poprawi\u0142 osi\u0105gi samolotu. W por\u00f3wnaniu z Su-7 B, prawie dwukrotnie wzr\u00f3s\u0142 ud\u017awig, osi\u0105gaj\u0105c 4 000 kg, a droga startu i l\u0105dowania zmniejszy\u0142a si\u0119 o po\u0142ow\u0119. W por\u00f3wnaniu do Su-17, zasi\u0119g wzr\u00f3s\u0142 w zale\u017cno\u015bci od wariantu zatankowania w granicach 145-165 %.<\/p>\n\n\n\n
W lipcu 1972 roku, utracono egzemplarz S-32 M-1. Rozbi\u0142 go jeden z pilot\u00f3w wojskowych podczas lotu zapoznawczego. W wojsku samolot oznaczono Su-17 M. Samolot wst\u0119pnie zosta\u0142 przyj\u0119ty na uzbrojenie w 1973 roku, a ostatecznie w listopadzie 1974 roku. Produkcja by\u0142a prowadzona w okresie 1971-1975, w seriach \u201e51-61 i 67-73\u201d. Pierwsze samoloty trafi\u0142y na uzbrojenie w 1972 roku, g\u0142\u00f3wnie do europejskiej cz\u0119\u015bci CCCP, w tym do lotnictwa morskiego. Og\u00f3\u0142em zbudowano 253 maszyny.<\/p>\n\n\n\n
Produkcja Su-17 i Su-17 M przez pewien czas sz\u0142a r\u00f3wnolegle, dlatego niekt\u00f3re zmiany wprowadzano jednocze\u015bnie na jednym i drugim typie. Na przyk\u0142ad, pierwsze Su-17 M nie mia\u0142y drugiej pary kierownic aerodynamicznych na centrop\u0142acie. Awaryjny odbiornik ci\u015bnie\u0144 powietrznych nadal by\u0142 na burcie, a nie na wysi\u0119gniku. Brakowa\u0142o nadajnika k\u0105t\u00f3w natarcia. Podobnie by\u0142o z uzbrojeniem. Zmiany wprowadzono stopniowo, podczas remont\u00f3w. W szczytowym okresie produkcji do uzbrojenia wprowadzono kierowane pociski kierowane przeciwradiolokacyjny Ch-28. Jest to du\u017cy pocisk przenoszony pod kad\u0142ubem na centralnej belce PU-28 S. Wykrycie i wskazanie celu pasywnej g\u0142owicy samonaprowadzaj\u0105cej zapewnia\u0142a aparatura Miete\u0142-A, przenoszona w zasobniku na prawej wewn\u0119trznej belce pod skrzyd\u0142em. Ponadto wprowadzono dodatkowy typ zbiornik\u00f3w paliwowych PTB-800 dla uelastycznienia wariant\u00f3w uzbrojenia. Paliwo mo\u017cna tankowa\u0107 centraln\u0105 gardziel\u0105 na grzbiecie kad\u0142uba.<\/p>\n\n\n\n
Su-7 BMK z p\u0142atem o zmiennej geometrii na eksport. 1973 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nDecyzja o skierowaniu samolotu na eksport nie przysz\u0142a \u0142atwo. Pierwotnie planowano samolot Su-7 BMK wyposa\u017cy\u0107 w zmodyfikowany p\u0142at. Umo\u017cliwi\u0107 mu przenoszenie 4 000 kg \u0142adunku na 8 w\u0119z\u0142ach; dwa pod kad\u0142ubem, sze\u015b\u0107 pod skrzyd\u0142ami. W skrzyd\u0142ach planowano zwi\u0119kszy\u0107 pojemno\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w o 330 kg. Samolot mia\u0142 mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabierania dodatkowych zbiornik\u00f3w, tak\u017ce pod skrzyd\u0142ami. Prawdopodobnie PTB-1500. W 1973 roku, prototyp samolotu zosta\u0142 oblatany przez W. A. Kreczetowa, ale niespodziewanie prace w tym kierunku przerwano.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 (Su-17 MK). 1972 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZgodnie z planami, w lutym 1972 roku, zosta\u0142a zam\u00f3wiona odmiana eksportowa Su-17 M oznaczona Su-17 MK (Kommerczieskij). Prototyp wystartowa\u0142 w dniu 15 grudnia 1972 roku, pilotowany przez A. Isakowa. Samolot w okresie stycze\u0144-grudzie\u0144 1973 roku, pomy\u015blnie przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe i zosta\u0142 skierowany do produkcji seryjnej. Pierwsze dostawy na Bliski Wsch\u00f3d dotar\u0142y ju\u017c w pierwszych miesi\u0105cach 1973 roku, gdy\u017c wojna, nazwana p\u00f3\u017aniej \u201ePa\u017adziernikow\u0105\u201d, zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wielkimi krokami. Produkcja by\u0142a realizowana w okresie 1972-1976 i obj\u0119\u0142a liczb\u0119 136 egzemplarzy, w seriach \u201e62-66 i 74-76\u201d. Samoloty wyeksportowano do Egiptu, Iraku, Polski i Syrii.<\/p>\n\n\n\n
Ze sto\u017cka samolotu znikn\u0119\u0142a aparatura radio-komendowa Delta-N, a zamontowano w jej miejscu radiodalmierz SRD-5 MK, maj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z kierowanymi pociskami sterowanymi na podczerwie\u0144, klasy powietrze-powietrze R-3 \/ R-13 do 4 sztuk na belkach pod skrzyd\u0142ami APU-13 M. Sama aparatura Delta-NG zosta\u0142a umieszczono w gondoli pod prawym wewn\u0119trznym w\u0119z\u0142em. W uzbrojeniu pojawi\u0142y si\u0119 gondole strzeleckie UPK-23-250 z dzia\u0142kiem GSz-23 z zapasem 250 naboi. Z uzbrojenia ca\u0142kowicie wykluczono k.p.r. Ch-28 i n.p.r. S-8 i S-25.<\/p>\n\n\n\n
Zastosowanie bojowe Su-17, Su-20.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZastosowanie bojowe samolot\u00f3w Su-17, Su-20 w znacznym stopniu ogranicza\u0142y warunki pogodowe. Ni\u017csza podstawa chmur lub s\u0142aba widoczno\u015b\u0107 przy bardzo prostym systemie nawigacyjnym cz\u0119sto uniemo\u017cliwia\u0142y wykonanie zadania. Samoloty Su-17 do odmiany Su-17 MK w\u0142\u0105cznie mog\u0142y by\u0107 z pewnym przybli\u017ceniem wprowadzone w rejon celu, ale jego poszukiwanie i atak musia\u0142 by\u0107 wykonany w warunkach widoczno\u015bci wzrokowej.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 R<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW po\u0142owie 70-lat, dla samolot\u00f3w Su-20 (eksportowych) wprowadzono zasobniki rozpoznawcze KKR-1 (kontejner kompleksnoj razwiedki). Zasobnik ma wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,79 m, szeroko\u015b\u0107 0,59 m, wysoko\u015b\u0107 0,58 m, a z belk\u0105 0,715 m, masa 780 kg. Przenoszony jest centralnie pod kad\u0142ubem. Zasobnik umo\u017cliwia fotografowanie pionowe, perspektywiczne i panoramiczne terenu z ma\u0142ych i \u015brednich wysoko\u015bci w warunkach dziennych i z ma\u0142ych wysoko\u015bci, w warunkach nocnych oraz og\u00f3lne rozpoznanie radioelektroniczne z dowolnego pu\u0142apu, o ka\u017cdej porze dnia i nocy w \u201eka\u017cdych warunkach atmosferycznych\u201d. W jego sk\u0142ad wchodzi; aparat fotograficzny AFA-39 (do zdj\u0119\u0107 pionowych i perspektywicznych), PA-1 (panoramicznych), UA-47 (pionowych w nocy), wyrzutnik naboi b\u0142yskowych SFP-2 A, 4 kasety KDF-38 z nabojami b\u0142yskowymi FP-100, blok op\u00f3\u017aniaj\u0105cych impuls\u00f3w BZ s\u0142u\u017c\u0105cy do wytwarzania sygna\u0142\u00f3w na otwarcie migawki aparatu UA-47, stacje rozpoznania elektronicznego SRS-9 Wira\u017c, uk\u0142ad ch\u0142odzenia freonem.<\/p>\n\n\n\n
Samolot Su-20 R z zasobnikiem KKR-1 ma mas\u0119 startow\u0105 15 610 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 w zale\u017cno\u015bci od wysoko\u015bci lotu 1 300 \u2013 1 800 km\/h. Zasi\u0119g na wysoko\u015bci 200 m – 735 km lub z dwoma zbiornikami PTB-1 150 \u2013 1 150 km. Oraz zasi\u0119g na wysoko\u015bci 10 000 m odpowiednio 1 400 km i 2 050 km. Dopuszczalne przeci\u0105\u017cenie samolotu w locie wynosi 5g. W p\u00f3\u017aniejszym czasie zasobnik KKR-1 zacz\u0119to montowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na samolotach Su-22.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 na uzbrojeniu Polskiego Lotnictwa Wojskowego.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZanim om\u00f3wimy Polskie samoloty Su-20, przenie\u015bmy si\u0119 na Plac Defilad w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku.<\/p>\n\n\n\n
…Zebrani wok\u00f3\u0142 Placu Defilad, z okazji komunistycznego \u015bwi\u0119ta 22 Lipca, zwr\u00f3cili w pewnej chwili g\u0142owy w kierunku Ogrodu Saskiego. Na tle b\u0142\u0119kitu nieba pi\u0119\u0107 mikroskopijnych punkcik\u00f3w z sekundy na sekund\u0119 przeistacza\u0142y si\u0119 w charakterystyczne sylwetki. W miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 do stolicy ich pr\u0119dko\u015b\u0107 wzrasta\u0142a. Pi\u0105tka odrzutowc\u00f3w z du\u017cym przyspieszeniem z lotu poziomego wesz\u0142a do lotu pionowego, pozostawiaj\u0105c za sob\u0105 smugi spalin. Nast\u0119pnie zademonstrowano zmian\u0119 geometrii skrzyde\u0142. Te samoloty by\u0142y to pierwsze w Wojsku Polskim my\u015bliwsko-bombowe maszyny o zmiennej geometrii skrzyde\u0142 Su-20. Samoloty te wzbudzi\u0142y du\u017ce zainteresowanie i przynios\u0142y jednocze\u015bnie kolejn\u0105 ewolucj\u0119 w Lotnictwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pokazano tak\u017ce w telewizji, w lipcu 1974 roku, w filmie kr\u00f3tkometra\u017cowym, przedstawiaj\u0105cym przygotowania do lipcowej defilady. Lec\u0105ce w szeregu maszyny demonstrowa\u0142y spos\u00f3b zmiany k\u0105ta skosu skrzyde\u0142. Ju\u017c w\u00f3wczas mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107, \u017ce zmiana k\u0105ta skosu trwa oko\u0142o 15 sekund. Po latach dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce pilotami w tym przelocie byli; kapitan pilot Aleksander Zielenow, porucznik pilot Ignacy Urbaniak, porucznik pilot Jerzy Doliniec, kapitan pilot Mieczys\u0142aw Kafel, kapitan pilot Stanis\u0142aw Walczak oraz jako pilot zapasowy porucznik polot Bogdan Likus.<\/p>\n\n\n\n
Historia zakupu Su-20 dla Polski. Z pocz\u0105tkiem 70-lat Polscy politycy i wojskowi zacz\u0119li poszukiwa\u0107 nast\u0119pcy samolot\u00f3w bombowych I\u0142-28. Ostatnie 6 egzemplarzy bombowc\u00f3w I\u0142-28 skre\u015blono ze stanu w 1979 roku, ale w\u0142a\u015bciwie ca\u0142\u0105 dekad\u0119 samoloty nie stanowi\u0142y ju\u017c \u017cadnej warto\u015bci bojowej. CCCP zaoferowa\u0142 nam samoloty MiG-23 BN lub Su-20. Oba samoloty o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Oferty poddano analizie pod k\u0105tem ich przydatno\u015bci w naszym lotnictwie. \u017baden z zaoferowanych samolot\u00f3w, wed\u0142ug Polskich specjalist\u00f3w nie spe\u0142nia\u0142 naszych wymaga\u0144. Ale innej alternatywy nie by\u0142o. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Su-20, jako maszyn\u0119 ta\u0144sz\u0105 i w znacznym stopniu zbli\u017con\u0105 do u\u017cywanych ju\u017c w Polsce samolot\u00f3w Su-7 r\u00f3\u017cnych odmian.<\/p>\n\n\n\n
Dostawy Su-20 do Polski. W pierwszych dniach 1974 roku, do Krasnodaru wyjecha\u0142a grupa pilot\u00f3w i technik\u00f3w celem przeszkolenia na nowy typ samolotu. W\u015br\u00f3d pilot\u00f3w byli: mjr pilot Maciej Paszkowski \u2013 dow\u00f3dca 7 Pu\u0142ku Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego z Powidza w okresie 1974-1975, podporucznik pilot Bogdan Lis, kapitan Tadeusz Ko\u0142odziejczyk i inni. To oni, jako pierwsi wykonali samodzielne loty na Su-20 w Krasnodarze. Z powodu z\u0142ych warunk\u00f3w pogodowych szkolenie przeci\u0105ga\u0142o si\u0119. W czasie tego szkolenia podczas lotu na Su-20 zgin\u0105\u0142 kpt. pil. Tadeusz Ko\u0142odziejczyk.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze 6 egzemplarzy Su-20 dostarczono Polsce w 1974 roku. W dniu 26 kwietnia 1974 roku, samoloty wyl\u0105dowa\u0142y na lotnisku w Powidzu. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe od 01 do 06, malowane kolorem czerwonym. Oczywi\u015bcie to je pokazano publiczno\u015bci podczas defilady w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku. Pozosta\u0142e samoloty otrzymali\u015bmy dopiero w 1976 roku. \u0141\u0105cznie kupiono 25 egzemplarzy. Nie kupowali\u015bmy wersji szkolno-bojowej, gdy\u017c w tej roli nadal wyst\u0119powa\u0142y Su-7 U.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, jeszcze przed zrealizowaniem zasadniczej dostawy, w dniu 3 lutego 1976 roku, utracono pierwszy samolot Su-20. Samolot otrzyma\u0142 nb 01. Gdyby samolot dotrwa\u0142 do zmian numer\u00f3w burtowych otrzyma\u0142by nb 4241. Strata bolesna, poniewa\u017c zgin\u0105\u0142 kolejny lotnik, mjr (kpt.) pil. Jerzy Doliniec. Katastrofa nast\u0105pi\u0142a ko\u0142o miejscowo\u015bci Kazimierz Biskupi. Przyczyn\u0105 by\u0142a usterka techniczna sprz\u0119tu. Nast\u0105pi\u0142a awaria silnika, kt\u00f3ry przesta\u0142 pracowa\u0107. W dodatku awarii uleg\u0142o ca\u0142e zasilnie i by\u0142y problemy z agregatami. Awaria nast\u0105pi\u0142a z winy producenta, kt\u00f3ry uzna\u0142 swoj\u0105 win\u0119. Dlatego w miejsce utraconego samolotu producent dostarczy\u0142 nowy samolot (1977 roku). Samolot otrzymali\u015bmy w dniu 12 lutego 1977 roku. Samolot otrzyma\u0142 nb 7125. Pozosta\u0142e 19 maszyn Su-20 otrzymali\u015bmy latem 1976 roku. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe cztero-cyfrowe pochodz\u0105ce od numer\u00f3w seryjnych, malowanych kolorem czerwonym. W\u00f3wczas nast\u0105pi\u0142a tak\u017ce zmiana numer\u00f3w burtowych pierwszych 6 maszyn.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce samoloty Su-20 sta\u0142y si\u0119 maszynami podw\u00f3jnego przeznaczenia. Z jednej strony mog\u0142y skutecznie wykonywa\u0107 atak na obiekty przeciwnika w g\u0142\u0119bi, z drugiej strony prowadzi\u0107 aktywne rozpoznanie foto i radioelektroniczne, w dzie\u0144 i w nocy. To drugie zadanie przy u\u017cyciu zasobnika podwieszanego typu KKR-1. Zasobniki dotar\u0142y do Polski w okresie p\u00f3\u017aniejszym. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce Su-20 u\u017cywany w Polsce by\u0142 r\u00f3wnie\u017c potencjalnym nosicielem taktycznej broni j\u0105drowej.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pierwsze wsp\u00f3lne \u0107wiczenia odby\u0142y w 1976 roku, podczas manewr\u00f3w pod kryptonimem \u201eTarcza-76\u201d. Samoloty Su-20 przez ca\u0142y okres s\u0142u\u017cby w Polsce by\u0142y tak\u017ce eksploatowane z DOL (drogowe odcinki lotniskowe).<\/p>\n\n\n\n
W 80-latach trzykrotnie piloci polscy uratowali samoloty Su-20 przed ich rozbiciem, nara\u017caj\u0105c w\u0142asne \u017cycie. W dniu 18 maja 1984 roku, kapitan Andrzej Pawul podczas lotu zderzy\u0142 si\u0119 z bocianem. Pilot dozna\u0142 zranienia twarzy od\u0142amkami szk\u0142a i ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107. Pilot zdo\u0142a\u0142 jednak bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107. W dniu 4 wrze\u015bnia 1985 roku, kapitan Krzysztof Ryniecki. Po odpaleniu ci\u0119\u017ckiego pocisku rakietowego S-24 wyst\u0105pi\u0142 pompa\u017c silnika i silnik zgas\u0142. Mimo ma\u0142ej wysoko\u015bci lotu pilotowi uda\u0142o si\u0119 ponownie uruchomi\u0107 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107 na lotnisku. W 1988 roku, samolot Su-20 z pilotem major Krzysztof Krzysztoforski zosta\u0142 trafiony piorunem. Zgas\u0142 silnik. Pilot ponownie uruchomi\u0142 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0142 na lotnisku.<\/p>\n\n\n\n
Informacja z dnia 16 pa\u017adziernika 1990 roku, z pokazu samolot\u00f3w Su-20 i Su-22 dla szwedzkich oficer\u00f3w. \u2013 \u201eSu-20 u\u017cytkowane w Polsce maj\u0105 doskona\u0142e parametry l\u0105dowania. Mistrzem kr\u00f3tkiego l\u0105dowania jest kapitan Bogdan Juczyk. Przed przyziemieniem, na wysoko\u015bci 2 m, pilot wypuszcza spadochron hamuj\u0105cy. Zmierzona droga dobiegu wynosi zaledwie 350 m ! W tym czasie ameryka\u0144skie pr\u00f3by samolotu F-15 S \/ MTD da\u0142y wynik 450 m, bez spadochronu hamuj\u0105cego, a 380 m ze sposobem stosowanym w Polsce. Masa samolotu Su-20 l\u0105duj\u0105cego wynosi 11 000 kg, a samolotu F-15 S \/ MTD – 13 000 kg.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2007-08-22 235 Rozdzia\u0142 1974-04-26 OKB Suchoj Su-20. Polska. Historia Nadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwsko-bombowy, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Pierwszy tego typu samolot w Wojsku Polskim. Zmienna geometria skrzyde\u0142. Zanim rozpoczniemy omawianie samolotu Su-20 (Su-17) przenie\u015bmy si\u0119 na s\u0142ynn\u0105 defilad\u0119 w Domadiedowie, w Moskwie, w dniu 1967-07-09. Defilada by\u0142a s\u0142ynna, bo w tym roku min\u0119\u0142a 50-rocznica rewolucji […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7036,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7039,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions\/7039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Prace nad S-22 I inaczej Su-7 IG ( izmieniajemaja geometrija ), ruszy\u0142y pe\u0142n\u0105 par\u0105 w maju 1965 roku. Na czele zespo\u0142u stan\u0105\u0142 Nikoja\u0142 Gieorgijewicz Zyrin. Za punk wyj\u015bcia wybrano egzemplarz Su-7 BM wykorzystywany do tej pory w biurze do lot\u00f3w testowych. Ty\u0142 kad\u0142uba pochodzi\u0142 od Su-7 BK\u0141 i na takiej hybrydzie zamontowano nowy p\u0142at.<\/p>\n\n\n\n
Przebudowa trwa\u0142a w okresie od stycznia do lipca 1966 roku. Po naziemnych pr\u00f3bach, rada merytoryczna LII MAP pod przewodnictwem M. A. Ga\u0142\u0142aja wyda\u0142a zgod\u0119 na pierwszy lot. Pierwszy lot S-22 I (Su-7 IG) wykona\u0142 W\u0142adimir S. Iliuszyn w dniu 1966-08-02. W ten spos\u00f3b statek powietrzny sta\u0142 si\u0119 pierwszym sowieckim samolotem, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Ju\u017c w pierwszym locie pilot dokona\u0142 zmiany geometrii. Pilot stwierdzi\u0142 nieznaczny moment na nurkowanie lub wznoszenie, likwidowano niewielkimi ruchami dr\u0105\u017cka sterowego. Po 20 minutach, maszyna bezproblemowo wyl\u0105dowa\u0142 w \u017bukowskim. Na samolocie latano bardzo intensywnie i bezproblemowo. Testy wykaza\u0142y znaczn\u0105 popraw\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci w lotach na ma\u0142ych pr\u0119dko\u015bciach i wysoko\u015bciach oraz nie pogorszenie w\u0142asno\u015bci w lotach na du\u017cych pr\u0119dko\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
W wyniku wojny w Wietnamie do CCCP trafi\u0142o wiele podzespo\u0142\u00f3w silnik\u00f3w General Electric J 79. Sowieci postanowili to wykorzysta\u0107 i stworzy\u0107 silnik umo\u017cliwiaj\u0105cy skokowy wzrost parametr\u00f3w lotniczych sowieckich samolot\u00f3w bojowych, mi\u0119dzy innymi samolotu Su-17. Prace nad silnikiem oznaczonym AL-21 F prowadzi\u0142 in\u017cynier A. M. Lulka od 1965 roku. Wyj\u015bciowy model silnika mia\u0142 rozwija\u0107 ci\u0105g maksymalny z dopalaniem 1 x 87,25 kN., a jego pierwszy prototyp by\u0142 gotowy do pr\u00f3b w 1966 roku. Od 1968 roku, kolejne silniki AL-21 F trafia\u0142y do prototyp\u00f3w samolot\u00f3w Su-24.<\/p>\n\n\n\n
Nowo\u015bci\u0105 by\u0142y ruchome pierwsze sekcje \u0142opatek kierownic w spr\u0119\u017carce. Do tej pory takie rozwi\u0105zanie w silnikach sowieckich nie by\u0142y stosowane.<\/p>\n\n\n\n
Silnik mia\u0142 kilka wad, dlatego w 1969 roku, podj\u0119to decyzj\u0119 o kompleksowej modernizacji silnika. Prace wykonano do marca 1970 roku. Opracowano silnik AL-21 F 3. Nowy silnik otrzyma\u0142 wi\u0119ksz\u0105 spr\u0119\u017cark\u0119. Zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 niezawodno\u015b\u0107, wyd\u0142u\u017cono resurs i uzyskano ci\u0105g 1 x 76,48 kN, a z dopalaniem 1 x 109,80 kN. Silnik przystosowano do lot\u00f3w na ma\u0142ych wysoko\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
W pierwszym okresie rozwoju i eksploatacji silnika AL-21 F 3 du\u017cym problemem by\u0142y wysokotemperaturowe po\u017cary tytanowe. Ostatecznie, dopiero w 1974 roku, silnik pomy\u015blnie przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe i zosta\u0142 dopuszczony do eksploatacji bez wi\u0119kszych ogranicze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Samolot S-32 M \/ Su-17 M. 1971 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNowy, mniejszy, l\u017cejszy i mocniejszy silnik (nadal jednoprzep\u0142ywowy), spowodowa\u0142 gruntowne przekonstruowanie kad\u0142uba samolotu Su-17. Znikn\u0119\u0142a charakterystyczna talia. \u015arednica kad\u0142uba zmala\u0142a z 1,64 m do 1,55 m. Zmieni\u0142y miejsce chwyty ch\u0142odzenia silnika. Na nowo rozmieszczono luki eksploatacyjne. Instalacja paliwowa ma obj\u0119to\u015b\u0107 3 640 kg nafty lotniczej. Dopracowano synchronizator obrotu skrzyde\u0142, upraszczaj\u0105c jego budow\u0119 poprzez rezygnacj\u0119 z po\u0142\u0105cze\u0144 kardanowych. Silnik pozwoli\u0142 zwi\u0119kszy\u0107 ud\u017awig uzbrojenia do 4 000 kg. Dlatego dodano dwa kolejne punkty mocowania uzbrojenia, pod kad\u0142ubem, o no\u015bno\u015bci po 500 kg. Dla skracania dobiegu samolotu przy l\u0105dowaniu, zastosowano jeden nowy krzy\u017cowy spadochron o powierzchni 25 m2, a pojemnik uleg\u0142 zmniejszeniu.<\/p>\n\n\n\n
Modernizacji uleg\u0142o tak\u017ce wyposa\u017cenie. System bliskiej nawigacji RSBN-2 S zast\u0105piono RSBN-5 S. Nowy radiokompas ARK-15 M. Zestaw anten Pion-GT-32 przeniesiono z g\u00f3ry pod ster kierunku. Wszystkie te zmiany nie spowodowa\u0142y wzrostu masy samolotu, a wr\u0119cz przeciwnie samolot jest l\u017cejszy o 200 kg.<\/p>\n\n\n\n
Po zastosowaniu nowego silnika AL-21 F 3 o ci\u0105gu 1 x 76,48 kN, a z dopalaniem 1 x 109,80 kN, powsta\u0142a nowa wersja samolotu oznaczona S-32 M (S-34). Zbudowano dwa prototypy oznaczone S-32 M-1 i S-32 M-2. Pierwszy prototyp wykona\u0142 pierwszy lot z pilotem Je. S. So\u0142owiew, w grudniu 1971 roku. Prawdopodobnie 5 grudnia 1971 roku. Pr\u00f3by zak\u0142adowe przebieg\u0142y doj\u015b\u0107 szybko i oba samoloty trafi\u0142y na pr\u00f3by pa\u0144stwowe.<\/p>\n\n\n\n
Nowy nap\u0119d znacznie poprawi\u0142 osi\u0105gi samolotu. W por\u00f3wnaniu z Su-7 B, prawie dwukrotnie wzr\u00f3s\u0142 ud\u017awig, osi\u0105gaj\u0105c 4 000 kg, a droga startu i l\u0105dowania zmniejszy\u0142a si\u0119 o po\u0142ow\u0119. W por\u00f3wnaniu do Su-17, zasi\u0119g wzr\u00f3s\u0142 w zale\u017cno\u015bci od wariantu zatankowania w granicach 145-165 %.<\/p>\n\n\n\n
W lipcu 1972 roku, utracono egzemplarz S-32 M-1. Rozbi\u0142 go jeden z pilot\u00f3w wojskowych podczas lotu zapoznawczego. W wojsku samolot oznaczono Su-17 M. Samolot wst\u0119pnie zosta\u0142 przyj\u0119ty na uzbrojenie w 1973 roku, a ostatecznie w listopadzie 1974 roku. Produkcja by\u0142a prowadzona w okresie 1971-1975, w seriach \u201e51-61 i 67-73\u201d. Pierwsze samoloty trafi\u0142y na uzbrojenie w 1972 roku, g\u0142\u00f3wnie do europejskiej cz\u0119\u015bci CCCP, w tym do lotnictwa morskiego. Og\u00f3\u0142em zbudowano 253 maszyny.<\/p>\n\n\n\n
Produkcja Su-17 i Su-17 M przez pewien czas sz\u0142a r\u00f3wnolegle, dlatego niekt\u00f3re zmiany wprowadzano jednocze\u015bnie na jednym i drugim typie. Na przyk\u0142ad, pierwsze Su-17 M nie mia\u0142y drugiej pary kierownic aerodynamicznych na centrop\u0142acie. Awaryjny odbiornik ci\u015bnie\u0144 powietrznych nadal by\u0142 na burcie, a nie na wysi\u0119gniku. Brakowa\u0142o nadajnika k\u0105t\u00f3w natarcia. Podobnie by\u0142o z uzbrojeniem. Zmiany wprowadzono stopniowo, podczas remont\u00f3w. W szczytowym okresie produkcji do uzbrojenia wprowadzono kierowane pociski kierowane przeciwradiolokacyjny Ch-28. Jest to du\u017cy pocisk przenoszony pod kad\u0142ubem na centralnej belce PU-28 S. Wykrycie i wskazanie celu pasywnej g\u0142owicy samonaprowadzaj\u0105cej zapewnia\u0142a aparatura Miete\u0142-A, przenoszona w zasobniku na prawej wewn\u0119trznej belce pod skrzyd\u0142em. Ponadto wprowadzono dodatkowy typ zbiornik\u00f3w paliwowych PTB-800 dla uelastycznienia wariant\u00f3w uzbrojenia. Paliwo mo\u017cna tankowa\u0107 centraln\u0105 gardziel\u0105 na grzbiecie kad\u0142uba.<\/p>\n\n\n\n
Su-7 BMK z p\u0142atem o zmiennej geometrii na eksport. 1973 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nDecyzja o skierowaniu samolotu na eksport nie przysz\u0142a \u0142atwo. Pierwotnie planowano samolot Su-7 BMK wyposa\u017cy\u0107 w zmodyfikowany p\u0142at. Umo\u017cliwi\u0107 mu przenoszenie 4 000 kg \u0142adunku na 8 w\u0119z\u0142ach; dwa pod kad\u0142ubem, sze\u015b\u0107 pod skrzyd\u0142ami. W skrzyd\u0142ach planowano zwi\u0119kszy\u0107 pojemno\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w o 330 kg. Samolot mia\u0142 mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabierania dodatkowych zbiornik\u00f3w, tak\u017ce pod skrzyd\u0142ami. Prawdopodobnie PTB-1500. W 1973 roku, prototyp samolotu zosta\u0142 oblatany przez W. A. Kreczetowa, ale niespodziewanie prace w tym kierunku przerwano.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 (Su-17 MK). 1972 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZgodnie z planami, w lutym 1972 roku, zosta\u0142a zam\u00f3wiona odmiana eksportowa Su-17 M oznaczona Su-17 MK (Kommerczieskij). Prototyp wystartowa\u0142 w dniu 15 grudnia 1972 roku, pilotowany przez A. Isakowa. Samolot w okresie stycze\u0144-grudzie\u0144 1973 roku, pomy\u015blnie przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe i zosta\u0142 skierowany do produkcji seryjnej. Pierwsze dostawy na Bliski Wsch\u00f3d dotar\u0142y ju\u017c w pierwszych miesi\u0105cach 1973 roku, gdy\u017c wojna, nazwana p\u00f3\u017aniej \u201ePa\u017adziernikow\u0105\u201d, zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wielkimi krokami. Produkcja by\u0142a realizowana w okresie 1972-1976 i obj\u0119\u0142a liczb\u0119 136 egzemplarzy, w seriach \u201e62-66 i 74-76\u201d. Samoloty wyeksportowano do Egiptu, Iraku, Polski i Syrii.<\/p>\n\n\n\n
Ze sto\u017cka samolotu znikn\u0119\u0142a aparatura radio-komendowa Delta-N, a zamontowano w jej miejscu radiodalmierz SRD-5 MK, maj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z kierowanymi pociskami sterowanymi na podczerwie\u0144, klasy powietrze-powietrze R-3 \/ R-13 do 4 sztuk na belkach pod skrzyd\u0142ami APU-13 M. Sama aparatura Delta-NG zosta\u0142a umieszczono w gondoli pod prawym wewn\u0119trznym w\u0119z\u0142em. W uzbrojeniu pojawi\u0142y si\u0119 gondole strzeleckie UPK-23-250 z dzia\u0142kiem GSz-23 z zapasem 250 naboi. Z uzbrojenia ca\u0142kowicie wykluczono k.p.r. Ch-28 i n.p.r. S-8 i S-25.<\/p>\n\n\n\n
Zastosowanie bojowe Su-17, Su-20.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZastosowanie bojowe samolot\u00f3w Su-17, Su-20 w znacznym stopniu ogranicza\u0142y warunki pogodowe. Ni\u017csza podstawa chmur lub s\u0142aba widoczno\u015b\u0107 przy bardzo prostym systemie nawigacyjnym cz\u0119sto uniemo\u017cliwia\u0142y wykonanie zadania. Samoloty Su-17 do odmiany Su-17 MK w\u0142\u0105cznie mog\u0142y by\u0107 z pewnym przybli\u017ceniem wprowadzone w rejon celu, ale jego poszukiwanie i atak musia\u0142 by\u0107 wykonany w warunkach widoczno\u015bci wzrokowej.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 R<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW po\u0142owie 70-lat, dla samolot\u00f3w Su-20 (eksportowych) wprowadzono zasobniki rozpoznawcze KKR-1 (kontejner kompleksnoj razwiedki). Zasobnik ma wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,79 m, szeroko\u015b\u0107 0,59 m, wysoko\u015b\u0107 0,58 m, a z belk\u0105 0,715 m, masa 780 kg. Przenoszony jest centralnie pod kad\u0142ubem. Zasobnik umo\u017cliwia fotografowanie pionowe, perspektywiczne i panoramiczne terenu z ma\u0142ych i \u015brednich wysoko\u015bci w warunkach dziennych i z ma\u0142ych wysoko\u015bci, w warunkach nocnych oraz og\u00f3lne rozpoznanie radioelektroniczne z dowolnego pu\u0142apu, o ka\u017cdej porze dnia i nocy w \u201eka\u017cdych warunkach atmosferycznych\u201d. W jego sk\u0142ad wchodzi; aparat fotograficzny AFA-39 (do zdj\u0119\u0107 pionowych i perspektywicznych), PA-1 (panoramicznych), UA-47 (pionowych w nocy), wyrzutnik naboi b\u0142yskowych SFP-2 A, 4 kasety KDF-38 z nabojami b\u0142yskowymi FP-100, blok op\u00f3\u017aniaj\u0105cych impuls\u00f3w BZ s\u0142u\u017c\u0105cy do wytwarzania sygna\u0142\u00f3w na otwarcie migawki aparatu UA-47, stacje rozpoznania elektronicznego SRS-9 Wira\u017c, uk\u0142ad ch\u0142odzenia freonem.<\/p>\n\n\n\n
Samolot Su-20 R z zasobnikiem KKR-1 ma mas\u0119 startow\u0105 15 610 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 w zale\u017cno\u015bci od wysoko\u015bci lotu 1 300 \u2013 1 800 km\/h. Zasi\u0119g na wysoko\u015bci 200 m – 735 km lub z dwoma zbiornikami PTB-1 150 \u2013 1 150 km. Oraz zasi\u0119g na wysoko\u015bci 10 000 m odpowiednio 1 400 km i 2 050 km. Dopuszczalne przeci\u0105\u017cenie samolotu w locie wynosi 5g. W p\u00f3\u017aniejszym czasie zasobnik KKR-1 zacz\u0119to montowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na samolotach Su-22.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 na uzbrojeniu Polskiego Lotnictwa Wojskowego.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZanim om\u00f3wimy Polskie samoloty Su-20, przenie\u015bmy si\u0119 na Plac Defilad w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku.<\/p>\n\n\n\n
…Zebrani wok\u00f3\u0142 Placu Defilad, z okazji komunistycznego \u015bwi\u0119ta 22 Lipca, zwr\u00f3cili w pewnej chwili g\u0142owy w kierunku Ogrodu Saskiego. Na tle b\u0142\u0119kitu nieba pi\u0119\u0107 mikroskopijnych punkcik\u00f3w z sekundy na sekund\u0119 przeistacza\u0142y si\u0119 w charakterystyczne sylwetki. W miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 do stolicy ich pr\u0119dko\u015b\u0107 wzrasta\u0142a. Pi\u0105tka odrzutowc\u00f3w z du\u017cym przyspieszeniem z lotu poziomego wesz\u0142a do lotu pionowego, pozostawiaj\u0105c za sob\u0105 smugi spalin. Nast\u0119pnie zademonstrowano zmian\u0119 geometrii skrzyde\u0142. Te samoloty by\u0142y to pierwsze w Wojsku Polskim my\u015bliwsko-bombowe maszyny o zmiennej geometrii skrzyde\u0142 Su-20. Samoloty te wzbudzi\u0142y du\u017ce zainteresowanie i przynios\u0142y jednocze\u015bnie kolejn\u0105 ewolucj\u0119 w Lotnictwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pokazano tak\u017ce w telewizji, w lipcu 1974 roku, w filmie kr\u00f3tkometra\u017cowym, przedstawiaj\u0105cym przygotowania do lipcowej defilady. Lec\u0105ce w szeregu maszyny demonstrowa\u0142y spos\u00f3b zmiany k\u0105ta skosu skrzyde\u0142. Ju\u017c w\u00f3wczas mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107, \u017ce zmiana k\u0105ta skosu trwa oko\u0142o 15 sekund. Po latach dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce pilotami w tym przelocie byli; kapitan pilot Aleksander Zielenow, porucznik pilot Ignacy Urbaniak, porucznik pilot Jerzy Doliniec, kapitan pilot Mieczys\u0142aw Kafel, kapitan pilot Stanis\u0142aw Walczak oraz jako pilot zapasowy porucznik polot Bogdan Likus.<\/p>\n\n\n\n
Historia zakupu Su-20 dla Polski. Z pocz\u0105tkiem 70-lat Polscy politycy i wojskowi zacz\u0119li poszukiwa\u0107 nast\u0119pcy samolot\u00f3w bombowych I\u0142-28. Ostatnie 6 egzemplarzy bombowc\u00f3w I\u0142-28 skre\u015blono ze stanu w 1979 roku, ale w\u0142a\u015bciwie ca\u0142\u0105 dekad\u0119 samoloty nie stanowi\u0142y ju\u017c \u017cadnej warto\u015bci bojowej. CCCP zaoferowa\u0142 nam samoloty MiG-23 BN lub Su-20. Oba samoloty o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Oferty poddano analizie pod k\u0105tem ich przydatno\u015bci w naszym lotnictwie. \u017baden z zaoferowanych samolot\u00f3w, wed\u0142ug Polskich specjalist\u00f3w nie spe\u0142nia\u0142 naszych wymaga\u0144. Ale innej alternatywy nie by\u0142o. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Su-20, jako maszyn\u0119 ta\u0144sz\u0105 i w znacznym stopniu zbli\u017con\u0105 do u\u017cywanych ju\u017c w Polsce samolot\u00f3w Su-7 r\u00f3\u017cnych odmian.<\/p>\n\n\n\n
Dostawy Su-20 do Polski. W pierwszych dniach 1974 roku, do Krasnodaru wyjecha\u0142a grupa pilot\u00f3w i technik\u00f3w celem przeszkolenia na nowy typ samolotu. W\u015br\u00f3d pilot\u00f3w byli: mjr pilot Maciej Paszkowski \u2013 dow\u00f3dca 7 Pu\u0142ku Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego z Powidza w okresie 1974-1975, podporucznik pilot Bogdan Lis, kapitan Tadeusz Ko\u0142odziejczyk i inni. To oni, jako pierwsi wykonali samodzielne loty na Su-20 w Krasnodarze. Z powodu z\u0142ych warunk\u00f3w pogodowych szkolenie przeci\u0105ga\u0142o si\u0119. W czasie tego szkolenia podczas lotu na Su-20 zgin\u0105\u0142 kpt. pil. Tadeusz Ko\u0142odziejczyk.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze 6 egzemplarzy Su-20 dostarczono Polsce w 1974 roku. W dniu 26 kwietnia 1974 roku, samoloty wyl\u0105dowa\u0142y na lotnisku w Powidzu. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe od 01 do 06, malowane kolorem czerwonym. Oczywi\u015bcie to je pokazano publiczno\u015bci podczas defilady w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku. Pozosta\u0142e samoloty otrzymali\u015bmy dopiero w 1976 roku. \u0141\u0105cznie kupiono 25 egzemplarzy. Nie kupowali\u015bmy wersji szkolno-bojowej, gdy\u017c w tej roli nadal wyst\u0119powa\u0142y Su-7 U.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, jeszcze przed zrealizowaniem zasadniczej dostawy, w dniu 3 lutego 1976 roku, utracono pierwszy samolot Su-20. Samolot otrzyma\u0142 nb 01. Gdyby samolot dotrwa\u0142 do zmian numer\u00f3w burtowych otrzyma\u0142by nb 4241. Strata bolesna, poniewa\u017c zgin\u0105\u0142 kolejny lotnik, mjr (kpt.) pil. Jerzy Doliniec. Katastrofa nast\u0105pi\u0142a ko\u0142o miejscowo\u015bci Kazimierz Biskupi. Przyczyn\u0105 by\u0142a usterka techniczna sprz\u0119tu. Nast\u0105pi\u0142a awaria silnika, kt\u00f3ry przesta\u0142 pracowa\u0107. W dodatku awarii uleg\u0142o ca\u0142e zasilnie i by\u0142y problemy z agregatami. Awaria nast\u0105pi\u0142a z winy producenta, kt\u00f3ry uzna\u0142 swoj\u0105 win\u0119. Dlatego w miejsce utraconego samolotu producent dostarczy\u0142 nowy samolot (1977 roku). Samolot otrzymali\u015bmy w dniu 12 lutego 1977 roku. Samolot otrzyma\u0142 nb 7125. Pozosta\u0142e 19 maszyn Su-20 otrzymali\u015bmy latem 1976 roku. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe cztero-cyfrowe pochodz\u0105ce od numer\u00f3w seryjnych, malowanych kolorem czerwonym. W\u00f3wczas nast\u0105pi\u0142a tak\u017ce zmiana numer\u00f3w burtowych pierwszych 6 maszyn.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce samoloty Su-20 sta\u0142y si\u0119 maszynami podw\u00f3jnego przeznaczenia. Z jednej strony mog\u0142y skutecznie wykonywa\u0107 atak na obiekty przeciwnika w g\u0142\u0119bi, z drugiej strony prowadzi\u0107 aktywne rozpoznanie foto i radioelektroniczne, w dzie\u0144 i w nocy. To drugie zadanie przy u\u017cyciu zasobnika podwieszanego typu KKR-1. Zasobniki dotar\u0142y do Polski w okresie p\u00f3\u017aniejszym. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce Su-20 u\u017cywany w Polsce by\u0142 r\u00f3wnie\u017c potencjalnym nosicielem taktycznej broni j\u0105drowej.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pierwsze wsp\u00f3lne \u0107wiczenia odby\u0142y w 1976 roku, podczas manewr\u00f3w pod kryptonimem \u201eTarcza-76\u201d. Samoloty Su-20 przez ca\u0142y okres s\u0142u\u017cby w Polsce by\u0142y tak\u017ce eksploatowane z DOL (drogowe odcinki lotniskowe).<\/p>\n\n\n\n
W 80-latach trzykrotnie piloci polscy uratowali samoloty Su-20 przed ich rozbiciem, nara\u017caj\u0105c w\u0142asne \u017cycie. W dniu 18 maja 1984 roku, kapitan Andrzej Pawul podczas lotu zderzy\u0142 si\u0119 z bocianem. Pilot dozna\u0142 zranienia twarzy od\u0142amkami szk\u0142a i ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107. Pilot zdo\u0142a\u0142 jednak bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107. W dniu 4 wrze\u015bnia 1985 roku, kapitan Krzysztof Ryniecki. Po odpaleniu ci\u0119\u017ckiego pocisku rakietowego S-24 wyst\u0105pi\u0142 pompa\u017c silnika i silnik zgas\u0142. Mimo ma\u0142ej wysoko\u015bci lotu pilotowi uda\u0142o si\u0119 ponownie uruchomi\u0107 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107 na lotnisku. W 1988 roku, samolot Su-20 z pilotem major Krzysztof Krzysztoforski zosta\u0142 trafiony piorunem. Zgas\u0142 silnik. Pilot ponownie uruchomi\u0142 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0142 na lotnisku.<\/p>\n\n\n\n
Informacja z dnia 16 pa\u017adziernika 1990 roku, z pokazu samolot\u00f3w Su-20 i Su-22 dla szwedzkich oficer\u00f3w. \u2013 \u201eSu-20 u\u017cytkowane w Polsce maj\u0105 doskona\u0142e parametry l\u0105dowania. Mistrzem kr\u00f3tkiego l\u0105dowania jest kapitan Bogdan Juczyk. Przed przyziemieniem, na wysoko\u015bci 2 m, pilot wypuszcza spadochron hamuj\u0105cy. Zmierzona droga dobiegu wynosi zaledwie 350 m ! W tym czasie ameryka\u0144skie pr\u00f3by samolotu F-15 S \/ MTD da\u0142y wynik 450 m, bez spadochronu hamuj\u0105cego, a 380 m ze sposobem stosowanym w Polsce. Masa samolotu Su-20 l\u0105duj\u0105cego wynosi 11 000 kg, a samolotu F-15 S \/ MTD – 13 000 kg.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2007-08-22 235 Rozdzia\u0142 1974-04-26 OKB Suchoj Su-20. Polska. Historia Nadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwsko-bombowy, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Pierwszy tego typu samolot w Wojsku Polskim. Zmienna geometria skrzyde\u0142. Zanim rozpoczniemy omawianie samolotu Su-20 (Su-17) przenie\u015bmy si\u0119 na s\u0142ynn\u0105 defilad\u0119 w Domadiedowie, w Moskwie, w dniu 1967-07-09. Defilada by\u0142a s\u0142ynna, bo w tym roku min\u0119\u0142a 50-rocznica rewolucji […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7036,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7039,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions\/7039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Decyzja o skierowaniu samolotu na eksport nie przysz\u0142a \u0142atwo. Pierwotnie planowano samolot Su-7 BMK wyposa\u017cy\u0107 w zmodyfikowany p\u0142at. Umo\u017cliwi\u0107 mu przenoszenie 4 000 kg \u0142adunku na 8 w\u0119z\u0142ach; dwa pod kad\u0142ubem, sze\u015b\u0107 pod skrzyd\u0142ami. W skrzyd\u0142ach planowano zwi\u0119kszy\u0107 pojemno\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w o 330 kg. Samolot mia\u0142 mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabierania dodatkowych zbiornik\u00f3w, tak\u017ce pod skrzyd\u0142ami. Prawdopodobnie PTB-1500. W 1973 roku, prototyp samolotu zosta\u0142 oblatany przez W. A. Kreczetowa, ale niespodziewanie prace w tym kierunku przerwano.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 (Su-17 MK). 1972 rok.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZgodnie z planami, w lutym 1972 roku, zosta\u0142a zam\u00f3wiona odmiana eksportowa Su-17 M oznaczona Su-17 MK (Kommerczieskij). Prototyp wystartowa\u0142 w dniu 15 grudnia 1972 roku, pilotowany przez A. Isakowa. Samolot w okresie stycze\u0144-grudzie\u0144 1973 roku, pomy\u015blnie przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe i zosta\u0142 skierowany do produkcji seryjnej. Pierwsze dostawy na Bliski Wsch\u00f3d dotar\u0142y ju\u017c w pierwszych miesi\u0105cach 1973 roku, gdy\u017c wojna, nazwana p\u00f3\u017aniej \u201ePa\u017adziernikow\u0105\u201d, zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wielkimi krokami. Produkcja by\u0142a realizowana w okresie 1972-1976 i obj\u0119\u0142a liczb\u0119 136 egzemplarzy, w seriach \u201e62-66 i 74-76\u201d. Samoloty wyeksportowano do Egiptu, Iraku, Polski i Syrii.<\/p>\n\n\n\n
Ze sto\u017cka samolotu znikn\u0119\u0142a aparatura radio-komendowa Delta-N, a zamontowano w jej miejscu radiodalmierz SRD-5 MK, maj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z kierowanymi pociskami sterowanymi na podczerwie\u0144, klasy powietrze-powietrze R-3 \/ R-13 do 4 sztuk na belkach pod skrzyd\u0142ami APU-13 M. Sama aparatura Delta-NG zosta\u0142a umieszczono w gondoli pod prawym wewn\u0119trznym w\u0119z\u0142em. W uzbrojeniu pojawi\u0142y si\u0119 gondole strzeleckie UPK-23-250 z dzia\u0142kiem GSz-23 z zapasem 250 naboi. Z uzbrojenia ca\u0142kowicie wykluczono k.p.r. Ch-28 i n.p.r. S-8 i S-25.<\/p>\n\n\n\n
Zastosowanie bojowe Su-17, Su-20.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZastosowanie bojowe samolot\u00f3w Su-17, Su-20 w znacznym stopniu ogranicza\u0142y warunki pogodowe. Ni\u017csza podstawa chmur lub s\u0142aba widoczno\u015b\u0107 przy bardzo prostym systemie nawigacyjnym cz\u0119sto uniemo\u017cliwia\u0142y wykonanie zadania. Samoloty Su-17 do odmiany Su-17 MK w\u0142\u0105cznie mog\u0142y by\u0107 z pewnym przybli\u017ceniem wprowadzone w rejon celu, ale jego poszukiwanie i atak musia\u0142 by\u0107 wykonany w warunkach widoczno\u015bci wzrokowej.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 R<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW po\u0142owie 70-lat, dla samolot\u00f3w Su-20 (eksportowych) wprowadzono zasobniki rozpoznawcze KKR-1 (kontejner kompleksnoj razwiedki). Zasobnik ma wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,79 m, szeroko\u015b\u0107 0,59 m, wysoko\u015b\u0107 0,58 m, a z belk\u0105 0,715 m, masa 780 kg. Przenoszony jest centralnie pod kad\u0142ubem. Zasobnik umo\u017cliwia fotografowanie pionowe, perspektywiczne i panoramiczne terenu z ma\u0142ych i \u015brednich wysoko\u015bci w warunkach dziennych i z ma\u0142ych wysoko\u015bci, w warunkach nocnych oraz og\u00f3lne rozpoznanie radioelektroniczne z dowolnego pu\u0142apu, o ka\u017cdej porze dnia i nocy w \u201eka\u017cdych warunkach atmosferycznych\u201d. W jego sk\u0142ad wchodzi; aparat fotograficzny AFA-39 (do zdj\u0119\u0107 pionowych i perspektywicznych), PA-1 (panoramicznych), UA-47 (pionowych w nocy), wyrzutnik naboi b\u0142yskowych SFP-2 A, 4 kasety KDF-38 z nabojami b\u0142yskowymi FP-100, blok op\u00f3\u017aniaj\u0105cych impuls\u00f3w BZ s\u0142u\u017c\u0105cy do wytwarzania sygna\u0142\u00f3w na otwarcie migawki aparatu UA-47, stacje rozpoznania elektronicznego SRS-9 Wira\u017c, uk\u0142ad ch\u0142odzenia freonem.<\/p>\n\n\n\n
Samolot Su-20 R z zasobnikiem KKR-1 ma mas\u0119 startow\u0105 15 610 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 w zale\u017cno\u015bci od wysoko\u015bci lotu 1 300 \u2013 1 800 km\/h. Zasi\u0119g na wysoko\u015bci 200 m – 735 km lub z dwoma zbiornikami PTB-1 150 \u2013 1 150 km. Oraz zasi\u0119g na wysoko\u015bci 10 000 m odpowiednio 1 400 km i 2 050 km. Dopuszczalne przeci\u0105\u017cenie samolotu w locie wynosi 5g. W p\u00f3\u017aniejszym czasie zasobnik KKR-1 zacz\u0119to montowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na samolotach Su-22.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 na uzbrojeniu Polskiego Lotnictwa Wojskowego.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZanim om\u00f3wimy Polskie samoloty Su-20, przenie\u015bmy si\u0119 na Plac Defilad w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku.<\/p>\n\n\n\n
…Zebrani wok\u00f3\u0142 Placu Defilad, z okazji komunistycznego \u015bwi\u0119ta 22 Lipca, zwr\u00f3cili w pewnej chwili g\u0142owy w kierunku Ogrodu Saskiego. Na tle b\u0142\u0119kitu nieba pi\u0119\u0107 mikroskopijnych punkcik\u00f3w z sekundy na sekund\u0119 przeistacza\u0142y si\u0119 w charakterystyczne sylwetki. W miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 do stolicy ich pr\u0119dko\u015b\u0107 wzrasta\u0142a. Pi\u0105tka odrzutowc\u00f3w z du\u017cym przyspieszeniem z lotu poziomego wesz\u0142a do lotu pionowego, pozostawiaj\u0105c za sob\u0105 smugi spalin. Nast\u0119pnie zademonstrowano zmian\u0119 geometrii skrzyde\u0142. Te samoloty by\u0142y to pierwsze w Wojsku Polskim my\u015bliwsko-bombowe maszyny o zmiennej geometrii skrzyde\u0142 Su-20. Samoloty te wzbudzi\u0142y du\u017ce zainteresowanie i przynios\u0142y jednocze\u015bnie kolejn\u0105 ewolucj\u0119 w Lotnictwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pokazano tak\u017ce w telewizji, w lipcu 1974 roku, w filmie kr\u00f3tkometra\u017cowym, przedstawiaj\u0105cym przygotowania do lipcowej defilady. Lec\u0105ce w szeregu maszyny demonstrowa\u0142y spos\u00f3b zmiany k\u0105ta skosu skrzyde\u0142. Ju\u017c w\u00f3wczas mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107, \u017ce zmiana k\u0105ta skosu trwa oko\u0142o 15 sekund. Po latach dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce pilotami w tym przelocie byli; kapitan pilot Aleksander Zielenow, porucznik pilot Ignacy Urbaniak, porucznik pilot Jerzy Doliniec, kapitan pilot Mieczys\u0142aw Kafel, kapitan pilot Stanis\u0142aw Walczak oraz jako pilot zapasowy porucznik polot Bogdan Likus.<\/p>\n\n\n\n
Historia zakupu Su-20 dla Polski. Z pocz\u0105tkiem 70-lat Polscy politycy i wojskowi zacz\u0119li poszukiwa\u0107 nast\u0119pcy samolot\u00f3w bombowych I\u0142-28. Ostatnie 6 egzemplarzy bombowc\u00f3w I\u0142-28 skre\u015blono ze stanu w 1979 roku, ale w\u0142a\u015bciwie ca\u0142\u0105 dekad\u0119 samoloty nie stanowi\u0142y ju\u017c \u017cadnej warto\u015bci bojowej. CCCP zaoferowa\u0142 nam samoloty MiG-23 BN lub Su-20. Oba samoloty o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Oferty poddano analizie pod k\u0105tem ich przydatno\u015bci w naszym lotnictwie. \u017baden z zaoferowanych samolot\u00f3w, wed\u0142ug Polskich specjalist\u00f3w nie spe\u0142nia\u0142 naszych wymaga\u0144. Ale innej alternatywy nie by\u0142o. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Su-20, jako maszyn\u0119 ta\u0144sz\u0105 i w znacznym stopniu zbli\u017con\u0105 do u\u017cywanych ju\u017c w Polsce samolot\u00f3w Su-7 r\u00f3\u017cnych odmian.<\/p>\n\n\n\n
Dostawy Su-20 do Polski. W pierwszych dniach 1974 roku, do Krasnodaru wyjecha\u0142a grupa pilot\u00f3w i technik\u00f3w celem przeszkolenia na nowy typ samolotu. W\u015br\u00f3d pilot\u00f3w byli: mjr pilot Maciej Paszkowski \u2013 dow\u00f3dca 7 Pu\u0142ku Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego z Powidza w okresie 1974-1975, podporucznik pilot Bogdan Lis, kapitan Tadeusz Ko\u0142odziejczyk i inni. To oni, jako pierwsi wykonali samodzielne loty na Su-20 w Krasnodarze. Z powodu z\u0142ych warunk\u00f3w pogodowych szkolenie przeci\u0105ga\u0142o si\u0119. W czasie tego szkolenia podczas lotu na Su-20 zgin\u0105\u0142 kpt. pil. Tadeusz Ko\u0142odziejczyk.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze 6 egzemplarzy Su-20 dostarczono Polsce w 1974 roku. W dniu 26 kwietnia 1974 roku, samoloty wyl\u0105dowa\u0142y na lotnisku w Powidzu. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe od 01 do 06, malowane kolorem czerwonym. Oczywi\u015bcie to je pokazano publiczno\u015bci podczas defilady w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku. Pozosta\u0142e samoloty otrzymali\u015bmy dopiero w 1976 roku. \u0141\u0105cznie kupiono 25 egzemplarzy. Nie kupowali\u015bmy wersji szkolno-bojowej, gdy\u017c w tej roli nadal wyst\u0119powa\u0142y Su-7 U.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, jeszcze przed zrealizowaniem zasadniczej dostawy, w dniu 3 lutego 1976 roku, utracono pierwszy samolot Su-20. Samolot otrzyma\u0142 nb 01. Gdyby samolot dotrwa\u0142 do zmian numer\u00f3w burtowych otrzyma\u0142by nb 4241. Strata bolesna, poniewa\u017c zgin\u0105\u0142 kolejny lotnik, mjr (kpt.) pil. Jerzy Doliniec. Katastrofa nast\u0105pi\u0142a ko\u0142o miejscowo\u015bci Kazimierz Biskupi. Przyczyn\u0105 by\u0142a usterka techniczna sprz\u0119tu. Nast\u0105pi\u0142a awaria silnika, kt\u00f3ry przesta\u0142 pracowa\u0107. W dodatku awarii uleg\u0142o ca\u0142e zasilnie i by\u0142y problemy z agregatami. Awaria nast\u0105pi\u0142a z winy producenta, kt\u00f3ry uzna\u0142 swoj\u0105 win\u0119. Dlatego w miejsce utraconego samolotu producent dostarczy\u0142 nowy samolot (1977 roku). Samolot otrzymali\u015bmy w dniu 12 lutego 1977 roku. Samolot otrzyma\u0142 nb 7125. Pozosta\u0142e 19 maszyn Su-20 otrzymali\u015bmy latem 1976 roku. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe cztero-cyfrowe pochodz\u0105ce od numer\u00f3w seryjnych, malowanych kolorem czerwonym. W\u00f3wczas nast\u0105pi\u0142a tak\u017ce zmiana numer\u00f3w burtowych pierwszych 6 maszyn.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce samoloty Su-20 sta\u0142y si\u0119 maszynami podw\u00f3jnego przeznaczenia. Z jednej strony mog\u0142y skutecznie wykonywa\u0107 atak na obiekty przeciwnika w g\u0142\u0119bi, z drugiej strony prowadzi\u0107 aktywne rozpoznanie foto i radioelektroniczne, w dzie\u0144 i w nocy. To drugie zadanie przy u\u017cyciu zasobnika podwieszanego typu KKR-1. Zasobniki dotar\u0142y do Polski w okresie p\u00f3\u017aniejszym. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce Su-20 u\u017cywany w Polsce by\u0142 r\u00f3wnie\u017c potencjalnym nosicielem taktycznej broni j\u0105drowej.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pierwsze wsp\u00f3lne \u0107wiczenia odby\u0142y w 1976 roku, podczas manewr\u00f3w pod kryptonimem \u201eTarcza-76\u201d. Samoloty Su-20 przez ca\u0142y okres s\u0142u\u017cby w Polsce by\u0142y tak\u017ce eksploatowane z DOL (drogowe odcinki lotniskowe).<\/p>\n\n\n\n
W 80-latach trzykrotnie piloci polscy uratowali samoloty Su-20 przed ich rozbiciem, nara\u017caj\u0105c w\u0142asne \u017cycie. W dniu 18 maja 1984 roku, kapitan Andrzej Pawul podczas lotu zderzy\u0142 si\u0119 z bocianem. Pilot dozna\u0142 zranienia twarzy od\u0142amkami szk\u0142a i ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107. Pilot zdo\u0142a\u0142 jednak bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107. W dniu 4 wrze\u015bnia 1985 roku, kapitan Krzysztof Ryniecki. Po odpaleniu ci\u0119\u017ckiego pocisku rakietowego S-24 wyst\u0105pi\u0142 pompa\u017c silnika i silnik zgas\u0142. Mimo ma\u0142ej wysoko\u015bci lotu pilotowi uda\u0142o si\u0119 ponownie uruchomi\u0107 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107 na lotnisku. W 1988 roku, samolot Su-20 z pilotem major Krzysztof Krzysztoforski zosta\u0142 trafiony piorunem. Zgas\u0142 silnik. Pilot ponownie uruchomi\u0142 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0142 na lotnisku.<\/p>\n\n\n\n
Informacja z dnia 16 pa\u017adziernika 1990 roku, z pokazu samolot\u00f3w Su-20 i Su-22 dla szwedzkich oficer\u00f3w. \u2013 \u201eSu-20 u\u017cytkowane w Polsce maj\u0105 doskona\u0142e parametry l\u0105dowania. Mistrzem kr\u00f3tkiego l\u0105dowania jest kapitan Bogdan Juczyk. Przed przyziemieniem, na wysoko\u015bci 2 m, pilot wypuszcza spadochron hamuj\u0105cy. Zmierzona droga dobiegu wynosi zaledwie 350 m ! W tym czasie ameryka\u0144skie pr\u00f3by samolotu F-15 S \/ MTD da\u0142y wynik 450 m, bez spadochronu hamuj\u0105cego, a 380 m ze sposobem stosowanym w Polsce. Masa samolotu Su-20 l\u0105duj\u0105cego wynosi 11 000 kg, a samolotu F-15 S \/ MTD – 13 000 kg.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2007-08-22 235 Rozdzia\u0142 1974-04-26 OKB Suchoj Su-20. Polska. Historia Nadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwsko-bombowy, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Pierwszy tego typu samolot w Wojsku Polskim. Zmienna geometria skrzyde\u0142. Zanim rozpoczniemy omawianie samolotu Su-20 (Su-17) przenie\u015bmy si\u0119 na s\u0142ynn\u0105 defilad\u0119 w Domadiedowie, w Moskwie, w dniu 1967-07-09. Defilada by\u0142a s\u0142ynna, bo w tym roku min\u0119\u0142a 50-rocznica rewolucji […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7036,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7039,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions\/7039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Zastosowanie bojowe samolot\u00f3w Su-17, Su-20 w znacznym stopniu ogranicza\u0142y warunki pogodowe. Ni\u017csza podstawa chmur lub s\u0142aba widoczno\u015b\u0107 przy bardzo prostym systemie nawigacyjnym cz\u0119sto uniemo\u017cliwia\u0142y wykonanie zadania. Samoloty Su-17 do odmiany Su-17 MK w\u0142\u0105cznie mog\u0142y by\u0107 z pewnym przybli\u017ceniem wprowadzone w rejon celu, ale jego poszukiwanie i atak musia\u0142 by\u0107 wykonany w warunkach widoczno\u015bci wzrokowej.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 R<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW po\u0142owie 70-lat, dla samolot\u00f3w Su-20 (eksportowych) wprowadzono zasobniki rozpoznawcze KKR-1 (kontejner kompleksnoj razwiedki). Zasobnik ma wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,79 m, szeroko\u015b\u0107 0,59 m, wysoko\u015b\u0107 0,58 m, a z belk\u0105 0,715 m, masa 780 kg. Przenoszony jest centralnie pod kad\u0142ubem. Zasobnik umo\u017cliwia fotografowanie pionowe, perspektywiczne i panoramiczne terenu z ma\u0142ych i \u015brednich wysoko\u015bci w warunkach dziennych i z ma\u0142ych wysoko\u015bci, w warunkach nocnych oraz og\u00f3lne rozpoznanie radioelektroniczne z dowolnego pu\u0142apu, o ka\u017cdej porze dnia i nocy w \u201eka\u017cdych warunkach atmosferycznych\u201d. W jego sk\u0142ad wchodzi; aparat fotograficzny AFA-39 (do zdj\u0119\u0107 pionowych i perspektywicznych), PA-1 (panoramicznych), UA-47 (pionowych w nocy), wyrzutnik naboi b\u0142yskowych SFP-2 A, 4 kasety KDF-38 z nabojami b\u0142yskowymi FP-100, blok op\u00f3\u017aniaj\u0105cych impuls\u00f3w BZ s\u0142u\u017c\u0105cy do wytwarzania sygna\u0142\u00f3w na otwarcie migawki aparatu UA-47, stacje rozpoznania elektronicznego SRS-9 Wira\u017c, uk\u0142ad ch\u0142odzenia freonem.<\/p>\n\n\n\n
Samolot Su-20 R z zasobnikiem KKR-1 ma mas\u0119 startow\u0105 15 610 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 w zale\u017cno\u015bci od wysoko\u015bci lotu 1 300 \u2013 1 800 km\/h. Zasi\u0119g na wysoko\u015bci 200 m – 735 km lub z dwoma zbiornikami PTB-1 150 \u2013 1 150 km. Oraz zasi\u0119g na wysoko\u015bci 10 000 m odpowiednio 1 400 km i 2 050 km. Dopuszczalne przeci\u0105\u017cenie samolotu w locie wynosi 5g. W p\u00f3\u017aniejszym czasie zasobnik KKR-1 zacz\u0119to montowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na samolotach Su-22.<\/p>\n\n\n\n
Su-20 na uzbrojeniu Polskiego Lotnictwa Wojskowego.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZanim om\u00f3wimy Polskie samoloty Su-20, przenie\u015bmy si\u0119 na Plac Defilad w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku.<\/p>\n\n\n\n
…Zebrani wok\u00f3\u0142 Placu Defilad, z okazji komunistycznego \u015bwi\u0119ta 22 Lipca, zwr\u00f3cili w pewnej chwili g\u0142owy w kierunku Ogrodu Saskiego. Na tle b\u0142\u0119kitu nieba pi\u0119\u0107 mikroskopijnych punkcik\u00f3w z sekundy na sekund\u0119 przeistacza\u0142y si\u0119 w charakterystyczne sylwetki. W miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 do stolicy ich pr\u0119dko\u015b\u0107 wzrasta\u0142a. Pi\u0105tka odrzutowc\u00f3w z du\u017cym przyspieszeniem z lotu poziomego wesz\u0142a do lotu pionowego, pozostawiaj\u0105c za sob\u0105 smugi spalin. Nast\u0119pnie zademonstrowano zmian\u0119 geometrii skrzyde\u0142. Te samoloty by\u0142y to pierwsze w Wojsku Polskim my\u015bliwsko-bombowe maszyny o zmiennej geometrii skrzyde\u0142 Su-20. Samoloty te wzbudzi\u0142y du\u017ce zainteresowanie i przynios\u0142y jednocze\u015bnie kolejn\u0105 ewolucj\u0119 w Lotnictwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pokazano tak\u017ce w telewizji, w lipcu 1974 roku, w filmie kr\u00f3tkometra\u017cowym, przedstawiaj\u0105cym przygotowania do lipcowej defilady. Lec\u0105ce w szeregu maszyny demonstrowa\u0142y spos\u00f3b zmiany k\u0105ta skosu skrzyde\u0142. Ju\u017c w\u00f3wczas mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107, \u017ce zmiana k\u0105ta skosu trwa oko\u0142o 15 sekund. Po latach dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce pilotami w tym przelocie byli; kapitan pilot Aleksander Zielenow, porucznik pilot Ignacy Urbaniak, porucznik pilot Jerzy Doliniec, kapitan pilot Mieczys\u0142aw Kafel, kapitan pilot Stanis\u0142aw Walczak oraz jako pilot zapasowy porucznik polot Bogdan Likus.<\/p>\n\n\n\n
Historia zakupu Su-20 dla Polski. Z pocz\u0105tkiem 70-lat Polscy politycy i wojskowi zacz\u0119li poszukiwa\u0107 nast\u0119pcy samolot\u00f3w bombowych I\u0142-28. Ostatnie 6 egzemplarzy bombowc\u00f3w I\u0142-28 skre\u015blono ze stanu w 1979 roku, ale w\u0142a\u015bciwie ca\u0142\u0105 dekad\u0119 samoloty nie stanowi\u0142y ju\u017c \u017cadnej warto\u015bci bojowej. CCCP zaoferowa\u0142 nam samoloty MiG-23 BN lub Su-20. Oba samoloty o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Oferty poddano analizie pod k\u0105tem ich przydatno\u015bci w naszym lotnictwie. \u017baden z zaoferowanych samolot\u00f3w, wed\u0142ug Polskich specjalist\u00f3w nie spe\u0142nia\u0142 naszych wymaga\u0144. Ale innej alternatywy nie by\u0142o. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Su-20, jako maszyn\u0119 ta\u0144sz\u0105 i w znacznym stopniu zbli\u017con\u0105 do u\u017cywanych ju\u017c w Polsce samolot\u00f3w Su-7 r\u00f3\u017cnych odmian.<\/p>\n\n\n\n
Dostawy Su-20 do Polski. W pierwszych dniach 1974 roku, do Krasnodaru wyjecha\u0142a grupa pilot\u00f3w i technik\u00f3w celem przeszkolenia na nowy typ samolotu. W\u015br\u00f3d pilot\u00f3w byli: mjr pilot Maciej Paszkowski \u2013 dow\u00f3dca 7 Pu\u0142ku Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego z Powidza w okresie 1974-1975, podporucznik pilot Bogdan Lis, kapitan Tadeusz Ko\u0142odziejczyk i inni. To oni, jako pierwsi wykonali samodzielne loty na Su-20 w Krasnodarze. Z powodu z\u0142ych warunk\u00f3w pogodowych szkolenie przeci\u0105ga\u0142o si\u0119. W czasie tego szkolenia podczas lotu na Su-20 zgin\u0105\u0142 kpt. pil. Tadeusz Ko\u0142odziejczyk.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze 6 egzemplarzy Su-20 dostarczono Polsce w 1974 roku. W dniu 26 kwietnia 1974 roku, samoloty wyl\u0105dowa\u0142y na lotnisku w Powidzu. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe od 01 do 06, malowane kolorem czerwonym. Oczywi\u015bcie to je pokazano publiczno\u015bci podczas defilady w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku. Pozosta\u0142e samoloty otrzymali\u015bmy dopiero w 1976 roku. \u0141\u0105cznie kupiono 25 egzemplarzy. Nie kupowali\u015bmy wersji szkolno-bojowej, gdy\u017c w tej roli nadal wyst\u0119powa\u0142y Su-7 U.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, jeszcze przed zrealizowaniem zasadniczej dostawy, w dniu 3 lutego 1976 roku, utracono pierwszy samolot Su-20. Samolot otrzyma\u0142 nb 01. Gdyby samolot dotrwa\u0142 do zmian numer\u00f3w burtowych otrzyma\u0142by nb 4241. Strata bolesna, poniewa\u017c zgin\u0105\u0142 kolejny lotnik, mjr (kpt.) pil. Jerzy Doliniec. Katastrofa nast\u0105pi\u0142a ko\u0142o miejscowo\u015bci Kazimierz Biskupi. Przyczyn\u0105 by\u0142a usterka techniczna sprz\u0119tu. Nast\u0105pi\u0142a awaria silnika, kt\u00f3ry przesta\u0142 pracowa\u0107. W dodatku awarii uleg\u0142o ca\u0142e zasilnie i by\u0142y problemy z agregatami. Awaria nast\u0105pi\u0142a z winy producenta, kt\u00f3ry uzna\u0142 swoj\u0105 win\u0119. Dlatego w miejsce utraconego samolotu producent dostarczy\u0142 nowy samolot (1977 roku). Samolot otrzymali\u015bmy w dniu 12 lutego 1977 roku. Samolot otrzyma\u0142 nb 7125. Pozosta\u0142e 19 maszyn Su-20 otrzymali\u015bmy latem 1976 roku. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe cztero-cyfrowe pochodz\u0105ce od numer\u00f3w seryjnych, malowanych kolorem czerwonym. W\u00f3wczas nast\u0105pi\u0142a tak\u017ce zmiana numer\u00f3w burtowych pierwszych 6 maszyn.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce samoloty Su-20 sta\u0142y si\u0119 maszynami podw\u00f3jnego przeznaczenia. Z jednej strony mog\u0142y skutecznie wykonywa\u0107 atak na obiekty przeciwnika w g\u0142\u0119bi, z drugiej strony prowadzi\u0107 aktywne rozpoznanie foto i radioelektroniczne, w dzie\u0144 i w nocy. To drugie zadanie przy u\u017cyciu zasobnika podwieszanego typu KKR-1. Zasobniki dotar\u0142y do Polski w okresie p\u00f3\u017aniejszym. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce Su-20 u\u017cywany w Polsce by\u0142 r\u00f3wnie\u017c potencjalnym nosicielem taktycznej broni j\u0105drowej.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pierwsze wsp\u00f3lne \u0107wiczenia odby\u0142y w 1976 roku, podczas manewr\u00f3w pod kryptonimem \u201eTarcza-76\u201d. Samoloty Su-20 przez ca\u0142y okres s\u0142u\u017cby w Polsce by\u0142y tak\u017ce eksploatowane z DOL (drogowe odcinki lotniskowe).<\/p>\n\n\n\n
W 80-latach trzykrotnie piloci polscy uratowali samoloty Su-20 przed ich rozbiciem, nara\u017caj\u0105c w\u0142asne \u017cycie. W dniu 18 maja 1984 roku, kapitan Andrzej Pawul podczas lotu zderzy\u0142 si\u0119 z bocianem. Pilot dozna\u0142 zranienia twarzy od\u0142amkami szk\u0142a i ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107. Pilot zdo\u0142a\u0142 jednak bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107. W dniu 4 wrze\u015bnia 1985 roku, kapitan Krzysztof Ryniecki. Po odpaleniu ci\u0119\u017ckiego pocisku rakietowego S-24 wyst\u0105pi\u0142 pompa\u017c silnika i silnik zgas\u0142. Mimo ma\u0142ej wysoko\u015bci lotu pilotowi uda\u0142o si\u0119 ponownie uruchomi\u0107 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107 na lotnisku. W 1988 roku, samolot Su-20 z pilotem major Krzysztof Krzysztoforski zosta\u0142 trafiony piorunem. Zgas\u0142 silnik. Pilot ponownie uruchomi\u0142 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0142 na lotnisku.<\/p>\n\n\n\n
Informacja z dnia 16 pa\u017adziernika 1990 roku, z pokazu samolot\u00f3w Su-20 i Su-22 dla szwedzkich oficer\u00f3w. \u2013 \u201eSu-20 u\u017cytkowane w Polsce maj\u0105 doskona\u0142e parametry l\u0105dowania. Mistrzem kr\u00f3tkiego l\u0105dowania jest kapitan Bogdan Juczyk. Przed przyziemieniem, na wysoko\u015bci 2 m, pilot wypuszcza spadochron hamuj\u0105cy. Zmierzona droga dobiegu wynosi zaledwie 350 m ! W tym czasie ameryka\u0144skie pr\u00f3by samolotu F-15 S \/ MTD da\u0142y wynik 450 m, bez spadochronu hamuj\u0105cego, a 380 m ze sposobem stosowanym w Polsce. Masa samolotu Su-20 l\u0105duj\u0105cego wynosi 11 000 kg, a samolotu F-15 S \/ MTD – 13 000 kg.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2007-08-22 235 Rozdzia\u0142 1974-04-26 OKB Suchoj Su-20. Polska. Historia Nadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwsko-bombowy, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Pierwszy tego typu samolot w Wojsku Polskim. Zmienna geometria skrzyde\u0142. Zanim rozpoczniemy omawianie samolotu Su-20 (Su-17) przenie\u015bmy si\u0119 na s\u0142ynn\u0105 defilad\u0119 w Domadiedowie, w Moskwie, w dniu 1967-07-09. Defilada by\u0142a s\u0142ynna, bo w tym roku min\u0119\u0142a 50-rocznica rewolucji […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7036,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7039,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions\/7039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Zanim om\u00f3wimy Polskie samoloty Su-20, przenie\u015bmy si\u0119 na Plac Defilad w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku.<\/p>\n\n\n\n
…Zebrani wok\u00f3\u0142 Placu Defilad, z okazji komunistycznego \u015bwi\u0119ta 22 Lipca, zwr\u00f3cili w pewnej chwili g\u0142owy w kierunku Ogrodu Saskiego. Na tle b\u0142\u0119kitu nieba pi\u0119\u0107 mikroskopijnych punkcik\u00f3w z sekundy na sekund\u0119 przeistacza\u0142y si\u0119 w charakterystyczne sylwetki. W miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 do stolicy ich pr\u0119dko\u015b\u0107 wzrasta\u0142a. Pi\u0105tka odrzutowc\u00f3w z du\u017cym przyspieszeniem z lotu poziomego wesz\u0142a do lotu pionowego, pozostawiaj\u0105c za sob\u0105 smugi spalin. Nast\u0119pnie zademonstrowano zmian\u0119 geometrii skrzyde\u0142. Te samoloty by\u0142y to pierwsze w Wojsku Polskim my\u015bliwsko-bombowe maszyny o zmiennej geometrii skrzyde\u0142 Su-20. Samoloty te wzbudzi\u0142y du\u017ce zainteresowanie i przynios\u0142y jednocze\u015bnie kolejn\u0105 ewolucj\u0119 w Lotnictwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pokazano tak\u017ce w telewizji, w lipcu 1974 roku, w filmie kr\u00f3tkometra\u017cowym, przedstawiaj\u0105cym przygotowania do lipcowej defilady. Lec\u0105ce w szeregu maszyny demonstrowa\u0142y spos\u00f3b zmiany k\u0105ta skosu skrzyde\u0142. Ju\u017c w\u00f3wczas mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107, \u017ce zmiana k\u0105ta skosu trwa oko\u0142o 15 sekund. Po latach dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce pilotami w tym przelocie byli; kapitan pilot Aleksander Zielenow, porucznik pilot Ignacy Urbaniak, porucznik pilot Jerzy Doliniec, kapitan pilot Mieczys\u0142aw Kafel, kapitan pilot Stanis\u0142aw Walczak oraz jako pilot zapasowy porucznik polot Bogdan Likus.<\/p>\n\n\n\n
Historia zakupu Su-20 dla Polski. Z pocz\u0105tkiem 70-lat Polscy politycy i wojskowi zacz\u0119li poszukiwa\u0107 nast\u0119pcy samolot\u00f3w bombowych I\u0142-28. Ostatnie 6 egzemplarzy bombowc\u00f3w I\u0142-28 skre\u015blono ze stanu w 1979 roku, ale w\u0142a\u015bciwie ca\u0142\u0105 dekad\u0119 samoloty nie stanowi\u0142y ju\u017c \u017cadnej warto\u015bci bojowej. CCCP zaoferowa\u0142 nam samoloty MiG-23 BN lub Su-20. Oba samoloty o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Oferty poddano analizie pod k\u0105tem ich przydatno\u015bci w naszym lotnictwie. \u017baden z zaoferowanych samolot\u00f3w, wed\u0142ug Polskich specjalist\u00f3w nie spe\u0142nia\u0142 naszych wymaga\u0144. Ale innej alternatywy nie by\u0142o. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Su-20, jako maszyn\u0119 ta\u0144sz\u0105 i w znacznym stopniu zbli\u017con\u0105 do u\u017cywanych ju\u017c w Polsce samolot\u00f3w Su-7 r\u00f3\u017cnych odmian.<\/p>\n\n\n\n
Dostawy Su-20 do Polski. W pierwszych dniach 1974 roku, do Krasnodaru wyjecha\u0142a grupa pilot\u00f3w i technik\u00f3w celem przeszkolenia na nowy typ samolotu. W\u015br\u00f3d pilot\u00f3w byli: mjr pilot Maciej Paszkowski \u2013 dow\u00f3dca 7 Pu\u0142ku Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego z Powidza w okresie 1974-1975, podporucznik pilot Bogdan Lis, kapitan Tadeusz Ko\u0142odziejczyk i inni. To oni, jako pierwsi wykonali samodzielne loty na Su-20 w Krasnodarze. Z powodu z\u0142ych warunk\u00f3w pogodowych szkolenie przeci\u0105ga\u0142o si\u0119. W czasie tego szkolenia podczas lotu na Su-20 zgin\u0105\u0142 kpt. pil. Tadeusz Ko\u0142odziejczyk.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze 6 egzemplarzy Su-20 dostarczono Polsce w 1974 roku. W dniu 26 kwietnia 1974 roku, samoloty wyl\u0105dowa\u0142y na lotnisku w Powidzu. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe od 01 do 06, malowane kolorem czerwonym. Oczywi\u015bcie to je pokazano publiczno\u015bci podczas defilady w Warszawie w dniu 22 lipca 1974 roku. Pozosta\u0142e samoloty otrzymali\u015bmy dopiero w 1976 roku. \u0141\u0105cznie kupiono 25 egzemplarzy. Nie kupowali\u015bmy wersji szkolno-bojowej, gdy\u017c w tej roli nadal wyst\u0119powa\u0142y Su-7 U.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, jeszcze przed zrealizowaniem zasadniczej dostawy, w dniu 3 lutego 1976 roku, utracono pierwszy samolot Su-20. Samolot otrzyma\u0142 nb 01. Gdyby samolot dotrwa\u0142 do zmian numer\u00f3w burtowych otrzyma\u0142by nb 4241. Strata bolesna, poniewa\u017c zgin\u0105\u0142 kolejny lotnik, mjr (kpt.) pil. Jerzy Doliniec. Katastrofa nast\u0105pi\u0142a ko\u0142o miejscowo\u015bci Kazimierz Biskupi. Przyczyn\u0105 by\u0142a usterka techniczna sprz\u0119tu. Nast\u0105pi\u0142a awaria silnika, kt\u00f3ry przesta\u0142 pracowa\u0107. W dodatku awarii uleg\u0142o ca\u0142e zasilnie i by\u0142y problemy z agregatami. Awaria nast\u0105pi\u0142a z winy producenta, kt\u00f3ry uzna\u0142 swoj\u0105 win\u0119. Dlatego w miejsce utraconego samolotu producent dostarczy\u0142 nowy samolot (1977 roku). Samolot otrzymali\u015bmy w dniu 12 lutego 1977 roku. Samolot otrzyma\u0142 nb 7125. Pozosta\u0142e 19 maszyn Su-20 otrzymali\u015bmy latem 1976 roku. Samoloty te otrzyma\u0142y numery burtowe cztero-cyfrowe pochodz\u0105ce od numer\u00f3w seryjnych, malowanych kolorem czerwonym. W\u00f3wczas nast\u0105pi\u0142a tak\u017ce zmiana numer\u00f3w burtowych pierwszych 6 maszyn.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce samoloty Su-20 sta\u0142y si\u0119 maszynami podw\u00f3jnego przeznaczenia. Z jednej strony mog\u0142y skutecznie wykonywa\u0107 atak na obiekty przeciwnika w g\u0142\u0119bi, z drugiej strony prowadzi\u0107 aktywne rozpoznanie foto i radioelektroniczne, w dzie\u0144 i w nocy. To drugie zadanie przy u\u017cyciu zasobnika podwieszanego typu KKR-1. Zasobniki dotar\u0142y do Polski w okresie p\u00f3\u017aniejszym. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce Su-20 u\u017cywany w Polsce by\u0142 r\u00f3wnie\u017c potencjalnym nosicielem taktycznej broni j\u0105drowej.<\/p>\n\n\n\n
Samoloty Su-20 pierwsze wsp\u00f3lne \u0107wiczenia odby\u0142y w 1976 roku, podczas manewr\u00f3w pod kryptonimem \u201eTarcza-76\u201d. Samoloty Su-20 przez ca\u0142y okres s\u0142u\u017cby w Polsce by\u0142y tak\u017ce eksploatowane z DOL (drogowe odcinki lotniskowe).<\/p>\n\n\n\n
W 80-latach trzykrotnie piloci polscy uratowali samoloty Su-20 przed ich rozbiciem, nara\u017caj\u0105c w\u0142asne \u017cycie. W dniu 18 maja 1984 roku, kapitan Andrzej Pawul podczas lotu zderzy\u0142 si\u0119 z bocianem. Pilot dozna\u0142 zranienia twarzy od\u0142amkami szk\u0142a i ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107. Pilot zdo\u0142a\u0142 jednak bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107. W dniu 4 wrze\u015bnia 1985 roku, kapitan Krzysztof Ryniecki. Po odpaleniu ci\u0119\u017ckiego pocisku rakietowego S-24 wyst\u0105pi\u0142 pompa\u017c silnika i silnik zgas\u0142. Mimo ma\u0142ej wysoko\u015bci lotu pilotowi uda\u0142o si\u0119 ponownie uruchomi\u0107 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107 na lotnisku. W 1988 roku, samolot Su-20 z pilotem major Krzysztof Krzysztoforski zosta\u0142 trafiony piorunem. Zgas\u0142 silnik. Pilot ponownie uruchomi\u0142 silnik i bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0142 na lotnisku.<\/p>\n\n\n\n
Informacja z dnia 16 pa\u017adziernika 1990 roku, z pokazu samolot\u00f3w Su-20 i Su-22 dla szwedzkich oficer\u00f3w. \u2013 \u201eSu-20 u\u017cytkowane w Polsce maj\u0105 doskona\u0142e parametry l\u0105dowania. Mistrzem kr\u00f3tkiego l\u0105dowania jest kapitan Bogdan Juczyk. Przed przyziemieniem, na wysoko\u015bci 2 m, pilot wypuszcza spadochron hamuj\u0105cy. Zmierzona droga dobiegu wynosi zaledwie 350 m ! W tym czasie ameryka\u0144skie pr\u00f3by samolotu F-15 S \/ MTD da\u0142y wynik 450 m, bez spadochronu hamuj\u0105cego, a 380 m ze sposobem stosowanym w Polsce. Masa samolotu Su-20 l\u0105duj\u0105cego wynosi 11 000 kg, a samolotu F-15 S \/ MTD – 13 000 kg.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2007-08-22 235 Rozdzia\u0142 1974-04-26 OKB Suchoj Su-20. Polska. Historia Nadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwsko-bombowy, o zmiennej geometrii skrzyde\u0142. Pierwszy tego typu samolot w Wojsku Polskim. Zmienna geometria skrzyde\u0142. Zanim rozpoczniemy omawianie samolotu Su-20 (Su-17) przenie\u015bmy si\u0119 na s\u0142ynn\u0105 defilad\u0119 w Domadiedowie, w Moskwie, w dniu 1967-07-09. Defilada by\u0142a s\u0142ynna, bo w tym roku min\u0119\u0142a 50-rocznica rewolucji […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7036,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-7035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7039,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7035\/revisions\/7039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}