![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Lotnisko-Krzesiny.-1959-rok.-Zdjecie-zbiory-Karol-Placha-Hetman-1024x675.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Wieza-Kontroli-Lotow-z-60-lat.-2009-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman-1024x621.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/22Krasula22-stanowisko-kierowania-lotami.-2012-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman-1024x725.png\")
Nie mo\u017cna mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce po drugiej wojnie \u015bwiatowej struktura lotnictwa wojskowego w Polsce zosta\u0142a stworzona w CCCP. Chocia\u017c w drugiej po\u0142owie 40-lat istnia\u0142a iskierka nadziei na utworzenie ca\u0142kowicie suwerennego lotnictwa Polskiego. Objawem tego zjawiska by\u0142o otrzymanie pomocy z USA w postaci samolot\u00f3w pochodz\u0105cych z tak zwanego demobilu. Iskierka ta zgas\u0142a, kiedy pod wp\u0142ywem \u201esugestii\u201d doradc\u00f3w rosyjskich samoloty te zosta\u0142y ze z\u0142omowane.<\/p>\n\n\n\n
Podstawow\u0105 jednostk\u0105 bojow\u0105 sta\u0142 si\u0119 pu\u0142k lotniczy. Mia\u0142 on sw\u00f3j jawny numer, tak jak ka\u017cda jednostka wojskowa w LWP ( Ludowym Wojsku Polskim ) np.; JW. 1541, oraz numer niejawny, podaj\u0105cy numer pu\u0142ku i jego formacj\u0119 np.; 4. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwsko-Szturmowego. Niekt\u00f3re z tych pu\u0142k\u00f3w otrzyma\u0142y nazw\u0119 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 np.; 28. S\u0142upski Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego.<\/p>\n\n\n\n
Etatowo ka\u017cdy pu\u0142k lotniczy powinien posiada\u0107 36 samolot\u00f3w bojowych ( szkolno-bojowych ). Wchodzi\u0142y one w sk\u0142ad trzech eskadr, ka\u017cda grupuj\u0105ca po 12 samolot\u00f3w. Teoretycznie ka\u017cda z eskadr powinna mie\u0107 taki sam potencja\u0142 bojowy. Jednak w praktyce nigdy tak nie by\u0142o. Sk\u0142ada\u0142o si\u0119 na to kilka przyczyn. Podstawow\u0105 by\u0142 brak maszyn lub niezdolno\u015b\u0107 ich do lotu. Czyli by\u0142y na stanie, ale z powodu awarii, defekt\u00f3w, sko\u0144czonych resurs\u00f3w; nie by\u0142y dopuszczone do lotu. Oczywi\u015bcie samoloty by\u0142y poddawane tak\u017ce przegl\u0105dom na terenie pu\u0142ku, czy remontom ( modernizacjom ) w zak\u0142adach remontowych w kraju lub za granic\u0105, co eliminowa\u0142o je na ten czas ze s\u0142u\u017cby. Drug\u0105 wa\u017cn\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142 stan osobowy pu\u0142ku, czyli ilo\u015b\u0107 odpowiednio wyszkolonych pilot\u00f3w ( lotnik\u00f3w ). Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 stale podnosi\u0142a swoje kwalifikacje i awansowa\u0142a w hierarchii, obejmuj\u0105c wy\u017csze stanowiska. Nie jest te\u017c tajemnic\u0105, \u017ce ka\u017cdy lotnik wola\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 w pu\u0142ku ulokowanym bli\u017cej wi\u0119kszego miasta ni\u017c w tzw. Zielonym garnizonie np. w Debrznie. By\u0142o to powodem przep\u0142ywu personelu pomi\u0119dzy pu\u0142kami. Z tych to powod\u00f3w w ka\u017cdym pu\u0142ku najlepsz\u0105 by\u0142a zawsze 1. Eskadra. Mia\u0142a ona zawsze pe\u0142ny stan osobowy i sprz\u0119towy, nawet w pierwszym okresie tworzenia si\u0119 pu\u0142ku. Natomiast 2. Eskadra w wi\u0119kszo\u015bci pu\u0142k\u00f3w by\u0142a s\u0142absza. Nie oznacza to, \u017ce mia\u0142a gorszych pilot\u00f3w. Wynika\u0142o to cz\u0119sto ze sprz\u0119tu jakim dysponowa\u0142a. Zwykle by\u0142y to samoloty poprzednich wersji lub nawet poprzedniej generacji. Przyk\u0142adem jest sytuacja gdy 1. Eskadra u\u017cytkowa\u0142a ju\u017c nowoczesne MiG-21, a 2. Eskadra jeszcze lata\u0142a na samolotach Lim-5 i to przez kilka lat. Zdecydowanie najs\u0142abiej prezentowa\u0142a si\u0119 3. Eskadra. Cz\u0119sto bardziej funkcjonowa\u0142a na papierze ni\u017c w powietrzu. Dlatego by\u0142 czas w Lotnictwie Operacyjnym, kiedy zlikwidowano trzecie eskadry, podnosz\u0105c jednocze\u015bnie stan sprz\u0119towy w dw\u00f3ch pozosta\u0142ych eskadrach do 18 maszyn.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda eskadra sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z trzech kluczy, a w ka\u017cdym z nich by\u0142y 4 samoloty. To na poziomie kluczy w pu\u0142kach odbywa\u0142o si\u0119 wsp\u00f3\u0142zawodnictwo ( pozytywna rywalizacja ), a tak\u017ce na zewn\u0105trz podczas \u0107wicze\u0144 lub zawod\u00f3w, nawet w ramach r\u00f3\u017cnych formacji lotniczych. By\u0142o takie wsp\u00f3\u0142zawodnictwo pomi\u0119dzy za\u0142ogami samolot\u00f3w bombowych I\u0142-28, a my\u015bliwskimi Lim-2, cho\u0107 inne by\u0142y cele wykonywanych lot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zwykle na jedn\u0105 maszyn\u0119 bojow\u0105 przypada\u0142 jeden pilot, ale nie by\u0142o zasady przypisania za\u0142ogi do konkretnej maszyny. To by\u0142 przywilej kt\u00f3ry mieli nieliczni. Na przyk\u0142ad dow\u00f3dcy pu\u0142k\u00f3w posiadali \u201ew\u0142asne\u201d samoloty. Cz\u0119sto umieszczali na nich swoje nazwiska, a nawet w\u0142asne emblematy ( god\u0142a ). Zjawisko to wyst\u0105pi\u0142o szczeg\u00f3lnie w 90-tych latach.<\/p>\n\n\n\n
Ale pu\u0142k lotniczy to nie tylko samoloty ( \u015bmig\u0142owce ) i personel lataj\u0105cy, lecz tak\u017ce samo lotnisko. Dany pu\u0142k by\u0142 przypisany do konkretnego lotniska i by\u0142 zwykle jego jedynym u\u017cytkownikiem. Przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych lotnisk powsta\u0142a lub zosta\u0142a gruntownie zmodernizowana w pierwszych latach 50-tych. Standardowo otrzyma\u0142y one po jednym pasie startowym z nawierzchni\u0105 betonow\u0105 o wymiarach 2 500 m x 60 m. W Polskich warunkach niemal wszystkie pasy startowe umieszczone s\u0105 dok\u0142adnie na kierunku wsch\u00f3d \u2013 zach\u00f3d. Drogi ko\u0142owania i p\u0142aszczyzny postojowe tak\u017ce otrzyma\u0142y nawierzchni\u0119 betonow\u0105. Rzadziej asfaltow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Normalnym miejscem ustawienia sprawnej do lotu maszyny by\u0142a p\u0142yta postojowa, zwana tak\u017ce stojank\u0105. Cz\u0119sto indywidualn\u0105 dla ka\u017cdej maszyny. W hangarach odbywa\u0142a si\u0119 obs\u0142uga bie\u017c\u0105ca samolotu, za wyj\u0105tkiem tankowania i uzbrajania. Dobrym sposobem ochrony samolot\u00f3w by\u0142o zawsze i jest maskowanie. Nad samolotami cz\u0119sto rozpinano siatki maskuj\u0105ce. Do\u015bwiadczenia konflikt\u00f3w zbrojnych 60-lat, a szczeg\u00f3lnie wojny w Wietnamie, spowodowa\u0142y otaczanie p\u0142aszczyzn postojowych wa\u0142ami ziemnymi ( cho\u0107by z jednej strony ) co w spos\u00f3b wr\u0119cz znakomity utrudni\u0142o zniszczenie samolotu na ziemi przez \u015brodki napadu powietrznego. W 70-latach na wielu lotniskach, szczeg\u00f3lnie pu\u0142k\u00f3w istotnych dla obronno\u015bci kraju, zacz\u0119to budowa\u0107 betonowo – ziemne schrony dla samolot\u00f3w. W jednym schronie mie\u015bci\u0142 si\u0119 jeden samolot. Ich liczba na danym lotnisku dochodzi\u0142a do 36 sztuk, czyli tyle ile wynosi\u0142 etat sprz\u0119tu bojowego w pu\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n
Najbli\u017cszym budynkiem drogi startowej (RWY) by\u0142a wie\u017ca ze stanowiskiem kierowania lotami stanowi\u0105ca ca\u0142o\u015b\u0107 z tzw. domkiem pilota, w kt\u00f3rym odbywa\u0142y si\u0119 odprawy i przygotowania do lot\u00f3w. Kolejnymi obiektami by\u0142y hangary. Zwykle do trzech sztuk. Do tego nale\u017cy doliczy\u0107 zaplecze magazynowe, sk\u0142ady materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych i smar\u00f3w, magazyny uzbrojenia, oddzia\u0142y radiotechniczne i \u0142\u0105czno\u015bci, systemy ratownictwa w postaci stra\u017cy po\u017carnej, koszary z zapleczem socjalnym, park samochodowy z gara\u017cami, wartownie, drogi wewn\u0119trzne i inne.<\/p>\n\n\n\n
Tempo budowy niekt\u00f3rych lotnisk by\u0142o ogromne. By\u0142y przypadki, \u017ce od pierwszego wbicia \u0142opaty do l\u0105dowania pierwszego samolotu mija\u0142o zaledwie 18 miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n
Niezwykle istotnym elementem ka\u017cdego pu\u0142ku by\u0142o osiedle mieszkalne, niekiedy zwane osiedlem oficerskim. Przeznaczone by\u0142o dla rodzin \u017co\u0142nierzy zawodowych pe\u0142ni\u0105cych s\u0142u\u017cb\u0119 w jednostce. Takie osiedle by\u0142o budowane zwykle kilka kilometr\u00f3w od lotniska i sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z blok\u00f3w mieszkalnych, sklep\u00f3w, przedszkola, a cz\u0119sto tak\u017ce ze szko\u0142y podstawowej. By\u0142o tam tak\u017ce zaplecze kulturalne w postaci \u015bwietlicy, a nawet sali widowiskowej, czy kina. Oczywi\u015bcie ze zrozumia\u0142ych ( politycznych ) wzgl\u0119d\u00f3w nie by\u0142o tam ko\u015bcio\u0142a, ani nawet kaplicy. Kaplice zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 spontanicznie po 1989 roku, a powstawa\u0142y na przyk\u0142ad poprzez adaptacj\u0119 na ten cel by\u0142ego sklepu. W danym osiedlu by\u0142o niekiedy kilkana\u015bcie blok\u00f3w dwu lub trzy pi\u0119trowych. W 70-latach budowano nawet czteropi\u0119trowe bloki. Bloki by\u0142y praktycznie jedynymi budowlami, bo ca\u0142a reszta by\u0142a pomieszczona w nich.<\/p>\n\n\n\n
Pilotami ( lotnikami ) byli zawsze \u017co\u0142nierze zawodowi, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli lotnicze szko\u0142y i byli oficerami. Wyj\u0105tkiem byli piloci \u015bmig\u0142owc\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto byli w randze chor\u0105\u017cych. Ju\u017c w 70-latach wi\u0119kszo\u015b\u0107 lotnik\u00f3w legitymowa\u0142a si\u0119 wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem. Zwykle pu\u0142k dysponowa\u0142 30 \u2013 40 pilotami. Oko\u0142o 90 % sk\u0142adu osobowego pu\u0142ku stanowili \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej. To oni wykonywali wi\u0119kszo\u015b\u0107 prac zwi\u0105zanych z obs\u0142ug\u0105 samolot\u00f3w; tankowanie, obs\u0142uga uzbrojenia, demonta\u017c i monta\u017c blok\u00f3w wyposa\u017cenia, wymiana opon i wiele innych. To oni byli kucharzami, wartownikami, stra\u017cakami, kierowcami, palaczami w kot\u0142owniach. Niekt\u00f3rzy z tych \u017co\u0142nierzy po odbyciu zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej pozostawa\u0142a \u017co\u0142nierzami zawodowymi zasilaj\u0105c korpus podoficerski.<\/p>\n\n\n\n
Uzupe\u0142nieniem ka\u017cdego pu\u0142ku bojowego by\u0142o lotnisko zapasowe, na kt\u00f3rym, urz\u0105dzano poligon. Lotnisko to symulowa\u0142o sytuacj\u0119 wojenn\u0105, gdy\u017c zaplecze takiego lotniska by\u0142o bardzo s\u0142abe. Kuchnie polowe, zakwaterowanie w namiotach, latryny itp. Rol\u0119 wie\u017cy kontrolnej pe\u0142ni\u0142 samoch\u00f3d zwany krasul\u0105, gdy\u017c pomalowany by\u0142 w bia\u0142o-czarn\u0105 szachownic\u0119. Og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c by\u0142 to samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy na podwoziu kt\u00f3rego zamontowano bud\u0119, obficie oszklon\u0105 i wyposa\u017con\u0105 w odpowiedni sprz\u0119t, g\u0142\u00f3wnie \u0142\u0105czno\u015bci. Z tej budy kierowano lotami.<\/p>\n\n\n\n
W drugiej po\u0142owie 60-lat zacz\u0119to odchodzi\u0107 od szkolenia na lotniskach zapasowych. Powodem by\u0142y gruntowe pasy startowe, kt\u00f3re nie s\u0142u\u017cy\u0142y bezpiecznej eksploatacji samolot\u00f3w wyposa\u017conych w nap\u0119d turboodrzutowy. Wed\u0142ug producenta nawet MiG-21 PF by\u0142 przygotowany do eksploatacji z lotnisk z pasami gruntowymi. W Polsce zacz\u0119to jednak z du\u017cym powodzeniem korzysta\u0107 z drogowych odcink\u00f3w lotniczych, czyli DOL. Wszystkie samoloty MiG-21, MiG-23, MiG-29, Su-20, Su-22 bez problem\u00f3w tam startowa\u0142y i l\u0105dowa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy pu\u0142k wchodzi\u0142 w sk\u0142ad dywizji. Wed\u0142ug rosyjskiego podzia\u0142u, dywizja powinna sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z trzech pu\u0142k\u00f3w. Lecz z powod\u00f3w finansowych i braku wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci dobrze wyszkolonych pilot\u00f3w wi\u0119kszo\u015b\u0107 dywizji posiada\u0142a tylko dwa pu\u0142ki lotnicze.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2007-07-27 Organizacja pu\u0142ku lotnictwa my\u015bliwskiego. Nie mo\u017cna mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce po drugiej wojnie \u015bwiatowej struktura lotnictwa wojskowego w Polsce zosta\u0142a stworzona w CCCP. Chocia\u017c w drugiej po\u0142owie 40-lat istnia\u0142a iskierka nadziei na utworzenie ca\u0142kowicie suwerennego lotnictwa Polskiego. Objawem tego zjawiska by\u0142o otrzymanie pomocy z USA w postaci samolot\u00f3w pochodz\u0105cych z tak zwanego demobilu. Iskierka […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7028,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-7027","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7027","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7027"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7031,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7027\/revisions\/7031"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}