Hangar PLL LOT z 1931 roku. Wrota. Strona p\u00f3\u0142nocna. Krak\u00f3w Czy\u017cyny. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/span><\/p>\n <\/p>\n <\/span><\/p>\n Hangar PLL LOT z 1931 roku. Krak\u00f3w Czy\u017cyny. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/span><\/p>\n <\/p>\n <\/span><\/p>\n Hangar PLL LOT z 1931 roku. Krak\u00f3w Czy\u017cyny. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/span><\/p>\n <\/p>\n <\/span><\/p>\n Hangar PLL LOT z 1931 roku. Krak\u00f3w Czy\u017cyny. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/span><\/p>\n <\/p>\n <\/span><\/p>\n Hangar PLL LOT z 1931 roku. Strona po\u0142udniowa. Krak\u00f3w Czy\u017cyny. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/span><\/p>\n Wej\u015bcie na teren muzeum Hangar Czy\u017cyny. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/span><\/p>\n Zwykle powodem likwidacji lotniska jest ch\u0119\u0107 uzyskania nowych teren\u00f3w pod rozbudow\u0119 du\u017cych miast. Takie decyzje s\u0105 podejmowane zar\u00f3wno w Polsce jak i na ca\u0142ym \u015bwiecie. W Polsce w ten spos\u00f3b zlikwidowano mi\u0119dzy innymi takie lotniska jak: Gda\u0144sk \u2013 Wrzeszcz, Warszawa \u2013 Goc\u0142aw, czy Krak\u00f3w \u2013 Czy\u017cyny (Rakowice). Likwidacja lotniska poci\u0105ga za sob\u0105 r\u00f3\u017cne, nieraz nie przewidywalne konsekwencje. Pole wzlot\u00f3w standardowo jest zabudowywane blokami mieszkalnymi, nierzadko kilkunasto-pi\u0119trowymi. Powstaj\u0105 nowe sklepy, a od 90-lat XX wieku centra handlowe.\u00a0<\/span><\/p>\n Najwi\u0119kszymi obiektami po by\u0142ym lotnisku s\u0105 pot\u0119\u017cne hangary. Zw\u0142aszcza w Polsce by\u0142y one okaza\u0142e, gdy\u017c Polska w okresie mi\u0119dzy obiema wojnami \u015bwiatowymi przodowa\u0142a w budowie du\u017cych i nowoczesnych hangar\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n R\u00f3\u017cny jest los hangar\u00f3w na by\u0142ych lotniskach. Zwykle przeznaczane s\u0105 na sklepy o du\u017cej powierzchni lub hale sportowe. Ale s\u0105 tak\u017ce inne przeznaczenia. Na przyk\u0142ad na by\u0142ym lotnisku Warszawa \u2013 Goc\u0142aw w hangarze stworzono park trampolin.\u00a0<\/span><\/p>\n Jednak najciekawsz\u0105 histori\u0119 ma hangar na by\u0142ym lotnisku Krak\u00f3w \u2013 Czy\u017cyny (Rakowice). Tak zwany hangar PLL LOT. Jego historia zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 1927 roku, kiedy powsta\u0142 kolejny plany rozbudowy lotniska. Jego osnow\u0105 mia\u0142o by\u0107 dwana\u015bcie wielkich hangar\u00f3w ustawionych na oko\u0142o pola wzlot\u00f3w. Ostatecznie, do ataku Germa\u0144c\u00f3w i Moskali na Polsk\u0119, zbudowano ich sze\u015b\u0107.\u00a0<\/p>\n Projektantami hangaru byli: profesor Izydor Stella-Sawicki (rektor Politechniki Krakowskiej) i in\u017cynier Jerzy Kozio\u0142ek. Hangar by\u0142 zaprojektowany na bazie kwadratu o wymiarach 60 m x 60 m. Ma powierzchni\u0119 3 600 metr\u00f3w kwadratowych, a kubatura wynosi 28 000 metr\u00f3w sze\u015bciennych. \u015aciany w postaci s\u0142up\u00f3w \u017celbetonowych wype\u0142niono ceglanym murem lub betonowymi bloczkami z otworami okiennymi. Dach to lekka konstrukcja podwieszona na trzech (wersja mniejsza dw\u00f3ch) przestrzennych d\u017awigarach umieszczonych nad hangarem. Dach jest dwuspadowy, wykonany z p\u0142yt gazobetonowych krytych podw\u00f3jn\u0105 warstwa bitumiczn\u0105. Cz\u0119\u015bciowo przeszkolony, tak zwanymi \u015bwietlikami. Dach zawieszony jest na trzech lub dw\u00f3ch 60 metrowych stalowych prz\u0119s\u0142ach. Technologi\u0119 wykonania tego typu dachu opracowa\u0142o G\u00f3rno\u015bl\u0105skie Towarzystwo Przemys\u0142owe. Dach by\u0142 montowany na ziemi i przy pomocy wyci\u0105garek podwieszany pod prz\u0119s\u0142ami. Front to 8-skrzyd\u0142owe przesuwane metalowe drzwi. Wrota – ich konstrukcj\u0119, nap\u0119d, sterowanie i automatyk\u0119 opracowa\u0142 in\u017cynier Ignacy Brach. Sekcje wr\u00f3t przesuwaj\u0105 si\u0119 na rolkach po szynach. Wrota ocieplono wewn\u0105trz torfem. Hangary by\u0142y tak zaprojektowane, \u017ce wzd\u0142u\u017c bocznych \u015bcian mo\u017cna by\u0142o dobudowa\u0107 dodatkowe pomieszczenia socjalne, laboratoria, magazynowe i warsztatowe. Mog\u0105 one mie\u0107 \u0142\u0105czn\u0105 powierzchni\u0119 u\u017cytkow\u0105 do 300 m kwadratowych.\u00a0<\/span><\/p>\n Wed\u0142ug tego projektu powsta\u0142o w Czy\u017cynach sze\u015b\u0107 hangar\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n Hangar o podstawie 60 m x 60 m by\u0142 przewidziany dla pomieszczenia dw\u00f3ch eskadr lotniczych. Natomiast by\u0142a tak\u017ce wersja mniejsza, o podstawie 60 m x 36 m z dwoma prz\u0119s\u0142ami nad dachem, o powierzchni 2 160 m kwadratowych i kubatury 17 280 m sze\u015bciennych.\u00a0<\/span><\/p>\n Hangary Lotniska Rakowice-Czy\u017cyny by\u0142y jednym z najwi\u0119kszych tego typu budowli na \u015bwiecie. Tego typu obiekt\u00f3w, w 20-latach XX wieku, nawet w USA nie wznoszono. Jeszcze dzisiaj wzbudzaj\u0105 one zaciekawienie in\u017cynier\u00f3w.<\/p>\n W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym w Rzeczypospolitej zbudowano oko\u0142o 100 nowoczesnych hangar\u00f3w, kryj\u0105c pod dachem oko\u0142o 10 hektar\u00f3w terenu. Ale by\u0142y tak\u017ce g\u0142osy krytyczne, kt\u00f3re wskazywa\u0142y, \u017ce te hangary s\u0105 objawem megalomanii, rozrzutno\u015bci i nieuzasadnionego luksusu biednego kraju. Jednak dla wi\u0119kszo\u015bci to by\u0142 symbol dumy i presti\u017cu Rzeczypospolitej. Nikt w\u00f3wczas nie m\u00f3g\u0142 przypuszcza\u0107, \u017ce upokorzeni Germa\u0144cy i Moskale ju\u017c za kilkana\u015bcie lat rozpoczn\u0105 kolejn\u0105 po\u017cog\u0119 wojenn\u0105.<\/p>\n Hangary te okaza\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie udanymi konstrukcjami. Trudno by\u0142o taki hangar ca\u0142kowicie zniszczy\u0107. W przypadku wybuchu we wn\u0119trzu bomby, eksplozja wyrzuca\u0142a okna, wybrzusza\u0142a zamkni\u0119te wrota, mog\u0142a uszkodzi\u0107 \u015bciany z ceg\u0142y i bloczk\u00f3w, ale konstrukcja \u017celbetonowa pozostawa\u0142a nienaruszona. Zwalony dach tak\u017ce nie by\u0142o trudno odbudowa\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n Po drugiej wojnie \u015bwiatowej, kiedy odbudowywano hangary Nr 1 i Nr 3, zmieniono technologi\u0119 wykonania dachu. Zamiast p\u0142yt gazobetonowych zastosowano strop drewniany kryty pap\u0105.<\/p>\n Taki hangar postawiono dla PLL LOT przy obecnej ulicy Steli-Sawickiego (hangar Nr 1). Jest to najdalej postawiony na wsch\u00f3d hangar Lotniska Rakowice-Czy\u017cyny. Lokalizacja tego hangaru wynik\u0142a w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od stacji kolejowej, co u\u0142atwia\u0142o pasa\u017cerom dotarcie do stacji lotniczej PLL LOT.<\/p>\n Hangar ten oddano do u\u017cytku w 1931 roku. W obiektach przy hangarze uruchomiono: kas\u0119 biletowa, poczekalni\u0119 dla pasa\u017cer\u00f3w, domek pilota, plac\u00f3wk\u0119 meteorologiczn\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n W tym czasie z Krakowa mo\u017cna by\u0142o polecie\u0107 do Warszawy, Lwowa, Wiednia, Czerniowic. Poprzez Warszaw\u0119 mo\u017cna by\u0142o polecie\u0107 do Gda\u0144ska, Gdyni, Wilna, Poznania, a poprzez Czerniowice do Budapesztu, Belgradu, Salonik i Aten. Krak\u00f3w obs\u0142ugiwa\u0142 samoloty: Junkers F-13, Fokker VII\/1m, Fokker VII\/3m, Junkers Ju-52, Lockheed L-10 Electra, Lockheed L-14 Super Electra, PWS-24, Douglas DC-2.<\/p>\n Taki stan trwa\u0142 do 1939 roku. Dzia\u0142ania wojenne spowodowa\u0142y znaczne zniszczenia hangaru i obiekt\u00f3w towarzysz\u0105cych. Po wojnie odbudowa trwa\u0142a bardzo d\u0142ugo.\u00a0<\/span><\/p>\n Pierwszy Polski samolot\u00a0 \u201ecywilny\u201d wyl\u0105dowa\u0142 w Krakowie w dniu 30 marca 1945 roku.\u00a0 By\u0142 to lot okr\u0119\u017cny: Warszawa-\u0141\u00f3d\u017a-Krak\u00f3w-Rzesz\u00f3w-Lublin-Warszawa. Sta\u0142e po\u0142\u0105czenie z Warszaw\u0105 przywr\u00f3cono w dniu 5 maja 1945 roku. W 1946 roku port lotniczy w Krakowie obs\u0142u\u017cy\u0142 7 419 pasa\u017cer\u00f3w. W 1950 roku by\u0142o to ju\u017c 16 553 pasa\u017cer\u00f3w, a w 1955 roku 30 201 pasa\u017cer\u00f3w. Wykorzystanie miejsc w samolotach by\u0142o na poziomie 80 %.<\/p>\n Z uwagi na zniszczenia wojenne, prowizoryczny dworzec pasa\u017cerski umieszczono w zachodniej cz\u0119\u015bci Lotniska. Funkcjonowa\u0142 on tutaj do 1957 roku. Dworzec z kas\u0105 i poczekalni\u0105 umieszczono poza lotniskiem w jednym z barak\u00f3w. Reszta tak\u017ce by\u0142a w barakach na terenie lotniska.<\/p>\n Odbudowany hangar przekazano PLL LOT w 1957 roku. S\u0142u\u017cy\u0142 on do bie\u017c\u0105cej obs\u0142ugi samolot\u00f3w PLL LOT. G\u0142\u00f3wnie samolot\u00f3w DC-3, Li-2, I\u0142-12 i I\u0142-14. Rzadko zjawia\u0142y si\u0119 tutaj samoloty z zagranicy. Samoloty PLL LOT korzysta\u0142y z betonowej drogi startowej (RWY) o d\u0142ugo\u015bci 1\u00a0900 m, oddanej do u\u017cytku w 1953 roku. Orientacja RWY (DS) to 08\/26. Pole wzlot\u00f3w wyposa\u017cono w urz\u0105dzenia radiogoniometryczny i o\u015bwietlenie do lot\u00f3w nocnych. Za\u0142ogi samolot\u00f3w PLL LOT korzysta\u0142y tak\u017ce z informacji z mobilnej stacji radiolokacyjnych obs\u0142ugiwanych przez Wojsko Polskie.\u00a0<\/span><\/p>\n W tym czasie, gospodarzem Lotniska Rakowice-Czy\u017cyny by\u0142y Wojska Obrony Powietrznej, w postaci 2. Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego i 7. Dywizji Lotnictwa My\u015bliwskiego OPL (Obrony Przeciw-Lotniczej).\u00a0Dlatego na Lotnisku by\u0142y g\u0142\u00f3wnie samoloty bojowe Jak-23,\u00a0 MiG-15, PZL Lim-1, PZL Lim-2.\u00a0Dodatkowo z Lotniska korzysta\u0142 Aeroklub Krakowski i Lotnictwo Sanitarne.<\/p>\n Po odbudowie hangaru PLL LOT, dworzec pasa\u017cerski tym razem uruchomiono nie przy samym hangarze tylko w niewielkim budynku za hangarem od strony po\u0142udniowej.\u00a0<\/span><\/p>\n W 1959 roku nast\u0105pi\u0142o podzielenie PLL LOT na firm\u0119 przewozow\u0105 zwan\u0105 dalej PLL LOT i na Zarz\u0105d Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 lotniskami i podlega\u0142 Ministerstwu Komunikacji. W 1961 roku odprawiono w Krakowie 39 027 pasa\u017cer\u00f3w, a w 1962 roku 56 535 pasa\u017cer\u00f3w. W 1963 roku rozpocz\u0119to budow\u0119 Lotniska Balice i podj\u0119to decyzje o przeniesieniu tam ruchu pasa\u017cerskiego.<\/p>\n Dworzec w Czy\u017cynach funkcjonowa\u0142 do 1963 roku, kiedy ruch pasa\u017cerski przeniesiono na Lotnisko Balice. Pocz\u0105tkowo przenosiny odby\u0142y si\u0119 do barak\u00f3w na Lotnisku Balice, a w 1966 roku do nowego dworca.\u00a0<\/span><\/p>\n W 1964 roku hangar na Lotnisku Czy\u017cyny by\u0142 ju\u017c opuszczony przez s\u0142u\u017cby PLL LOT. W 1965 roku w hangarze umieszczono zajezdni\u0119 autobusow\u0105 MPK-Krak\u00f3w (Miejskiego Przedsi\u0119biorstwa Komunikacyjnego w Krakowie). By\u0142a to jedna z trzech istniej\u0105cych w\u00f3wczas w Krakowie zajezdni autobusowej. Dla obs\u0142ugi autobus\u00f3w w hangarze wykonano kilka kana\u0142\u00f3w samochodowych. Przez wiele lat kr\u00f3lowa\u0142y tutaj Polskie Jelcze. W 70-latach pojawi\u0142y si\u0119 tutaj autobusy Jelcz-Berliet, a z pocz\u0105tkiem 80-lat Ikarus.\u00a0<\/span><\/p>\n W 90-latach XX wieku w\u0142adze Krakowa zobowi\u0105za\u0142y MPK do oddania obiektu. Proces likwidacji rozpocz\u0119to w 1997 roku, a w marcu 1998 roku teren zajezdni opu\u015bci\u0142y ostatnie autobusy.\u00a0Wbrew pierwotnym planom zabytkowego hangaru nikt nie przej\u0105\u0142. Jedynie w 2001 roku poprawiono wreszcie zgodnie z projektem odcinek ulicy Stella-Sawickiego prowadz\u0105c go przez cz\u0119\u015b\u0107 placu zajezdni i dawanej stacji paliw. W 2007 roku do hangaru wstawiono zabytkowe tramwaje, wcze\u015bniej stoj\u0105ce w hali przy ulicy Wawrzy\u0144ca. Jednak ogl\u0105da\u0107 ich nie mo\u017cna by\u0142o.\u00a0<\/span><\/p>\n Radni dzielnicy zaplanowali tutaj otwarcie centrum kultury lub minimum muzeum techniki. Wszystko zale\u017ca\u0142o od uzyskaniach funduszy. Do programu do\u0142\u0105czy\u0142o muzeum techniki. Ze wzgl\u0119du na koszty i zakres prac, projekt podzielono na cztery etapy. Termin realizacji by\u0142 uzale\u017cniony od pozyskania \u015brodk\u00f3w na poszczeg\u00f3lne etapy. Je\u017celi w 2017 roku uda\u0142oby si\u0119 uzyska\u0107 dofinansowanie na rewitalizacj\u0119 terenu, prace mog\u0142yby si\u0119 zako\u0144czy\u0107 ostatecznie w 2021 roku. Ca\u0142kowity koszt prac szacowano na 26 mln z\u0142. Obiekt otrzyma\u0142 adres \u2013 Osiedle 2. Pu\u0142ku Lotniczego 26 A.<\/p>\n Rewitalizacj\u0119 rozpocz\u0119to w 2017 roku. W ci\u0105gu kilkunastu miesi\u0119cy wykonano remont kapitalny ca\u0142ego hangaru. Wyremontowano dach, \u015bciany i wrota. Wykonano now\u0105 posadzk\u0119.\u00a0<\/span><\/p>\n W dniu 9 wrze\u015bnia 2018 roku w hangarze otwarto czasowa wystaw\u0119 \u201eMoto-historie\u201d, na kt\u00f3rej prezentowane by\u0142y pojazdy z kolekcji Muzeum In\u017cynierii Miejskiej i Muzeum Ratownictwa w Krakowie. Na wystawie pokazane by\u0142y zabytkowe pojazdy, Polskiej motoryzacji od czas\u00f3w II Rzeczpospolitej do schy\u0142ku PRL-u. Wystawa zosta\u0142a zamkni\u0119ta na okres zimowy. Ponowne otwarcie nast\u0105pi\u0142o w kwietniu 2019 roku.<\/p>\n Po remoncie, hangar wraz z otaczaj\u0105cym go terenem ma pe\u0142ni\u0107 funkcje wystawiennicze, koncertowe i edukacyjne. B\u0119dzie to te\u017c miejsce do prowadzenia prac badawczych i archiwizacyjnych.\u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zwykle powodem likwidacji lotniska jest ch\u0119\u0107 uzyskania nowych teren\u00f3w pod rozbudow\u0119 du\u017cych miast. Takie decyzje s\u0105 podejmowane zar\u00f3wno w Polsce jak i na ca\u0142ym \u015bwiecie. W Polsce w ten spos\u00f3b zlikwidowano mi\u0119dzy innymi takie lotniska jak: Gda\u0144sk \u2013 Wrzeszcz, Warszawa \u2013 Goc\u0142aw, czy Krak\u00f3w \u2013 Czy\u017cyny (Rakowice). Likwidacja lotniska poci\u0105ga za sob\u0105 r\u00f3\u017cne, nieraz nie przewidywalne konsekwencje. Pole wzlot\u00f3w standardowo jest zabudowywane blokami mieszkalnymi, nierzadko kilkunasto-pi\u0119trowymi. Powstaj\u0105 nowe sklepy, a od 90-lat XX wieku centra handlowe.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-691","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2434,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/691\/revisions\/2434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}