Lotnisko w \u015awidniku ko\u0142o Lublina powsta\u0142o w 1934 roku. Sta\u0142o si\u0119 to po zwyci\u0119stwie kapitana pilota Jerzego Bajana w IV Mi\u0119dzynarodowych Turystycznych Zawodach Lotniczych Challenge International Tourisme w 1934 roku na RWD-9. Samolot ten zosta\u0142 zakupiony z dobrowolnych sk\u0142adek mieszka\u0144c\u00f3w Lubelszczyzny. Przy lotnisku powsta\u0142a Szko\u0142a Pilot\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142 Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny Ligi Obrony Powietrznej i Obrony Przeciwgazowej (LOPP). Powsta\u0142y nowoczesne obiekty szkolne, hangary, baza paliwowa oraz budynek administracyjno-internatowy. Lotnisko i szko\u0142a zosta\u0142y zniszczone przez Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n
Pod koniec 1948 roku, komunistyczne w\u0142adze w Polsce podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o budowie fabryki samolot\u00f3w w \u015awidniku. G\u0142\u00f3wnym inicjatorem by\u0142o \u00f3wczesne \u201eMinisterstwo Przemys\u0142u i Handlu\u201d. Prace projektowe rozpocz\u0119to w pierwszej po\u0142owie 1949 roku, a pierwsze za\u0142o\u017cenia opracowano w kwietniu-czerwcu 1949 roku. Projekt wykona\u0142 \u201eOddzia\u0142 Inwestycji i Przebudowy Fabryki Urz\u0105dze\u0144 Komunikacyjnych – Warszawa Ok\u0119cie\u201d, kt\u00f3ry jest g\u0142\u00f3wnym inwestorem. w odbudowie i rozwoju krajowego przemys\u0142u lotniczego. Za\u0142o\u017cenia projektu 30 czerwca 1949 roku, zosta\u0142y przes\u0142ane do \u201eBiura Projektowego Zak\u0142ad\u00f3w Przemys\u0142owych Prozamet\u201d w Gliwicach, gdzie rozpocz\u0119to prace nad wykonaniem dokumentacji technicznej dla \u201eZak\u0142adu nr 5\u201d w \u015awidniku.<\/p>\n
Przy realizacji projekt\u00f3w technicznych i budowlanych od maja 1950 roku. Grupie konstruktor\u00f3w towarzyszy\u0142y: \u201eKatedra Mechaniki Konstrukcji Politechniki Gda\u0144skiej i Pozna\u0144skiej\u201d, \u201eWarszawskie Biuro Projekt\u00f3w Budowlanych\u201d.<\/p>\n
W sierpniu 1949 roku, pierwsi robotnicy budowlani zacz\u0119li przyje\u017cd\u017ca\u0107 do ma\u0142ej miejscowo\u015bci wypoczynkowej ko\u0142o Lublina. To by\u0142 pocz\u0105tek fabryki i miasta. Lokalizacja lotniska, linii kolejowej, dogodne po\u0142o\u017cenie w pobli\u017cu Lublina oraz wzgl\u0119dy polityczno-spo\u0142eczne determinowa\u0142y t\u0119 lokalizacj\u0119.<\/p>\n
Aby przyspieszy\u0107 budow\u0119 fabryki, postanowiono zdemontowa\u0107 dwa hangary na Lotnisku Krzesiny i przetransportowa\u0107 je do \u015awidnika i ponownie zmontowa\u0107 tutaj. Hale produkcyjne powsta\u0142y w 1952 roku. W 1953 roku hale produkcyjne by\u0142y ju\u017c wyposa\u017cone w maszyny i urz\u0105dzenia. Funkcjonowa\u0142y ju\u017c obiekty pomocnicze i us\u0142ugowe. Najwi\u0119cej prac budowlanych wykonano w okresie 1950 – 1953.<\/p>\n
W dniu 1 stycznia 1951 roku, Centralny Zarz\u0105d Przemys\u0142u Urz\u0105dze\u0144 Transportowych w Warszawie na podstawie Uchwa\u0142y Rady Ministr\u00f3w i Rozporz\u0105dzenia Ministra Przemys\u0142u Ci\u0119\u017ckiego (z dnia 14 grudnia 1950 roku) powo\u0142a\u0142 WSK nr 5 w \u015awidniku. . Pe\u0142na nazwa – Wytw\u00f3rnia Sprz\u0119tu Komunikacyjnego Przedsi\u0119biorstwo Pa\u0144stwowe Wyodr\u0119bnione – \u015awidnik k. Lublina.<\/p>\n
Od 1951 roku Port Lotniczy \u015awidnik dzia\u0142a jako przedsi\u0119biorstwo.<\/p>\n
Fabryka PZL \u015awidnik i lotnisko znajdowa\u0142y si\u0119 na terenie przedwojennej Szko\u0142y Pilot\u00f3w oraz Lotniska i okolicznych las\u00f3w. Teren jest zbli\u017cony do prostok\u0105ta. Od po\u0142udnia ogranicza go linia kolejowa Lublin-Che\u0142m oraz ul. \u017bwirki i Wigury. Ulica Lotnicza od strony zachodniej. Ulica Me\u0142giewska od p\u00f3\u0142nocy. Od wschodu miasto Franciszkan\u00f3w.<\/p>\n
Pierwsze produkty WSK PZL \u015awidnik.<\/h3>\n
W 1951 roku, fabryka otrzyma\u0142a zadanie uruchomienia produkcji metalowego my\u015bliwca MIG-15 na licencji radzieckiej z silnikiem turboodrzutowym pod nazw\u0105 Lim-1. Po przed\u0142o\u017ceniu dokumentacji licencyjnej MIG-15, kt\u00f3ra obejmowa\u0142a: kompletne rysunki konstrukcyjne, szczeg\u00f3\u0142owe procesy technologiczne, rysunki oprzyrz\u0105dowania i narz\u0119dzi, warunki techniczne, normy i inne procesy pomocnicze, przyst\u0105piono do t\u0142umaczenia tych materia\u0142\u00f3w i adaptacji do warunk\u00f3w lokalnych. W tym samym czasie ta sama produkcja zosta\u0142a uruchomiona w WSK Mielec, gdzie odbywa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c t\u0142umaczenia i szkolenia pracownik\u00f3w WSK \u015awidnik.<\/p>\n
Jednak pod koniec 1952 r. \u00d3wczesny Centralny Zarz\u0105d Przemys\u0142u Urz\u0105dze\u0144 \u0141\u0105czno\u015bci dokona\u0142 znacz\u0105cych zmian w strukturze produkcyjnej WSK \u015awidnik. Zdecydowano, \u017ce \u015awidnik z finalnego zak\u0142adu stanie si\u0119 kooperantem dla fabryki w Mielcu. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w tym czasie Mielec posiada\u0142 znacznie bardziej rozbudowan\u0105 infrastruktur\u0119. \u015awidnik by\u0142 w produkcji; skrzyd\u0142a, balasty, \u0142o\u017cyska silnika, laweta i siedzenia pilota. W 1952 roku wyprodukowano pierwsze skrzyd\u0142a i ogon, kt\u00f3re trafi\u0142y do \u200b\u200bWSK PZL Mielec, gdzie odby\u0142 si\u0119 monta\u017c tych samolot\u00f3w o nazwie Lim-1. W zwi\u0105zku z masow\u0105 produkcj\u0105 zdecydowano w 1953 roku, \u017ce \u015awidnik b\u0119dzie produkowa\u0142 tak\u017ce tylne cz\u0119\u015bci kad\u0142uba tych my\u015bliwc\u00f3w.<\/p>\n
Jeszcze w 1953 roku fabryka prowadzi\u0142a wst\u0119pne badania nad mo\u017cliwym uruchomieniem produkcji samolotu szkolno-treningowego TS-8 Bies. Planowano r\u00f3wnie\u017c rozpocz\u0119cie produkcji spr\u0119\u017carek ch\u0142odniczych. Jednak zadania te nie zosta\u0142y zrealizowane. Lod\u00f3wki wyprodukowano w Kro\u015bnie.<\/p>\n
W dniu 11 pa\u017adziernika 1952 r. Pod nazw\u0105 Aeroklub Fabryczny zosta\u0142 oficjalnie zarejestrowany aeroklub \u015bwidnicki w Warszawie, kt\u00f3ry korzysta\u0142 z lotniska sp\u00f3\u0142ki. Po 13-letniej przerwie w \u015awidniku piloci ponownie przeszli szkolenie.<\/p>\n
WSK PZL \u015awidnik. 1954 rok.<\/h3>\n
W 1954 r. W\u0142adze komunistyczne wyznaczy\u0142y PZL \u015awidnik jako pierwszego i jedynego producenta \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Helikopter sta\u0142 si\u0119 symbolem miasta. W tym samym czasie planowano produkcj\u0119 motocykli.<\/p>\n
Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce produkcja helikopter\u00f3w w Polsce bardzo uszlachetni\u0142a nasz kraj. W ko\u0144cu historia u\u017cytecznego helikoptera na \u015bwiecie mia\u0142a zaledwie 10 lat. Oczywi\u015bcie odnie\u015bli\u015bmy du\u017ce sukcesy na tym polu, ale uzale\u017cnieni od woli CCCP byli\u015bmy na ich \u0142asce. Niewydolna gospodarka radziecka nie by\u0142a w stanie podj\u0105\u0107 si\u0119 masowej produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-1. CCCP musia\u0142o mie\u0107 rezerwy na rozw\u00f3j wi\u0119kszych konstrukcji. Dlatego Polska zleci\u0142a seryjn\u0105 produkcj\u0119 \u015bmig\u0142owca Mi-1. Podobnie jak w przypadku uruchomienia seryjnej produkcji Lim-1 (MiG-15), konieczne by\u0142o przet\u0142umaczenie rosyjskiej dokumentacji na j\u0119zyk polski i dostosowanie jej do mo\u017cliwo\u015bci polskiej gospodarki.<\/p>\n
W 1956 roku pierwsze cztery \u015bmig\u0142owce Mi-1 (znane jako SM-1) opu\u015bci\u0142y fabryk\u0119, zmontowane z cz\u0119\u015bci sprowadzonych z CCCP. Pierwszy lot \u015bmig\u0142owc\u00f3w odby\u0142 si\u0119 latem 1956 roku. Produkcj\u0119 rozpocz\u0119to w 1957 roku. Polska by\u0142a w\u00f3wczas jednym z nielicznych kraj\u00f3w na \u015bwiecie, w kt\u00f3rych opanowano tego typu produkcj\u0119. W grupie kopii helikopter\u00f3w by\u0142o tylko sze\u015b\u0107 kraj\u00f3w.<\/p>\n
Po rozwi\u0105zaniu podstawowych problem\u00f3w zwi\u0105zanych z uruchomieniem produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1 in\u017cynierowie przyst\u0105pili do prac nad uruchomieniem produkcji motocykla MO6 z silnikiem o pojemno\u015bci 125 cm3.<\/p>\n W 1955 roku zak\u0142ad WSK \u015awidnik wyprodukowa\u0142 3 126 motocykli WSK model MO6, kt\u00f3re w trakcie produkcji by\u0142y systematycznie modernizowane. Nast\u0119pnie powsta\u0142o wi\u0119cej modeli. Motocykl MO6 nale\u017cy do kultowych motocykli polskiej motoryzacji.<\/p>\n W kolejnych latach firma rozwija\u0142a swoj\u0105 produkcj\u0119. Rezultatem jest ca\u0142a rodzina p\u0142atowc\u00f3w: SM-1 w \u015bmig\u0142owcach sanitarnych, szkolnych, d\u017awigowych, rolniczych oraz uniwersalnych SM-2. \u015amig\u0142owiec SM-2 to znacznie zmodernizowany SM-1 z powi\u0119kszon\u0105 kabin\u0105. W sumie zbudowano 1800 \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1 i SM-2. To by\u0142a ogromna liczba. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych helikopter\u00f3w trafi\u0142a do CCCP i innych kraj\u00f3w komunistycznych.<\/p>\n 28 wrze\u015bnia 1957 r. Odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 nadania fabryce imienia znanego polskiego in\u017cyniera lotnictwa Zygmunta Pu\u0142awskiego. Odt\u0105d pe\u0142na nazwa zak\u0142adu brzmi: Wytw\u00f3rnia Sprz\u0119tu Komunikacyjnego im. Zygmunta Pu\u0142awskiego \u201ePZL-\u015awidnik\u201d.<\/p>\n W 1958 r. Przed bram\u0105 fabryki ustawiono cok\u00f3\u0142, z kt\u00f3rego wykonano na metalu model my\u015bliwca P-7 projektu Zygmunta Pu\u0142awskiego. W 2012 roku samolot ten zosta\u0142 odrestaurowany i trafi\u0142 pod dach do nowego terminalu lotniska na Lotnisku \u015awidnik.<\/p>\n W 1963 roku powt\u00f3rzy\u0142a si\u0119 sytuacja z 1954 roku, kiedy zlecono Polsce budow\u0119 \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1 (Mi-1). Tym razem CCCP zleci\u0142o Polsce produkcj\u0119 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-2. Co wa\u017cne, ten radziecki \u015bmig\u0142owiec zosta\u0142 zbudowany wy\u0142\u0105cznie w PZL \u015awidnik. Nawet Sowieci u\u017cywali \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-2 z Polski. Ich przemys\u0142 nie m\u00f3g\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 budow\u0105 tych maszyn, poniewa\u017c ich zak\u0142ady by\u0142y obci\u0105\u017cone produkcj\u0105 samolot\u00f3w bojowych. Sowieci nie zgodzili si\u0119 na nadanie helikopterowi polskiego oznaczenia; SM-3.<\/p>\n Mi-2 to 9-miejscowy \u015bmig\u0142owiec o masie ca\u0142kowitej 3550 kg. Nap\u0119dzany dwoma silnikami turbinowymi GTD-350 o mocy 2 x 400 KM lub GTD-350W o mocy 2 x 425 KM.<\/p>\n Budow\u0119 pierwszych \u015bmig\u0142owc\u00f3w rozpocz\u0119to w 1964 r. W 1965 r. Pierwszy lot wykona\u0142 \u015bmig\u0142owiec Mi-2. \u0141\u0105cznie wyprodukowano 5450 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-2. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 maszyn zosta\u0142a wyeksportowana do CCCP. W Polsce \u015bmig\u0142owce te by\u0142y u\u017cywane w Wojsku Polskim i gospodarce narodowej w wielu wersjach i wariantach.<\/p>\n W latach 60-tych XX wieku WSK \u015awidnik by\u0142 przedsi\u0119biorstwem wielozak\u0142adowym, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wesz\u0142y: zak\u0142ad macierzysty w \u015awidniku wraz z Zak\u0142adem Produkcji Lotniczej, Zak\u0142ad Produkcji Motoryzacji, Dzia\u0142 Us\u0142ug Apollo, Centrum Badawczo-Rozwojowe Urz\u0105dze\u0144 Komunikacyjnych oraz Zak\u0142ad za\u0142o\u017cony w 1969 roku w Tomaszowie Lubelskim. Ponadto produkowano WSK \u015awidnik; pompy, sprz\u0119g\u0142a, odkuwki, w\u00f3zki inwalidzkie, przyczepy samochodowe.<\/p>\n Firma WSK \u015awidnik by\u0142a r\u00f3wnie\u017c producentem (od 1967 r.) Pomp i sprz\u0119gie\u0142 do samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych i autobus\u00f3w \u201eJelcz\u201d na licencji \u201eBerliet\u201d oraz zbiornik\u00f3w ch\u0142odniczych na podwoziach samochod\u00f3w \u201eStar\u201d i \u201eJelcz\u201d.<\/p>\n Rozporz\u0105dzenie Ministra Przemys\u0142u Maszynowego powsta\u0142o 17 sierpnia 1967 r. W WSK \u015awidnik – Zak\u0142ad Do\u015bwiadczalny Budowy \u015amig\u0142owc\u00f3w. Funkcjonowanie zak\u0142adu do\u015bwiadczalnego wi\u0105za\u0142o si\u0119 z realizacj\u0105 temat\u00f3w unowocze\u015bniaj\u0105cych i rozwijaj\u0105cych wytwarzane wyroby budowlane, wprowadzaniem nowych wersji. Zadania te by\u0142y realizowane wsp\u00f3lnie z; Moscow Helicopter Company, Instytut Lotnictwa, Politechnika Warszawska, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, Wojskowa Akademia Techniczna.<\/p>\n Nast\u0119pnie, na podstawie Rozporz\u0105dzenia Ministra Przemys\u0142u Maszynowego z dnia 18 marca 1972 roku, Wydzia\u0142 Do\u015bwiadczalny WSK zosta\u0142 przekszta\u0142cony w O\u015brodek Badawczo-Rozwojowy Urz\u0105dze\u0144 Komunikacyjnych (OBR). Profil dzia\u0142alno\u015bci o\u015brodka, na tle bazy badawczo-rozwojowej przemys\u0142u lotniczego, koncentrowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na kompleksowych pracach badawczo-rozwojowych, konstrukcyjnych, technologicznych, projektowych i do\u015bwiadczalnych w zakresie \u015bmig\u0142owc\u00f3w i motocykli.<\/p>\n Przy udziale OBR i Zak\u0142adu Terenowego w Tomaszowie Lubelskim oraz Zak\u0142adu Terenowego w Lubowidzu realizowana by\u0142a produkcja wyrob\u00f3w motoryzacyjnych. Zak\u0142ad w Tomaszowie Lubelskim produkowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie cz\u0119\u015bci i zespo\u0142y motocyklowe, natomiast zak\u0142ad w Lubowidzu z element\u00f3w lotniczych wykonanych z laminat\u00f3w.<\/p>\n W latach 1972-1977 w WSK PZL \u015awidnik uruchomiono i prowadzono produkcj\u0119 szybowca wyczynowego SZD-30 Pirat. Po wyprodukowaniu tych \u015bmig\u0142owc\u00f3w w \u015awidniku produkcja zosta\u0142a przeniesiona do SZLS Delta Bielsko Bia\u0142a, sk\u0105d pochodzi\u0142a budowa tego szybowca. W \u015awidniku budowano tak\u017ce szybowce; PW-5, PW-6.<\/p>\n Lata 70. to okres wzgl\u0119dnego otwarcia polskiej gospodarki na wolny \u015bwiat. Sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce nie mo\u017cemy eksportowa\u0107 na Zach\u00f3d \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-2 wyposa\u017conych w nap\u0119d wschodni. (Przyczyn\u0105 by\u0142o zbyt du\u017ce zu\u017cycie paliwa). Dlatego grupa polskich in\u017cynier\u00f3w zdecydowa\u0142a si\u0119 na adaptacj\u0119 zachodnich silnik\u00f3w. Uda\u0142o nam si\u0119 nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Allison. Tak powsta\u0142 \u015bmig\u0142owiec PZL-Kania, przypominaj\u0105cy Mi-2, ale tylko p\u0142atowiec. Nap\u0119d stanowi\u0105 dwa silniki Allison 250-C20B o mocy 2 x 426 KM. Masa MTOW 3550 kg. Pojemno\u015b\u0107 10 os\u00f3b. Urz\u0105dzenia radiowe i nawigacyjne Bendix \/ King. Nowe podwozie.<\/p>\n Ze wzgl\u0119du na s\u0142abe finansowanie prace badawczo-rozwojowe nad \u015bmig\u0142owcem PZL Kania trwa\u0142y stosunkowo d\u0142ugo. W 1986 roku \u015bmig\u0142owiec otrzyma\u0142 krajowy certyfikat typu.<\/p>\n R\u00f3wnolegle ze \u015bmig\u0142owcem PZL Kania w 1978 roku opracowano podobny \u015bmig\u0142owiec oznaczony jako PZL Taurus. Ten helikopter zosta\u0142 opracowany specjalnie na rynek p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144ski. By\u0142 wyposa\u017cony w te same silniki co PZL Kania. Mia\u0142 jednak inne instalacje i wyposa\u017cenie. Zmieniony zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c system chwytu powietrznego i ch\u0142odzenia silnika.<\/p>\n W 1974 roku Ministerstwo Przemys\u0142u zezwoli\u0142o na rozpocz\u0119cie prac nad \u015bmig\u0142owcem PZL Sok\u00f3\u0142. By\u0142 to prze\u0142omowy moment w historii Centrum Badawczo-Rozwojowego firmy. Oficjalnie mia\u0142a to by\u0107 powi\u0119kszona wersja \u015bmig\u0142owca Mi-2, opracowana wsp\u00f3lnie z OKB Mila. W rzeczywisto\u015bci PZL Sok\u00f3\u0142 to oryginalna polska konstrukcja in\u017cyniera Stanis\u0142awa Kami\u0144skiego. Prototyp nieskazitelnego lotu wykonano 16 listopada 1979 roku. Jednak oficjalny lot odby\u0142 si\u0119 6 maja 1982 roku.<\/p>\n G\u0142\u00f3wnym problemem w rozwoju konstrukcji by\u0142o niskie finansowanie projektu, co wyd\u0142u\u017cy\u0142o prace. Konstrukcja \u015bmig\u0142owca wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 wieloma nowoczesnymi rozwi\u0105zaniami, kt\u00f3re zosta\u0142y docenione na ca\u0142ym \u015bwiecie. Opracowano dwuosiowy system stabilizacji, kt\u00f3ry wcze\u015bniej nie by\u0142 u\u017cywany. Instalacja przeciwoblodzeniowa zosta\u0142a zaprojektowana jako system kompleksowy.<\/p>\n PZL Sok\u00f3\u0142 to konstrukcja przeznaczona dla 14 os\u00f3b. Masa MTOW 6400 kg. Nap\u0119dzany dwoma silnikami PZL 10W, moc 2 x 662 kW. Silniki te oparte s\u0105 na silnikach lotniczych nap\u0119dzaj\u0105cych samoloty transportowe PZL M-28.<\/p>\n PZL Sok\u00f3\u0142 to \u015bmig\u0142owiec wielozadaniowy, produkowany w wielu wersjach; pasa\u017cerski, VIP, transportowy, d\u017awigowy, policyjny, sanitarny, medyczny, ratownictwo g\u00f3rskie, ratownictwo morskie, bojowe. PZL Sok\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 certyfikaty FAR-29 wydane przez organy dozoru lotniczego: Polsk\u0119, Rosj\u0119, Niemcy, USA i Hiszpani\u0119.<\/p>\n W 1976 roku w WSK \u015awidnik rozpocz\u0119to produkcj\u0119 podzespo\u0142\u00f3w radzieckiego samolotu pasa\u017cerskiego Aerobus I\u0141-86 (p\u00f3\u017aniej tak\u017ce samolotu I\u0141-96): ster\u00f3w kierunku i wysoko\u015bci oraz lotek. Zak\u0142ady PZL Mielec zajmowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c budow\u0105 podzespo\u0142\u00f3w do samolotu I\u0142-86. Wprowadzono nowe technologie dla zak\u0142adu: klejenie element\u00f3w wielkogabarytowych oraz obr\u00f3bk\u0119 skomplikowanych kszta\u0142t\u00f3w. Efektem tej wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142o p\u00f3\u017aniejsze rozpocz\u0119cie w \u015awidniku produkcji kad\u0142uba samolotu An-28, p\u00f3\u017aniejszego M-28, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wna produkcja znajdowa\u0142a si\u0119 w PZL Mielec.<\/p>\n Do pocz\u0105tku lat 80-tych WSK \u015awidnik wyprodukowa\u0142 \u0142\u0105cznie ponad 5 000 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-2, ponad 1 600 000 motocykli, ponad 70 000 sprz\u0119gie\u0142.<\/p>\n W 1985 roku z linii monta\u017cowej WSK \u015awidnik zjecha\u0142 dwumilionowy motocykl. W\u015br\u00f3d motocykli by\u0142a ca\u0142a rodzina ptak\u00f3w; Gil, Kobuz, Kos. Nap\u0119dzane by\u0142y silnikami spalinowymi o pojemno\u015bci 125 i 175 cm3. Mimo to w listopadzie 1985 roku zapad\u0142a kontrowersyjna decyzja w\u0142adz Warszawy o zaprzestaniu produkcji motocykli. Ostatnim motocyklem by\u0142 motocykl Kos o numerze seryjnym 0102083.<\/p>\n W lipcu 1988 roku \u015bmig\u0142owiec PZL Kania, drugi po PZL Sok\u00f3\u0142, zosta\u0142 nagrodzony z\u0142otym medalem na Mi\u0119dzynarodowych Targach Pozna\u0144skich.<\/p>\n W 1989 roku w Polsce nast\u0105pi\u0142y przemiany spo\u0142eczno-gospodarcze. Miasto \u015awidnik, jako wiod\u0105cy o\u015brodek oddolnej demokratyzacji \u017cycia w Polsce, z biegiem czasu odczuwa jedne z najwi\u0119kszych konsekwencji tych proces\u00f3w. Przejawia\u0142o si\u0119 to przede wszystkim najwy\u017cszym bezrobociem w kraju. W\u0142adze centralne mia\u0142y doskona\u0142\u0105 os\u0142on\u0119 w postaci has\u0142a – za\u0142amanie rynku w CCCP. Jednak niewiele zrobili, aby znale\u017a\u0107 nowe rynki. Wspominam o tym poni\u017cej.<\/p>\n W 1991 roku WSK \u015awidnik rozpocz\u0105\u0142 proces przekszta\u0142cania sp\u00f3\u0142ki w jednoosobow\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 Skarbu Pa\u0144stwa. By\u0142 to pocz\u0105tek prywatyzacji i jednocze\u015bnie likwidacji polskiego przemys\u0142u lotniczego. O takie zmiany nie walczyli pracownicy \u015awidnika. Pierwszym prezesem zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki by\u0142 dyrektor. Mieczys\u0142aw Majewski.<\/p>\n W marcu 1993 roku powsta\u0142 szybowiec PW-5, kt\u00f3ry wygra\u0142 zawody Mi\u0119dzynarodowej Federacji Lotniczej na szybowcu \u015bwiatowej klasy. W maju 1993 roku \u015bmig\u0142owiec PZL Sok\u00f3\u0142 uzyska\u0142 certyfikat USA, co by\u0142o du\u017cym sukcesem. Z kolei w listopadzie 1993 roku PZL Sok\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 god\u0142o – Teraz Polska.<\/p>\n W latach 1991-1993 mia\u0142 miejsce szereg zwolnie\u0144 grupowych z pracy w WSK \u015awidnik. Na pocz\u0105tku 1991 roku zwolniono 750 os\u00f3b. W lipcu 1991 r. Kolejnych 600 pracownik\u00f3w. Na pocz\u0105tku 1993 roku WSK PZL-\u015awidnik SA zatrudnia\u0142a 5 077 pracownik\u00f3w.<\/p>\n W po\u0142owie lat 90-tych XX wieku by\u0142o wiadomo, \u017ce PZL \u015awidnik, je\u015bli chce funkcjonowa\u0107, musi polega\u0107 na w\u0142asnych si\u0142ach. Pierwszym krokiem by\u0142o zdobycie wszystkich mo\u017cliwych certyfikat\u00f3w produkcyjnych dla ka\u017cdego. W 1994 roku wdro\u017cono system zapewnienia jako\u015bci ISO9001. W 2000 roku firma uzyska\u0142a certyfikat systemu jako\u015bci AQAP-110 (norma NATO) oraz certyfikat zdolno\u015bci produkcyjnej i projektowania zgodnego z norm\u0105 JAR-21. Certyfikaty te pozwoli\u0142y na nawi\u0105zanie wsp\u00f3\u0142pracy z du\u017cymi firmami zagranicznymi, w tym Aerospatiale, przy produkcji centrum pasa\u017cerskiego samolotu pasa\u017cerskiego ATR-72. Podwykonawc\u0105 zosta\u0142 PZL \u015awidnik z fabryki wyrob\u00f3w gotowych. Nawi\u0105zano wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z takimi firmami jak; Eurocopter, Agusta, Latecoere, Dassault, Ratier-Figeac, Snecma, Boeing. Zak\u0142ad zacz\u0105\u0142 produkowa\u0107 konstrukcje powietrzne: kad\u0142uby i elementy kad\u0142uba, centropady, mechanizmy drzwi, stery, wyk\u0142adziny ognioodporne. Firma oferowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c szeroki zakres us\u0142ug produkcyjnych: obr\u00f3bka skrawaniem, obr\u00f3bka ok\u0142adzin (anodowanie chromowe element\u00f3w i konstrukcji aluminiowych), konstrukcje spawane, klejenie metali i kompozyt\u00f3w, produkcja odkuwek.<\/p>\n Ju\u017c na pocz\u0105tku lat 80-tych XX wieku zauwa\u017cono, \u017ce \u015bmig\u0142owiec Mi-2 w wi\u0119kszo\u015bci zada\u0144 jest konstrukcj\u0105 zdecydowanie zbyt ci\u0119\u017ck\u0105. Z kolei SM-2 ma za sob\u0105 lata. W 1981 roku podczas Mi\u0119dzynarodowych Zawod\u00f3w \u015amig\u0142owcowych w Piotrkowie Trybunalskim reprezentacja CCCP pojawi\u0142a si\u0119 na maszynach Mi-1 wzbudzaj\u0105c \u015bmiech i wsp\u00f3\u0142czucie. Podczas gdy w tym czasie inne helikoptery w powietrzu zrobi\u0142y nawet p\u0119tl\u0119, \u015bmig\u0142owiec Mi-1 ledwo ko\u0142ysa\u0142 si\u0119 na boki.<\/p>\n Prace nad nowym lekkim polskim \u015bmig\u0142owcem rozpocz\u0119to w PZL \u015awidnik w 1986 roku. W 1987 roku zbudowano model. Program boryka\u0142 si\u0119 z brakami \u015brodk\u00f3w i co jaki\u015b czas mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci. Niemniej 29 pa\u017adziernika 1996 roku prototyp SP-PSW wykona\u0142 pierwszy lot. W 1998 roku uruchomiono drugi prototyp, na rejestracji SP-PSZ. W 2002 roku \u015bmig\u0142owiec otrzyma\u0142 polski certyfikat, oparty na przepisach lotniczych JAR-27. W 2003 roku Wojsko Polskie zam\u00f3wi\u0142o jeden egzemplarz z zamiarem zakupu kolejnych 30 maszyn. Dzi\u0119ki temu \u015bmig\u0142owiec SW-4 otrzyma\u0142 certyfikat EASA uprawniaj\u0105cy do sprzeda\u017cy i u\u017cytkowania w Europie. Procedura certyfikacji \u015bmig\u0142owca SW-4 zosta\u0142a przeprowadzona na zlecenie Agencji przez specjalist\u00f3w z Wielkiej Brytanii.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec SW-4 to lekka, wielofunkcyjna maszyna nap\u0119dzana silnikiem turbinowym Rolls-Royce 250 C20R \/ 2 (SP) o mocy 457 KM. Masa MTOW 1800 kg. \u015amig\u0142owiec zabiera na pok\u0142ad maksymalnie 5 os\u00f3b lub pilota i 550 kg \u0142adunku. Wersja osobowa posiada baga\u017cnik na 150 kg \u0142adunku o pojemno\u015bci 0,85 m3. Jego maksymalna pr\u0119dko\u015b\u0107 to 260 km \/ h, a zasi\u0119g – przy podstawowym zbiorniku paliwa to prawie 800 km. SW-4 zu\u017cywa oko\u0142o 100 litr\u00f3w paliwa na godzin\u0119 lotu. Cena helikoptera (2005 r.) Na rynku cywilnym wynosi\u0142a oko\u0142o 750 000 USD.<\/p>\n Do 2005 roku w \u015awidniku zbudowano ponad 7200 sztuk \u015bmig\u0142owc\u00f3w. I cho\u0107 w ostatnich latach tempo produkcji drastycznie spad\u0142o, to nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce helikoptery i inna produkcja lotnicza b\u0119dzie tu nadal produkowana.<\/p>\n Od 29 stycznia 2010 r. Agusta Westland zosta\u0142a wi\u0119kszo\u015bciowym udzia\u0142owcem PZL-\u015awidnik SA. W \u015awidniku rozpocz\u0119to produkcj\u0119 \u015bmig\u0142owc\u00f3w AW 149.<\/p>\n Co wp\u0142ynie na dalszy rozw\u00f3j PZL \u015awidnik, to si\u0119 dopiero oka\u017ce. Niemniej szansa na dalsze funkcjonowanie jest du\u017ca, cho\u0107 znak PZL mo\u017ce znikn\u0105\u0107.<\/p>\n Dodatkowo w ostatnim czasie Wojsko Polskie stoi przed konieczno\u015bci\u0105 wymiany \u015bmig\u0142owc\u00f3w bojowych Mi-24 na nowe. Jest dw\u00f3ch konkurent\u00f3w; Agusta Westland i Sikorsky.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lotnisko w \u015awidniku ko\u0142o Lublina powsta\u0142o w 1934 roku. Sta\u0142o si\u0119 to po zwyci\u0119stwie kapitana pilota Jerzego Bajana w IV Mi\u0119dzynarodowych Turystycznych Zawodach Lotniczych Challenge International Tourisme w 1934 roku na RWD-9. Samolot ten zosta\u0142 zakupiony z dobrowolnych sk\u0142adek mieszka\u0144c\u00f3w Lubelszczyzny. Przy lotnisku powsta\u0142a Szko\u0142a Pilot\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142 Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny Ligi Obrony Powietrznej i Obrony Przeciwgazowej (LOPP). Powsta\u0142y nowoczesne obiekty szkolne, hangary, baza paliwowa oraz budynek administracyjno-internatowy. Lotnisko i szko\u0142a zosta\u0142y zniszczone przez Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-687","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=687"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1887,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/687\/revisions\/1887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}PZL Mi-2.<\/h3>\n
PZL Sok\u00f3\u0142<\/h3>\n
PZL SW-4 Puszczyk.<\/h3>\n
Dalsza historia WSK PZL \u015awidnik.<\/h3>\n