![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Armata-przeciwlotnicza-WZ.1939-Kal.-37-mm.-2022r.zdj_.KPH03-1024x574.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Armata-PLOT-wz-1939-kalibru-37-mm.-2022-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x606.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Armata-PLOT-wz-1939-kalibru-37-mm.-2022-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman03-1024x566.png\")
Armata PLOT wz 1939 kalibru 37 mm to kolejny przyk\u0142ad wiecznej przyja\u017ani germa\u0144sko – ruskiej. W 1937 roku, na jednym z sowieckich poligon\u00f3w \u0107wiczy\u0142 wermacht. I w\u00f3wczas moskale mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapoznania si\u0119 z armat\u0105 przeciwlotnicz\u0105 FlaK 18\/36\/37, kt\u00f3r\u0105 ocenili bardzo dobrze. Moskale postanowili na bazie tej armaty zbudowa\u0107 w\u0142asn\u0105, kt\u00f3r\u0105 trzeba by\u0142o dostosowa\u0107 do mo\u017cliwo\u015bci przemys\u0142owych pa\u0144stwa moskiewskiego.<\/p>\n\n\n\n
W styczniu 1938 roku, zadanie zbudowania armaty PLOT powierzono zespo\u0142owi in\u017cynier\u00f3w, na czele kt\u00f3rego sta\u0142 Michai\u0142 N \u0141oginow, w Biurze Konstrukcyjnym Fabryki Nr 8 imieniem Kalinina w Podlipkach obok Moskwy. Armata otrzyma\u0142a fabryczne oznaczenie 61-K. Prototyp nowej sowieckiej armaty PLOT przekazano do pr\u00f3b poligonowych w pa\u017adzierniku 1938 roku. <\/p>\n\n\n\n
Armata PLOT wz 1939 kalibru 37 mm, by\u0142a to armata automatyczna, kt\u00f3rej automatyka dzia\u0142a\u0142a na zasadzie kr\u00f3tkiego odrzutu lufy. Zastosowano luf\u0119 gwintowan\u0105 z wymienn\u0105 rur\u0105 rdzeniow\u0105, zamek klinowy pionowo opadaj\u0105cy i oporopowrotnik hydrauliczno-spr\u0119\u017cynowy. Podawanie naboj\u00f3w do komory \u0142adunkowej, zamykanie zamka i odpalanie by\u0142o samoczynne. Do transportu zastosowano podwozie czteroko\u0142owe, co umo\u017cliwia\u0142o szybki transport i ma\u0142y dobry wp\u0142yw na podzespo\u0142y armaty. W pozycji bojowej armata by\u0142a podparta na czterech podno\u015bnikach. Istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia ognia w pozycji marszowej. Armata mog\u0142a mie\u0107 zamontowan\u0105 stalow\u0105 tarcz\u0119 ochronn\u0105. Czas przej\u015bcia z po\u0142o\u017cenia marszowego do po\u0142o\u017cenie bojowego wynosi\u0142 30 sekund. W czasie drugiej wojny \u015bwiatowej, wyprodukowano 19 822 egzemplarze armaty PLOT wz 1939 kalibru 37 mm. Armaty by\u0142y u\u017cywane przez armi\u0119 czerwon\u0105 oraz przez Ludowe Wojsko Polskie. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej, armaty trafi\u0142y do uzbrojenia wielu kraj\u00f3w, mi\u0119dzy innymi; Chin, Korei P\u00f3\u0142nocnej i Wietnamu. Mimo \u017ce technicznie armat\u0119 uznaje si\u0119 za przestarza\u0142\u0105, niekt\u00f3re kraje Afryki i Azji nadal maj\u0105 61-K w swoich magazynach lub nawet w czynnej s\u0142u\u017cbie.<\/p>\n\n\n\n
Armata mog\u0142a skutecznie zwalcza\u0107 cele powietrzne lec\u0105ce na wysoko\u015bci do 3 000 m i w odleg\u0142o\u015bci do 4 000 m. Wykorzystywano j\u0105 tak\u017ce do zwalczania pojazd\u00f3w wojskowych, w tym lekko opancerzonych. Armata nie by\u0142a skuteczna przeciw czo\u0142gom. Armata by\u0142a wyposa\u017cona w przelicznik typu AZP-31-1, to jest urz\u0105dzenie mechaniczne stosowane w 37 mm armacie przeciwlotniczej wz. 1939, zaprojektowane w celu u\u0142atwienia naprowadzania dzia\u0142a na szybko poruszaj\u0105ce si\u0119 cele powietrzne. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o obliczanie k\u0105t\u00f3w wyprzedzenia, co pozwala\u0142o na skuteczniejsze celowanie i zwi\u0119ksza\u0142o prawdopodobie\u0144stwo trafienia w cel. Przelicznik AZP-31-1 umo\u017cliwia\u0142 uwzgl\u0119dnienie r\u00f3\u017cnych parametr\u00f3w ruchu celu, takich jak odleg\u0142o\u015b\u0107, pr\u0119dko\u015b\u0107 czy kierunek, co pozwala\u0142o na precyzyjne wyznaczenie punktu, w kt\u00f3rym pocisk mia\u0142 spotka\u0107 si\u0119 z celem. Dzi\u0119ki temu, operatorzy armaty mogli szybko i efektywnie dostosowywa\u0107 ustawienia dzia\u0142a w dynamicznych warunkach bojowych.<\/p>\n\n\n\n
Po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej w Wojsko Polskie posiada\u0142o 287 armat tego typu. Ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich by\u0142a wyeksploatowana i skierowano je do magazyn\u00f3w mobilizacyjnych. W Polsce podj\u0119to nawet produkcje cz\u0119\u015bci zamiennych do tych armat. Cz\u0119\u015b\u0107 produkcji wys\u0142ano do CCCP. W Polsce w 1949 roku, na stanie by\u0142o ju\u017c tylko 40-50 egzemplarzy. W 1950 roku, z powodu wojny w Korei, w Zak\u0142adach Mechanicznych w Tarnowie rozpocz\u0119to licencyjn\u0105 produkcj\u0119 seryjn\u0105 armat pod kryptonimem \u201ewyr\u00f3b S-11\u201d. W efekcie w 1956 roku, armaty by\u0142o ju\u017c jednostkach artylerii PLOT w Wojskach L\u0105dowych oraz Wojskach Lotniczych i Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju w ilo\u015bci oko\u0142o 700 egzemplarzy. W 1960 roku, na wyposa\u017cenie Wojska Polskiego wprowadzono nowe armaty PLOT S-60 kalibru 57 mm oraz PLOT zestawy rakietowe. Nast\u0105pi\u0142o stopniowe wycofanie armat wz 1939 kalibru 37 mm, z pierwszej linii. Trafi\u0142y one do magazyn\u00f3w. W 1967 roku, z powodu wojny w Izraelu, zweryfikowano plany. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce samoloty atakuj\u0105 z ma\u0142ych pu\u0142ap\u00f3w, niszcz\u0105 radary stanowisk rakietowych i bro\u0144 rakietowa jest mniej skuteczna od broni lufowej. W Polsce ponownie powr\u00f3cono do armat PLOT. W okresie 1967-1975, utworzono ponad 80 baterii PLOT, dla obrony lotnisk, stanowisk dowodzenia, stanowisk ogniowych dywizjon\u00f3w rakietowych i posterunk\u00f3w radiolokacyjnych. W tych bateriach, by\u0142y armaty PLOT kalibru 37 mm oraz 57 mm. Wed\u0142ug dost\u0119pnych danych Wojsko Polskie posiada\u0142o 800 armat PLOT. Wycofanie armat nast\u0105pi\u0142o dopiero w 90-latach, po zmianie sytuacji politycznej, a g\u0142\u00f3wnie upadku Uk\u0142adu Warszawskiego. Obecnie 2025 roku, armata wz 1939 kalibru 37 mm jest prezentowano w Polsce w czterech muzeach. <\/p>\n\n\n\n
Armata 61-K sta\u0142a si\u0119 baz\u0105 dla opracowania morskich armat PLOT typu 70-K oraz W-11-M. Armata 61-K pos\u0142u\u017cy\u0142a jako podstawa do stworzenia samobie\u017cnego dzia\u0142a przeciwlotniczego ZSU-37, kt\u00f3re by\u0142o montowane na podwoziu czo\u0142gu T-70. Rozwi\u0105zania techniczne i niekt\u00f3re podzespo\u0142y zosta\u0142y wykorzystane przy opracowaniu armaty PLOT wz 1944, podw\u00f3jnie sprz\u0119\u017conej, kalibru 25 mm, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a oznaczenie 94-KM.<\/p>\n\n\n\n
Dane T-T armaty PLOT wz 1939 kalibru 37 mm: Pa\u0144stwo CCCP. D\u0142ugo\u015b\u0107 lufy z nasad\u017a zamka 2 729 mm. Kaliber 37 mm. Zasi\u0119g strza\u0142u 6 700 m w g\u00f3r\u0119, 8 500 m w poziomie. Pr\u0119dko\u015b\u0107 pocz\u0105tkowa pocisku 872 m\/s (przeciwpancerno-smugowy), 880 m\/s (od\u0142amkowo-smugowy). D\u0142ugo\u015b\u0107 armaty w po\u0142o\u017ceniu marszowym 5,50 m. Masa armaty 2 100 kg. K\u0105t ostrza\u0142u wertykalny od -5 stopni do +85 stopni. K\u0105t ostrza\u0142u horyzontalny wynosi 360 stopni. Szybkostrzelno\u015b\u0107 160-180 strza\u0142\u00f3w\/minut\u0119. Czas przej\u015bcia z po\u0142o\u017cenia transportowego do bojowego wynosi 25-30 sekund. Pr\u0119dko\u015b\u0107 transportu armaty do 60 km\/h. Obs\u0142uga 8 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Warszawa 2025-04-01 Armata PLOT wz 1939 kalibru 37 mm. Armata PLOT wz 1939 kalibru 37 mm to kolejny przyk\u0142ad wiecznej przyja\u017ani germa\u0144sko – ruskiej. W 1937 roku, na jednym z sowieckich poligon\u00f3w \u0107wiczy\u0142 wermacht. I w\u00f3wczas moskale mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapoznania si\u0119 z armat\u0105 przeciwlotnicz\u0105 FlaK 18\/36\/37, kt\u00f3r\u0105 ocenili bardzo dobrze. Moskale postanowili na bazie tej […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6848,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-6847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uzbrojenie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6847"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6851,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6847\/revisions\/6851"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}