{"id":682,"date":"2018-12-03T12:00:00","date_gmt":"2018-12-03T12:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2024\/07\/13\/1-eskadra-wywiadowcza-1918r-1925r\/"},"modified":"2024-07-13T18:53:31","modified_gmt":"2024-07-13T16:53:31","slug":"1-eskadra-wywiadowcza-1918r-1925r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=682&lang=pl","title":{"rendered":"1 Eskadra Wywiadowcza. 1918r.-1925r."},"content":{"rendered":"<p>Krak\u00f3w 2018-12-03<\/p>\n<h3 id=\"1-Eskadra-Wywiadowcza.\"  >1 Eskadra Wywiadowcza.<\/h3>\n<h3 id=\"21-grudzie\u0144-1918-rok---28-luty-1925-rok\"  >21 grudzie\u0144 1918 rok &#8211; 28 luty 1925 rok<\/h3>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/2efaf2a2146e5cbb1b6e0caf2b5528ce041f0b3d\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/2efaf2a2146e5cbb1b6e0caf2b5528ce041f0b3d\" alt=\"Albatros C.I. Takie samoloty u\u017cywa\u0142a 1. Eskadra Wywiadowcza. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Albatros C.I. Takie samoloty u\u017cywa\u0142a 1. Eskadra Wywiadowcza. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zanim przypomnimy histori\u0119 1. Eskadry Wywiadowczej trzeba przedstawi\u0107 posta\u0107 pu\u0142kownika pilota Tadeusza W\u0142adys\u0142awa Grochowalskiego.<\/p>\n<p>Tadeusz W\u0142adys\u0142aw Grochowalski urodzi\u0142 si\u0119 w 1887 roku. By\u0142 zawodowym oficerem armii Imperium Rosyjskiego. B\u0119d\u0105c kawalerzyst\u0105 rozpocz\u0105\u0142 szkolenie lotnicze. Po wybuchu wielkiej wojny \u015bwiatowej, jako pilot walczy\u0142 na froncie. Od grudnia 1917 roku, by\u0142 jednym z organizator\u00f3w Polskiego Oddzia\u0142u Awiacyjnego (2. Polski Oddzia\u0142 Awiacyjny 1917r.-1918r.) przy II. Korpusie Polskim w Rosji. W dniu 11 maja 1918 roku, bra\u0142 udzia\u0142 w s\u0142ynnej bitwie pod Kaniowem, po zako\u0144czeniu kt\u00f3rej dosta\u0142 si\u0119 do germa\u0144skiej niewoli. Trafi\u0142 do obozu jenieckiego w Bia\u0142ej Podlaskiej, a nast\u0119pnie do twierdzy w Brze\u015bciu \u201eGraf Berg\u201d. Zwolniony zosta\u0142 z pocz\u0105tkiem listopada 1918 roku. Wst\u0105pi\u0142 do Polskiego Lotnictwa i w dniu 21 grudnia 1918 roku, zosta\u0142 wyznaczony na dow\u00f3dc\u0119 1. Eskadry Wywiadowczej (Lotniczej) w Warszawie. Po wybuchu Powstania Wielkopolskie, za zgod\u0105 prze\u0142o\u017conych, uda\u0142 si\u0119 do Poznania i pomaga\u0142 w tworzeniu Polskiego Lotnictwa na \u0141awicy. Zorganizowa\u0142 i dowodzi\u0142 2. Wielkopolsk\u0105 Eskadr\u0105 Lotnicz\u0105. W dniu 6 marca 1919 roku, sformowa\u0142 3. Wielkopolsk\u0105 Eskadr\u0119 Lotnicz\u0105 Poln\u0105. By\u0142 jej dow\u00f3dc\u0105 do 19 kwietnia 1919 roku, kiedy to stan\u0105\u0142 na czele wi\u0119kszego zwi\u0105zku bojowego; I. Wielkopolskiej Grupy Lotniczej. W dniu 23 maja 1919 roku, na wniosek genera\u0142a J\u00f3zefa Dowbor-Mu\u015bnickiego, zosta\u0142 mianowany majorem wojsk lotniczych. Tadeusz Grochowalski zmar\u0142 niespodziewanie w dniu 31 grudnia 1919 roku, w czasie urlopu, maj\u0105c zaledwie 33 lata.<\/p>\n<h3 id=\"1-Eskadra-Wywiadowcza.\"  >1 Eskadra Wywiadowcza.<\/h3>\n<p>Tadeusz Grochowalski by\u0142 doskona\u0142ym pilotem i organizatorem. W dzia\u0142aniu zdecydowany i stanowczy. Nie zra\u017ca\u0142 si\u0119 trudno\u015bciami. W dniu 21 grudnia 1918 roku, w stopniu rotmistrza pilota przyst\u0105pi\u0142 do formowania 1. Eskadry Wywiadowczej, pierwszej eskadry bojowej w Warszawie. Wcze\u015bniej powsta\u0142a Eskadra w Krakowie. Z uwagi na brak sprawnych samolot\u00f3w i odpowiednio przygotowanego personelu lataj\u0105cego i naziemnego, formowanie 1. Eskadry Wywiadowczej przeci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 do lutego 1919 roku. Dow\u00f3dc\u0105 1. Eskadry Wywiadowczej by\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas porucznik pilot Henryk Skoczdopole.<\/p>\n<p>Eskadra w\u00f3wczas by\u0142a wyposa\u017cona w nieliczne samoloty pogerma\u0144skie, zw\u0142aszcza Albatros.<\/p>\n<p>W dniu 20 marca 1919 roku, 1. Eskadra Wywiadowcza zosta\u0142a wys\u0142ana na front w sk\u0142adzie I. Grupy Lotniczej. Operowa\u0142a na korzy\u015b\u0107 Dywizji Litewsko-Bia\u0142oruskiej. Trwa\u0142y jeszcze walki na Litwie i Bia\u0142orusi.<\/p>\n<p>W tym czasie, Eskadra mia\u0142a na stanie sze\u015b\u0107 samolot\u00f3w: trzy Albatros C.III, dwa Albatros C.X i jeden Hannover Roland CL.II. Jeden samolot Anatra Anasal, produkcji ruskiej, Polska piechota zdoby\u0142a w dniu 19 kwietnia 1919 roku, opanowuj\u0105c eszelon na stacji kolejowej Wilno. Samolot przekazano do 1. Eskadry Wywiadowczej. By\u0142 wykorzystany bojowo na froncie Litewsko-Bia\u0142oruskim od maja do lipca 1919 roku.<\/p>\n<p>W marcu 1919 roku, 1. Eskadra Wywiadowcza zosta\u0142a przydzielona do Dywizji Litewsko-Bia\u0142oruskiej i przenios\u0142a si\u0119 na Lotnisko Krywlany (Dojlidy) ko\u0142o Bia\u0142egostoku. Wykonywano loty rozpoznawcze i szturmowe. Bombardowano koszary w Lidzie i Baranowiczach. Nast\u0119pnie, od dnia 16 kwietnia 1919 roku, Eskadra i ca\u0142a I. Grupa Lotnicza wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w operacji \u201eWile\u0144skiej\u201d. Po zaj\u0119ciu Wilna, 1. Eskadra w dniu 20 maja 1919 roku, zosta\u0142a przebazowana na Lotnisko Porubanek.<\/p>\n<p>W okresie czerwiec 1919 rok &#8211; listopad 1919 rok, 1. Eskadra Wywiadowcza wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z 1. Armi\u0105 na froncie P\u00f3\u0142nocno &#8211; Wschodnim operuj\u0105c z Lotniska Porubanek.<\/p>\n<p>582 Eskadra Salmson przyby\u0142a z Francji do Polski w czerwcu 1919 roku. Eskadra wyposa\u017cona by\u0142a w samoloty rozpoznawcze Salmson A2. W dniu 20 wrze\u015bnia 1919 roku, 582. Eskadra Salmson wesz\u0142a w sk\u0142ad I. Grupy Lotniczej, a z ko\u0144cem wrze\u015bnia 1919 roku, w\u0142\u0105czona zosta\u0142a do 1. Eskadry Wywiadowczej. W\u00f3wczas to Eskadra po raz pierwszy mia\u0142a samoloty bardziej odpowiednie do wykonywanych zada\u0144.<\/p>\n<p>W listopadzie 1919 roku, Eskadra zosta\u0142a przydzielona do dzia\u0142ania z 1. Dywizj\u0105 Piechoty. Zim\u0105 1919\/1920 roku, Eskadra dzia\u0142a\u0142a z Lotniska Nowo-\u015awi\u0119ciany, jako rezerwa Szefa Lotnictwa Naczelnego Dow\u00f3dztwa. W lutym 1920 roku, Eskadra zosta\u0142a przebazowana na Lotnisko ko\u0142o D\u017awi\u0144ska do dyspozycji Grupy Operacyjnej gen. Edwarda Rydza-\u015amig\u0142ego. Wiosn\u0105 1920 roku, Eskadra zosta\u0142a przebazowana na Lotnisko Zahaccie i dzia\u0142ania na rzecz IV Grupy Ochotniczej Bia\u0142ej Armii. W 1920 roku, personel i sprz\u0119t 11. Eskadry Wywiadowczej zosta\u0142 przekazany 1. Eskadrze Wywiadowczej.<\/p>\n<p>Kontynuowano loty rozpoznawcze i bombowe przeciw bolszewikom, zw\u0142aszcza nad Po\u0142ockiem i Witebskiem. Ofensywa bolszewicka spowodowa\u0142a, \u017ce Eskadra wycofuj\u0105c si\u0119 zmienia\u0142a kolejno miejsca: Zahaccie, Dokszyce, Mo\u0142odeczko, Duni\u0142owice, Wilno, Lida, Parafianowo. Zahaccie to miejscowo\u015b\u0107 ko\u0142o Mohylewa na Bia\u0142orusi, 10 km za Mi\u0144skiem Litewskim. W pobli\u017cu bazowa\u0142y tak\u017ce: 4. Eskadra, 11. Eskadra i 18. Eskadra.<\/p>\n<p>W tym czasie, uzupe\u0142niono sprz\u0119t lataj\u0105cy o francuskie aeroplany Salmson i Nieuport. Dokonano tak\u017ce przeniesienia niekt\u00f3rych cz\u0142onk\u00f3w kadry. Dow\u00f3dc\u0105 1. Eskadry minowano porucznika pilota Domes.<\/p>\n<p>W wyniku dzia\u0142a\u0144 bolszewik\u00f3w 1. Eskadra cofa\u0142a si\u0119 razem z Wojskiem Polskim. Wielokrotnie zmienia\u0142a miejsce stacjonowania. Tabory nie nad\u0105\u017ca\u0142y i dlatego 1. Eskadra ponosi\u0142a du\u017ce straty w sprz\u0119cie lataj\u0105cym. W efekcie, z pocz\u0105tkiem sierpnia 1920 roku, Eskadra by\u0142a ju\u017c w Warszawie, na Lotnisku Mokot\u00f3w.<\/p>\n<p>Po uzupe\u0142nieniu stanu personelu i sprz\u0119tu podj\u0119to na nowo walk\u0119. W\u00f3wczas Eskadra zosta\u0142a przezbrojona w nowe angielskie samoloty Bristol F.2B Fighter w liczbie 10 egzemplarzy. Uzupe\u0142nieniem by\u0142y samoloty Hannower CL II. Na nowych samolotach Eskadra wesz\u0142a do Bitwy Warszawskiej. Wykonywa\u0142a loty bojowe i rozpoznawcze. Eskadra dzia\u0142a\u0142a na rzecz 5. Armii. Goni\u0105c bolszewik\u00f3w (moskali) przenosi\u0142a si\u0119 kolejno na Lotnisko w Siedlcach, a nast\u0119pnie Krywlany-Dojlidy ko\u0142o Bia\u0142egostoku.<\/p>\n<p>We wrze\u015bniu 1920 roku, Eskadra stacjonowa\u0142a ju\u017c w Grodnie. Toczono walki w rejonie rzeki Niemen. Od 5 wrze\u015bnia 1920 roku, Eskadra by\u0142a na lotnisku Lida, dzia\u0142aj\u0105c na korzy\u015b\u0107 2. Armii. Rozejm zasta\u0142 Eskadr\u0119 na Lotnisku Lida. Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej Eskadr\u0119 przebazowano do Bia\u0142egostoku, Lotnisko Krywlany-Dojlidy.<\/p>\n<p>W czasie walk o wolno\u015b\u0107 Rzeczpospolitej Polskiej, 1. Eskadra Wywiadowcza wykona\u0142a 203 loty bojowe oraz 474 godzin przebywa\u0142a nad terenem wroga. W szeregach 1. Eskadry Wywiadowczej s\u0142u\u017cyli ochotnicy w Francji i Belgii. Po wygaszeniu walk, Eskadra by\u0142a wykorzystywana do szybkiej \u0142\u0105czno\u015bci lotniczej z Ryg\u0105 i Talinem.<\/p>\n<p>Rozkazem z dnia 18 stycznia 1921 roku, 1. Eskadr\u0119 po\u0142\u0105czono z 2. Eskadr\u0105 tworz\u0105c 1. Eskadr\u0119 Wywiadowcz\u0105. W sierpniu 1921 roku, 1. Eskadr\u0119 przebazowano na \u0141awic\u0119 i w\u0142\u0105czono w sk\u0142ad 3. Pu\u0142ku Lotniczego w Poznaniu. Od stycznia 1922 roku, dow\u00f3dc\u0105 1. Eskadry by\u0142 kapitan pilot Czes\u0142aw Aleksandrowicz, kt\u00f3ry t\u0119 funkcje pe\u0142ni\u0142 do kwietnia 1924 roku. W\u00f3wczas to nowym dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 kapitan pilot Tadeusz Antonowicz. Podczas kolejnej reorganizacji w dniu 28 lutego 1925 roku, 1. Eskadra Wywiadowcza zosta\u0142a przemianowana na 35. Eskadr\u0119 Lotnicz\u0105.<\/p>\n<h3 id=\"Dow\u00f3dcy-1.-Eskadry-Wywiadowczej:\"  >Dow\u00f3dcy 1. Eskadry Wywiadowczej:<\/h3>\n<ul>\n<li>Rotmistrz pilot Tadeusz Grochowalski (od 21.12.1918r. do luty 1919r.).<\/li>\n<li>Porucznik pilot Henryk Skoczdopole (od lutego 1919r. do czerwca 1919r.).<\/li>\n<li>Porucznik pilot Wiktor Willman anglik (od czerwca 1919r. do grudnia 1919r.).<\/li>\n<li>Porucznik pilot Stanis\u0142aw Bogusz (od grudnia 1919r. do wiosny 1920r.).<\/li>\n<li>Kapitan pilot Augustyn Domes (od wiosny 1920r. do grudnia 1921r.).<\/li>\n<li>Kapitan pilot Czes\u0142aw Aleksandrowicz (od grudnia 1921r. do kwietnia 1924r.).<\/li>\n<li>Kapitan pilot Tadeusz Antonowicz (od kwietnia 1924r.).<\/li>\n<\/ul>\n<h3 id=\"Znani-piloci-1.-Eskadry-Wywiadowczej:\"  >Znani piloci 1. Eskadry Wywiadowczej:<\/h3>\n<p>kpt. Tanqueray (Anglik), kpt. Stehling (Anglik), por. Tadeusz Szeliga, por. Pawe\u0142 Janeczko, por. Wac\u0142aw Makowski, por. Po\u0142aniecki, por. Karol Malik, por. Miko\u0142aj Bielawin, por. pil. Wiktor Wolski (zgin\u0105\u0142 12 kwietnia 1919 rok), ppor. Stanis\u0142aw Pawlu\u0107, ppor. Czes\u0142aw Aleksandrowicz, ppor. Gustaw Gwizdalski, ppor. Zbigniew Babi\u0144ski, ppor. Henryk Kozanecki, chor. Tadeusz Kominkowski, pchor. Aleksander Choi\u0144ski, pchor. Eugeniusz Guttmejer, pchor. Bogucki, sier\u017c. Stanis\u0142aw \u015aledziejowski, sier\u017c. Jan \u015aliwa, plut. Roman Zaleski. \u0141\u0105cznie by\u0142o 21 pilot\u00f3w.<\/p>\n<h3 id=\"Znani-obserwatorzy-1.-Eskadry-Wywiadowczej:\"  >Znani obserwatorzy 1. Eskadry Wywiadowczej:<\/h3>\n<p>kpt. Bronis\u0142aw W\u0105sowski, por. For\u00e9 (Francuz), por. Stanis\u0142aw Gogoli\u0144ski, por. Antoni \u015awi\u0119cicki (zgin\u0105\u0142 25 czerwca 1920 rok), por. Witold Jussewicz, por. Woodhouse (Anglik), ppor. Stefan Berezowski, ppor. Lucjan Iwi\u0144ski, ppor. Tadeusz Sztybel, ppor. Ignacy Skorobobaty, ppor. Tadeusz Uszy\u0144ski, ppor. Czes\u0142aw J\u00f3zef Niekraszewicz, ppor. Karol Or\u0142o\u015b, ppor. Stanis\u0142aw \u0141opaci\u0144ski, ppor. Robert Vanderauvera (Belg), ppor. Artur Horowicz, pchor. Adam Rotszyld. \u0141\u0105cznie by\u0142o 17 obserwator\u00f3w.<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tadeusz W\u0142adys\u0142aw Grochowalski urodzi\u0142 si\u0119 w 1887 roku. By\u0142 zawodowym oficerem armii Imperium Rosyjskiego. B\u0119d\u0105c kawalerzyst\u0105 rozpocz\u0105\u0142 szkolenie lotnicze. Po wybuchu wielkiej wojny \u015bwiatowej, jako pilot walczy\u0142 na froncie. Od grudnia 1917 roku, by\u0142 jednym z organizator\u00f3w Polskiego Oddzia\u0142u Awiacyjnego (2. Polski Oddzia\u0142 Awiacyjny 1917r.-1918r.) przy II. Korpusie Polskim w Rosji. W dniu 11 maja 1918 roku, bra\u0142 udzia\u0142 w s\u0142ynnej bitwie pod Kaniowem, po zako\u0144czeniu kt\u00f3rej dosta\u0142 si\u0119 do germa\u0144skiej niewoli. Trafi\u0142 do obozu jenieckiego w Bia\u0142ej Podlaskiej, a nast\u0119pnie do twierdzy w Brze\u015bciu \u201eGraf Berg\u201d. Zwolniony zosta\u0142 z pocz\u0105tkiem listopada 1918 roku. Wst\u0105pi\u0142 do Polskiego Lotnictwa i w dniu 21 grudnia 1918 roku, zosta\u0142 wyznaczony na dow\u00f3dc\u0119 1. Eskadry Wywiadowczej (Lotniczej) w Warszawie. Po wybuchu Powstania Wielkopolskie, za zgod\u0105 prze\u0142o\u017conych, uda\u0142 si\u0119 do Poznania i pomaga\u0142 w tworzeniu Polskiego Lotnictwa na \u0141awicy. Zorganizowa\u0142 i dowodzi\u0142 2. Wielkopolsk\u0105 Eskadr\u0105 Lotnicz\u0105. W dniu 6 marca 1919 roku, sformowa\u0142 3. Wielkopolsk\u0105 Eskadr\u0119 Lotnicz\u0105 Poln\u0105. By\u0142 jej dow\u00f3dc\u0105 do 19 kwietnia 1919 roku, kiedy to stan\u0105\u0142 na czele wi\u0119kszego zwi\u0105zku bojowego; I. Wielkopolskiej Grupy Lotniczej. W dniu 23 maja 1919 roku, na wniosek genera\u0142a J\u00f3zefa Dowbor-Mu\u015bnickiego, zosta\u0142 mianowany majorem wojsk lotniczych. Tadeusz Grochowalski zmar\u0142 niespodziewanie w dniu 31 grudnia 1919 roku, w czasie urlopu, maj\u0105c zaledwie 33 lata.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-682","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-jednostki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=682"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3482,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682\/revisions\/3482"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}