10. Eskadra Wywiadowcza<\/strong><\/span><\/p>\n 15 pa\u017adziernik 1918 rok – wrzesie\u0144 1939 roku<\/strong><\/span><\/p>\n W latach 1917-1919 sytuacja polityczno-militarna by\u0142a niezwykle skomplikowana. Anglia i Francja walczy\u0142y po stronie Carskiej, a nast\u0119pnie Bia\u0142ej Rosji. Z kolei germa\u0144cy wsparli finansowo i militarnie bolszewik\u00f3w. Germa\u0144cy i Austriacy wci\u0105\u017c produkowali ogromne ilo\u015bci uzbrojenia i mogli wojn\u0119 prowadzi\u0107 jeszcze d\u0142ugie lata. W dodatku, swoje oddzia\u0142y zbrojne mia\u0142y nieistniej\u0105ce pa\u0144stwa: Ukraina, Litwa, \u0141otwa, Czechy i oczywi\u015bcie Polska. Rumunia stosunkowo szybko zawar\u0142a pok\u00f3j z Pa\u0144stwami Centralnymi i wycofa\u0142a si\u0119 z wielkiej wojny \u015bwiatowej. Niemal ca\u0142a Rosja by\u0142a obj\u0119ta walkami, w kt\u00f3re te\u017c w\u0142\u0105cza\u0142o si\u0119 ch\u0142opstwo.\u00a0<\/span><\/p>\n Polakom uda\u0142o si\u0119 utworzy\u0107 I i II Korpus Polski, kt\u00f3re jednak zosta\u0142y zlikwidowane; b\u0105d\u017a pokonane w boju, b\u0105d\u017a wobec przewa\u017caj\u0105cej si\u0142y wroga, rozformowane. Wielu Polskim \u017bo\u0142nierzom uda\u0142 si\u0119 przedosta\u0107 na Kuba\u0144, gdzie przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do Rosyjskiej Legii Oficerskiej. Kuba\u0144 to kraina historyczno-geograficzna, le\u017c\u0105ca w dorzeczu rzeki Kuba\u0144 przy Morzu Czarnym.\u00a0<\/span><\/p>\n Odessa<\/span><\/p>\n Trzeba jeszcze wspomnie\u0107 o pr\u00f3bie utworzenia Polskiej jednostki awiacyjnej w Odessie z ko\u0144cem 1917 roku. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce Odessa by\u0142a du\u017cym skupiskiem Polonii. W dniu 23 pa\u017adziernika 1917 roku z inicjatywy chor\u0105\u017cego pilota Stanis\u0142awa Jakubowskiego podj\u0119to starania dla stworzenia Polskiego Oddzia\u0142u Awiacyjnego. Jednak dzia\u0142ania te, w kwietniu 1918 roku zosta\u0142y przerwane przez Austriak\u00f3w. W tym czasie, na stanie by\u0142o 9 samolot\u00f3w i 16 samochod\u00f3w. \u017bo\u0142nierze Polscy przedostali si\u0119 w\u00f3wczas na Kuba\u0144 do Dywizji genera\u0142a Lucjana \u017beligowskiego.<\/p>\n Je\u015bli chodzi o podporucznika pilota Stanis\u0142awa Jakubowskiego, to w 1919 roku bra\u0142 udzia\u0142 w walkach o Lw\u00f3w, a w 1920 roku by\u0142 on szefem kursu wy\u017cszego pilota\u017cu w Szkole Lotniczej w Krakowie.<\/p>\n Kuba\u0144<\/span><\/p>\n Na Kubaniu, w stanicy Paszkowskiej zorganizowano Polski Oddzia\u0142 Awiacyjny. Jego dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 znany z 2. Polskiego Oddzia\u0142u Awiacyjnego przy II Korpusie Polskim porucznik pilot Waldemar Narkiewicz. Rozkaz do sformowania wydano w dniu 15 pa\u017adziernika 1918 roku.<\/p>\n Polski Oddzia\u0142 Awiacyjny nie mia\u0142 dos\u0142ownie niczego. Nie by\u0142o samolot\u00f3w i zaplecza. Warunki by\u0142y bardzo ci\u0119\u017ckie, ale prowadzono szkolenie. Genera\u0142 Lucjan \u017beligowski po\u017cyczy\u0142 p\u00f3\u0142 miliona rubli od genera\u0142a Griszina-A\u0142mazowa, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 Armi\u0105 Ochotnicz\u0105 (Rosyjska Legia Oficerska). Z czasem Francja poczu\u0142a si\u0119 zobowi\u0105zana uzbroi\u0107 \u017bo\u0142nierzy Polskich i innych sojusznik\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n W tym czasie \u201eDzika Dywizja\u201d genera\u0142a Lucjana \u017beligowskiego powr\u00f3ci\u0142a do nazwy 4. Dywizja Strzelc\u00f3w, a eskadra lotnicza otrzyma\u0142a oficjalne nazw\u0119 Eskadra Lotnicza 4. Dywizji Strzelc\u00f3w. Oddzia\u0142 mia\u0142 pocz\u0105tkowo tylko jeden samolot.\u00a0<\/span><\/p>\n Kolejny aeroplan przyprowadzi\u0142 porucznik Ludomi\u0142 Rayski, kt\u00f3ry przylecia\u0142 do Odessy prosto z Turcji, po zwolnieniu z ich armii.\u00a0<\/span><\/p>\n Nieco p\u00f3\u017aniej oddzia\u0142 otrzyma\u0142 kolejne 8-10 samolot\u00f3w.<\/p>\n W dniu 28 pa\u017adziernika 1918 roku oddzia\u0142 otrzyma\u0142 nazw\u0119 1. Awiacyjny Oddzia\u0142 Wojska Polskiego. Do oddzia\u0142u przyjmowano kolejnych ochotnik\u00f3w. W styczniu 1919 roku 4. Dywizja Strzelc\u00f3w i 1. Awiacyjny Oddzia\u0142 Wojska Polskiego liczy\u0142y 722 oficer\u00f3w i 2 116 \u017co\u0142nierzy. Nie by\u0142y wi\u0119c to ilo\u015bci imponuj\u0105ce. \u00a0<\/span><\/p>\n Odessa<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n W dniu 1 grudnia 1918 roku, 4. Dywizja Strzelc\u00f3w i 1. Awiacyjny Oddzia\u0142 Wojska Polskiego zosta\u0142y w Noworosyjsku, nad Morzem Czarnym, zaokr\u0119towane na statek \u201eSaratow\u201d i odp\u0142yn\u0119\u0142y do Odessy. Tutaj wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w wojnie przeciw bolszewikom. Wykonywano przede wszystkim loty rozpoznawcze i \u0142\u0105cznikowe.\u00a0<\/span><\/p>\n Droga do Polski<\/span><\/p>\n W dniu 25 lutego 1919 roku jednostka ponownie zosta\u0142a przemianowana na Eskadr\u0119 Lotnicz\u0105 4. Dywizji Strzelc\u00f3w Polskich. Po przeniesieniu Eskadry do Brai\u0142y personel umundurowano zgodnie z konwencj\u0105 stosowan\u0105 w armii genera\u0142a J\u00f3zefa Hallera. Braj\u0142a to miasto w Rumunii na prawym brzegu Dunaju. W pobliskiej miejscowo\u015bci Ga\u0142acz porucznik pilot Ludomi\u0142 Rajski odebra\u0142 od francuz\u00f3w nowy samolot Breguet XIV B2. Tym samolotem Ludomi\u0142 Rajski przewi\u00f3z\u0142 genera\u0142a Lucjana \u017beligowskiego do Lwowa. Samolot Breguet XIV B2 z pilotem Ludomi\u0142em Rajskim we Lwowie wykona\u0142 12 lot\u00f3w bojowych.<\/p>\n W tym czasie, reszta Eskadry zosta\u0142a za\u0142adowana w miejscowo\u015bci Braj\u0142a do eszelonu i zawieziona do odleg\u0142ych o 450 km Czerniowic. Czerniowice obecnie s\u0105 w granicach Ukrainy. Ta zmiana dyslokacji by\u0142a spowodowana zagro\u017ceniem tyle co odrodzonej Rzeczpospolitej. Z Czerniowic Eskadra zosta\u0142a przeniesiona kolejne 130 km do Stanis\u0142awowa, i st\u0105d rozpocz\u0119\u0142a walki przeciw ukrai\u0144com, od dnia 14 czerwca 1919 roku. Stanis\u0142aw\u00f3w to by\u0142e Miasto Polskie, a obecnie nosi nazw\u0119 Iwanowo-Frankowskie na Ukrainie.<\/p>\n Eskadra Lotnicza 4. Dywizji Strzelc\u00f3w Polskich by\u0142a jedyn\u0105 Polsk\u0105 jednostk\u0105 lotnicz\u0105 utworzon\u0105 na Wschodzie, kt\u00f3ra zdo\u0142a\u0142a przyby\u0107 do Polski.\u00a0<\/span><\/p>\n 10. Eskadra Wywiadowcza<\/span><\/p>\n Pod koniec lipca 1919 roku Eskadra zosta\u0142a przemianowana ma 10. Eskadr\u0119 Wywiadowcz\u0105. W sierpniu 1919 roku 10. Eskadra Wywiadowcza zosta\u0142 przebazowana do Brze\u015bcia nad Bugiem. Tu zosta\u0142a zreorganizowana i zosta\u0142 uzupe\u0142niony jej sprz\u0119t.\u00a0<\/span><\/p>\n W pa\u017adzierniku 1919 roku 10. Eskadra Wywiadowcza zosta\u0142a przeniesiona na Lotnisku \u0141awica ko\u0142o Poznania. Zosta\u0142a w\u0142\u0105czona w dzia\u0142ania na rzecz Frontu Wielkopolskiego. Wykonywa\u0142a loty rozpoznawcze i propagandowe.<\/p>\n Z powodu zbli\u017cania si\u0119 bolszewik\u00f3w, wiosn\u0105 24 kwietnia 1920 roku, 10. Eskadra Wywiadowcza zosta\u0142a przeniesiona na wsch\u00f3d w rejon Mozyrza nad Prypeci\u0105 (obecnie Bia\u0142oru\u015b, w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy Kijowem a Mi\u0144skiem Litewskim), na Lotnisko Kozienki. Eskadra dzia\u0142a\u0142a na rzecz 9. Dywizji Piechoty, wykonuj\u0105c loty rozpoznanie i szturmowe na wroga.\u00a0<\/span><\/p>\n Eskadra wys\u0142awi\u0142a si\u0119 w maju 1920 roku, atakuj\u0105c miejscowo\u015bci \u017b\u0142obin i Homel opanowane przez bolszewik\u00f3w, a tak\u017ce utrudniaj\u0105c im przepraw\u0119 przez Dniepr.<\/p>\n W czerwcu 1920 roku Eskadra dzia\u0142a\u0142a na rzecz Grupy Operacyjnej genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. Operowa\u0142a w\u00f3wczas z lotnisk Kozienki, \u0141uniniec, Ko\u017cangr\u00f3dek i Wroniec ko\u0142o Bia\u0142ej Podlaskiej. Potem by\u0142y kolejno: Brze\u015b\u0107 nad Bugiem, Pi\u0144sk, Bia\u0142a Podlaska, Lw\u00f3w i Warszawa.<\/p>\n W dniu 5 sierpnia 1920 roku, 10. Eskadra Wywiadowcza zosta\u0142a przebazowana do Warszawy na Lotnisko Mokot\u00f3w. Zosta\u0142a w\u00f3wczas przezbrojona w 10 samolot\u00f3w Bristol F.2B Fighter. Podczas Bitwy Warszawskiej wspiera\u0142a dzia\u0142ania 4. Armii.\u00a0<\/span><\/p>\n W sierpniu 1920 roku Eskadra wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w akcji bojowej bombarduj\u0105c kolumny bolszewik\u00f3w na szosach Ostr\u00f3w Mazowiecki – Wyszk\u00f3w – Pu\u0142tusk. Eskadra stacjonowa\u0142a kolejno na lotniskach w Klikawie ko\u0142o Pu\u0142aw (lewy brzeg Wis\u0142y), D\u0119blinie, Mi\u0144sk Mazowiecki, Biel ko\u0142o Ma\u0142kini.<\/p>\n We wrze\u015bniu 1920 roku, Eskadra stacjonowa\u0142a w Bia\u0142ej Podlaskiej, Brze\u015bciu nad Bugiem, S\u0142onimie i Baranowiczach. W tym czasie wykonywa\u0142a ju\u017c loty rozpoznawcze i \u0142\u0105czno\u015bciowe, bo nieprzyjaciel by\u0142 w szybkim odwrocie.<\/p>\n Rozejm z bolszewikami zasta\u0142 Eskadr\u0119 w Baranowiczach, sk\u0105d przebazowano j\u0105 do Bia\u0142egostoku.\u00a0<\/span><\/p>\n Na mocy rozkazu z dnia 18 stycznia 1921 roku, jednostka po\u0142\u0105czona zosta\u0142a z 9. Eskadr\u0105 Wywiadowcz\u0105 i jednocze\u015bnie nowa jednostka otrzyma\u0142a star\u0105 nazw\u0119 10. Eskadr\u0119 Wywiadowcz\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n W sierpniu 1921 roku jednostka wesz\u0142a w sk\u0142ad VII Dywizjonu Wywiadowczego 3 Pu\u0142ku Lotniczego w Poznaniu. Przebazowanie na Lotnisko \u0141awica nast\u0105pi\u0142o we wrze\u015bniu 1921 roku.<\/p>\n W dniu 2 czerwca 1925 roku 10. Eskadra Wywiadowcza przemianowana zosta\u0142a na 32. Eskadr\u0119 Lotnicz\u0105.<\/p>\n W 1929 roku 32. Eskadra Lotnicza zosta\u0142a przemianowana na 32. Eskadr\u0119 Liniow\u0105.<\/p>\n W sierpniu 1939 roku, w czasie mobilizacji alarmowej, jednostka zosta\u0142a przemianowana na 32. Eskadr\u0119 Rozpoznawcz\u0105.<\/p>\n Dow\u00f3dcy jednostki<\/span><\/p>\n por.\/mjr Waldemar Narkiewicz (1918r.)<\/p>\n mjr Stachowski (1919r.)<\/p>\n por. pil. Ludomi\u0142 Rayski (1919r.)<\/p>\n por. pil. Boles\u0142aw Kopyci\u0144ski (1919r.)<\/p>\n pp\u0142k pil. Jan Kie\u017cun (1919r.-1920r.)<\/p>\n kpt. pil. J\u00f3zef Krzyczkowski (od 10.1920r.)<\/p>\n kpt. obs. Andrzej P\u0142achta (od 05.1921r.)<\/p>\n kpt. pil. J\u00f3zef Ma\u0144czak (1922r.-1926r.)<\/p>\n kpt. obs. Marian Tarnowski (1927r.-1939r.)<\/p>\n kpt. obs. Mieczys\u0142aw Ryszkiewicz (od 1.01.1939r.<\/p>\n Znane typy samolot\u00f3w u\u017cywane w Eskadrze:<\/span><\/p>\n Breguet XIV A2 – jeden nowy samolot od 1919 roku.<\/p>\n Albatros D.III – od 1919 roku.<\/p>\n Breguet XIV A2 – 8 samolot\u00f3w od 1919 roku.<\/p>\n Bristol F.2B Fighter – 10 samolot\u00f3w od sierpnia 1920 roku.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W latach 1917-1919 sytuacja polityczno-militarna by\u0142a niezwykle skomplikowana. Anglia i Francja walczy\u0142y po stronie Carskiej, a nast\u0119pnie Bia\u0142ej Rosji. Z kolei germa\u0144cy wsparli finansowo i militarnie bolszewik\u00f3w. Germa\u0144cy i Austriacy wci\u0105\u017c produkowali ogromne ilo\u015bci uzbrojenia i mogli wojn\u0119 prowadzi\u0107 jeszcze d\u0142ugie lata. W dodatku, swoje oddzia\u0142y zbrojne mia\u0142y nieistniej\u0105ce pa\u0144stwa: Ukraina, Litwa, \u0141otwa, Czechy i oczywi\u015bcie Polska. Rumunia stosunkowo szybko zawar\u0142a pok\u00f3j z Pa\u0144stwami Centralnymi i wycofa\u0142a si\u0119 z wielkiej wojny \u015bwiatowej. Niemal ca\u0142a Rosja by\u0142a obj\u0119ta walkami, w kt\u00f3re te\u017c w\u0142\u0105cza\u0142o si\u0119 ch\u0142opstwo.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-678","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-jednostki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=678"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3418,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/678\/revisions\/3418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}