K-36 to fotel wyrzucany konstrukcji i produkcji pa\u0144stwa moskiewskiego, kt\u00f3ry zas\u0142yn\u0105\u0142 spektakularnym ratunkiem pilot\u00f3w podczas pokaz\u00f3w lotniczych. Prace nad fotelem, kt\u00f3ry zosta\u0142 wyposa\u017cony w system rakietowy rozpocz\u0119to w 1969 roku. Najnowsze fotele z rodziny K-36 umo\u017cliwiaj\u0105 katapultowanie w przedziale wysoko\u015bci 0\u201325 tys. m podczas lotu z pr\u0119dko\u015bci\u0105 od 70 km\/h do 1400 km\/h. Cho\u0107 znane s\u0105 przypadki ratunku lotnik\u00f3w z wysoko\u015bci 0 m i pr\u0119dko\u015bci 0 km\/h. Fotele s\u0105 stosowane w samolotach: MiG-29, Su-22, Su-27, Su-24, MiG-31 i innych. Fotel rodziny K-36 jest stosowany tak\u017ce w \u015bmig\u0142owcu Ka-50, a przed jego u\u017cyciem \u0142opaty wirnik\u00f3w no\u015bnych s\u0105 odstrzeliwane.<\/p>\n
Katapultowanie z u\u017cyciem fotela K-36 nast\u0119puje po odbezpieczeniu i wyci\u0105gni\u0119ciu przez pilota zdwojonego uchwytu katapultowania. Po wykonaniu tej czynno\u015bci wszystkie uk\u0142ady fotela i awaryjny uk\u0142ad zrzucania os\u0142ony kabiny samolotu, uruchamiaj\u0105 si\u0119 automatycznie w ustalonej kolejno\u015bci. Najpierw: podci\u0105gane s\u0105 pasy trzymaj\u0105ce pilota, opadaj\u0105 boczne elementy, kt\u00f3re dociskaj\u0105 r\u0119ce pilota do tu\u0142owia, pod kolanami podnosz\u0105 si\u0119 elementy, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105 nogi pilota do tu\u0142owia i zabieraj\u0105 stopy z peda\u0142\u00f3w. Ostatnim elementem jest zas\u0142onka, kt\u00f3ra wysuwa si\u0119 mi\u0119dzy nogami i chroni tu\u0142\u00f3w i g\u0142ow\u0119 przed naporem powietrza.<\/p>\n
Fotel K-36 ma dwustopniowy mechanizm strza\u0142owy KSMU-36M. Pierwszy stopie\u0144 to \u0142adunek pirotechniczny. W ci\u0105gu 0,2 sekundy nadaje on fotelowi pr\u0119dko\u015b\u0107 134,6 m\/s, czyli 13,5 g. Drugi stopie\u0144 silnik rakietowy, kt\u00f3ry dzia\u0142a przez 0,2 sekund wytwarzaj\u0105c ci\u0105g 3300 kN. Dodatkowo uk\u0142ad stabilizuje tor lotu fotela z pilotem. W razie konieczno\u015bci wypuszczone zostaj\u0105 dwa spadochrony stabilizuj\u0105ce i zmniejszaj\u0105ce pr\u0119dko\u015b\u0107. Spadochron ratunkowy umieszczony jest w zag\u0142\u00f3wku. O jego zadzia\u0142aniu decyduje automat PPK-1M-T424 (PPK-U-T424). Pr\u0119dko\u015b\u0107 lotu samolotu w chwili katapultowania uwzgl\u0119dnia automat spadochronowy KPA-4M. Bezpieczne l\u0105dowanie lub wodowanie lotnika zapewnia wyposa\u017cenie ratownicze\u00a0PSU-36. Od\u0142\u0105czany od fotela wraz z pilotem zapas awaryjny NAZ-7M, s\u0142u\u017cy do utrzymania pilota w dobrej kondycji fizycznej i psychicznej do czasu nadej\u015bcia ekipy ratunkowej. Zestaw zawiera radiostacj\u0119 ratunkow\u0105, kt\u00f3ra automatycznie podaje miejsce przyziemienia.<\/p>\n
Fotel K-36 posiada elektro-mechanizm MPS-7 do regulacji wysoko\u015bci w zale\u017cno\u015bci od wzrostu pilota. Zakres 0,16 m. W fotelu jest automat przyci\u0105gania pas\u00f3w biodrowych i barkowych. Przy katapultowaniu si\u0119 za\u0142ogi z pr\u0119dko\u015bci\u0105 > 800 km\/h, na twarz pilota wysuwa si\u0119 zas\u0142onka. Masa fotela wynosi 145 kg.\u00a0<\/p>\n
Fotel wyrzucany K-36 DM zrobi\u0142 zawrotna karier\u0119 na prze\u0142omie 80\/90-lat XX wieku, ratuj\u0105c \u017cycie pilotom i to podczas Air Show. Pierwszy raz podczas pokaz\u00f3w na lotnisku Le Bourget w czerwcu 1989 roku. Drugi raz w lipcu 1993 roku w Fairford w Wielkiej Brytanii, kiedy w powietrzu zderzy\u0142y si\u0119 dwa samoloty MiG-29. Trzeci raz na paryskim lotnisku Le Bourget, w dniu 12 czerwca 1999 roku. Podczas akrobacji sowiecki Su-30 MK zahaczy\u0142 ogonem o ziemi\u0119 i zapali\u0142 si\u0119. Piloci skutecznie si\u0119 wystrzelili. Czwarty raz we Lwowie. Ukrai\u0144ski Su-27 przeora\u0142 publiczno\u015b\u0107 zabijaj\u0105c ponad 70 os\u00f3b, a piloci skutecznie si\u0119 katapultowali. I zapewne jeszcze kilkadziesi\u0105t innych razy, o kt\u00f3rych \u015bwiat nie zosta\u0142 poinformowany.<\/p>\n
Przeznaczeniem foteli wyrzucanych jest ocalenie \u017cycia pilota, bez patrzenia na jego komfort podczas ratowania. W Zachodnich konstrukcjach przyspieszenie podczas katapultowanie wynosi 12 do 14 g (120 do 140 m\/s\u00b2). W CCCP starano si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce cz\u0142owiek wytrzymuje przyspieszenia rz\u0105du do 20-22 g. Dlatego u\u017cywano tylko \u0142adunk\u00f3w pirotechnicznych, nie konstruuj\u0105c foteli z silnikami rakietowymi. Niestety, piloci w\u00f3wczas cz\u0119sto mieli kontuzj\u0119 kr\u0119gos\u0142upa i zostawali inwalidami, bez szans powrotu do latania. Dlatego fotel K-36 by\u0142 pewnym prze\u0142omem.<\/p>\n
Nie ma oficjalnych danych, o u\u017cyciu foteli K-36. S\u0105 tylko dane szacunkowe, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105, \u017ce zosta\u0142 on u\u017cyty oko\u0142o 200-500 razy. Dla por\u00f3wnania, brytyjskie fotele Martin-Baker, od lipca 1946 roku do maja 2006 roku uratowa\u0142y 7 152 pilot\u00f3w.<\/p>\n
W Polsce znane s\u0105 przypadki skutecznego u\u017cycia fotela K-36:<\/p>\n
- \n
- W dniu 22 czerwca 1991 roku z samolotu Su-22 skutecznie katapultowa\u0142 si\u0119 pilot nad poligonem.<\/li>\n
- W dniu 4 czerwca 1993 roku w takcie startu Su-22 nb 3619 nr 23619 z 6. PLMB w Pile dosz\u0142o do awarii i wy\u0142\u0105czenia silnika. Pilot pomy\u015blnie katapultowa\u0142 si\u0119 na wysoko\u015bci 20 metr\u00f3w. Po tym incydencie powr\u00f3ci\u0142 do latania. Samolot sp\u0142on\u0105\u0142 po zderzeniu z ziemi\u0105.<\/li>\n
- W dniu 4 kwietnia 1995 roku z samolotu Su-22 nb 3818 z 8. PLM-B pomy\u015blnie katapultowa\u0142 si\u0119 pilot, kt\u00f3ry jeszcze wiele lat s\u0142u\u017cy\u0142 jako pilot w Wojsku Polskim.<\/li>\n
- W sierpniu 2003 roku z samolotu Su-22 nr 29307 z 8. ELT pomy\u015blnie katapultowa\u0142 si\u0119 pp\u0142k Andrzej Andrzejewski (zgin\u0105\u0142 tragicznie w dniu 23 stycznia 2008 roku).<\/li>\n<\/ul>\n
Wszystkie Polskie MiG-29 by\u0142y serwisowane w kraju w WZL-2 w Bydgoszczy. Natomiast remontami silnik\u00f3w zajmowa\u0142y si\u0119 zak\u0142ady WZL-4 w Warszawie. Maszyny przesz\u0142y na pocz\u0105tku XXI wieku modernizacj\u0119 w celu wyd\u0142u\u017cenia ich resurs\u00f3w. Natomiast wszystkie 16 samolot\u00f3w z 23. BLT w Mi\u0144sku Mazowieckim (13 MiG-29 A jednomiejscowych i 3 MiG-29 UB dwumiejscowe) zosta\u0142o zmodernizowane do standardu zgodnego z wymogami NATO. Sta\u0142o si\u0119 to na mocy umowy z sierpnia 2011 roku zawartej z WZL-2 we wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0Israel Aerospace Industries, kt\u00f3ry by\u0142 dostawc\u0105 wyposa\u017cenia dla tych samolot\u00f3w.<\/p>\n
Pozostaje wi\u0119c pytania \u2013 Dlaczego w dniu 6 lipca 2018 roku pilot si\u0119 nie uratowa\u0142?<\/p>\n
Po wypadku MiG-29 nb 67 w dniu 18 grudnia 2017 roku, wszystkie samoloty MiG-29 zosta\u0142y standardowo uziemione. Po trzech tygodniach maszyny wr\u00f3ci\u0142y do s\u0142u\u017cby.<\/p>\n
Efekty tragedii MiG-29 nb 4103 z 6 lipca 2018 roku okaza\u0142y si\u0119 du\u017co bardziej rozleg\u0142e, ni\u017c mo\u017cna by\u0142o przypuszcza\u0107. Uziemiono nie tylko samoloty MiG-29, ale tak\u017ce Su-22. Wsp\u00f3lnym elementem, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy te samoloty jest fotel K-36. Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce problemem m\u00f3g\u0142 by\u0107 w\u0142a\u015bnie fotel. Tym bardziej, \u017ce w dniu 18 grudnia 2017 roku teoretycznie pilot powinien si\u0119 wystrzeli\u0107. A tam pilot wyszed\u0142 o w\u0142asnych si\u0142ach z wraku, a fotel by\u0142 na miejscu. Nie wiemy, czy pilot pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 wystrzeli\u0107.<\/p>\n
Utracony w dniu 18 grudnia 2017 roku samolot MiG-29 A nb 67 nale\u017ca\u0142 do tej zmodernizowanej grupy my\u015bliwc\u00f3w. Ten egzemplarz zosta\u0142 zmodernizowany w 2014 roku. Przy okazji remontu i modernizacji na jego statecznikach pionowych umieszczono podobizny p\u0142k pilota Wojciecha Ko\u0142aczkowskiego, kt\u00f3ry by\u0142 pilotem Dywizjonu 303, a p\u00f3\u017aniej dow\u00f3dc\u0105 1 i 2 Polskiego Skrzyd\u0142a My\u015bliwskiego w Wielkiej Brytanii. Samolot ten by\u0142 jedn\u0105 z maszyn zakupionych bezpo\u015brednio od producenta i w Polskim Lotnictwie s\u0142u\u017cy\u0142 od 17 lipca 1989 roku. Przeszed\u0142 trzy remonty g\u0142\u00f3wne, z kt\u00f3rych ostatni mia\u0142 miejsce w 2017 roku.<\/p>\n
Utracony w dniu 6 lipca 2018 roku samolot MiG-29 A nb 4103 nr 26301, nale\u017ca\u0142 do samolot\u00f3w pozyskanych z Germanii. Po upadku NRD samolot by\u0142 w RFN intensywnie eksploatowany, wraz z innymi, w celu oceny w\u0142a\u015bciwej warto\u015bci bojowej i wypracowania taktyki walki przeciwko nim. Jednostka samolot\u00f3w MiG-29 w RFN by\u0142a wspierana finansowo przez USAF, aby mo\u017cna by\u0142o przeprowadza\u0107 \u0107wiczenia. W okresie 2005-2007 samolot przeszed\u0142 remont w WZL-2 w Bydgoszczy. Otrzyma\u0142 nb 4103 i s\u0142u\u017cy\u0142 w 41. ELT w Malborku.<\/p>\n
Na obecn\u0105 chwil\u0119 Polskie Lotnictwo ma 30 maszyn MiG-29 i 18 Su-22. Od 6 lipca 2018 roku samoloty MiG-29 i Su-22 nie bior\u0105 udzia\u0142u w \u017cadnych \u0107wiczeniach, misjach i pokazach w locie. Nie wzi\u0119\u0142y udzia\u0142u w defiladzie w Warszawie w dniu 15 sierpnia 2018 roku. Nie by\u0142o ich w Radomiu i D\u0119blinie. Su-22 nie polecia\u0142y do Czech. Mia\u0142y bra\u0107 udzia\u0142 w \u0107wiczeniach Ample Strike. Podczas pokaz\u00f3w NATO Days w Ostrawie, tak\u017ce w powietrzu nie by\u0142o \u017cadnego samolotu MiG-29. Wyj\u0105tkowo by\u0142y prezentowane na wystawach statycznych.<\/p>\n
MiG-29 zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c wycofane z zaplanowanego udzia\u0142u w misji Baltic Air Policing na pocz\u0105tku 2019 roku. Zamiast nich polec\u0105 F-16, a to jest dobra wiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n
Oficjalnie wiemy, \u017ce Inspektorat Uzbrojenia w dniu 2 lutego 2018 roku, rozpocz\u0105\u0142 przetarg na zakup \u0142adunk\u00f3w prochowych do foteli K-36 samolot\u00f3w Su-22 i MiG-29. \u0141adunek ten nosi symbol PZ-AM. Jak poda\u0142 Inspektorat Uzbrojenia, przedmiotem zam\u00f3wienia jest dostawa w 2018 roku\u00a062 komplet\u00f3w \u0142adunku prochowego PZ-AM lub wyrobu r\u00f3wnowa\u017cnego.\u00a0\u0141adunek prochowy PZ-AM jest przeznaczony do zabudowy w komorach korpusu drugiego stopnia zespolonego mechanizmu strza\u0142owego KSMU foteli katapultowych K-36 DM eksploatowanych na samolotach Su-22 i MiG-29. Inspektorat zak\u0142ada\u0142, \u017ce\u00a0dostawa zostanie realizowana do 30 listopada 2018 roku.\u00a0Ca\u0142kowit\u0105 warto\u015b\u0107 zam\u00f3wienia okre\u015blono\u00a0na powy\u017cej\u00a0443 000 euro. Szczeg\u00f3\u0142owy opis przedmiotu zam\u00f3wienia oraz warunki r\u00f3wnowa\u017cno\u015bci zosta\u0142y okre\u015blone w Specyfikacji Istotnych Warunk\u00f3w Zam\u00f3wienia (SIWZ), kt\u00f3re zosta\u0142y przekazane wykonawcom zaproszonym do sk\u0142adnia ofert. Oferty sk\u0142adano do 6 marca 2018 roku. W dniu 5 lipca 2018 roku Inspektorat Uzbrojenia Ministerstwa Obrony Narodowej podpisa\u0142 umow\u0119 dotycz\u0105c\u0105 dostaw \u0142adunk\u00f3w prochowych PZ-AM do foteli katapultowych K-36 DM. Dostawc\u0105 zosta\u0142a firma Polit-Elektronik z Warszawy. Warto\u015b\u0107 umowy 8 106 128 z\u0142 brutto. Przewidywany termin dostawy to 30 listopada 2018 roku.<\/p>\n
We wrze\u015bniu 2018 roku Dow\u00f3dztwo Generalne Rodzaju Si\u0142 Zbrojnych poinformowa\u0142o oficjalnie, \u017ce awaria systemu katapultowania jest jedn\u0105 z\u00a0branych pod uwag\u0119 przyczyn katastrofy (tej z 6 lipca 2018 roku).<\/p>\n
Oficjalnie nie wiadomo, co jest nie tak z fotelami K-36 DM. Te zamontowane w Polskich MiG-29 i Su-22 od wielu lat serwisuj\u0105 i remontuj\u0105 zak\u0142ady WZL-2 w Bydgoszczy. S\u0105 tam mi\u0119dzy innymi dok\u0142adnie testowane, a zu\u017cyte lub przeterminowane cz\u0119\u015bci s\u0105 wymieniane.<\/p>\n
W efekcie Polskie Si\u0142y Powietrzne maj\u0105 do dyspozycji tylko 48 maszyn F-16 Jastrz\u0105b. Na pewno zaistnia\u0142a sytuacja jest bardzo trudna dla Polskich Si\u0142 Powietrznych, ale tak\u017ce dla obecnego Rz\u0105du Rzeczpospolitej, tym bardziej, \u017ce masoneria przypu\u015bci\u0142a atak w postaci has\u0142a \u2013 \u201eJeszcze nigdy nie by\u0142o tak \u017ale\u201d. My natomiast m\u00f3wimy \u2013 \u201eJeszcze nigdy tak drobiazgowo nie podchodzono do kwestii bezpiecze\u0144stwa pilot\u00f3w\u201d. Lata zaniedba\u0144 poprzednich Rz\u0105d\u00f3w w Polsce doprowadzi\u0142y do sytuacji, \u017ce posowiecki sprz\u0119t jeszcze musi s\u0142u\u017cy\u0107 w naszych jednostkach bojowych. Lata zachwytu nad Su-22, MiG-29, fotelem K-36, silnikami R-33 ju\u017c dawno min\u0119\u0142y. Rosja rzuca Rzeczpospolitej k\u0142ody pod nogi, zrywaj\u0105c podpisane kontrakty na dostaw\u0119 cz\u0119\u015bci zamiennych. S\u0105 one cz\u0119sto kupowane przez po\u015brednik\u00f3w, lub na lewo od samych rusk\u00f3w. To dobry moment, aby samoloty Su-22 i MiG-29 przekaza\u0107 do muze\u00f3w i wype\u0142ni\u0107 t\u0119 luk\u0119 sprz\u0119tem Zachodnim.<\/p>\n
Przedstawiciele Dow\u00f3dztwa Generalnego Rodzaj\u00f3w Si\u0142 Zbrojnych zapewniaj\u0105, \u017ce \u201enie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci\u201d, aby problem\u00f3w nie uda\u0142o si\u0119 rozwi\u0105za\u0107, a MiG-29 i Su-22 nie wr\u00f3ci\u0142y do s\u0142u\u017cby.<\/p>\n
Zast\u0105pienie samolot\u00f3w MiG-29 przez F-16 Jastrz\u0105b w misji Baltic Air Policing na pocz\u0105tku 2019 roku, \u015bwiadczy, \u017ce samoloty mog\u0105 nie by\u0107 dopuszczone do lotu przez kolejne miesi\u0105ce. A mo\u017ce ju\u017c jest przymiarka do ich wycofania z linii.<\/p>\n
W dniu 25 wrze\u015bnia 2018 roku samoloty Su-22 powr\u00f3ci\u0142y do s\u0142u\u017cby. Pierwsze loty wykonano w postaci przebazowania z Lotniska Miros\u0142awiec na Lotnisko \u015awidwin. W \u015awidwinie by\u0142 prowadzony remont RWY. Zanim samoloty Su-22 otrzyma\u0142y zgod\u0119 na loty, po dw\u00f3ch miesi\u0105cach uzmiemienia, na poligonie przeprowadzono testy foteli K-36. Testy wypad\u0142y pozytywnie. Samoloty MiG-29 nadal pozosta\u0142y na ziemi.<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kiedy w 2017 roku opracowano artyku\u0142 \u2013 \u201eAwaryjne opuszczanie wojskowego statku powietrznego, Cz\u0119\u015b\u0107 1, 2, 3\u201d \u2013 Nikt z nas nie spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce temat b\u0119dzie trzeba b\u0119dzie rozwin\u0105\u0107 i to na tle tragedii kapitana pilota Krzysztofa Soba\u0144skiego, kt\u00f3ry pilotuj\u0105c samolot MiG-29 poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107. Cze\u015b\u0107 Jego Pami\u0119ci! Kapitan nie zdo\u0142a\u0142 si\u0119 skutecznie uratowa\u0107 przy u\u017cyciu fotela katapultowego K-36.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-662","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=662"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3789,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/662\/revisions\/3789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}