{"id":6565,"date":"2025-01-13T11:05:40","date_gmt":"2025-01-13T10:05:40","guid":{"rendered":"https:\/\/polot.net\/?p=6565"},"modified":"2025-01-13T11:05:40","modified_gmt":"2025-01-13T10:05:40","slug":"zarys-historii-nawigacji-okres-1945-1960","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=6565&lang=pl","title":{"rendered":"Zarys historii nawigacji. Okres 1945-1960."},"content":{"rendered":"\n

Krak\u00f3w 2013-05-02<\/p>\n\n\n\n

Zarys historii nawigacji. Okres 1945-1960.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Ekran radaru AVIA-D. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po drugiej wojnie \u015bwiatowej.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Po drugiej wojnie \u015bwiatowej radiolokacja zacz\u0119\u0142a rozwija\u0107 si\u0119 jeszcze intensywniej. Na prze\u0142omie 40\/50 lat XX wieku, wdro\u017cono jeszcze cztery istotne odkrycia, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do rozwoju radaru. Pierwszym by\u0142o wykorzystanie zjawiska Dopplera, kt\u00f3re poprawia wykrywanie obiekt\u00f3w ruchomych w obecno\u015bci innych szum\u00f3w pochodz\u0105cych na przyk\u0142ad od obiekt\u00f3w naziemnych nieruchomych. Drugim by\u0142o opracowanie w 1943 roku, radaru monoimpulsowego, kt\u00f3ry opracowa\u0142 Robert Page pracuj\u0105cy w zespole NRL w USA. Dzi\u0119ki tej metodzie ewentualny b\u0142\u0105d pochodzi z jednego impulsu. W drugim impulsie tego b\u0142\u0119du ju\u017c nie b\u0119dzie. To znacznie poprawia dok\u0142adno\u015b\u0107 \u015bledzenia. Trzecie odkrycie to Phased-array radar. To jest tak jakby w jednym radarze i jego antenie by\u0142o kilka radar\u00f3w. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna znacznie szybciej prze\u0142\u0105cza\u0107 \u015bledzenie z jednego obiekt na drugi. To z kolei, umo\u017cliwi\u0142o jednoczesne \u015bledzenie kilku obiekt\u00f3w. Czwarte odkrycie to Synthetic-aperture radar\u00a0(SAR). Radar zosta\u0142 opracowany w 1950 roku, w Goodyear Aircraft Corporation. Metoda ta znacznie zwi\u0119ksza rozdzielczo\u015b\u0107 obserwowanych obiekt\u00f3w. SAR ma szerokie zastosowanie, szczeg\u00f3lnie w mapowaniu i teledetekcji. Do 1960 roku, odkryto i zbudowano niemal wszystkie znane nam obecnie systemy i urz\u0105dzenia; Nauczono si\u0119 wykorzystywa\u0107 zjawisko Dopplera. Wynaleziono tranzystor. Wynaleziono klistronu, lampy o fali bie\u017c\u0105cej (lampy mikrofalowe). Zbudowano radary mapuj\u0105ce teren. Zbudowano pok\u0142adowy radar impulsowo-dopplerowski, wykrywaj\u0105cy cele ruchome na tle ziemi. Zbudowano radar poza horyzontalny. Rozwini\u0119to radary meteorologiczne. Powsta\u0142y radary z cyfrowym przetwarzaniem danych.<\/p>\n\n\n\n

Kontrola ruch lotniczego w 40-latach XX wieku.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W 40-latach XX wieku, system kontroli lotniczej w USA rozwija\u0142 si\u0119 zgodnie z trendami wyznaczonymi w 30-latach. Centra kontroli ruchu lotniczego znacznie si\u0119 rozwin\u0119\u0142y. Ka\u017cdy samolot b\u0119d\u0105cy w powietrzu by\u0142 pod sta\u0142ym nadzorem. W ustalony spos\u00f3b nawi\u0105zywano z za\u0142og\u0105 samolotu \u0142\u0105czno\u015b\u0107 radiow\u0105. Informowano o przewidywanych warunkach pogodowych na trasie przelotu i innych maszynach b\u0119d\u0105cych w pobli\u017cu. Uzyskiwano informacje o bie\u017c\u0105cej lokalizacji, zajmowanym pu\u0142apie, kursie i pr\u0119dko\u015bci oraz o aktualnych warunkach pogodowych. W ten spos\u00f3b \u015bledzono ruchy samolotu. W razie konieczno\u015bci wymieniano si\u0119 dodatkowymi informacjami wynik\u0142ymi z; k\u0142opot\u00f3w technicznych, ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 paliwa, zmiany trasy przelotu, konieczno\u015bci szybkiego l\u0105dowania, itp.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy samolot zbli\u017ca si\u0119 do lotniska, za\u0142oga nawi\u0105zuje kontakt z kontrolerem pracuj\u0105cym w wie\u017cy kontroli lot\u00f3w. Nast\u0119puje wymiana informacji o aktualnych warunkach. Za\u0142oga po uzyskaniu zezwolenia od kontrolera o wolnym RWY, sprowadza samolot na ziemi\u0119 wykorzystuj\u0105c system ILS.<\/p>\n\n\n\n

Lata po drugiej wojnie \u015bwiatowej to okres wykorzystania system\u00f3w i urz\u0105dze\u0144 budowanych poprzednio do cel\u00f3w wojennych, w celach pokojowych. W USA, pierwsze cywilne u\u017cycie radar\u00f3w wojskowych do cel\u00f3w cywilnych nast\u0105pi\u0142o w 1945 roku. Jako podstaw\u0119 wzi\u0119to radar AN\/APQ-13, u\u017cywany na pok\u0142adzie bombowca B-29 do celowania i mapowania. Opracowano wersj\u0119 naziemn\u0105 tego radaru. System ten by\u0142 zamontowany na lotnisku LaGuardia. Pozwala\u0142 on na prowadzenie kontroli (\u015bledzenia) w pobli\u017cu lotniska do 15 samolot\u00f3w, w ci\u0105gu godziny. Pozwala\u0142o to na \u015bledzenie zbli\u017caj\u0105cego lub oddalaj\u0105cego si\u0119 samolotu nieprzerwanie przez oko\u0142o 4 minuty. Drugim g\u0142\u00f3wnym celem u\u017cywania radaru, by\u0142 monitoring pogody i ostrzeganie przed nadchodz\u0105cymi burzami. System ten jednak nie by\u0142 w stanie precyzyjnie sprowadzi\u0107 samolotu do l\u0105dowania. System ILS, znany obecnie, rozwin\u0105\u0142 si\u0119 nieco p\u00f3\u017aniej. Ostatecznie zbudowano oko\u0142o 30 egzemplarzy radar\u00f3w naziemnych AN\/APQ-13 i zamontowano na r\u00f3\u017cnych lotniskach w USA.<\/p>\n\n\n\n

W 1946 roku, Civil Aeronautics Administration (CAA), poprzedniczka FAA, zaprezentowa\u0142a publicznie eksperymentalny radar zamontowany na wie\u017cy kontroli lot\u00f3w cywilnych. By\u0142 to pocz\u0105tek przemian w kontroli ruchu lotniczego. Ju\u017c nie tylko \u0142\u0105czno\u015b\u0107 radiowa, ale tak\u017ce radar. Pr\u00f3by dopracowania systemu trwa\u0142y kilka lat.<\/p>\n\n\n\n

W 1950 roku, radar AN\/APQ-13, jako cywilny radar ASR-1 (Aiport Surveillan Radars) zosta\u0142 przyj\u0119ty oficjalnie w lotnictwie cywilnym.<\/p>\n\n\n\n

W 1954 roku, na bazie radaru AN\/APQ-13, utworzono odmian\u0119 radaru, kt\u00f3ry oznaczono AN\/CPS-9. Radar by\u0142 przeznaczony do monitorowania pogody. Naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 by\u0142o powstanie w 1957 roku, cywilnego radaru pogodowego WSR-57 (Weather Surveillance Radar).<\/p>\n\n\n\n

W 1956 roku, Civil Aeronautics Administration zam\u00f3wi\u0142a nowe radary dalekiego zasi\u0119gu, aby wykorzysta\u0107 je do kontroli trasy atlantyckiej z USA do Europy. Wst\u0119pna specyfikacja m\u00f3wi\u0142a o wykrywaniu samolot\u00f3w na wysokich pu\u0142apach (do 10 000 m) i o zasi\u0119gu minimum 200 NM (370 km). Dalszy rozw\u00f3j nast\u0105pi\u0142 ju\u017c w 60-latach.<\/p>\n\n\n\n

Europa po drugiej wojnie \u015bwiatowej wysz\u0142a bardzo okaleczona. Powszechna nieufno\u015b\u0107 do siebie, poszczeg\u00f3lnych narod\u00f3w nie sprzyja\u0142a i nie sprzyja rozwojowi. Nast\u0105pi\u0142 istotny podzia\u0142 Europy na dwa przeciwstawne obozy polityczne. Dosz\u0142o do blokady Berlina Zachodniego przez moskali, poprzez likwidacj\u0119 wszystkich l\u0105dowych szlak\u00f3w drogowych i kolejowych, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142y zachodnich germa\u0144c\u00f3w (RFN) z Berlinem Zachodnim. Pozosta\u0142a tylko droga powietrzna. Aby zapewni\u0107 kontrol\u0119 i identyfikacje ruchu lotniczego z lub do Berlina Zachodniego, amerykanie utworzyli bardzo sprawny system oparty na radarze AN\/TPS-44. Radar ten nale\u017ca\u0142 do mobilnych, a g\u0142\u00f3wne jego elementy by\u0142y transportowane na dw\u00f3ch samochodach lub kolej\u0105, ewentualnie transportem lotniczym (Herkules C-130). Dzi\u0119ki temu, mo\u017cna by\u0142o go instalowa\u0107 we wszystkich zapalnych rejonach \u015bwiata, mi\u0119dzy innymi na Biskim Wschodzie, Ameryce Po\u0142udniowej i w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej. Tak dosz\u0142o do powstania pierwszego europejskiego systemu bezpiecze\u0144stwa, kontroli i identyfikacji cywilno-wojskowego ruchu lotniczego. Ten debiut nast\u0105pi\u0142 w 1948 roku.<\/p>\n\n\n\n

Do chwili obecnej (2013 rok) wojska USA stacjonuj\u0105 w RFN, nie po to by broni\u0107 german\u00f3w, ale po to aby pilnowa\u0107 germa\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy rozpocz\u0119li by trzeci\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe przyrz\u0105dy nawigacyjne.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Okres 40-lat to powszechne wprowadzanie do u\u017cytku lotu po trasie wed\u0142ug radiolatarni.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zasada nawigacji z wykorzystaniem radiolatarni. USA 1950 rok. Praca Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zasada nawigacji (system LFB) z wykorzystaniem radiolatarni jest bardzo prosta i bardzo skuteczna. Na pok\u0142adzie samolotu znajduje si\u0119 radiokompas, kt\u00f3ry ustawiano na sygna\u0142 radiolatarni nad kt\u00f3r\u0105 samolot mia\u0142 przelecie\u0107. Wska\u017anik radiokompasu obiema wskaz\u00f3wkami wskazuje t\u0119 radiolatarni\u0119 (Saint Louis). Pilot steruje samolotem zgodnie ze wskazaniem. W momencie przelotu nad radiolatarni\u0105 obie wskaz\u00f3wki przemieszczaj\u0105 si\u0119, a jednocze\u015bnie zapala si\u0119 lampka. Teraz za\u0142oga przestawia namiar na kolejn\u0105 radiolatarni\u0119. Je\u015bli radiolatarnia jest na tym samym kursie, to mo\u017cna nie zmienia\u0107 nastawienia, bo w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy radiolatarniami, urz\u0105dzenie wybierze nowy sygna\u0142 (Indianapolis), kt\u00f3ry b\u0119dzie teraz mocniejszy. O przelocie nad radiolatarni\u0105 za\u0142oga informuje drog\u0105 radiow\u0105 kontroler\u00f3w naziemnych.<\/p>\n\n\n\n

To jest tylko fragment wi\u0119kszego systemu nawigacyjnego rozwijanego w USA od 1929 roku. System ten nosi\u0142 pocz\u0105tkowo oznaczenie LFR (Low Frequency Range). Nast\u0119pnie LFB (Low Frequency Beacon) i LF-RNG (Low Frequency Radio Range). System by\u0142 rozwijany i u\u017cytkowany do ko\u0144ca 60-lat. Radiolatarnie pocz\u0105tkowo stawiano wzd\u0142u\u017c tras (korytarzy) lotniczych mi\u0119dzy lotniskami. Z czasem zacz\u0119to je stawia\u0107 na przeci\u0119ciach tras lotniczych. System i jego wykonanie by\u0142o tak staranne, i\u017c maszty postawione w 30-latach, stoj\u0105 do chwili obecnej i s\u0105 wykorzystywane jako radiolatarnie kolejnego systemu NDB.<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu jeszcze jedno spostrze\u017cenie; Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w 40\/50-latach, nawet w USA, lotnictwo komunikacyjne by\u0142o wci\u0105\u017c nowo\u015bci\u0105. Nawet dla amerykan\u00f3w bilety lotnicze by\u0142y drogie. Dlatego linie lotnicze stara\u0142y si\u0119 jak najbardziej urozmaica\u0107 pasa\u017cerom lot. Poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 przelot\u00f3w odbywa\u0142a si\u0119 na po\u0142apie do 7 000 m, wi\u0119c widoki z pok\u0142adu samolotu, by\u0142y bardzo ciekawe. Zw\u0142aszcza je\u015bli si\u0119 leci nad G\u00f3rami Skalistymi. Piloci mieli od linii lotniczych niepisane prawo zmiany trasy lotu lub nawet zmiany zajmowanego pu\u0142apu. Nie by\u0142o w\u00f3wczas pe\u0142nej kontroli radarowej, wi\u0119c kontrolerzy polegali wy\u0142\u0105cznie na informacjach za\u0142\u00f3g samolot\u00f3w. Taka sytuacja by\u0142a jedn\u0105 z przes\u0142anek do katastrofy lotniczej, kt\u00f3ra wyd\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w dniu 30 czerwca 1956 roku, nad Wielkim Kanionem. W powietrzu zderzy\u0142y si\u0119 dwa samoloty; DC-7 i Super Constellation. \u015amier\u0107 ponios\u0142o 128 os\u00f3b. By\u0142a to w\u00f3wczas najwi\u0119ksza katastrofa lotnicza.<\/p>\n\n\n\n

Przeloty nad P\u00f3\u0142nocnym Oceanem Atlantyckim.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Du\u017co wi\u0119kszym problemem by\u0142y przeloty z Ameryki do Europy. Amerykanie zdobyli spore do\u015bwiadczenie w okresie drugiej wojny \u015bwiatowej, a dok\u0142adniej w okresie 1942-1945. Ich samoloty przemierza\u0142y ten dystans nawet 20 razy dziennie, przewo\u017c\u0105c dyplomat\u00f3w, \u017co\u0142nierzy, uzbrojenie, poczt\u0119 i wa\u017cne towary. Podstawowymi problemami by\u0142o utrzymanie odpowiedniego kursu i rozpoznanie pogody. Dlatego z pomoc\u0105 przysz\u0142a marynarka wojenna, kt\u00f3ra rozmie\u015bci\u0142a w kilku miejscach okr\u0119ty zabezpieczenia nawigacyjnego i meteorologicznego. Musimy tak\u017ce pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u00f3wczesne samoloty nie dysponowa\u0142y zasi\u0119giem wystarczaj\u0105cym na przelot non stop z Nowej Funlandii (St. John\u2019s w Kanadzie) do Londynu (dystans oko\u0142o 4\u00a0000 km). Dlatego dystans ten dzielono na dwa lub trzy etapy, tankuj\u0105c na Grenlandii i\/lub Islandii. Trasa ta zbli\u017cona jest do ortodromy, wi\u0119c nie nadk\u0142adano wiele drogi. Ten prosty system, okaza\u0142 si\u0119 skuteczny i zosta\u0142 (z niewielkimi zmianami) zachowany w czasach pokoju. Do systemu przyst\u0105pi\u0142y tak\u017ce inne kraje, kt\u00f3re by\u0142y zainteresowane przelotami nad Oceanem Atlantyckim. System ten by\u0142 utrzymywany do ko\u0144ca 60-lat. Zosta\u0142 zast\u0105piony przez radary dalekiego zasi\u0119gu, kt\u00f3re konstruowano od 1956 roku.<\/p>\n\n\n\n

System l\u0105dowania ILS.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ten system ILS, opracowany w 40-latach, nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 z system obecnie funkcjonuj\u0105cym (2013 rok). By\u0142 on pierwowzorem tego obecnego i bardziej przypomina system l\u0105dowania wed\u0142ug radiolatarni dalszej i bli\u017cszej, u\u017cywanego przez d\u0142ugie dziesi\u0119ciolecia we wschodnim bloku wojskowym. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 on z czterech radiolatarni. Pierwsza by\u0142a zwyk\u0142a radiolatarnia trasowa. Po jej mini\u0119ciu za\u0142oga samolotu wiedzia\u0142a jaki jest dok\u0142adnie dystans do RWY (DS, drogi startowej) i mog\u0142a rozpocz\u0105\u0107 zni\u017canie z odpowiednim k\u0105tem podej\u015bcia (pr\u0119dko\u015bci\u0105 opadania). Przed samym RWY, co 1 NM, by\u0142y kolejno trzy radiolatarnie. W samolocie by\u0142 wska\u017anik posiadaj\u0105cy dwie wskaz\u00f3wki. Jedna wskaz\u00f3wka pozioma \u2013 wskazywa\u0142a wysoko\u015b\u0107. Kiedy wychyla\u0142a si\u0119 za bardzo do g\u00f3ry, to samolot by\u0142 za nisko. Je\u015bli za bardzo do do\u0142u, to samolot ju\u017c by\u0142 za wysoko. Druga wskaz\u00f3wka pionowa \u2013 wskazywa\u0142a zej\u015bcie od prawid\u0142owego kursu. Dodatkowo by\u0142a sygnalizacja z\u0142o\u017cona z trzech kontrolek (lampek). Z biegiem lat i zebranym do\u015bwiadczeniem, radiolatarnie na podej\u015bciu do l\u0105dowania ustawiano w innych odleg\u0142o\u015bciach. Pierwsza oko\u0142o 5 NM, druga 2\/3 NM i 0,1 NM. Oczywi\u015bcie sporo zale\u017ca\u0142o od mo\u017cliwo\u015bci terenowych. Poniewa\u017c by\u0142y to systemy drogie w zakupie, monta\u017cu i eksploatacji, nie stosowano ich na wszystkich podej\u015bciach i wszystkich RWY.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Podchodzenie do l\u0105dowania z systemem ILS 40-lat. Praca Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
System l\u0105dowania ILS 1959 rok. Praca Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z powodu stosowania radionawigacyjnych system\u00f3w, znacznie zmala\u0142a rola busoli, chocia\u017c do chwili obecnej (2013 rok) nie znikn\u0119\u0142a ona z tablicy rozdzielczej. Wi\u0119ksza rola busoli by\u0142a w lotnictwie wojskowy, ni\u017c komercyjnym. O busoli i problemach z ni\u0105 zwi\u0105zanych, jeszcze wspomnimy. Pozosta\u0142e wska\u017aniki na pok\u0142adzie samolotu by\u0142y bardziej tradycyjne. W\u015br\u00f3d nich nale\u017cy wymieni\u0107; sztuczny horyzont, wysoko\u015bciomierz, pr\u0119dko\u015bciomierz, wariometr. Wszystkie te systemy by\u0142y dublowane, a czasami nawet potrajane. Przyrz\u0105dy by\u0142y mechaniczne lub elektro-mechaniczne. Wielko\u015b\u0107 informacji uzyskiwano z sond Pitota. Podstaw\u0105 wi\u0119kszo\u015bci tych przyrz\u0105d\u00f3w by\u0142 uk\u0142ad \u017cyroskopowy.<\/p>\n\n\n\n

W omawianym okresie ustali\u0142 si\u0119 sk\u0142ad za\u0142ogi na pok\u0142adzie samolotu. Podstawowa za\u0142oga sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z trzech os\u00f3b; dw\u00f3ch pilot\u00f3w i mechanika pok\u0142adowego. Czasami, kiedy lot by\u0142 wykonywany na nowej trasie, do za\u0142ogi do\u0142\u0105cza\u0142 nawigator. Ju\u017c w tym czasie, w powszechnym u\u017cyciu by\u0142y procedury; przedstartowe, startowe, przelotu, l\u0105dowania, zako\u0144czenia pracy samolotu i post\u0119powania w sytuacjach awaryjnych. Ka\u017cda procedura opiera\u0142a si\u0119 o tak zwan\u0105 checklist. Za\u0142ogi samolot\u00f3w rekrutowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z lotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczenie lotnicze zdobyli podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. Dlatego by\u0142y to za\u0142ogi bardzo do\u015bwiadczone. Opr\u00f3cz tego, do obs\u0142ugi pasa\u017cer\u00f3w by\u0142 tak zwany personel pok\u0142adowy. Jego ilo\u015b\u0107 zale\u017ca\u0142 od ilo\u015bci pasa\u017cer\u00f3w na pok\u0142adzie i standardu obs\u0142ugi, jaki zapewnia\u0142a dana linia lotnicza. Personel pok\u0142adowy zawsze sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kobiet, bo kobiety zawsze potrafi\u0142y wprowadzi\u0107 mi\u0142\u0105 atmosfer\u0119 na pok\u0142adzie.<\/p>\n\n\n\n

Podr\u00f3\u017c samolotem.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Convair, Douglas i Lockheed to by\u0142y trzy firmy kt\u00f3re \u0142\u0105cznie zbudowa\u0142y ponad 3 000 samolot\u00f3w pasa\u017cerskich, w okresie 1945-1960. To w\u0142a\u015bnie te samoloty zdecydowa\u0142y o og\u00f3lnym charakterze lotnictwa komercyjnego w USA i na \u015bwiecie. Zapewnia\u0142y one wysoki poziom bezpiecze\u0144stwa i du\u017cy poziom wygody. Bilety by\u0142y drogie, ale coraz wi\u0119cej ludzi decydowa\u0142o si\u0119 na podr\u00f3\u017c samolotem, kt\u00f3ra mia\u0142a te przewag\u0119 nad autobusem, samochodem lub poci\u0105giem, \u017ce na d\u0142ugich dystansach by\u0142a zdecydowania szybsza. Zapewniano pasa\u017cerom wygodne fotele, posi\u0142ki, gazety i czasopisma, mo\u017cliwo\u015b\u0107 palenia wyrob\u00f3w tytoniowych oraz dost\u0119p do toalet. Z czasem, pasa\u017cerowie mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 s\u0142uchania muzyki lub ogl\u0105dania film\u00f3w. Spory odsetek samolot\u00f3w, zw\u0142aszcza w drugiej po\u0142owie 40-lat, oferowa\u0142 nocne przeloty w kabinach sypialnych wyposa\u017conych w kuszetki (koje, prycze). Pasa\u017cerom udost\u0119pniano mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabrania na pok\u0142ad sporej ilo\u015bci baga\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

Nie zapominajmy tak\u017ce, \u017ce w dalszym ci\u0105gu, w 40\/50-latach podstaw\u0105 transportu komercyjnego nie by\u0142y przewozy pasa\u017cerskie, ale przewozy pocztowe. Listy i paczki to by\u0142 podstawowy towar jaki zabiera\u0142y na pok\u0142ad samoloty komercyjne.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krak\u00f3w 2013-05-02 Zarys historii nawigacji. Okres 1945-1960. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej radiolokacja zacz\u0119\u0142a rozwija\u0107 si\u0119 jeszcze intensywniej. Na prze\u0142omie 40\/50 lat XX wieku, wdro\u017cono jeszcze cztery istotne odkrycia, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do rozwoju radaru. Pierwszym by\u0142o wykorzystanie zjawiska Dopplera, kt\u00f3re poprawia wykrywanie obiekt\u00f3w ruchomych w obecno\u015bci innych szum\u00f3w pochodz\u0105cych na przyk\u0142ad […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6569,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-6565","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6565","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6565"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6570,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6565\/revisions\/6570"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6569"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}