![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Radar-naprowadzania-artyleryjskiego-SON-9A.-2012-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x834.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Jawor-2M-woz-antenowy.-Po-bokach-przyczepy.-Lomnica-2010-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x738.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Jawor-2M-woz-wskaznikowy.-Lomnica-2010-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman06-1024x788.png\")
W poprzednich rozdzia\u0142ach, dotycz\u0105cych nawigacji w okresie 1918\u20141939, przedstawili\u015bmy najwa\u017cniejsze problemy rozwoju lotnictwa komercyjnego i towarzysz\u0105cej mu nawigacji. Jak wykazali\u015bmy, post\u0119p by\u0142 ogromny. Lotnictwo, a razem z ni\u0105 nawigacja, rozwija\u0142y si\u0119 ewolucyjnie i systematycznie. Niestety ten rozw\u00f3j zosta\u0142 zahamowany rozp\u0119taniem drugiej wojny \u015bwiatowej przez zaraz\u0119 germa\u0144sk\u0105 oraz ich braci moskali, po raz drugi. Cywilne samoloty trafi\u0142y do wojska. Zamiast przynosi\u0107 rozw\u00f3j ludzko\u015bci, sia\u0142y zniszczenie i \u015bmier\u0107. Fabryki buduj\u0105ce samoloty komercyjne, sportowe i turystyczne, musia\u0142y przestawi\u0107 si\u0119 na budow\u0119 my\u015bliwc\u00f3w, szturmowc\u00f3w, bombowc\u00f3w i maszyn rozpoznawczych.<\/p>\n\n\n\n
Czy w takich warunkach, mog\u0142a si\u0119 rozwija\u0107 nawigacja i powi\u0105zana z ni\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. W Europie, ruch pasa\u017cersko-towarowy zosta\u0142 ca\u0142kowicie wstrzymany. Wszystkie linie lotnicze zawiesi\u0142y swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 lub zosta\u0142y zmilitaryzowane. Nawet na terenie USA, kt\u00f3ry nie by\u0142 obj\u0119ty bezpo\u015brednimi dzia\u0142aniami wojennymi, ruch towarowo-pasa\u017cerski (po ataku na Pearl Harbor w dniu 7 grudnia 1941 roku) zmniejszy\u0142y si\u0119 o 85 %. Nie jest prawd\u0105, \u017ce rozw\u00f3j techniki wojennej popycha cywilizacj\u0119 do przodu. Wr\u0119cz przeciwnie. Cofa cz\u0142owieka, wyzwala w nim najni\u017csze instynkty i doprowadza do my\u015blenia \u2013 Jak przedmiotami codziennego u\u017cytku, pozbawi\u0107 drugiego cz\u0142owieka wolno\u015bci, a nawet jak go zabi\u0107? Nie jest prawd\u0105, \u017ce druga wojna \u015bwiatowa doprowadzi\u0142a do powstania stacji radiolokacyjnych. Nie jest prawd\u0105, \u017ce podczas wojny opracowano kabiny ci\u015bnieniowe samolot\u00f3w. I takich przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017cna mno\u017cy\u0107. Natomiast jest prawd\u0105, \u017ce druga wojna \u015bwiatowa doprowadzi\u0142a do powstania bomby atomowej (j\u0105drowej).<\/p>\n\n\n\n
Stacja radiolokacyjna.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nStacja radiolokacyjna powszechnie nazywana jest radarem. Do etymologii tego s\u0142owa jeszcze powr\u00f3cimy. Historia radaru zaczyna si\u0119 z ko\u0144cem XIX wieku. W tym czasie, wielu naukowc\u00f3w pracowa\u0142o nad zjawiskami towarzysz\u0105cymi energii elektrycznej i lampami pr\u00f3\u017cniowymi. Jednym z nich by\u0142 Nikola Tesla. W 1887 roku, potrafi\u0142 on wytworzy\u0107 na tyle silne promieniowanie katodowe, \u017ce uda\u0142o mu si\u0119 zaobserwowa\u0107 jego negatywny wp\u0142yw na istoty \u017cywe. W 1892 roku, Nikola Tesla udowodni\u0142, \u017ce przy pomocy promieniowania katodowego mo\u017cna obserwowa\u0107 wn\u0119trze cia\u0142a cz\u0142owieka i utrwali\u0107 to na kliszy fotograficznej. P\u00f3\u017aniej promienie te nazwano promieniami X. Badania te i innych naukowc\u00f3w udowodni\u0142y, \u017ce mo\u017cna wytworzy\u0107 taki rodzaj fal, kt\u00f3ry jest przenikliwy przez niekt\u00f3re materia\u0142y, a przez inne nie.<\/p>\n\n\n\n
Istotne odkrycia i wynalazki:<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW 1880 roku, ameryka\u0144ski profesor John Trowbridge wykorzystuj\u0105c przewodnictwo wody, osi\u0105ga\u0142 po\u0142\u0105czenia pomi\u0119dzy statkami i stacjami brzegowymi.<\/p>\n\n\n\n
W 1882 roku, Dolbear otrzyma\u0142 patent na \u201ebezprzewodowy indukcyjny system nadawania i odbioru\u201d wykorzystuj\u0105cy cewk\u0119 indukcyjn\u0105 i s\u0142uchawk\u0119. Patent ten zosta\u0142 potwierdzony w 1886 roku.<\/p>\n\n\n\n
W 1885 roku, germa\u0144ski fizyk Heinrich Hertz prowadzi\u0142 eksperymenty maj\u0105ce praktycznie zweryfikowa\u0107 teori\u0119 pola elektromagnetycznego opracowan\u0105 przez Jamesa Clerka Maxwella i opublikowan\u0105 w 1864 roku.<\/p>\n\n\n\n
W 1885 roku, Thomas Alva Edison opatentowa\u0142 system \u0142\u0105czno\u015bci poprzez indukcj\u0119 elektrostatyczn\u0105 pomi\u0119dzy dwiema stacjami zawieraj\u0105cymi anteny umieszczone na masztach. Wynalazek opatentowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n
W 1888 roku, Hertz, wytworzy\u0142, przes\u0142a\u0142 na odleg\u0142o\u015b\u0107 i wykry\u0142 fale radiowe, o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 5 i 50 cm. Stwierdzi\u0142, \u017ce fale te odbijaj\u0105 si\u0119 od r\u00f3\u017cnych przedmiot\u00f3w i ogniskowa\u0142 je za pomoc\u0105 reflektor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W 1890 roku, Angielski in\u017cynier John Ambrose Fleming opublikowa\u0142 artyku\u0142 opisuj\u0105cy dzia\u0142anie lampy elektronowej, tak zwanej diody.<\/p>\n\n\n\n
W 1890 roku, Nikola Tesla opatentowa\u0142 sw\u00f3j transformator, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 podstaw\u0105 wielu wczesnych radiowych urz\u0105dze\u0144 nadawczych.<\/p>\n\n\n\n
W 1891 roku, Francuski fizyk \u00c9douard Branly skonstruowa\u0142 koherer, urz\u0105dzenie umo\u017cliwiaj\u0105ce wykrywanie fal radiowych.<\/p>\n\n\n\n
W 1893 roku, Tesla prowadzi\u0142 badania nad bezprzewodowym systemem przekazywania informacji. Obiektem by\u0142a zdalnie sterowana \u0142\u00f3d\u017a p\u0142ywaj\u0105c\u0105 po rzece Hudson.<\/p>\n\n\n\n
W 1894 roku, Oliver Lodge w trakcie publicznych wyk\u0142ad\u00f3w kilkukrotnie demonstrowa\u0142 uk\u0142ad do radiowej transmisji informacji z odbiornikiem opartym o koherer. W trakcie prezentacji u\u017cywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c alfabetu Morse\u2019a.<\/p>\n\n\n\n
W 1896 roku, Aleksander Popow, moskal, nawi\u0105za\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 przy pomocy elektromagnetycznych klucza telegraficznego i alfabetu Morse’a, mi\u0119dzy dwoma budynkami na odleg\u0142o\u015b\u0107 250 m i przes\u0142a\u0142 pierwszy radiogram. Zauwa\u017cy\u0142 on tak\u017ce, \u017ce przedmioty ustawione na drodze mi\u0119dzy nadajnikiem a odbiornikiem mog\u0105 przerwa\u0107 przep\u0142yw fali elektromagnetycznej. Podobnych odkry\u0107 dokonali inni uczeni i badacze, jeszcze w XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n
W 1896 roku, po Tamizie p\u0142ywa\u0142a zdalnie sterowana radiowo \u0142\u00f3d\u017a, zbudowana przez Wilsona i Evansa.<\/p>\n\n\n\n
W 1897 roku, Marconi otrzyma\u0142 brytyjski patent na sw\u00f3j bezprzewodowy system telegraficzny. Po raz pierwszy zademonstrowa\u0142 publicznie swoje urz\u0105dzenia. Na Kanale Bristolskim uzyska\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107 oko\u0142o 36 kilometr\u00f3w. Uzyska\u0142 poparcie wa\u017cnych brytyjskich instytucji: poczty i marynarki.<\/p>\n\n\n\n
W 1897 roku, Lodge opatentowa\u0142 zasady dostrajania nadajnika i odbiornika do tej samej cz\u0119stotliwo\u015bci. To fundamentalna podstawa transmisji radiowej. Rozwin\u0119\u0142y si\u0119 tak\u017ce systemy antenowe.<\/p>\n\n\n\n
W 1900 roku, Tesla zaproponowa\u0142 system wykrywania ruchomych obiekt\u00f3w za pomoc\u0105 fal radiowych (radar), czyli teoretycznie opracowa\u0142 radar.<\/p>\n\n\n\n
W 1901 roku, Landell de Moura, brazylijski ksi\u0105dz, po raz pierwszy zademonstrowa\u0142 publicznie radiow\u0105 transmisj\u0119 g\u0142osu ludzkiego (na odleg\u0142o\u015b\u0107 8 kilometr\u00f3w, w S\u00e3o Paulo).<\/p>\n\n\n\n
W 1904 roku, In\u017cynier Christian H\u00fclsmeyer opatentowa\u0142 w Anglii, okr\u0119towy system unikania przeszk\u00f3d i system nawigacyjny, oparty na urz\u0105dzeniu wykorzystuj\u0105cym odbicie fal radiowych (radarze) nazwany Telemobiloscope.<\/p>\n\n\n\n
W 1904 roku, Marconi podpisa\u0142 umow\u0119 z liniami \u017ceglugowymi Cunard Line, na wyposa\u017cenie ich statk\u00f3w w radiotelegraficzne systemy \u0142\u0105czno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W 1904 roku, ameryka\u0144ski in\u017cynier Frank Sprague wynalaz\u0142 obw\u00f3d drukowany.<\/p>\n\n\n\n
W 1904 roku, ameryka\u0144ski in\u017cynier Harry Shoemaker skonstruowa\u0142 torpedy sterowane radiowo.<\/p>\n\n\n\n
W 1905 roku, Fessenden uruchomi\u0142 pierwszy kana\u0142 radiowy \u2013 radiofoniczn\u0105 transmisj\u0119 mowy i muzyki. Tak powsta\u0142a pierwsza stacja radiowa.<\/p>\n\n\n\n
W 1906 roku, ameryka\u0144ski fizyk Lee de Forest wynalaz\u0142 triod\u0119, tr\u00f3jelektrodow\u0105 lamp\u0119 elektronow\u0105, posiadaj\u0105c\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wzmacniania sygna\u0142u. Umo\u017cliwi\u0142a ona gwa\u0142towny rozw\u00f3j techniki radiowej. Lapa ta na p\u00f3\u0142 wieku sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 elektroniki.<\/p>\n\n\n\n
W 1907 roku, du\u0144czyk Valdemar Poulsen przeprowadzi\u0142 transmisj\u0119 muzyki za pomoc\u0105 swojego nadajnika iskrowego o mocy 1 kW i antenie o wysoko\u015bci 60 m. Audycja by\u0142a s\u0142yszalna w odleg\u0142o\u015bci 600 km.<\/p>\n\n\n\n
W 1910 roku, W.R. Ferris po raz pierwszy przes\u0142a\u0142 radiotelegram z samolotu.<\/p>\n\n\n\n
W 1910 roku, T. Baker zademonstrowa\u0142 metod\u0119 przesy\u0142ania obrazu fotograficznego za pomoc\u0105 radiotelegrafii.<\/p>\n\n\n\n
W 1911 roku, A. Blondel zaprezentowa\u0142 samolot zdalnie sterowany radiowo.<\/p>\n\n\n\n
W 1912 roku, Sinding i Larsen przeprowadzili radiow\u0105 transmisj\u0119 sygna\u0142u telewizyjnego, u\u017cywaj\u0105c trzech kana\u0142\u00f3w: jednego dla d\u017awi\u0119ku, drugiego dla obrazu i trzeciego dla synchronizacji obrazu i d\u017awi\u0119ku.<\/p>\n\n\n\n
W 1913 roku, zosta\u0142a uruchomiona transmisja sta\u0142ych sygna\u0142\u00f3w czasu z wie\u017cy Eiffla w Pary\u017cu dla cel\u00f3w nawigacji morskiej.<\/p>\n\n\n\n
W 1914 roku, in\u017cynier Hammond wykorzysta\u0142 p\u0119tlowe anteny kierunkowe do budowy radionamiernika dla cel\u00f3w nawigacji morskiej.<\/p>\n\n\n\n
W 1915 roku, Sp\u00f3\u0142ka AT&T przesy\u0142a ludzki g\u0142os drog\u0105 radiow\u0105 przez Atlantyk. Sygna\u0142 nadawany z Waszyngtonu by\u0142 s\u0142yszalny na Hawajach i w Pary\u017cu.<\/p>\n\n\n\n
W 1919 roku, Robert Watson-Watt opatentowa\u0142 radar kr\u00f3tkofalowy.<\/p>\n\n\n\n
W 1919 roku, w Pittsburgu (USA) rozpocz\u0119to pierwsze regularne nadawanie programu radiowego.<\/p>\n\n\n\n
W 1920 roku, C.E. Prince zainstalowa\u0142 nadajniki radiotelefoniczne na samolotach.<\/p>\n\n\n\n
Z przytoczonych przyk\u0142ad\u00f3w wynika, \u017ce za pomys\u0142odawc\u0119 i wizjonera stacji radiolokacyjnej mo\u017cemy uzna\u0107 Nikola Tesla, genialnego i zarazem szalonego naukowca. Wiele jego pomys\u0142\u00f3w si\u0119 zmaterializowa\u0142o, ale wiele czeka jeszcze na opracowanie. Bez w\u0105tpienia Nikola Tesla zosta\u0142 uznany za tw\u00f3rc\u0119 radia, wygrywaj\u0105c ju\u017c po \u015bmierci, proces s\u0105dowy z Guglielmo Marconi. Guglielmo Marconi w swoim radiu wykorzysta\u0142 17 patent\u00f3w Nikola Tesla. Pisz\u0105c o Nikola Tesla trudno nie wspomnie\u0107, \u017ce nie dosta\u0142 on Nagrody Nobla, co jest kolejnym dowodem na brak obiektywizmu Kr\u00f3lewskiej Szwedzkiej Akademii.<\/p>\n\n\n\n
Nikola Tesla udowodni\u0142, \u017ce fale elektromagnetyczne maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci identyczne jak fale \u015bwietlne, a r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jedynie cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105. Wykaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce fale elektromagnetyczne mog\u0105 by\u0107 odbijane przez metalowe przedmioty. Udowodni\u0142, \u017ce ulegaj\u0105 one refrakcji, podczas przej\u015bcia przez wykonany z dielektryka pryzmat. Odkry\u0142 fale, kt\u00f3re zosta\u0142y nazwane promieniami X. Zrealizowa\u0142 idee pr\u0105du przemiennego (zmiennego), kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 korzystniejszy ni\u017c pr\u0105d sta\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
W 1907 roku, Nikola Tesla wysun\u0105\u0142 projekt zastosowania do wykrywania germa\u0144skich okr\u0119t\u00f3w podwodnych ultrakr\u00f3tkich fal radiowych, w postaci bardzo kr\u00f3tkich impuls\u00f3w, o mocy rz\u0119du kilku tysi\u0119cy kilowat\u00f3w. \u00d3wczesny poziom radiotechniki nie pozwala\u0142 na wytwarzanie impuls\u00f3w o takiej mocy, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzisiejszych radar\u00f3w jest radarami impulsowymi.<\/p>\n\n\n\n
Prace w USA.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW okresie wielkiej wojny \u015bwiatowej, w USA naukowcy wojskowi intensywnie pracowali na rozwojem \u0142\u0105czno\u015bci bezprzewodowej. Wykorzystali zar\u00f3wno niskie jak i wysokie cz\u0119stotliwo\u015bci. Jednymi z nich byli; Hoyt Taaylor i Leo C. Young. W 1919 roku, los zetkn\u0105\u0142 ich razem. W 1922 roku, zaobserwowali oni, \u017ce przep\u0142ywaj\u0105ce po rzece Potomac statki powodowa\u0142y wahania przypadkowe fal radiowych, mi\u0119dzy radiowym nadajnikiem, a odbiornikiem, umieszczonych na przeciwnych brzegach. Dzisiaj urz\u0105dzenie takie nazwaliby\u015bmy radarem bistatycznym, o fali ci\u0105g\u0142ej. Ttermin bistatyczny oznacza, \u017ce nadajnik i odbiornik radaru umieszczone s\u0105 w r\u00f3\u017cnych miejscach, odleg\u0142ych nawet o kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Odkrycie to (jego stuprocentowa powtarzalno\u015b\u0107) spowodowa\u0142o, \u017ce powo\u0142ano specjalny Wydzia\u0142 Radia, kt\u00f3rego szefem zosta\u0142 Hoyt Taaylor, a Leo C. Young, jeden z jego czo\u0142owych naukowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze by\u0142o proste urz\u0105dzenie, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142o do zak\u0142\u00f3cania fal radiowych. Przy jego pomocy mo\u017cna by\u0142o wykry\u0107 obiekt (statek, samolot), ale nie mo\u017cna by\u0142o okre\u015bli\u0107 jego kursu, po\u0142o\u017cenia lub pr\u0119dko\u015bci. W grudniu 1934 roku, zbudowano aparatur\u0119 do wykrywania samolotu w odleg\u0142o\u015bci jednej mili (1,6 km), lec\u0105cy nad rzek\u0105 Potomac. Chocia\u017c zasi\u0119g detekcji by\u0142 ma\u0142y i wskazania na monitorze oscyloskopu niewyra\u017ane, to wykazano s\u0142uszno\u015b\u0107 tych za\u0142o\u017ce\u0144. Praca doprowadzi\u0142a do budowy projektu radaru, o cz\u0119stotliwo\u015bci 200 MHz. W 1930 roku, ameryka\u0144ski radar po raz pierwszy wykry\u0142 lec\u0105cy samolot.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna tak\u017ce wspomnie\u0107, \u017ce od 1930 roku, w USA pracowano nad sposobami wykrywania samolot\u00f3w wykorzystuj\u0105c ich fale akustyczne i promieniowanie podczerwone. Szczeg\u00f3lnie ten drugi temat by\u0142 interesuj\u0105cy. Chciano wykorzysta\u0107 promieniowanie cieplne emitowane przez silniki samolotu lub ich urz\u0105dzenia pok\u0142adowe, ewentualnie wykorzystuj\u0105c reflektory naziemne o du\u017cej mocy, wysy\u0142aj\u0105ce promieniowanie podczerwone (z u\u017cyciem filtr\u00f3w) i odbieraj\u0105ce odbite fale od lec\u0105cego samolotu.<\/p>\n\n\n\n
Do\u015bwiadczenia z impulsowego radaru by\u0142y kontynuowane. Przede wszystkim udoskonalano odbiornik do obs\u0142ugi kr\u00f3tkich impuls\u00f3w. W czerwcu 1936 roku, pierwszy prototyp radaru system KLR, pracuj\u0105cy na 28,6 MHz, umo\u017cliwi\u0142 wykrycie samolotu z odleg\u0142o\u015b\u0107 do 25 mil (40 km). Radar zosta\u0142 oparty na sygna\u0142ach niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci, (przynajmniej wed\u0142ug dzisiejszych standard\u00f3w), a tym samym wymaga\u0142 anten du\u017cych, co by\u0142o niepraktyczne dla statku lub samolotu. W pa\u017adzierniku 1936 roku, przeprowadzono kolejne udane eksperymenty. Nadajnik i odbiornik umieszczono na wybrze\u017cu USA. Nadajnik od odbiornika by\u0142 oddalony o 1 mil\u0119. W dniu 14 grudnia 1936 roku, uda\u0142o si\u0119 wykry\u0107 samoloty lec\u0105cy z i do Nowego Yorku z odleg\u0142o\u015bci 7 NM (11 km).<\/p>\n\n\n\n
W 1937 roku, zbudowano pierwszy radar funkcjonuj\u0105cy na pok\u0142adzie okr\u0119tu. W 1939 roku, rozpocz\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105 radar\u00f3w instalowanych na pok\u0142adach okr\u0119t\u00f3w US NAVY. Nazw\u0119 \u201eradar\u201d utworzyli oficerowie marynarki USA F.R. Furth i S.M. Tucker. By\u0142 to akronim od pierwszych liter wyraz\u00f3w: Radio Detection And Ranging, co oznacza wykrywanie i okre\u015blanie odleg\u0142o\u015bci przy pomocy radia. Angielska wersja tego skr\u00f3tu to Radio Aids for Defence And Reconaissance, co oznacza radiowe pomoce dla obrony i rozpoznania. Po 1945 roku, zacz\u0119to obja\u015bnia\u0107 ten skr\u00f3t wyrazami; Radio Direction And Range lub Radio-Angle Direction And Range. W Polsce u\u017cywana by\u0142a nazwa Stacja Radiolokacyjna, do 1989 roku. Nast\u0119pnie przyj\u0119to Zachodni\u0105 nazw\u0119 Radar. Je\u015bli radar s\u0142u\u017cy\u0142 tylko do celowania, to nazywano go celownikiem radiolokacyjnym.<\/p>\n\n\n\n
W 1923 roku, francuz M. Bravel zastosowa\u0142 obracan\u0105 anten\u0119 do okre\u015blania kierunku obiekt\u00f3w. Wynalazek by\u0142 niezwykle istotny. Dzi\u0119ki niemu, mo\u017cna by\u0142o w terenie okre\u015bli\u0107 swoje po\u0142o\u017cenie, namierzaj\u0105c \u017ar\u00f3d\u0142a promieniowania elektromagnetycznego, o znanych wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych. To by\u0142 pocz\u0105tek radio-namierzenia.<\/p>\n\n\n\n
Prace w UK.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nAwanturnicza postawa germa\u0144c\u00f3w, w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, doprowadzi\u0142a w Wielkiej Brytanii do pomys\u0142u wykorzystania radaru, jako elementu ostrzegania przed inwazj\u0105 morsk\u0105 lub lotnicz\u0105. Radar bistatyczny nie bardzo si\u0119 do tego nadawa\u0142. Rozwija si\u0119 wi\u0119c idea radaru monoststycznego. Drugim kierunkiem pracy by\u0142o generowanie fal elektromagnetycznych w kierunku zakresu wysokich cz\u0119stotliwo\u015bci. Anglikom uda\u0142o si\u0119 unowocze\u015bni\u0107 lamp\u0119 mikrofalow\u0105 zdoln\u0105 generowa\u0107 energi\u0119 pola elektromagnetycznego, o du\u017cej cz\u0119stotliwo\u015bci i du\u017cej mocy. Brytyjczycy p\u00f3\u017aniej sw\u00f3j wynalazek udost\u0119pnili amerykanom.<\/p>\n\n\n\n
W Anglii najbardziej jest znane nazwisko Sir Robert Watson-Watta. Problem nabrzmia\u0142, kiedy w 1933 roku, germa\u0144cy demokratycznie wybrali Hitleta na swojego przyw\u00f3dc\u0119. Wielka Brytania zacz\u0119\u0142a powa\u017cnie si\u0119 obawia\u0107 powt\u00f3rki sytuacji z 1914 roku. W 1934 roku, Ministerstwo Lotnictwa powo\u0142a\u0142o komisj\u0119 pod przewodnictwem Sir Henry Tizarda. Perspektywa bombardowa\u0144 z ci\u0119\u017ckich bombowc\u00f3w cywilnych obszar\u00f3w wysp brytyjskich powodowa\u0142 niepok\u00f3j rz\u0105du. Zabezpieczenie artyleryjskie wydawa\u0142o si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. Germa\u0144skim bombowcom wystarczy\u0142oby tylko 20 minut na dokonanie ataku, kt\u00f3rego brytyjskie samoloty my\u015bliwskie nie zd\u0105\u017cy\u0142yby odeprze\u0107. W tym czasie istnia\u0142a plotka, \u017ce armia germa\u0144ska posada ju\u017c super bro\u0144, wykorzystuj\u0105c\u0105 fale radiowe zdolne do zniszczenia miast i ludzi. W UK zadano sobie w\u00f3wczas pytanie \u2013 Czy mo\u017cliwe jest stworzenie fal radiowych zdolnych spowodowa\u0107 \u015bmier\u0107 za\u0142ogi nadlatuj\u0105cego wrogiego samolotu? Pytanie to zrodzi\u0142o si\u0119 w Wydziale Bada\u0144 Naukowych w Ministerstwie Lotnictwa, w styczniu 1935 roku. Spraw\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 zesp\u00f3\u0142 Sir Robert Watson-Watta, kt\u00f3ry przeprowadzi\u0142 analizy i obliczenia i wykaza\u0142, \u017ce jest to mo\u017cliwe, ale nie w obecnym stanie techniki. Jeden z pracownik\u00f3w, Arnold Wilkins zauwa\u017cy\u0142 jednak, \u017ce odpowiednia stacjonarna aparatura b\u0119dzie w stanie wykry\u0107 nadlatuj\u0105cy samolot, chocia\u017c go nie zniszczy, a nawet nie da zna\u0107 za\u0142odze, i\u017c zosta\u0142a wykryta (namierzona). Dlatego programu nie przerwano, ale zmieniono jego za\u0142o\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n
W dniu 12 lutego 1935 roku, Sir Robert Watson-Watt wys\u0142a\u0142 tajn\u0105 notatk\u0119, proponowanego systemu do Ministerstwa Lotnictwa. Zaproponowa\u0142 w niej zbudowanie systemu wykrywania i lokalizacji samolotu metodami radiowymi. Chocia\u017c nie by\u0142o to tak ekscytuj\u0105ce, jak germa\u0144skie promienie \u015bmierci, jednak koncepcja mia\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107. Zanim Ministerstwo Lotnictwa przekaza\u0142o fundusze, poproszono o demonstracje mo\u017cliwo\u015bci i dow\u00f3d, \u017ce fale radiowe wykryj\u0105 nadlatuj\u0105cy samolot. Demonstracj\u0119 przeprowadzono w dniu 26 lutego 1935 roku. Wykorzystano do tego celu jedn\u0105 ze stacji nadawczych kr\u00f3tkofalowych radia BBC w Daventry. W odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 10 000 m roz\u0142o\u017cono dwie anteny w taki spos\u00f3b, aby fale odbite od lec\u0105cego samolotu mog\u0142y zosta\u0107 odebrane, jako mocniejszy sygna\u0142 i zobrazowane na wska\u017aniku CRT. By\u0142 to radar zwany obecnie jako radar pasywny. Do eksperymentu wykorzystano samolot Heyford Handley Page, kt\u00f3ry kilkakrotnie przelecia\u0142 dok\u0142adnie nakazan\u0105 mu tras\u0105. Za ka\u017cdym przelotem widoczny by\u0142 wyra\u017any sygna\u0142 i eksperyment zako\u0144czy\u0142 si\u0119 sukcesem. By\u0142a stuprocentowa powtarzalno\u015b\u0107 eksperymentu. Cel eksperymentu by\u0142 tak tajny, i\u017c wiedzia\u0142y o nim tylko 3 osoby; Sir Robert Watson-Watt, Arnold Wilkins oraz jedna osoba z Ministerstwa Lotnictwa. W dniu 2 kwietnia 1935 roku, Sir Robert Watson-Watt otrzyma\u0142 patent na urz\u0105dzenie radiowe do wykrywania i lokalizacji samolotu. W maju 1935 roku, program przeniesiono do o\u015brodka w Orford Ness. W czerwcu 1935 roku, osi\u0105gni\u0119to wykrywalno\u015b\u0107 samolot\u00f3w z odleg\u0142o\u015bci 27 km, co by\u0142o ju\u017c wystarczaj\u0105cym zasi\u0119giem. Ale ju\u017c w grudniu 1935 roku, osi\u0105gni\u0119to dystans wykrycia blisko 100 km.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze radary postawiono przy o\u015brodku w pobli\u017cu Orford Ness oraz w Bawdsey Manor. Zesp\u00f3\u0142 Sir Roberta Watson-Watt stworzy\u0142 urz\u0105dzenia przy u\u017cyciu istniej\u0105cych i dost\u0119pnych podzespo\u0142\u00f3w. Dzi\u0119ki temu prace posuwa\u0142y si\u0119 bardzo szybko i mo\u017cliwa by\u0142a produkcja seryjna. Radary umieszczono na wie\u017cach. Tak powsta\u0142 system 5 radar\u00f3w dalekiego zasi\u0119gu typu CH (Chain Home), na wschodnim wybrze\u017cu Wielkiej Brytanii, kt\u00f3ry pracowa\u0142 od grudnia 1935 roku. Pierwsze pe\u0142ne testy okaza\u0142y si\u0119 nieudane. Nie z powodu wad radar\u00f3w, ale z powodu skomplikowanego systemu przesy\u0142ania informacji, w czego efekcie my\u015bliwce by\u0142y w powietrzu po tym jak bombowce dokona\u0142y ju\u017c pozorowanego ataku. W efekcie dalszych prac stworzono system dowodzenia i kontroli obrony powietrznej, kt\u00f3ry wcze\u015bniej nigdzie na \u015bwicie nie istnia\u0142. W jego centrum by\u0142 room map, do kt\u00f3rego sp\u0142ywa\u0142y wszystkie informacje i st\u0105d wydano wszystkie rozkazy. W 1937 roku, wyniki by\u0142y tak zach\u0119caj\u0105ce, \u017ce zdecydowano si\u0119 na postawienie kolejnych 17 radar\u00f3w w systemie sta\u0142ych wie\u017c radarowych, wzd\u0142u\u017c wschodniego i po\u0142udniowego wybrze\u017ca Anglii. System ten odegra\u0142 kluczowa rol\u0119 w Bitwie o Angli\u0119. Do ko\u0144ca drugiej wojny \u015bwiatowej system posiada\u0142 ju\u017c ponad 50 stacji radiolokacyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Armia germa\u0144ska wiedzia\u0142a o powstawaniu systemu Chain Home, ale sadzili, \u017ce przeznaczony on jest do zapewnienia \u0142\u0105czno\u015bci dalekiego zasi\u0119gu z okr\u0119tami marynarki wojennej. Pr\u00f3bowali sprawdzi\u0107 system za pomoc\u0105 sterowca Zeppelin LZ 130, kt\u00f3ry mylnie potwierdzi\u0142 teori\u0119, co by\u0142o na r\u0119k\u0119 Brytyjczykom. Ma\u0142o tego, ju\u017c w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej germa\u0144cy ocenili, \u017ce brytyjskie radary s\u0105, ale nie pracuj\u0105. Powodem takiego b\u0142\u0119du, by\u0142a nie\u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce radary UK pracowa\u0142y ju\u017c na wy\u017cszych cz\u0119stotliwo\u015bciach, kt\u00f3rych germa\u0144cy nie rejestrowali.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem zespo\u0142u Sir Roberta Watson-Watt by\u0142o zbudowanie magnetronu wn\u0119kowego, czyli lampy elektronowej, generuj\u0105c\u0105 precyzyjne fale radiowe o bardzo wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c w 1936 roku, zesp\u00f3\u0142 Sir Robert Watson-Watta pracowa\u0142 nad radarem pok\u0142adowym dla samolot\u00f3w bombowych. Naukowcy ocenili, \u017ce w powietrzu radar pok\u0142adowy powinien mie\u0107 mas\u0119 poni\u017cej 90 kg (200 lb), kubatur\u0119 poni\u017cej 216 litr\u00f3w (8 ft3) oraz moc w impulsie nadawczym 500 wat\u00f3w. Wspomnimy, \u017ce do nawi\u0105zania \u0142\u0105czno\u015bci radiowej na odleg\u0142o\u015b\u0107 do 40 km wystarcza moc 1 wata, a przy antenie kierunkowej, dystans zwi\u0119ksza si\u0119 do 100 km.<\/p>\n\n\n\n
Prace we Francji.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nTrzecim krajem, kt\u00f3ry zdoby\u0142 spore sukcesy w radiolokacji by\u0142a Francja. Ju\u017c od 1927 roku, francuscy fizycy eksperymentowali z magnetometrami i innymi urz\u0105dzeniami emituj\u0105cymi fale elektromagnetyczne. Ca\u0142y czas pr\u00f3bowali zmaterializowa\u0107 uk\u0142ad zgodny z zasadami opracowanymi przez Tesla. Uda\u0142o si\u0119 im uzyska\u0107 fale o d\u0142ugo\u015bci 16 cm. W 1934 roku, z\u0142o\u017cyli wniosek patentowy na urz\u0105dzenie s\u0142u\u017c\u0105ce do wykrywania przeszk\u00f3d przy u\u017cyciu ci\u0105g\u0142ego promieniowania ultra-kr\u00f3tkich d\u0142ugo\u015bciach fal, wytwarzanych przez magnetron. Urz\u0105dzenie dokonywa\u0142o pomiary azymutu i odleg\u0142o\u015bci, ale nie na ekranie, tylko przy pomocy przyrz\u0105d\u00f3w wskaz\u00f3wkowych. Testy prowadzono na wybrze\u017cu morskim i na okr\u0119tach. Okr\u0119ty by\u0142y wykrywane z odleg\u0142o\u015bci 10-12 NM. Z uwagi na zbyt niskie fundusze, badania si\u0119 przeci\u0105ga\u0142y i do wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej system nie zosta\u0142 wprowadzony na uzbrojenie. Jednocze\u015bnie w 1938 roku, we Francji prowadzono intensywne prace nad radarami do wykrywania lec\u0105cych samolot\u00f3w. Uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 doskona\u0142y wynik wykrycia, a\u017c 55 km (34 NM). Dalsze pracy trwa\u0142y ju\u017c w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej. By\u0142o ju\u017c jednak za p\u00f3\u017ano na stworzenie systemu obrony i wykrywania. Francuzom nie pozosta\u0142o nic innego, jak podzielenie si\u0119 swoimi osi\u0105gni\u0119ciami z sojusznikami (UK i USA).<\/p>\n\n\n\n
Druga wojna \u015bwiatowa.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nGerma\u0144cy razem ze swoimi bra\u0107mi moskalami rozpocz\u0119li drug\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. W jej efekcie zamiast rozwija\u0107 systemy radiolokacyjne, germa\u0144cy spocz\u0119li na dotychczasowych osi\u0105gni\u0119ciach. Natomiast w USA i UK stacje radiolokacyjne wci\u0105\u017c by\u0142y udoskonalane. Uda\u0142o si\u0119 zmniejszy\u0107 rozmiary urz\u0105dzenia, a szczeg\u00f3lnie samej anteny, co umo\u017cliwi\u0142o umieszczenie radaru na pok\u0142adzie samolotu. Tak narodzi\u0142 si\u0119 lotniczy radar pok\u0142adowy.<\/p>\n\n\n\n
Wymuszony dzia\u0142aniami wojennymi post\u0119p technologiczny doprowadzi\u0142 do zbudowania radar\u00f3w montowanych na okr\u0119tach. S\u0142u\u017cy\u0142y one do wykrywania okr\u0119t\u00f3w nieprzyjaciela i korygowania prowadzonego ognia artyleryjskiego. Tak narodzi\u0142 si\u0119 celownik radiolokacyjny, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej trafi\u0142 na pok\u0142ad samolot\u00f3w my\u015bliwskich. Stosuj\u0105c radary pok\u0142adowe, zauwa\u017cono, i\u017c na ekranie radaru wida\u0107 blady, ale wierny obraz terenu pod samolotem. Zjawisko to wykorzystano do zbudowania brytyjskiego radaru H2S, przeznaczonego do dok\u0142adnego oznaczania cel\u00f3w dla samolot\u00f3w bombowych. Radar ten by\u0142 do ko\u0144ca wojny jedn\u0105 z najpilniej strze\u017conych tajemnic.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2013-05-02 Zarys historii nawigacji. Pocz\u0105tki techniki radiowej. W poprzednich rozdzia\u0142ach, dotycz\u0105cych nawigacji w okresie 1918\u20141939, przedstawili\u015bmy najwa\u017cniejsze problemy rozwoju lotnictwa komercyjnego i towarzysz\u0105cej mu nawigacji. Jak wykazali\u015bmy, post\u0119p by\u0142 ogromny. Lotnictwo, a razem z ni\u0105 nawigacja, rozwija\u0142y si\u0119 ewolucyjnie i systematycznie. Niestety ten rozw\u00f3j zosta\u0142 zahamowany rozp\u0119taniem drugiej wojny \u015bwiatowej przez zaraz\u0119 germa\u0144sk\u0105 oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6560,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-6558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6558"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6562,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions\/6562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
W 1880 roku, ameryka\u0144ski profesor John Trowbridge wykorzystuj\u0105c przewodnictwo wody, osi\u0105ga\u0142 po\u0142\u0105czenia pomi\u0119dzy statkami i stacjami brzegowymi.<\/p>\n\n\n\n
W 1882 roku, Dolbear otrzyma\u0142 patent na \u201ebezprzewodowy indukcyjny system nadawania i odbioru\u201d wykorzystuj\u0105cy cewk\u0119 indukcyjn\u0105 i s\u0142uchawk\u0119. Patent ten zosta\u0142 potwierdzony w 1886 roku.<\/p>\n\n\n\n
W 1885 roku, germa\u0144ski fizyk Heinrich Hertz prowadzi\u0142 eksperymenty maj\u0105ce praktycznie zweryfikowa\u0107 teori\u0119 pola elektromagnetycznego opracowan\u0105 przez Jamesa Clerka Maxwella i opublikowan\u0105 w 1864 roku.<\/p>\n\n\n\n
W 1885 roku, Thomas Alva Edison opatentowa\u0142 system \u0142\u0105czno\u015bci poprzez indukcj\u0119 elektrostatyczn\u0105 pomi\u0119dzy dwiema stacjami zawieraj\u0105cymi anteny umieszczone na masztach. Wynalazek opatentowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n
W 1888 roku, Hertz, wytworzy\u0142, przes\u0142a\u0142 na odleg\u0142o\u015b\u0107 i wykry\u0142 fale radiowe, o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 5 i 50 cm. Stwierdzi\u0142, \u017ce fale te odbijaj\u0105 si\u0119 od r\u00f3\u017cnych przedmiot\u00f3w i ogniskowa\u0142 je za pomoc\u0105 reflektor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W 1890 roku, Angielski in\u017cynier John Ambrose Fleming opublikowa\u0142 artyku\u0142 opisuj\u0105cy dzia\u0142anie lampy elektronowej, tak zwanej diody.<\/p>\n\n\n\n
W 1890 roku, Nikola Tesla opatentowa\u0142 sw\u00f3j transformator, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 podstaw\u0105 wielu wczesnych radiowych urz\u0105dze\u0144 nadawczych.<\/p>\n\n\n\n
W 1891 roku, Francuski fizyk \u00c9douard Branly skonstruowa\u0142 koherer, urz\u0105dzenie umo\u017cliwiaj\u0105ce wykrywanie fal radiowych.<\/p>\n\n\n\n
W 1893 roku, Tesla prowadzi\u0142 badania nad bezprzewodowym systemem przekazywania informacji. Obiektem by\u0142a zdalnie sterowana \u0142\u00f3d\u017a p\u0142ywaj\u0105c\u0105 po rzece Hudson.<\/p>\n\n\n\n
W 1894 roku, Oliver Lodge w trakcie publicznych wyk\u0142ad\u00f3w kilkukrotnie demonstrowa\u0142 uk\u0142ad do radiowej transmisji informacji z odbiornikiem opartym o koherer. W trakcie prezentacji u\u017cywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c alfabetu Morse\u2019a.<\/p>\n\n\n\n
W 1896 roku, Aleksander Popow, moskal, nawi\u0105za\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 przy pomocy elektromagnetycznych klucza telegraficznego i alfabetu Morse’a, mi\u0119dzy dwoma budynkami na odleg\u0142o\u015b\u0107 250 m i przes\u0142a\u0142 pierwszy radiogram. Zauwa\u017cy\u0142 on tak\u017ce, \u017ce przedmioty ustawione na drodze mi\u0119dzy nadajnikiem a odbiornikiem mog\u0105 przerwa\u0107 przep\u0142yw fali elektromagnetycznej. Podobnych odkry\u0107 dokonali inni uczeni i badacze, jeszcze w XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n
W 1896 roku, po Tamizie p\u0142ywa\u0142a zdalnie sterowana radiowo \u0142\u00f3d\u017a, zbudowana przez Wilsona i Evansa.<\/p>\n\n\n\n
W 1897 roku, Marconi otrzyma\u0142 brytyjski patent na sw\u00f3j bezprzewodowy system telegraficzny. Po raz pierwszy zademonstrowa\u0142 publicznie swoje urz\u0105dzenia. Na Kanale Bristolskim uzyska\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107 oko\u0142o 36 kilometr\u00f3w. Uzyska\u0142 poparcie wa\u017cnych brytyjskich instytucji: poczty i marynarki.<\/p>\n\n\n\n
W 1897 roku, Lodge opatentowa\u0142 zasady dostrajania nadajnika i odbiornika do tej samej cz\u0119stotliwo\u015bci. To fundamentalna podstawa transmisji radiowej. Rozwin\u0119\u0142y si\u0119 tak\u017ce systemy antenowe.<\/p>\n\n\n\n
W 1900 roku, Tesla zaproponowa\u0142 system wykrywania ruchomych obiekt\u00f3w za pomoc\u0105 fal radiowych (radar), czyli teoretycznie opracowa\u0142 radar.<\/p>\n\n\n\n
W 1901 roku, Landell de Moura, brazylijski ksi\u0105dz, po raz pierwszy zademonstrowa\u0142 publicznie radiow\u0105 transmisj\u0119 g\u0142osu ludzkiego (na odleg\u0142o\u015b\u0107 8 kilometr\u00f3w, w S\u00e3o Paulo).<\/p>\n\n\n\n
W 1904 roku, In\u017cynier Christian H\u00fclsmeyer opatentowa\u0142 w Anglii, okr\u0119towy system unikania przeszk\u00f3d i system nawigacyjny, oparty na urz\u0105dzeniu wykorzystuj\u0105cym odbicie fal radiowych (radarze) nazwany Telemobiloscope.<\/p>\n\n\n\n
W 1904 roku, Marconi podpisa\u0142 umow\u0119 z liniami \u017ceglugowymi Cunard Line, na wyposa\u017cenie ich statk\u00f3w w radiotelegraficzne systemy \u0142\u0105czno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W 1904 roku, ameryka\u0144ski in\u017cynier Frank Sprague wynalaz\u0142 obw\u00f3d drukowany.<\/p>\n\n\n\n
W 1904 roku, ameryka\u0144ski in\u017cynier Harry Shoemaker skonstruowa\u0142 torpedy sterowane radiowo.<\/p>\n\n\n\n
W 1905 roku, Fessenden uruchomi\u0142 pierwszy kana\u0142 radiowy \u2013 radiofoniczn\u0105 transmisj\u0119 mowy i muzyki. Tak powsta\u0142a pierwsza stacja radiowa.<\/p>\n\n\n\n
W 1906 roku, ameryka\u0144ski fizyk Lee de Forest wynalaz\u0142 triod\u0119, tr\u00f3jelektrodow\u0105 lamp\u0119 elektronow\u0105, posiadaj\u0105c\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wzmacniania sygna\u0142u. Umo\u017cliwi\u0142a ona gwa\u0142towny rozw\u00f3j techniki radiowej. Lapa ta na p\u00f3\u0142 wieku sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 elektroniki.<\/p>\n\n\n\n
W 1907 roku, du\u0144czyk Valdemar Poulsen przeprowadzi\u0142 transmisj\u0119 muzyki za pomoc\u0105 swojego nadajnika iskrowego o mocy 1 kW i antenie o wysoko\u015bci 60 m. Audycja by\u0142a s\u0142yszalna w odleg\u0142o\u015bci 600 km.<\/p>\n\n\n\n
W 1910 roku, W.R. Ferris po raz pierwszy przes\u0142a\u0142 radiotelegram z samolotu.<\/p>\n\n\n\n
W 1910 roku, T. Baker zademonstrowa\u0142 metod\u0119 przesy\u0142ania obrazu fotograficznego za pomoc\u0105 radiotelegrafii.<\/p>\n\n\n\n
W 1911 roku, A. Blondel zaprezentowa\u0142 samolot zdalnie sterowany radiowo.<\/p>\n\n\n\n
W 1912 roku, Sinding i Larsen przeprowadzili radiow\u0105 transmisj\u0119 sygna\u0142u telewizyjnego, u\u017cywaj\u0105c trzech kana\u0142\u00f3w: jednego dla d\u017awi\u0119ku, drugiego dla obrazu i trzeciego dla synchronizacji obrazu i d\u017awi\u0119ku.<\/p>\n\n\n\n
W 1913 roku, zosta\u0142a uruchomiona transmisja sta\u0142ych sygna\u0142\u00f3w czasu z wie\u017cy Eiffla w Pary\u017cu dla cel\u00f3w nawigacji morskiej.<\/p>\n\n\n\n
W 1914 roku, in\u017cynier Hammond wykorzysta\u0142 p\u0119tlowe anteny kierunkowe do budowy radionamiernika dla cel\u00f3w nawigacji morskiej.<\/p>\n\n\n\n
W 1915 roku, Sp\u00f3\u0142ka AT&T przesy\u0142a ludzki g\u0142os drog\u0105 radiow\u0105 przez Atlantyk. Sygna\u0142 nadawany z Waszyngtonu by\u0142 s\u0142yszalny na Hawajach i w Pary\u017cu.<\/p>\n\n\n\n
W 1919 roku, Robert Watson-Watt opatentowa\u0142 radar kr\u00f3tkofalowy.<\/p>\n\n\n\n
W 1919 roku, w Pittsburgu (USA) rozpocz\u0119to pierwsze regularne nadawanie programu radiowego.<\/p>\n\n\n\n
W 1920 roku, C.E. Prince zainstalowa\u0142 nadajniki radiotelefoniczne na samolotach.<\/p>\n\n\n\n
Z przytoczonych przyk\u0142ad\u00f3w wynika, \u017ce za pomys\u0142odawc\u0119 i wizjonera stacji radiolokacyjnej mo\u017cemy uzna\u0107 Nikola Tesla, genialnego i zarazem szalonego naukowca. Wiele jego pomys\u0142\u00f3w si\u0119 zmaterializowa\u0142o, ale wiele czeka jeszcze na opracowanie. Bez w\u0105tpienia Nikola Tesla zosta\u0142 uznany za tw\u00f3rc\u0119 radia, wygrywaj\u0105c ju\u017c po \u015bmierci, proces s\u0105dowy z Guglielmo Marconi. Guglielmo Marconi w swoim radiu wykorzysta\u0142 17 patent\u00f3w Nikola Tesla. Pisz\u0105c o Nikola Tesla trudno nie wspomnie\u0107, \u017ce nie dosta\u0142 on Nagrody Nobla, co jest kolejnym dowodem na brak obiektywizmu Kr\u00f3lewskiej Szwedzkiej Akademii.<\/p>\n\n\n\n
Nikola Tesla udowodni\u0142, \u017ce fale elektromagnetyczne maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci identyczne jak fale \u015bwietlne, a r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jedynie cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105. Wykaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce fale elektromagnetyczne mog\u0105 by\u0107 odbijane przez metalowe przedmioty. Udowodni\u0142, \u017ce ulegaj\u0105 one refrakcji, podczas przej\u015bcia przez wykonany z dielektryka pryzmat. Odkry\u0142 fale, kt\u00f3re zosta\u0142y nazwane promieniami X. Zrealizowa\u0142 idee pr\u0105du przemiennego (zmiennego), kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 korzystniejszy ni\u017c pr\u0105d sta\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
W 1907 roku, Nikola Tesla wysun\u0105\u0142 projekt zastosowania do wykrywania germa\u0144skich okr\u0119t\u00f3w podwodnych ultrakr\u00f3tkich fal radiowych, w postaci bardzo kr\u00f3tkich impuls\u00f3w, o mocy rz\u0119du kilku tysi\u0119cy kilowat\u00f3w. \u00d3wczesny poziom radiotechniki nie pozwala\u0142 na wytwarzanie impuls\u00f3w o takiej mocy, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzisiejszych radar\u00f3w jest radarami impulsowymi.<\/p>\n\n\n\n
Prace w USA.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nW okresie wielkiej wojny \u015bwiatowej, w USA naukowcy wojskowi intensywnie pracowali na rozwojem \u0142\u0105czno\u015bci bezprzewodowej. Wykorzystali zar\u00f3wno niskie jak i wysokie cz\u0119stotliwo\u015bci. Jednymi z nich byli; Hoyt Taaylor i Leo C. Young. W 1919 roku, los zetkn\u0105\u0142 ich razem. W 1922 roku, zaobserwowali oni, \u017ce przep\u0142ywaj\u0105ce po rzece Potomac statki powodowa\u0142y wahania przypadkowe fal radiowych, mi\u0119dzy radiowym nadajnikiem, a odbiornikiem, umieszczonych na przeciwnych brzegach. Dzisiaj urz\u0105dzenie takie nazwaliby\u015bmy radarem bistatycznym, o fali ci\u0105g\u0142ej. Ttermin bistatyczny oznacza, \u017ce nadajnik i odbiornik radaru umieszczone s\u0105 w r\u00f3\u017cnych miejscach, odleg\u0142ych nawet o kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Odkrycie to (jego stuprocentowa powtarzalno\u015b\u0107) spowodowa\u0142o, \u017ce powo\u0142ano specjalny Wydzia\u0142 Radia, kt\u00f3rego szefem zosta\u0142 Hoyt Taaylor, a Leo C. Young, jeden z jego czo\u0142owych naukowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze by\u0142o proste urz\u0105dzenie, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142o do zak\u0142\u00f3cania fal radiowych. Przy jego pomocy mo\u017cna by\u0142o wykry\u0107 obiekt (statek, samolot), ale nie mo\u017cna by\u0142o okre\u015bli\u0107 jego kursu, po\u0142o\u017cenia lub pr\u0119dko\u015bci. W grudniu 1934 roku, zbudowano aparatur\u0119 do wykrywania samolotu w odleg\u0142o\u015bci jednej mili (1,6 km), lec\u0105cy nad rzek\u0105 Potomac. Chocia\u017c zasi\u0119g detekcji by\u0142 ma\u0142y i wskazania na monitorze oscyloskopu niewyra\u017ane, to wykazano s\u0142uszno\u015b\u0107 tych za\u0142o\u017ce\u0144. Praca doprowadzi\u0142a do budowy projektu radaru, o cz\u0119stotliwo\u015bci 200 MHz. W 1930 roku, ameryka\u0144ski radar po raz pierwszy wykry\u0142 lec\u0105cy samolot.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna tak\u017ce wspomnie\u0107, \u017ce od 1930 roku, w USA pracowano nad sposobami wykrywania samolot\u00f3w wykorzystuj\u0105c ich fale akustyczne i promieniowanie podczerwone. Szczeg\u00f3lnie ten drugi temat by\u0142 interesuj\u0105cy. Chciano wykorzysta\u0107 promieniowanie cieplne emitowane przez silniki samolotu lub ich urz\u0105dzenia pok\u0142adowe, ewentualnie wykorzystuj\u0105c reflektory naziemne o du\u017cej mocy, wysy\u0142aj\u0105ce promieniowanie podczerwone (z u\u017cyciem filtr\u00f3w) i odbieraj\u0105ce odbite fale od lec\u0105cego samolotu.<\/p>\n\n\n\n
Do\u015bwiadczenia z impulsowego radaru by\u0142y kontynuowane. Przede wszystkim udoskonalano odbiornik do obs\u0142ugi kr\u00f3tkich impuls\u00f3w. W czerwcu 1936 roku, pierwszy prototyp radaru system KLR, pracuj\u0105cy na 28,6 MHz, umo\u017cliwi\u0142 wykrycie samolotu z odleg\u0142o\u015b\u0107 do 25 mil (40 km). Radar zosta\u0142 oparty na sygna\u0142ach niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci, (przynajmniej wed\u0142ug dzisiejszych standard\u00f3w), a tym samym wymaga\u0142 anten du\u017cych, co by\u0142o niepraktyczne dla statku lub samolotu. W pa\u017adzierniku 1936 roku, przeprowadzono kolejne udane eksperymenty. Nadajnik i odbiornik umieszczono na wybrze\u017cu USA. Nadajnik od odbiornika by\u0142 oddalony o 1 mil\u0119. W dniu 14 grudnia 1936 roku, uda\u0142o si\u0119 wykry\u0107 samoloty lec\u0105cy z i do Nowego Yorku z odleg\u0142o\u015bci 7 NM (11 km).<\/p>\n\n\n\n
W 1937 roku, zbudowano pierwszy radar funkcjonuj\u0105cy na pok\u0142adzie okr\u0119tu. W 1939 roku, rozpocz\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105 radar\u00f3w instalowanych na pok\u0142adach okr\u0119t\u00f3w US NAVY. Nazw\u0119 \u201eradar\u201d utworzyli oficerowie marynarki USA F.R. Furth i S.M. Tucker. By\u0142 to akronim od pierwszych liter wyraz\u00f3w: Radio Detection And Ranging, co oznacza wykrywanie i okre\u015blanie odleg\u0142o\u015bci przy pomocy radia. Angielska wersja tego skr\u00f3tu to Radio Aids for Defence And Reconaissance, co oznacza radiowe pomoce dla obrony i rozpoznania. Po 1945 roku, zacz\u0119to obja\u015bnia\u0107 ten skr\u00f3t wyrazami; Radio Direction And Range lub Radio-Angle Direction And Range. W Polsce u\u017cywana by\u0142a nazwa Stacja Radiolokacyjna, do 1989 roku. Nast\u0119pnie przyj\u0119to Zachodni\u0105 nazw\u0119 Radar. Je\u015bli radar s\u0142u\u017cy\u0142 tylko do celowania, to nazywano go celownikiem radiolokacyjnym.<\/p>\n\n\n\n
W 1923 roku, francuz M. Bravel zastosowa\u0142 obracan\u0105 anten\u0119 do okre\u015blania kierunku obiekt\u00f3w. Wynalazek by\u0142 niezwykle istotny. Dzi\u0119ki niemu, mo\u017cna by\u0142o w terenie okre\u015bli\u0107 swoje po\u0142o\u017cenie, namierzaj\u0105c \u017ar\u00f3d\u0142a promieniowania elektromagnetycznego, o znanych wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych. To by\u0142 pocz\u0105tek radio-namierzenia.<\/p>\n\n\n\n
Prace w UK.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nAwanturnicza postawa germa\u0144c\u00f3w, w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, doprowadzi\u0142a w Wielkiej Brytanii do pomys\u0142u wykorzystania radaru, jako elementu ostrzegania przed inwazj\u0105 morsk\u0105 lub lotnicz\u0105. Radar bistatyczny nie bardzo si\u0119 do tego nadawa\u0142. Rozwija si\u0119 wi\u0119c idea radaru monoststycznego. Drugim kierunkiem pracy by\u0142o generowanie fal elektromagnetycznych w kierunku zakresu wysokich cz\u0119stotliwo\u015bci. Anglikom uda\u0142o si\u0119 unowocze\u015bni\u0107 lamp\u0119 mikrofalow\u0105 zdoln\u0105 generowa\u0107 energi\u0119 pola elektromagnetycznego, o du\u017cej cz\u0119stotliwo\u015bci i du\u017cej mocy. Brytyjczycy p\u00f3\u017aniej sw\u00f3j wynalazek udost\u0119pnili amerykanom.<\/p>\n\n\n\n
W Anglii najbardziej jest znane nazwisko Sir Robert Watson-Watta. Problem nabrzmia\u0142, kiedy w 1933 roku, germa\u0144cy demokratycznie wybrali Hitleta na swojego przyw\u00f3dc\u0119. Wielka Brytania zacz\u0119\u0142a powa\u017cnie si\u0119 obawia\u0107 powt\u00f3rki sytuacji z 1914 roku. W 1934 roku, Ministerstwo Lotnictwa powo\u0142a\u0142o komisj\u0119 pod przewodnictwem Sir Henry Tizarda. Perspektywa bombardowa\u0144 z ci\u0119\u017ckich bombowc\u00f3w cywilnych obszar\u00f3w wysp brytyjskich powodowa\u0142 niepok\u00f3j rz\u0105du. Zabezpieczenie artyleryjskie wydawa\u0142o si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. Germa\u0144skim bombowcom wystarczy\u0142oby tylko 20 minut na dokonanie ataku, kt\u00f3rego brytyjskie samoloty my\u015bliwskie nie zd\u0105\u017cy\u0142yby odeprze\u0107. W tym czasie istnia\u0142a plotka, \u017ce armia germa\u0144ska posada ju\u017c super bro\u0144, wykorzystuj\u0105c\u0105 fale radiowe zdolne do zniszczenia miast i ludzi. W UK zadano sobie w\u00f3wczas pytanie \u2013 Czy mo\u017cliwe jest stworzenie fal radiowych zdolnych spowodowa\u0107 \u015bmier\u0107 za\u0142ogi nadlatuj\u0105cego wrogiego samolotu? Pytanie to zrodzi\u0142o si\u0119 w Wydziale Bada\u0144 Naukowych w Ministerstwie Lotnictwa, w styczniu 1935 roku. Spraw\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 zesp\u00f3\u0142 Sir Robert Watson-Watta, kt\u00f3ry przeprowadzi\u0142 analizy i obliczenia i wykaza\u0142, \u017ce jest to mo\u017cliwe, ale nie w obecnym stanie techniki. Jeden z pracownik\u00f3w, Arnold Wilkins zauwa\u017cy\u0142 jednak, \u017ce odpowiednia stacjonarna aparatura b\u0119dzie w stanie wykry\u0107 nadlatuj\u0105cy samolot, chocia\u017c go nie zniszczy, a nawet nie da zna\u0107 za\u0142odze, i\u017c zosta\u0142a wykryta (namierzona). Dlatego programu nie przerwano, ale zmieniono jego za\u0142o\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n
W dniu 12 lutego 1935 roku, Sir Robert Watson-Watt wys\u0142a\u0142 tajn\u0105 notatk\u0119, proponowanego systemu do Ministerstwa Lotnictwa. Zaproponowa\u0142 w niej zbudowanie systemu wykrywania i lokalizacji samolotu metodami radiowymi. Chocia\u017c nie by\u0142o to tak ekscytuj\u0105ce, jak germa\u0144skie promienie \u015bmierci, jednak koncepcja mia\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107. Zanim Ministerstwo Lotnictwa przekaza\u0142o fundusze, poproszono o demonstracje mo\u017cliwo\u015bci i dow\u00f3d, \u017ce fale radiowe wykryj\u0105 nadlatuj\u0105cy samolot. Demonstracj\u0119 przeprowadzono w dniu 26 lutego 1935 roku. Wykorzystano do tego celu jedn\u0105 ze stacji nadawczych kr\u00f3tkofalowych radia BBC w Daventry. W odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 10 000 m roz\u0142o\u017cono dwie anteny w taki spos\u00f3b, aby fale odbite od lec\u0105cego samolotu mog\u0142y zosta\u0107 odebrane, jako mocniejszy sygna\u0142 i zobrazowane na wska\u017aniku CRT. By\u0142 to radar zwany obecnie jako radar pasywny. Do eksperymentu wykorzystano samolot Heyford Handley Page, kt\u00f3ry kilkakrotnie przelecia\u0142 dok\u0142adnie nakazan\u0105 mu tras\u0105. Za ka\u017cdym przelotem widoczny by\u0142 wyra\u017any sygna\u0142 i eksperyment zako\u0144czy\u0142 si\u0119 sukcesem. By\u0142a stuprocentowa powtarzalno\u015b\u0107 eksperymentu. Cel eksperymentu by\u0142 tak tajny, i\u017c wiedzia\u0142y o nim tylko 3 osoby; Sir Robert Watson-Watt, Arnold Wilkins oraz jedna osoba z Ministerstwa Lotnictwa. W dniu 2 kwietnia 1935 roku, Sir Robert Watson-Watt otrzyma\u0142 patent na urz\u0105dzenie radiowe do wykrywania i lokalizacji samolotu. W maju 1935 roku, program przeniesiono do o\u015brodka w Orford Ness. W czerwcu 1935 roku, osi\u0105gni\u0119to wykrywalno\u015b\u0107 samolot\u00f3w z odleg\u0142o\u015bci 27 km, co by\u0142o ju\u017c wystarczaj\u0105cym zasi\u0119giem. Ale ju\u017c w grudniu 1935 roku, osi\u0105gni\u0119to dystans wykrycia blisko 100 km.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze radary postawiono przy o\u015brodku w pobli\u017cu Orford Ness oraz w Bawdsey Manor. Zesp\u00f3\u0142 Sir Roberta Watson-Watt stworzy\u0142 urz\u0105dzenia przy u\u017cyciu istniej\u0105cych i dost\u0119pnych podzespo\u0142\u00f3w. Dzi\u0119ki temu prace posuwa\u0142y si\u0119 bardzo szybko i mo\u017cliwa by\u0142a produkcja seryjna. Radary umieszczono na wie\u017cach. Tak powsta\u0142 system 5 radar\u00f3w dalekiego zasi\u0119gu typu CH (Chain Home), na wschodnim wybrze\u017cu Wielkiej Brytanii, kt\u00f3ry pracowa\u0142 od grudnia 1935 roku. Pierwsze pe\u0142ne testy okaza\u0142y si\u0119 nieudane. Nie z powodu wad radar\u00f3w, ale z powodu skomplikowanego systemu przesy\u0142ania informacji, w czego efekcie my\u015bliwce by\u0142y w powietrzu po tym jak bombowce dokona\u0142y ju\u017c pozorowanego ataku. W efekcie dalszych prac stworzono system dowodzenia i kontroli obrony powietrznej, kt\u00f3ry wcze\u015bniej nigdzie na \u015bwicie nie istnia\u0142. W jego centrum by\u0142 room map, do kt\u00f3rego sp\u0142ywa\u0142y wszystkie informacje i st\u0105d wydano wszystkie rozkazy. W 1937 roku, wyniki by\u0142y tak zach\u0119caj\u0105ce, \u017ce zdecydowano si\u0119 na postawienie kolejnych 17 radar\u00f3w w systemie sta\u0142ych wie\u017c radarowych, wzd\u0142u\u017c wschodniego i po\u0142udniowego wybrze\u017ca Anglii. System ten odegra\u0142 kluczowa rol\u0119 w Bitwie o Angli\u0119. Do ko\u0144ca drugiej wojny \u015bwiatowej system posiada\u0142 ju\u017c ponad 50 stacji radiolokacyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Armia germa\u0144ska wiedzia\u0142a o powstawaniu systemu Chain Home, ale sadzili, \u017ce przeznaczony on jest do zapewnienia \u0142\u0105czno\u015bci dalekiego zasi\u0119gu z okr\u0119tami marynarki wojennej. Pr\u00f3bowali sprawdzi\u0107 system za pomoc\u0105 sterowca Zeppelin LZ 130, kt\u00f3ry mylnie potwierdzi\u0142 teori\u0119, co by\u0142o na r\u0119k\u0119 Brytyjczykom. Ma\u0142o tego, ju\u017c w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej germa\u0144cy ocenili, \u017ce brytyjskie radary s\u0105, ale nie pracuj\u0105. Powodem takiego b\u0142\u0119du, by\u0142a nie\u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce radary UK pracowa\u0142y ju\u017c na wy\u017cszych cz\u0119stotliwo\u015bciach, kt\u00f3rych germa\u0144cy nie rejestrowali.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem zespo\u0142u Sir Roberta Watson-Watt by\u0142o zbudowanie magnetronu wn\u0119kowego, czyli lampy elektronowej, generuj\u0105c\u0105 precyzyjne fale radiowe o bardzo wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c w 1936 roku, zesp\u00f3\u0142 Sir Robert Watson-Watta pracowa\u0142 nad radarem pok\u0142adowym dla samolot\u00f3w bombowych. Naukowcy ocenili, \u017ce w powietrzu radar pok\u0142adowy powinien mie\u0107 mas\u0119 poni\u017cej 90 kg (200 lb), kubatur\u0119 poni\u017cej 216 litr\u00f3w (8 ft3) oraz moc w impulsie nadawczym 500 wat\u00f3w. Wspomnimy, \u017ce do nawi\u0105zania \u0142\u0105czno\u015bci radiowej na odleg\u0142o\u015b\u0107 do 40 km wystarcza moc 1 wata, a przy antenie kierunkowej, dystans zwi\u0119ksza si\u0119 do 100 km.<\/p>\n\n\n\n
Prace we Francji.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nTrzecim krajem, kt\u00f3ry zdoby\u0142 spore sukcesy w radiolokacji by\u0142a Francja. Ju\u017c od 1927 roku, francuscy fizycy eksperymentowali z magnetometrami i innymi urz\u0105dzeniami emituj\u0105cymi fale elektromagnetyczne. Ca\u0142y czas pr\u00f3bowali zmaterializowa\u0107 uk\u0142ad zgodny z zasadami opracowanymi przez Tesla. Uda\u0142o si\u0119 im uzyska\u0107 fale o d\u0142ugo\u015bci 16 cm. W 1934 roku, z\u0142o\u017cyli wniosek patentowy na urz\u0105dzenie s\u0142u\u017c\u0105ce do wykrywania przeszk\u00f3d przy u\u017cyciu ci\u0105g\u0142ego promieniowania ultra-kr\u00f3tkich d\u0142ugo\u015bciach fal, wytwarzanych przez magnetron. Urz\u0105dzenie dokonywa\u0142o pomiary azymutu i odleg\u0142o\u015bci, ale nie na ekranie, tylko przy pomocy przyrz\u0105d\u00f3w wskaz\u00f3wkowych. Testy prowadzono na wybrze\u017cu morskim i na okr\u0119tach. Okr\u0119ty by\u0142y wykrywane z odleg\u0142o\u015bci 10-12 NM. Z uwagi na zbyt niskie fundusze, badania si\u0119 przeci\u0105ga\u0142y i do wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej system nie zosta\u0142 wprowadzony na uzbrojenie. Jednocze\u015bnie w 1938 roku, we Francji prowadzono intensywne prace nad radarami do wykrywania lec\u0105cych samolot\u00f3w. Uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 doskona\u0142y wynik wykrycia, a\u017c 55 km (34 NM). Dalsze pracy trwa\u0142y ju\u017c w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej. By\u0142o ju\u017c jednak za p\u00f3\u017ano na stworzenie systemu obrony i wykrywania. Francuzom nie pozosta\u0142o nic innego, jak podzielenie si\u0119 swoimi osi\u0105gni\u0119ciami z sojusznikami (UK i USA).<\/p>\n\n\n\n
Druga wojna \u015bwiatowa.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nGerma\u0144cy razem ze swoimi bra\u0107mi moskalami rozpocz\u0119li drug\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. W jej efekcie zamiast rozwija\u0107 systemy radiolokacyjne, germa\u0144cy spocz\u0119li na dotychczasowych osi\u0105gni\u0119ciach. Natomiast w USA i UK stacje radiolokacyjne wci\u0105\u017c by\u0142y udoskonalane. Uda\u0142o si\u0119 zmniejszy\u0107 rozmiary urz\u0105dzenia, a szczeg\u00f3lnie samej anteny, co umo\u017cliwi\u0142o umieszczenie radaru na pok\u0142adzie samolotu. Tak narodzi\u0142 si\u0119 lotniczy radar pok\u0142adowy.<\/p>\n\n\n\n
Wymuszony dzia\u0142aniami wojennymi post\u0119p technologiczny doprowadzi\u0142 do zbudowania radar\u00f3w montowanych na okr\u0119tach. S\u0142u\u017cy\u0142y one do wykrywania okr\u0119t\u00f3w nieprzyjaciela i korygowania prowadzonego ognia artyleryjskiego. Tak narodzi\u0142 si\u0119 celownik radiolokacyjny, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej trafi\u0142 na pok\u0142ad samolot\u00f3w my\u015bliwskich. Stosuj\u0105c radary pok\u0142adowe, zauwa\u017cono, i\u017c na ekranie radaru wida\u0107 blady, ale wierny obraz terenu pod samolotem. Zjawisko to wykorzystano do zbudowania brytyjskiego radaru H2S, przeznaczonego do dok\u0142adnego oznaczania cel\u00f3w dla samolot\u00f3w bombowych. Radar ten by\u0142 do ko\u0144ca wojny jedn\u0105 z najpilniej strze\u017conych tajemnic.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2013-05-02 Zarys historii nawigacji. Pocz\u0105tki techniki radiowej. W poprzednich rozdzia\u0142ach, dotycz\u0105cych nawigacji w okresie 1918\u20141939, przedstawili\u015bmy najwa\u017cniejsze problemy rozwoju lotnictwa komercyjnego i towarzysz\u0105cej mu nawigacji. Jak wykazali\u015bmy, post\u0119p by\u0142 ogromny. Lotnictwo, a razem z ni\u0105 nawigacja, rozwija\u0142y si\u0119 ewolucyjnie i systematycznie. Niestety ten rozw\u00f3j zosta\u0142 zahamowany rozp\u0119taniem drugiej wojny \u015bwiatowej przez zaraz\u0119 germa\u0144sk\u0105 oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6560,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-6558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6558"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6562,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions\/6562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Awanturnicza postawa germa\u0144c\u00f3w, w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, doprowadzi\u0142a w Wielkiej Brytanii do pomys\u0142u wykorzystania radaru, jako elementu ostrzegania przed inwazj\u0105 morsk\u0105 lub lotnicz\u0105. Radar bistatyczny nie bardzo si\u0119 do tego nadawa\u0142. Rozwija si\u0119 wi\u0119c idea radaru monoststycznego. Drugim kierunkiem pracy by\u0142o generowanie fal elektromagnetycznych w kierunku zakresu wysokich cz\u0119stotliwo\u015bci. Anglikom uda\u0142o si\u0119 unowocze\u015bni\u0107 lamp\u0119 mikrofalow\u0105 zdoln\u0105 generowa\u0107 energi\u0119 pola elektromagnetycznego, o du\u017cej cz\u0119stotliwo\u015bci i du\u017cej mocy. Brytyjczycy p\u00f3\u017aniej sw\u00f3j wynalazek udost\u0119pnili amerykanom.<\/p>\n\n\n\n
W Anglii najbardziej jest znane nazwisko Sir Robert Watson-Watta. Problem nabrzmia\u0142, kiedy w 1933 roku, germa\u0144cy demokratycznie wybrali Hitleta na swojego przyw\u00f3dc\u0119. Wielka Brytania zacz\u0119\u0142a powa\u017cnie si\u0119 obawia\u0107 powt\u00f3rki sytuacji z 1914 roku. W 1934 roku, Ministerstwo Lotnictwa powo\u0142a\u0142o komisj\u0119 pod przewodnictwem Sir Henry Tizarda. Perspektywa bombardowa\u0144 z ci\u0119\u017ckich bombowc\u00f3w cywilnych obszar\u00f3w wysp brytyjskich powodowa\u0142 niepok\u00f3j rz\u0105du. Zabezpieczenie artyleryjskie wydawa\u0142o si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. Germa\u0144skim bombowcom wystarczy\u0142oby tylko 20 minut na dokonanie ataku, kt\u00f3rego brytyjskie samoloty my\u015bliwskie nie zd\u0105\u017cy\u0142yby odeprze\u0107. W tym czasie istnia\u0142a plotka, \u017ce armia germa\u0144ska posada ju\u017c super bro\u0144, wykorzystuj\u0105c\u0105 fale radiowe zdolne do zniszczenia miast i ludzi. W UK zadano sobie w\u00f3wczas pytanie \u2013 Czy mo\u017cliwe jest stworzenie fal radiowych zdolnych spowodowa\u0107 \u015bmier\u0107 za\u0142ogi nadlatuj\u0105cego wrogiego samolotu? Pytanie to zrodzi\u0142o si\u0119 w Wydziale Bada\u0144 Naukowych w Ministerstwie Lotnictwa, w styczniu 1935 roku. Spraw\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 zesp\u00f3\u0142 Sir Robert Watson-Watta, kt\u00f3ry przeprowadzi\u0142 analizy i obliczenia i wykaza\u0142, \u017ce jest to mo\u017cliwe, ale nie w obecnym stanie techniki. Jeden z pracownik\u00f3w, Arnold Wilkins zauwa\u017cy\u0142 jednak, \u017ce odpowiednia stacjonarna aparatura b\u0119dzie w stanie wykry\u0107 nadlatuj\u0105cy samolot, chocia\u017c go nie zniszczy, a nawet nie da zna\u0107 za\u0142odze, i\u017c zosta\u0142a wykryta (namierzona). Dlatego programu nie przerwano, ale zmieniono jego za\u0142o\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n
W dniu 12 lutego 1935 roku, Sir Robert Watson-Watt wys\u0142a\u0142 tajn\u0105 notatk\u0119, proponowanego systemu do Ministerstwa Lotnictwa. Zaproponowa\u0142 w niej zbudowanie systemu wykrywania i lokalizacji samolotu metodami radiowymi. Chocia\u017c nie by\u0142o to tak ekscytuj\u0105ce, jak germa\u0144skie promienie \u015bmierci, jednak koncepcja mia\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107. Zanim Ministerstwo Lotnictwa przekaza\u0142o fundusze, poproszono o demonstracje mo\u017cliwo\u015bci i dow\u00f3d, \u017ce fale radiowe wykryj\u0105 nadlatuj\u0105cy samolot. Demonstracj\u0119 przeprowadzono w dniu 26 lutego 1935 roku. Wykorzystano do tego celu jedn\u0105 ze stacji nadawczych kr\u00f3tkofalowych radia BBC w Daventry. W odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 10 000 m roz\u0142o\u017cono dwie anteny w taki spos\u00f3b, aby fale odbite od lec\u0105cego samolotu mog\u0142y zosta\u0107 odebrane, jako mocniejszy sygna\u0142 i zobrazowane na wska\u017aniku CRT. By\u0142 to radar zwany obecnie jako radar pasywny. Do eksperymentu wykorzystano samolot Heyford Handley Page, kt\u00f3ry kilkakrotnie przelecia\u0142 dok\u0142adnie nakazan\u0105 mu tras\u0105. Za ka\u017cdym przelotem widoczny by\u0142 wyra\u017any sygna\u0142 i eksperyment zako\u0144czy\u0142 si\u0119 sukcesem. By\u0142a stuprocentowa powtarzalno\u015b\u0107 eksperymentu. Cel eksperymentu by\u0142 tak tajny, i\u017c wiedzia\u0142y o nim tylko 3 osoby; Sir Robert Watson-Watt, Arnold Wilkins oraz jedna osoba z Ministerstwa Lotnictwa. W dniu 2 kwietnia 1935 roku, Sir Robert Watson-Watt otrzyma\u0142 patent na urz\u0105dzenie radiowe do wykrywania i lokalizacji samolotu. W maju 1935 roku, program przeniesiono do o\u015brodka w Orford Ness. W czerwcu 1935 roku, osi\u0105gni\u0119to wykrywalno\u015b\u0107 samolot\u00f3w z odleg\u0142o\u015bci 27 km, co by\u0142o ju\u017c wystarczaj\u0105cym zasi\u0119giem. Ale ju\u017c w grudniu 1935 roku, osi\u0105gni\u0119to dystans wykrycia blisko 100 km.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze radary postawiono przy o\u015brodku w pobli\u017cu Orford Ness oraz w Bawdsey Manor. Zesp\u00f3\u0142 Sir Roberta Watson-Watt stworzy\u0142 urz\u0105dzenia przy u\u017cyciu istniej\u0105cych i dost\u0119pnych podzespo\u0142\u00f3w. Dzi\u0119ki temu prace posuwa\u0142y si\u0119 bardzo szybko i mo\u017cliwa by\u0142a produkcja seryjna. Radary umieszczono na wie\u017cach. Tak powsta\u0142 system 5 radar\u00f3w dalekiego zasi\u0119gu typu CH (Chain Home), na wschodnim wybrze\u017cu Wielkiej Brytanii, kt\u00f3ry pracowa\u0142 od grudnia 1935 roku. Pierwsze pe\u0142ne testy okaza\u0142y si\u0119 nieudane. Nie z powodu wad radar\u00f3w, ale z powodu skomplikowanego systemu przesy\u0142ania informacji, w czego efekcie my\u015bliwce by\u0142y w powietrzu po tym jak bombowce dokona\u0142y ju\u017c pozorowanego ataku. W efekcie dalszych prac stworzono system dowodzenia i kontroli obrony powietrznej, kt\u00f3ry wcze\u015bniej nigdzie na \u015bwicie nie istnia\u0142. W jego centrum by\u0142 room map, do kt\u00f3rego sp\u0142ywa\u0142y wszystkie informacje i st\u0105d wydano wszystkie rozkazy. W 1937 roku, wyniki by\u0142y tak zach\u0119caj\u0105ce, \u017ce zdecydowano si\u0119 na postawienie kolejnych 17 radar\u00f3w w systemie sta\u0142ych wie\u017c radarowych, wzd\u0142u\u017c wschodniego i po\u0142udniowego wybrze\u017ca Anglii. System ten odegra\u0142 kluczowa rol\u0119 w Bitwie o Angli\u0119. Do ko\u0144ca drugiej wojny \u015bwiatowej system posiada\u0142 ju\u017c ponad 50 stacji radiolokacyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Armia germa\u0144ska wiedzia\u0142a o powstawaniu systemu Chain Home, ale sadzili, \u017ce przeznaczony on jest do zapewnienia \u0142\u0105czno\u015bci dalekiego zasi\u0119gu z okr\u0119tami marynarki wojennej. Pr\u00f3bowali sprawdzi\u0107 system za pomoc\u0105 sterowca Zeppelin LZ 130, kt\u00f3ry mylnie potwierdzi\u0142 teori\u0119, co by\u0142o na r\u0119k\u0119 Brytyjczykom. Ma\u0142o tego, ju\u017c w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej germa\u0144cy ocenili, \u017ce brytyjskie radary s\u0105, ale nie pracuj\u0105. Powodem takiego b\u0142\u0119du, by\u0142a nie\u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce radary UK pracowa\u0142y ju\u017c na wy\u017cszych cz\u0119stotliwo\u015bciach, kt\u00f3rych germa\u0144cy nie rejestrowali.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem zespo\u0142u Sir Roberta Watson-Watt by\u0142o zbudowanie magnetronu wn\u0119kowego, czyli lampy elektronowej, generuj\u0105c\u0105 precyzyjne fale radiowe o bardzo wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c w 1936 roku, zesp\u00f3\u0142 Sir Robert Watson-Watta pracowa\u0142 nad radarem pok\u0142adowym dla samolot\u00f3w bombowych. Naukowcy ocenili, \u017ce w powietrzu radar pok\u0142adowy powinien mie\u0107 mas\u0119 poni\u017cej 90 kg (200 lb), kubatur\u0119 poni\u017cej 216 litr\u00f3w (8 ft3) oraz moc w impulsie nadawczym 500 wat\u00f3w. Wspomnimy, \u017ce do nawi\u0105zania \u0142\u0105czno\u015bci radiowej na odleg\u0142o\u015b\u0107 do 40 km wystarcza moc 1 wata, a przy antenie kierunkowej, dystans zwi\u0119ksza si\u0119 do 100 km.<\/p>\n\n\n\n
Prace we Francji.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nTrzecim krajem, kt\u00f3ry zdoby\u0142 spore sukcesy w radiolokacji by\u0142a Francja. Ju\u017c od 1927 roku, francuscy fizycy eksperymentowali z magnetometrami i innymi urz\u0105dzeniami emituj\u0105cymi fale elektromagnetyczne. Ca\u0142y czas pr\u00f3bowali zmaterializowa\u0107 uk\u0142ad zgodny z zasadami opracowanymi przez Tesla. Uda\u0142o si\u0119 im uzyska\u0107 fale o d\u0142ugo\u015bci 16 cm. W 1934 roku, z\u0142o\u017cyli wniosek patentowy na urz\u0105dzenie s\u0142u\u017c\u0105ce do wykrywania przeszk\u00f3d przy u\u017cyciu ci\u0105g\u0142ego promieniowania ultra-kr\u00f3tkich d\u0142ugo\u015bciach fal, wytwarzanych przez magnetron. Urz\u0105dzenie dokonywa\u0142o pomiary azymutu i odleg\u0142o\u015bci, ale nie na ekranie, tylko przy pomocy przyrz\u0105d\u00f3w wskaz\u00f3wkowych. Testy prowadzono na wybrze\u017cu morskim i na okr\u0119tach. Okr\u0119ty by\u0142y wykrywane z odleg\u0142o\u015bci 10-12 NM. Z uwagi na zbyt niskie fundusze, badania si\u0119 przeci\u0105ga\u0142y i do wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej system nie zosta\u0142 wprowadzony na uzbrojenie. Jednocze\u015bnie w 1938 roku, we Francji prowadzono intensywne prace nad radarami do wykrywania lec\u0105cych samolot\u00f3w. Uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 doskona\u0142y wynik wykrycia, a\u017c 55 km (34 NM). Dalsze pracy trwa\u0142y ju\u017c w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej. By\u0142o ju\u017c jednak za p\u00f3\u017ano na stworzenie systemu obrony i wykrywania. Francuzom nie pozosta\u0142o nic innego, jak podzielenie si\u0119 swoimi osi\u0105gni\u0119ciami z sojusznikami (UK i USA).<\/p>\n\n\n\n
Druga wojna \u015bwiatowa.<\/strong><\/h2>\n\n\n\nGerma\u0144cy razem ze swoimi bra\u0107mi moskalami rozpocz\u0119li drug\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. W jej efekcie zamiast rozwija\u0107 systemy radiolokacyjne, germa\u0144cy spocz\u0119li na dotychczasowych osi\u0105gni\u0119ciach. Natomiast w USA i UK stacje radiolokacyjne wci\u0105\u017c by\u0142y udoskonalane. Uda\u0142o si\u0119 zmniejszy\u0107 rozmiary urz\u0105dzenia, a szczeg\u00f3lnie samej anteny, co umo\u017cliwi\u0142o umieszczenie radaru na pok\u0142adzie samolotu. Tak narodzi\u0142 si\u0119 lotniczy radar pok\u0142adowy.<\/p>\n\n\n\n
Wymuszony dzia\u0142aniami wojennymi post\u0119p technologiczny doprowadzi\u0142 do zbudowania radar\u00f3w montowanych na okr\u0119tach. S\u0142u\u017cy\u0142y one do wykrywania okr\u0119t\u00f3w nieprzyjaciela i korygowania prowadzonego ognia artyleryjskiego. Tak narodzi\u0142 si\u0119 celownik radiolokacyjny, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej trafi\u0142 na pok\u0142ad samolot\u00f3w my\u015bliwskich. Stosuj\u0105c radary pok\u0142adowe, zauwa\u017cono, i\u017c na ekranie radaru wida\u0107 blady, ale wierny obraz terenu pod samolotem. Zjawisko to wykorzystano do zbudowania brytyjskiego radaru H2S, przeznaczonego do dok\u0142adnego oznaczania cel\u00f3w dla samolot\u00f3w bombowych. Radar ten by\u0142 do ko\u0144ca wojny jedn\u0105 z najpilniej strze\u017conych tajemnic.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2013-05-02 Zarys historii nawigacji. Pocz\u0105tki techniki radiowej. W poprzednich rozdzia\u0142ach, dotycz\u0105cych nawigacji w okresie 1918\u20141939, przedstawili\u015bmy najwa\u017cniejsze problemy rozwoju lotnictwa komercyjnego i towarzysz\u0105cej mu nawigacji. Jak wykazali\u015bmy, post\u0119p by\u0142 ogromny. Lotnictwo, a razem z ni\u0105 nawigacja, rozwija\u0142y si\u0119 ewolucyjnie i systematycznie. Niestety ten rozw\u00f3j zosta\u0142 zahamowany rozp\u0119taniem drugiej wojny \u015bwiatowej przez zaraz\u0119 germa\u0144sk\u0105 oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6560,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-6558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6558"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6562,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions\/6562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Germa\u0144cy razem ze swoimi bra\u0107mi moskalami rozpocz\u0119li drug\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. W jej efekcie zamiast rozwija\u0107 systemy radiolokacyjne, germa\u0144cy spocz\u0119li na dotychczasowych osi\u0105gni\u0119ciach. Natomiast w USA i UK stacje radiolokacyjne wci\u0105\u017c by\u0142y udoskonalane. Uda\u0142o si\u0119 zmniejszy\u0107 rozmiary urz\u0105dzenia, a szczeg\u00f3lnie samej anteny, co umo\u017cliwi\u0142o umieszczenie radaru na pok\u0142adzie samolotu. Tak narodzi\u0142 si\u0119 lotniczy radar pok\u0142adowy.<\/p>\n\n\n\n
Wymuszony dzia\u0142aniami wojennymi post\u0119p technologiczny doprowadzi\u0142 do zbudowania radar\u00f3w montowanych na okr\u0119tach. S\u0142u\u017cy\u0142y one do wykrywania okr\u0119t\u00f3w nieprzyjaciela i korygowania prowadzonego ognia artyleryjskiego. Tak narodzi\u0142 si\u0119 celownik radiolokacyjny, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej trafi\u0142 na pok\u0142ad samolot\u00f3w my\u015bliwskich. Stosuj\u0105c radary pok\u0142adowe, zauwa\u017cono, i\u017c na ekranie radaru wida\u0107 blady, ale wierny obraz terenu pod samolotem. Zjawisko to wykorzystano do zbudowania brytyjskiego radaru H2S, przeznaczonego do dok\u0142adnego oznaczania cel\u00f3w dla samolot\u00f3w bombowych. Radar ten by\u0142 do ko\u0144ca wojny jedn\u0105 z najpilniej strze\u017conych tajemnic.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2013-05-02 Zarys historii nawigacji. Pocz\u0105tki techniki radiowej. W poprzednich rozdzia\u0142ach, dotycz\u0105cych nawigacji w okresie 1918\u20141939, przedstawili\u015bmy najwa\u017cniejsze problemy rozwoju lotnictwa komercyjnego i towarzysz\u0105cej mu nawigacji. Jak wykazali\u015bmy, post\u0119p by\u0142 ogromny. Lotnictwo, a razem z ni\u0105 nawigacja, rozwija\u0142y si\u0119 ewolucyjnie i systematycznie. Niestety ten rozw\u00f3j zosta\u0142 zahamowany rozp\u0119taniem drugiej wojny \u015bwiatowej przez zaraz\u0119 germa\u0144sk\u0105 oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6560,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-6558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6558"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6562,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions\/6562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}