![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Breguet-XIV-A2.-1920-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1-1024x761.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Breguet-XIV-A2.-2017-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1-1024x600.png\")
Samolotem, kt\u00f3ry doskonale si\u0119 nadawa\u0142 do przer\u00f3bki z wojskowego na pocztowo-pasa\u017cerski by\u0142 Breguet 14 (Breguet XIV, w skr\u00f3cie Bre 14). Samolot zbudowano w 1916 roku, we francuskiej firmie Societe Anonyme des Atelieurs d’Aviation Louis Breguet, jako samolot rozpoznawczy i lekki bombowiec. Powsta\u0142o wiele wersji, w tym hydroplan. W tym artykule, szczeg\u00f3lnie nas interesuj\u0105 wersje cywilne. Oficjalnie francuzi opracowali dwie wersji oznaczone, jako Breguet 14 T Salon (1919 rok) i Breguet 14 Tbis Sanitaire. Pierwszy zabiera\u0142 na pok\u0142ad dw\u00f3ch pasa\u017cer\u00f3w, drugi dwie osoby na noszach. Co ciekawe, kabina pilota pozostawa\u0142a odkryta. Natomiast pasa\u017cerowie mieli podwy\u017cszon\u0105, ca\u0142kowicie zamkni\u0119t\u0105 kabin\u0119, wyposa\u017con\u0105 w drzwi wej\u015bciowe i okna. Wersja ta pos\u0142u\u017cy\u0142a do zbudowania specjalnej odmiany samolotu dla przewozu poczty do firmy Pierre Lat\u00e9co\u00e8re’s fledgling airline, kt\u00f3ra zam\u00f3wi\u0142a oko\u0142o 100 maszyn.<\/p>\n\n\n\n
Nieco p\u00f3\u017aniej zamontowanie mocniejszego silnika pozwoli\u0142o na powi\u0119kszenie kabiny pasa\u017cerskiej i zabieranie na pok\u0142ad 4 pasa\u017cer\u00f3w. Samoloty te lata\u0142y tak\u017ce w Afryce nad Sahar\u0105 do Casablanci i Dakaru. Z uwagi na ogromn\u0105 liczb\u0119 zbudowanych Breguet 14 inne wytw\u00f3rnie, tak\u017ce dokonywa\u0142y przer\u00f3bek pod k\u0105tem przewozu pasa\u017cer\u00f3w. Produkcj\u0119 Breguet 14 zako\u0144czono w 1928 roku, po zbudowaniu oko\u0142o 8 000 sztuk.<\/p>\n\n\n\n
Do Rzeczypospolitej Polski samoloty Breguet 14, dotar\u0142y wraz z B\u0142\u0119kitn\u0105 Armi\u0105 Genera\u0142a J\u00f3zefa Hallera w maju 1919 roku. Samolot\u00f3w by\u0142o 45 egzemplarzy. Potem dokupiono jeszcze 32 maszyny. W trakcie wojny z zaraz\u0105 moskiewsk\u0105 pozyskano kolejne maszyny, tak i\u017c liczba ich wzros\u0142a do 158 egzemplarzy. Ostatnie zakupione samoloty dotar\u0142y do Polski wiosn\u0105 1921 roku. W 1926 roku, kupiono dodatkowo 1 samolot sanitarny Breguet 14 T bis. Samoloty te nazywane by\u0142y popularnie w Polsce \u201eLudwik XIV\u201d. W 1925 roku, kilka samolot\u00f3w przebudowano na maszyny rolnicze, do opylania las\u00f3w. Trzy samoloty przebudowano na wersj\u0119 sanitarn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W dniu 31 maja 1921 roku, zosta\u0142a zawarta umowa mi\u0119dzy rz\u0105dem Polskim, a S.A. Francusko-Polskie Zak\u0142ady Samochodowe i Lotnicze Francopol, na budow\u0119 mi\u0119dzy innymi 200 samolot\u00f3w Breguet 14 B2. Wytw\u00f3rnia mia\u0142a uruchomi\u0107 produkcj\u0119 p\u0142atowc\u00f3w do ko\u0144ca 1922 roku, i silnik\u00f3w na pocz\u0105tku 1923 roku. Umowa nie zosta\u0142a zrealizowana z winy sp\u00f3\u0142ki SA Francopol.<\/p>\n\n\n\n
Samolot nap\u0119dza\u0142 jeden 12-cylindrowy silnik Renault 12Fcx (300 KM) lub 12 Fcy (310 KM), w uk\u0142adzie V. By\u0142y to podstawowe silniki. Paliwo w dw\u00f3ch zbiornikach, o pojemno\u015bci 2 x 130 litr\u00f3w, umieszczonych w kad\u0142ubie za silnikiem. W wersji pasa\u017cerskiej i sanitarnej zbiorniki przeniesiono pod g\u00f3rne skrzyd\u0142a. Konstrukcja mieszana; duraluminiowo-drewniana. Pokrycie skrzyde\u0142 p\u0142\u00f3tnem. Wymiary; rozpi\u0119to\u015b\u0107 14,36 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 8,87 m, wysoko\u015b\u0107 3,30 m. Powierzchnia skrzyde\u0142 50 m kwadratowych. Pr\u0119dko\u015b\u0107 oko\u0142o 180 km\/h, zasi\u0119g 390 km, pu\u0142ap 6 000 m, d\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107 lotu 2 godz. 45 min.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krak\u00f3w 2013-03-14 Zarys historii nawigacji. Breguet 14. Samolotem, kt\u00f3ry doskonale si\u0119 nadawa\u0142 do przer\u00f3bki z wojskowego na pocztowo-pasa\u017cerski by\u0142 Breguet 14 (Breguet XIV, w skr\u00f3cie Bre 14). Samolot zbudowano w 1916 roku, we francuskiej firmie Societe Anonyme des Atelieurs d’Aviation Louis Breguet, jako samolot rozpoznawczy i lekki bombowiec. Powsta\u0142o wiele wersji, w tym hydroplan. W tym artykule, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6520,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31,39],"tags":[],"class_list":["post-6519","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nawigacja","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6519"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6519\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6522,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6519\/revisions\/6522"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}