\u015awidnik to miasto zwi\u0105zane z lotnictwem od 1934 roku. Fabryk\u0119 lotnicz\u0105 WSK PZL \u015awidnik zbudowano tutaj w 1950 roku. Otrzyma\u0142a ona nazw\u0119 WSK PZL \u015awidnik \u2013 Wytw\u00f3rnia Sprz\u0119tu Komunikacyjnego, Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Lotnicze, \u015awidnik.<\/p>\n
\u015awidnik to wa\u017cne miejsce na \u015bwiecie, gdzie budowano i buduje si\u0119 \u015bmig\u0142owce. Pocz\u0105tkowo, w WSK PZL \u015awidnik wytwarzano cz\u0119\u015bci i podzespo\u0142y dla produkcji samolot\u00f3w my\u015bliwskich PZL Lim-1. Z czasem, fabryka wyspecjalizowa\u0142a si\u0119 w produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Fabryka zacz\u0119\u0142a od produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-1, montowanych tutaj na podstawie licencji z CCCP. \u015amig\u0142owiec ten otrzyma\u0142 Polskie oznaczenie SM-1. Za\u0142oga fabryki zdoby\u0142a du\u017ce do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re pozwoli\u0142o na zbudowanie nowe \u015bmig\u0142owca oznaczonego SM-2. \u015amig\u0142owiec SM-2 powsta\u0142 w zespole konstrukcyjnym, prowadzonym przez in\u017c. Jerzego Tyrch\u0119. SM-2 ma wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci transportowe ni\u017c SM-1.<\/p>\n
Kolejny \u015bmig\u0142owiec, kt\u00f3rego produkcj\u0119 uruchomiono w \u015awidniku to Mil Mi-2, mia\u0142 by\u0107 oznaczony SM-3. Jednak sowieci si\u0119 nie zgodzili i \u015bmig\u0142owiec pozosta\u0142 oznaczony Mil-Mi-2.<\/p>\n
W 1955 roku w fabryce powsta\u0142 O\u015brodek Konstrukcji Lotniczych, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zmieni\u0142 nazw\u0119 na O\u015brodek Badawczo-Rozwojowy Sprz\u0119tu Komunikacyjnego. Jego pracownicy zajmowali si\u0119 nowymi technologiami.<\/p>\n
W okresie 1961-1963 w O\u015brodku Konstrukcji Lotniczych zosta\u0142 opracowany lekki \u015bmig\u0142owiec SM-4 \u0141\u0105tka. Zespo\u0142em konstruktor\u00f3w pracuj\u0105cych nad nowym \u015bmig\u0142owcem kierowa\u0142 mgr. in\u017c. Jerzy Kotli\u0144ski. Program SM-4 \u0141\u0105tka nie by\u0142 programem priorytetowym i by\u0142 traktowany jako dodatkowe zadanie. Finansowanie programu by\u0142o niewystarczaj\u0105ce. PZL SM-4 \u0141\u0105tka by\u0142 pierwszym ca\u0142kowicie oryginalnym projektem \u015bmig\u0142owca opracowanym w \u015awidniku. \u015amig\u0142owiec planowano wykona\u0107 w wersjach: \u0142\u0105cznikowej, szkolnej, sanitarnej i rolniczej.<\/p>\n
PZL SM-4 \u0141\u0105tka by\u0142 \u015bmig\u0142owcem trzy miejscowym, lekkim, kr\u00f3tkiego zasi\u0119gu, nap\u0119dzany silnikiem t\u0142okowym. Moc silnika oko\u0142o 200 KM. Masa ca\u0142kowita \u015bmig\u0142owca 1\u00a0000 kg. \u015amig\u0142owiec zosta\u0142 zaprojektowany w klasycznym uk\u0142adzie typu Sikorsky. Zbudowano go z metalu i laminat\u00f3w. Zosta\u0142 wyposa\u017cony w pojedynczy wirnik g\u0142\u00f3wny z trzema \u0142opatami z w\u0142\u00f3kna szklanego i dwu-\u0142opatowe \u015bmig\u0142o ogonowe. \u015amig\u0142owiec by\u0142 nap\u0119dzany przez ch\u0142odzony powietrzem, sze\u015bcio-cylindrowy silnik t\u0142okowy Narkiewicz WN-6S, kt\u00f3ry zosta\u0142 zamontowany za kabin\u0105. Pilot i dw\u00f3ch pasa\u017cer\u00f3w zajmuj\u0105 miejsce w zamkni\u0119tej kabinie z du\u017cym przeszkleniem. Wirnik ogonowy umieszczono na ko\u0144cu otwartej belki ogonowej zbudowanej ze spawanych stalowych rur. Belka ogonowa jest podobna do belki ogonowej Polskiego \u015bmig\u0142owca B\u017b-4 \u017buk. Podwozie sta\u0142e z\u0142o\u017cone z dw\u00f3ch p\u0142\u00f3z.<\/p>\n
Budow\u0119 prototypu PZL SM-4 \u0141\u0105tka uko\u0144czono w 1962 roku. Testy \u015bmig\u0142owca w locie na uwi\u0119zi prowadzono na prze\u0142omie 1962\/1963 rok. Testy prowadzono zdalnie z ukrytego stanowiska (bunkra), dlatego, \u017ce podczas test\u00f3w innego Polskiego \u015bmig\u0142owca JK-1 Trzmiel zgin\u0105\u0142 pilot testowy Antoni \u015amigiel, a kilka innych os\u00f3b odnios\u0142o rany. Testy PZL SM-4 \u0141\u0105tka nie przebiega\u0142y pomy\u015blnie. \u015amig\u0142owiec mia\u0142 silne drgania. Silnik Narkiewicz WN-6S przegrzewa\u0142 si\u0119, bo ch\u0142odzenie powietrzem by\u0142o ma\u0142o wydajne. Konstruktorzy spodziewali si\u0119, \u017ce podczas normalnego lotu ch\u0142odzenie b\u0119dzie wydajne. Mimo to in\u017cynierowie opracowali wi\u0119kszy wentylator. Silnik WN-6S nie zosta\u0142 dopuszczony do u\u017cytkowania w locie.<\/p>\n
W 1963 roku, rz\u0105d w Warszawie ograniczy\u0142 finansowanie nowych technologii i program PZL SM-4 \u0141\u0105tka zosta\u0142 zamkni\u0119ty. \u015amig\u0142owiec PZL SM-4 \u0141\u0105tka nigdy nie wykona\u0142 samodzielnego lotu. Jedyny prototyp sta\u0142 w fabryce do 1969 rok, a nast\u0119pnie zosta\u0142 rozmontowany.<\/p>\n
W 1964 roku w \u015awidniku zesp\u00f3\u0142 in\u017cyniera Stanis\u0142awa Tr\u0119bacza, rozpocz\u0105\u0142 studium nad zamontowaniem silnika turbinowego GTD-350 w \u015bmig\u0142owcu SM-4. \u015amig\u0142owiec mia\u0142 otrzyma\u0107 oznaczenie SM-5 (SM-4GTD). Projekt nie uzyska\u0142 akceptacji rz\u0105du w Warszawie.<\/p>\n
Silnik WN-6S opracowa\u0142 in\u017cynier Wiktor Narkiewicz w 1958 roku. Silnik by\u0142 odmian\u0105 silnika WN-6B, przystosowany do nap\u0119du \u015bmig\u0142owca. Pierwszy egzemplarz silnika wykonano w ko\u0144cu czerwca 1961 roku, a w lipcu 1961 roku, rozpocz\u0119to testy. Testy na specjalnym stanowisku prowadzono do czerwca 1962 roku.<\/p>\n
Konstrukcja.<\/h3>\n
\u015amig\u0142owca PZL SM-4 \u0141\u0105tka wykonano z metalu (stal) i kompozyt\u00f3w (laminaty szklane). Z kompozyt\u00f3w wykonano: \u0142opaty wirnika no\u015bnego, skorup\u0119 kabin\u0119 za\u0142ogi, elementy podwozia typu p\u0142ozy, statecznik na belce ogonowej i \u015bmig\u0142o ogonowe.<\/p>\n
Wirnik no\u015bny tr\u00f3j-\u0142opatowy. \u0141opaty mia\u0142y konstrukcj\u0119 wykonan\u0105 z laminatu. D\u017awigar wykonany z laminatu z rdzeniem ze styropianu. Do rdzenia przymocowano cz\u0119\u015bci sp\u0142ywowe wykonane z wype\u0142niacza ulowego. Ca\u0142o\u015b\u0107 pokryto laminatem. \u0141opaty mia\u0142y u nasady stalowe okucia do po\u0142\u0105czenia z g\u0142owic\u0105 wirnika. Okucia mia\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 ruchu w pionie i poziomie dla sterowania.<\/p>\n
\u015amig\u0142o ogonowe dwu-\u0142opatowe. Wykonane tak samo jak wirnik g\u0142\u00f3wny. Nad belk\u0105 ogonow\u0105 umieszczony by\u0142 wa\u0142 nap\u0119dowy \u015bmig\u0142a ogonowego. Wa\u0142 nap\u0119dowy sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z pi\u0119ciu odcink\u00f3w \u0142\u0105czonych przegubami.<\/p>\n
\u015amig\u0142owiec wykonano z trzech g\u0142\u00f3wnych sekcji: kabina, cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodkowa, belka ogonowa. Szkielet kabiny wykonano z laminatu. Okna wykonano ze szk\u0142a organicznego. Kabina by\u0142a przymocowana do belki, kt\u00f3ra stanowi\u0142a pod\u0142og\u0119 i by\u0142a wykonana z duraluminium. Pod\u0142oga kabiny \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z kratownic\u0105 cz\u0119\u015bci \u015brodkowej za pomoc\u0105 czterech oku\u0107. \u015arodkowa cz\u0119\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca to by\u0142a kratownica wykonana z rur stalowych po\u0142\u0105czonych spawaniem. W tej cz\u0119\u015bci zamontowano przek\u0142adni\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105, silnik z wentylatorem, zbiornik paliwa i inne. Belka ogonowa to by\u0142a kratownica wykonana z rur stalowych.<\/p>\n
Podwozie p\u0142ozowe, sta\u0142e. P\u0142ozy wykonane by\u0142y z rur duralowych.<\/p>\n
Silnik WN-6S t\u0142okowy, typu p\u0142askiego o mocy startowej 132 kW (180 KM).<\/p>\n
Dane T-T PZL SM-4 \u0141\u0105tka:<\/h3>\n
D\u0142ugo\u015b\u0107 kad\u0142uba: 9,30 m. Wysoko\u015b\u0107 2,80 m. \u015arednica wirnika no\u015bnego: 10,00 m (32 ft 10 in). G\u0142\u00f3wna powierzchnia wirnika no\u015bnego 78,5 m2 (845 m\u00b2). Masa w\u0142asna: 640-660 kg (1 455 lb). Masa u\u017cyteczna: 340 kg. Masa startowa: 970-980 kg. Maksymalna masa startowa: 1000 kg (2205 funt\u00f3w). Maksymalna pr\u0119dko\u015b\u0107: 115 km \/ h (71 mph, 62 kn) (dane szacunkowe). Zasi\u0119g: 300 km (186 mil; 162 mil) (dane szacunkowe). Pu\u0142ap: 3300 m (10 800 ft) (dane szacunkowe). Szybko\u015b\u0107 wznoszenia: 4,4 m \/ s (870 ft \/ min) (dane szacunkowe). Czas lotu: 3 godziny 20 minut (dane szacunkowe). Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy: 1 \u00d7 WN-6S ch\u0142odzony powietrzem, sze\u015bcio-cylindrowy, przeciwbie\u017cny silnik t\u0142okowy, 130 kW (180 KM). Za\u0142oga: 1 + 2.<\/p>\n
Zestawienie.<\/h3>\n
Zbudowano jeden prototyp.<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015awidnik to wa\u017cne miejsce na \u015bwiecie, gdzie budowano i buduje si\u0119 \u015bmig\u0142owce. Pocz\u0105tkowo, w WSK PZL \u015awidnik wytwarzano cz\u0119\u015bci i podzespo\u0142y dla produkcji samolot\u00f3w my\u015bliwskich PZL Lim-1. Z czasem, fabryka wyspecjalizowa\u0142a si\u0119 w produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Fabryka zacz\u0119\u0142a od produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-1, montowanych tutaj na podstawie licencji z CCCP. \u015amig\u0142owiec ten otrzyma\u0142 Polskie oznaczenie SM-1. Za\u0142oga fabryki zdoby\u0142a du\u017ce do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re pozwoli\u0142o na zbudowanie nowe \u015bmig\u0142owca oznaczonego SM-2. \u015amig\u0142owiec SM-2 powsta\u0142 w zespole konstrukcyjnym, prowadzonym przez in\u017c. Jerzego Tyrch\u0119. SM-2 ma wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci transportowe ni\u017c SM-1.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-647","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-smiglowce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=647"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4095,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/647\/revisions\/4095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}