![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/WSK-PZL-Swidnik-SM-2-nb-3010.-2024-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman01-1024x575.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/WSK-PZL-Swidnik-SM-2-nb-3010.-2024-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman02-1024x639.png\")
![\"\"](\"https:\/\/polot.net\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/WSK-PZL-Swidnik-SM-2-nb-3010.-2024-rok.-Zdjecie-Karol-Placha-Hetman03-1024x639.png\")
Idea powstania \u015bmig\u0142owca SM-2 polega\u0142a na wykorzystaniu nadmiaru mocy silnika t\u0142okowego Lit-3 zamontowanego w \u015bmig\u0142owcu SM-1. Silnik o takiej mocy powinien bez problemu unie\u015b\u0107 na pok\u0142adzie pi\u0119\u0107 os\u00f3b, a nie tylko trzy-cztery, jak do tej pory. Opr\u00f3cz tego SM-1 mia\u0142 kilka innych niedostatk\u00f3w eksploatacyjnych. Na przyk\u0142ad w wersji szkolnej siedz\u0105cy z ty\u0142u instruktor mia\u0142 znaczne ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107, a zw\u0142aszcza, co dzieje si\u0119 tu\u017c przed \u015bmig\u0142owcem poni\u017cej. Innym problemem by\u0142 transport chorych w gondolach i dost\u0119p tylko poprzez ma\u0142o praktyczny r\u0119kaw. Nie by\u0142a to komfortowa sytuacja ani dla chorego, ani dla personelu medycznego. Kolejnym problemem by\u0142 spos\u00f3b otwierania drzwi \u015bmig\u0142owca typu samochodowego. Praktycznie uniemo\u017cliwia\u0142o to ich otwarcie podczas lotu. Zastosowana winda do podnoszenia os\u00f3b na pok\u0142ad \u015bmig\u0142owca b\u0119d\u0105cego w zawisie, nie mog\u0142a by\u0107 praktycznie wykorzystana. Dlatego do tego typu operacji drzwi demontowano przed lotem. SM-1 ma sta\u0142y reflektor do l\u0105dowania. To powodowa\u0142o, \u017ce l\u0105dowanie po zmroku, w terenie przygodnym i nieznanym by\u0142o bardzo ryzykowane. U\u017cycie ruchomego szperacza znacznie podnios\u0142oby bezpiecze\u0144stwo. Innym mankamentem by\u0142a przegroda mi\u0119dzy kabin\u0105, a przedzia\u0142em nap\u0119dowym. \u015aciana ta si\u0119 bardzo nagrzewa\u0142a i powodowa\u0142a powstanie niekorzystnych warunk\u00f3w w kabinie.<\/p>\n\n\n\n
Oficjalnie nie wolno by\u0142o krytykowa\u0107 techniki moskali. Jednak in\u017cynierowie Polscy doskonale zdawali sobie spraw\u0119 z wad \u015bmig\u0142owca, kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o zaradzi\u0107. W 1957 roku, powsta\u0142 korzystny klimat polityczny dla rozwini\u0119cia programu szerokiej modernizacji \u015bmig\u0142owca. W WSK PZL \u015awidnik wydzielono samodzieln\u0105 grup\u0119 konstruktor\u00f3w pod kierownictwem in\u017cyniera Jerzego Tyrcha. Pocz\u0105tkowo nowy \u015bmig\u0142owiec oznaczono S-2, ale wkr\u00f3tce zmieniono je na SM-2.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wn\u0105 zmian\u0105 by\u0142o powi\u0119kszenie kabiny tak, aby zmie\u015bci\u0107 do niej chorego na noszach i \u0142adunki o wi\u0119kszych gabarytach. Podobne modyfikacje wykonywano na Zachodzie na tamtejszych \u015bmig\u0142owcach. W nowej kabinie \u015bmig\u0142owca SM-2 w przedzie umieszczono dwa fotele obok siebie. Dzi\u0119ki temu w wersji szkolnej ucze\u0144 i instruktor siedzieli obok siebie i mieli identyczne dobre pole widzenia. W innych wersjach, na lewym fotelu siedzia\u0142 pilota, a na prawym pasa\u017cer. W tyle kabiny, umieszczono kanap\u0119 dla trzech pasa\u017cer\u00f3w. Znaczn\u0105 zmian\u0105 by\u0142o zamontowanie drzwi przesuwanych do ty\u0142u w celu ich otwarcia. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna by\u0142o je otwiera\u0107 podczas lotu. Mimo du\u017cych drzwi nie mo\u017cna by\u0142o przez nie wnie\u015b\u0107 do kabiny \u015bmig\u0142owca SM-2 noszy z chorym. Konstruktorzy poradzili sobie z tym problemem montuj\u0105c niewielkie, dodatkowe drzwi w przedzie kad\u0142uba po prawej stronie.<\/p>\n\n\n\n
\u015aciank\u0119 rozdzielaj\u0105c\u0105 kabin\u0119 od przedzia\u0142u nap\u0119dowego wykonano, jako podw\u00f3jn\u0105. W jej przestrze\u0144 wprowadzono powietrze, kt\u00f3re sch\u0142adza cz\u0119\u015b\u0107 \u015bcianki od strony kabiny. Zamontowano ruchomy reflektor (szperacz), dla u\u0142atwienia l\u0105dowania po zmroku w nieznanym terenie.<\/p>\n\n\n\n
W SM-2 zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy pozostawiono bez zmian: silnik, przek\u0142adni\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105, wa\u0142 \u015bmig\u0142a ogonowego, wirnik no\u015bny, \u015bmig\u0142o ogonowe, ca\u0142y uk\u0142ad paliwowy i smaruj\u0105cy. Zbudowano trzy prototypy SM-2; jeden do pr\u00f3b statycznych i dwa do pr\u00f3b w locie, o Nr S-201001 i S-201002. Prototyp \u015bmig\u0142owca SM-2 oblatano w dniu 18 listopada 1959 roku. Pilotem by\u0142 kapitan pilot Stanis\u0142aw Wi\u0105cek. Nast\u0119pnie \u015bmig\u0142owiec SM-2 poddano pr\u00f3bom zak\u0142adowym. Testy trwa\u0142y nieco ponad jeden rok i zosta\u0142y zako\u0144czone w styczniu 1961 roku.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsza oficjalna prezentacja \u015bmig\u0142owca SM-2 mia\u0142a miejsce we wrze\u015bniu 1960 roku, podczas tzw. \u0141\u00f3dzkiego Salonu Lotniczego, kt\u00f3ry by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 og\u00f3lnopolskich obchod\u00f3w \u015awi\u0119ta Lotnictwa. \u015amig\u0142owiec SM-2 skierowano do produkcji seryjnej, kt\u00f3ra trwa\u0142a w latach 1960-1963. Zbudowano 86 maszyn, w czterech seriach produkcyjnych. Pierwsze 7 egzemplarzy, druga 19 egzemplarzy, trzecia 30 egzemplarzy i czwarta 30 egzemplarzy. Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 inn\u0105 liczb\u0119 zbudowanych maszyn; od 85 do 91 egzemplarzy. Kilka egzemplarzy \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-2 sprzedano Czechos\u0142owacji i Rumunii.<\/p>\n\n\n\n
Z pocz\u0105tkiem 60-lat by\u0142o ju\u017c po politycznej odwil\u017cy. Dlatego wszystkie wynalazki i modyfikacje w Polskim Przemy\u015ble Lotniczym nie by\u0142y dobrze widziane. Nale\u017ca\u0142o si\u0119 ich pozby\u0107. Dla \u015bmig\u0142owca SM-2 nale\u017ca\u0142o stworzy\u0107 legend\u0119, \u017ce jest niedobry. I tak\u0105 legend\u0119 stworzono. M\u00f3wiono, \u017ce SM-2 nie spe\u0142ni\u0142 pok\u0142adanych w nim nadziejach. \u017be jest gorszy od swojego sowieckiego protoplasty. \u017be ma gorsze w\u0142asno\u015bci podczas startu i gorsze osi\u0105gi w zawisie. Znaleziono tak\u017ce b\u0142\u0119dy konstrukcyjne; nieprawid\u0142owa konstrukcja wlotu powietrza do ga\u017anika, kt\u00f3ra powodowa\u0142a spadek mocy zespo\u0142u nap\u0119dowego. Co prawda, wad\u0119 t\u0119 usuni\u0119to w wyprodukowanych ju\u017c maszynach, ale by\u0142o to ju\u017c po fakcie decyzji zaprzestania produkcji SM-2. Produkcj\u0119 SM-2 zako\u0144czono w 1963 roku, podczas gdy SM-1 produkowano do 1965 roku.<\/p>\n\n\n\n
\u015amig\u0142owiec SM-2 budowano w czterech podstawowych wersjach: pasa\u017cersko-transportowo-\u0142\u0105cznikowy, sanitarnej dla przewozu jednego chorego w pozycji le\u017c\u0105cej, w wersji szkolnej, jako dwuster oraz w wersji d\u017awigowej. Wersja d\u017awigowa ma wyci\u0105gark\u0119 o no\u015bno\u015bci 120 kg. Wersj\u0119 t\u0119 wykorzystywano, jako \u015bmig\u0142owiec ratowniczy nad l\u0105dem i wod\u0105. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkcji trafi\u0142a do Wojska Polskiego. W wojsku u\u017cytkowano oko\u0142o 70 maszyn. Pierwsze maszyny trafi\u0142y do 36. Specjalnego Pu\u0142ku Lotnictwa Transportowego na Ok\u0119ciu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 u\u017cytkowano przy brygadach artylerii. Poza tym SM-2 by\u0142y w D\u0119blinie, wojskach KBW (Korpus Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego), WSW (Wojskowa S\u0142u\u017cba Wewn\u0119trzna), Marynarce Wojennej i innych. Lotnictwo cywilne, sanitarne u\u017cywa\u0142o 4-5 maszyn. Pojedyncze maszyny u\u017cytkowano w Instytucie Lotnictwa, WSK PZL \u015awidnik i Ministerstwie Spraw Wewn\u0119trznych. \u015amig\u0142owce SM-2 zacz\u0119to wycofywa\u0107 z u\u017cycia w 70-latach, zast\u0119puj\u0105c je \u015bmig\u0142owcami PZL Mi-2. Ostatni SM-2 z Wojska Polskiego wycofano w 1979 roku. W Polsce w wypadkach utracono 5 \u015bmig\u0142owc\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
W Muzeum Or\u0119\u017ca Polskiego w Ko\u0142obrzegu prezentowany egzemplarz PZL SM-2 nb 3010, zosta\u0142 przekazany w 1978 roku, z 56. Pu\u0142ku \u015amig\u0142owc\u00f3w w Inowroc\u0142awiu (JW. 1641).<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ko\u0142obrzeg 2024-11-21 WSK PZL \u015awidnik\u00a0SM-2 nb 3010. Idea powstania \u015bmig\u0142owca SM-2 polega\u0142a na wykorzystaniu nadmiaru mocy silnika t\u0142okowego Lit-3 zamontowanego w \u015bmig\u0142owcu SM-1. Silnik o takiej mocy powinien bez problemu unie\u015b\u0107 na pok\u0142adzie pi\u0119\u0107 os\u00f3b, a nie tylko trzy-cztery, jak do tej pory. Opr\u00f3cz tego SM-1 mia\u0142 kilka innych niedostatk\u00f3w eksploatacyjnych. Na przyk\u0142ad w wersji […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6358,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-6357","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-smiglowce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6357"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6361,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6357\/revisions\/6361"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}