Opis do zdj\u0119cia: \u015amig\u0142owiec Mil Mi-8 PS nb 619 przed przebudow\u0105 na wersj\u0119 Mi-8 RL (Ratownictwo L\u0105dowe) nb 619, jeden ze \u015bmig\u0142owc\u00f3w tak zwanych Papieskich \u015awi\u0119tego Jana Paw\u0142a II.<\/p>\n Opis do zdj\u0119cia: \u015amig\u0142owiec Mil Mi-8 RL (Ratownictwo L\u0105dowe) nb 627, poprzednio Mi-8 PS nb 627, jeden ze \u015bmig\u0142owc\u00f3w tak zwanych Papieskich \u015awi\u0119tego Jana Paw\u0142a II.<\/p>\n Opis do zdj\u0119cia: \u015amig\u0142owiec Mil Mi-8 RL (Ratownictwo L\u0105dowe) nb 628, poprzednio Mi-8 PS nb 628, jeden ze \u015bmig\u0142owc\u00f3w tak zwanych Papieskich \u015awi\u0119tego Jana Paw\u0142a II.<\/p>\n Pierwsze \u015bmig\u0142owce Mil Mi-8 zosta\u0142y kupione dla Wojska Polskiego w 1967 roku. Kupiono je do zada\u0144 dla oddzia\u0142\u00f3w szybkiego reagowania. Mia\u0142y one b\u0142yskawicznie dostarcza\u0107 plutony szturmowe wraz z uzbrojeniem \u015brednio-kalibrowym w miejsce walk. Nast\u0119pnie \u015bmig\u0142owce te mia\u0142y wspiera\u0107 wojsko z powietrza. I wreszcie mia\u0142y ewakuowa\u0107 rannych z pola walki i ca\u0142e pododdzia\u0142y, w razie za\u0142amania si\u0119 ataku. Najpierw zakupiono cztery \u015bmig\u0142owce Mil Mi-8 T (wersja transportowa), kt\u00f3re wprowadzono do s\u0142u\u017cby w 1967 i 1968 roku.<\/p>\n Od 1951 roku, w \u0141\u0119czycy na Lotnisku Le\u017anica Wielka funkcjonowa\u0142 13. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego. Ju\u017c w 1967 roku, postanowiono przy tej jednostce utworzy\u0107 eskadr\u0119 \u015bmig\u0142owc\u00f3w transportowych. Na stanie by\u0142y \u015bmig\u0142owce Mil Mi-1, PZL SM-1, PZL SM-2, Mil Mi-4. W dniu 13 lipca 1967 roku, przyj\u0119to na stan pierwszy \u015bmig\u0142owiec Mi-8 T Nr 0614, Nb 614. Kolejne \u015bmig\u0142owce: Mi-8 T Nr 0314, Nb 314, wprowadzony\u00a0 31 sierpnia 1967 roku, Mi-8 T Nr 0414, Nb 414, wprowadzony\u00a0 30 wrze\u015bnia 1967 roku, Mi-8 T Nr 0523, Nb 523, wprowadzony\u00a0 26 lipca 1968 roku.<\/p>\n Niemal r\u00f3wnolegle przyj\u0119to inn\u0105 wersj\u0119 \u015bmig\u0142owca Mi-8, przeznaczon\u0105 do przewozu pasa\u017cer\u00f3w, kt\u00f3ra ma oznaczenie Mi-8 PS Nr 0720, Nb 720, wprowadzony w dniu 17 czerwca 1968 roku. \u015amig\u0142owiec w \u0142adowni posiada\u0142 28 foteli w rz\u0119dach po cztery z przej\u015bciem po\u015brodku. W ten spos\u00f3b Eskadra \u015amig\u0142owc\u00f3w Transportowych posiada\u0142a cztery \u015bmig\u0142owce Mi-8 T i jeden \u015bmig\u0142owiec Mi-8 PS.\u00a0W Wojsku Polskim \u015bmig\u0142owce powszechnie nazywano \u201eWiatrakami\u201d. Z kolei do \u015bmig\u0142owca Mil Mi-8 przylgn\u0119\u0142a nazwa \u201e\u00d3semka\u201d.<\/p>\n Z uwagi na nast\u0119pne zakupy \u015bmig\u0142owc\u00f3w (wiatrak\u00f3w) postanowiono rozformowa\u0107 13. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego, a w jego miejsce sformowa\u0107 Pu\u0142k \u015bmig\u0142owc\u00f3w transportowych. Sta\u0142o si\u0119 to oficjalnie w dniu 30 grudnia 1971 roku. W 1971 roku, samoloty my\u015bliwskie przekazano do 1. Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego w Mi\u0144sku Mazowieckim oraz do 39. Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego w Mierz\u0119cicach. Eskadra \u015amig\u0142owc\u00f3w Transportowych zosta\u0142a przekszta\u0142cona w 37. Pu\u0142k \u015amig\u0142owc\u00f3w Transportowych, jako JW 3214. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 personelu pozosta\u0142a w nowej jednostce. Etat nowego 37. Pu\u0142ku to Nr 20\/112 przewidywa\u0142a 778 \u017co\u0142nierzy i 31 pracownik\u00f3w cywilnych. W dniu 12 pa\u017adziernika 1972 roku, Pu\u0142k otrzyma\u0142 sztandar. Na bazie 37. Pu\u0142k \u015amig\u0142owc\u00f3w Transportowych zosta\u0142 sformowany 1. Pu\u0142k Szwole\u017cer\u00f3w wchodz\u0105cy w sk\u0142ad 25. Dywizji Kawalerii Powietrznej. Pu\u0142k funkcjonowa\u0142 do 1994 roku, kiedy zosta\u0142 przekszta\u0142cony w 1 Dywizjon Lotniczy.<\/p>\n W okresie 1971-1973, do Polski dostarczono kolejne 21 maszyn Mil Mi-8. W\u015br\u00f3d nich by\u0142y trzy maszyny Mi-8 PS, a reszta to maszyny Mi-8 T. W 1977 roku, do 36. Specjalnego Pu\u0142ku Lotnictwa Transportowego w Warszawie przyby\u0142 z 37. Pu\u0142ku \u015amig\u0142owc\u00f3w Transportowych klucz \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8 PS, czyli wszystkie maszyny do przewozu os\u00f3b. Maszyny wykonywa\u0142y loty dyspozycyjne na rzecz Sztabu Generalnego i partyjnych VIP.<\/p>\n Kolejne \u015bmig\u0142owce Mi-8 dostarczono Wojsku Polskiemu w okresie 1977-1983.\u00a0 \u0141\u0105cznie by\u0142o 28 maszyn. W 1977 roku, najpierw by\u0142y to trzy \u015bmig\u0142owce Mi-8 PS, kt\u00f3re ostatecznie wpisano na stan 36. SPLTr., a jeden na stan 103. Pu\u0142ku MSW (Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych).<\/p>\n Tak\u017ce w 1977 roku, Wojsko Polskie odebra\u0142o cztery maszyny Mi-8 PPD. Jest to wersja dowodzenia powietrznego specjalnie opracowana dla Wojska Polskiego na bazie \u015bmig\u0142owca Mi-8 T. \u015amig\u0142owce otrzyma\u0142y specjaln\u0105 aparatur\u0119. Wszystkie te \u015bmig\u0142owce przyj\u0119to na stan 37. P\u015aT w \u0141\u0119czycy. Po rozpadzie UW w 1989 roku, zdemontowano z nich aparatur\u0119 specjaln\u0105.<\/p>\n W 1976 roku, w Polsce wybuch\u0142y kolejne bunty spo\u0142ecze\u0144stwa Polskiego. Najkrwawiej by\u0142o w Radomiu. W\u0142adza komunistyczna nie umia\u0142a kierowa\u0107 gospodark\u0105 narodow\u0105, co przejawia\u0142o si\u0119 w permanentnym kryzysie. W 1976 roku, w\u0142adza wprowadzi\u0142a kartki na \u017cywno\u015b\u0107 i inne niezb\u0119dne artyku\u0142y powszechnego u\u017cytku. Spo\u0142ecze\u0144stwo ju\u017c nie kupowa\u0142o propagandowych reporta\u017cy o Hucie Katowice. Komuni\u015bci czuli, \u017ce bunty b\u0119d\u0105 si\u0119 nasila\u0142y. Dlatego postanowiono znacznie wzmocni\u0107 wojska Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych. A\u017c 21 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8 T przyj\u0119to na stan 103. Pu\u0142ku MSW. Najwi\u0119ksze dostawy trwa\u0142y w okresie 1978-1981. W tym samym okresie Wojsko Polskie nie otrzyma\u0142o ani jednego \u015bmig\u0142owca Mi-8. (Tu wyja\u015bnienie – komuni\u015bci nie ufali Wojsku Polskiemu, bo jego si\u0142\u0105 by\u0142 poborowy, czyli zwyk\u0142y obywatel. W MSW byli "swoi".). Po likwidacji 103. Pu\u0142ku MSW \u015bmig\u0142owce przekazano do 1. Dywizjonu Lotniczego.<\/p>\n W okresie 1-12 czerwca 1979 roku, \u015bmig\u0142owce Mi-8 PS, przemalowane w barwy Polskich Linii Lotniczych Lot, zabezpiecza\u0142y wizyt\u0119 Papie\u017ca Jana Paw\u0142a II w Ojczy\u017anie. R\u00f3wnie\u017c w 1983 roku, do zabezpieczenia II pielgrzymki u\u017cywano 2 \u015bmig\u0142owce Mi-8 PS. W 1992 roku, na stanie jednostki 36. SPLTr by\u0142y 4 egz. Mi-8 PS. Tak\u017ce kolejne pielgrzymki Papie\u017ca Jana Paw\u0142a II do Polski by\u0142y obs\u0142ugiwane przez \u015bmig\u0142owce Mi-8. Na pocz\u0105tku 2010 roku, Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie otrzyma\u0142o \u015bmig\u0142owiec Mi-8 S nr 10620 nb 620, kt\u00f3ry by\u0142 eksploatowany w Polsce w 36. SPLT na Ok\u0119ciu. Przeznaczony do przewozu VIP. \u015amig\u0142owiec po renowacji zosta\u0142 "\u015amig\u0142owcem Papieskim", czyli ma wn\u0119trze takie jak podczas pielgrzymek \u015awi\u0119tego Jana Paw\u0142a II.<\/p>\n Etiopia powierzchniowo jest cztery razy wi\u0119ksza od Polski (1 127 127 km kwadratowych). Le\u017cy we wschodniej cz\u0119\u015bci Afryki. Zamieszkuje j\u0105 ponad 105 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w. Jak typowy kraj afryka\u0144ski jest kalejdoskopem bogactwa i skrajnej biedy. Suwerenno\u015b\u0107 i integralno\u015b\u0107 kraju jest ci\u0105gle poddawana pr\u00f3bom. Struktura spo\u0142eczna jest bardzo skomplikowana, a przez to \u0142atwo wybuchaj\u0105 krwawe konflikty. Cho\u0107 paradoksalnie uda\u0142o si\u0119 Etiopii unikn\u0105\u0107 losu typowej kolonii. Krajem rz\u0105dz\u0105 cesarze lub komunistyczni pu\u0142kownicy.<\/p>\n Polityka komunistycznego pu\u0142kownika Mengystu Hajle Marjama doprowadzi\u0142a do d\u0142ugotrwa\u0142ej suszy i kl\u0119ski g\u0142odu w latach 1984\u20131985. Zmar\u0142o wtedy 1,5 miliona mieszka\u0144c\u00f3w Etiopii. Na apel pu\u0142kownika z pomoc\u0105 ruszy\u0142 CCCP. Ale by\u0142a to kropla w morzu potrzeb. Do Etiopii udali si\u0119 Zachodni dziennikarze, kr\u0119c\u0105c wstrz\u0105saj\u0105ce reporta\u017ce. By\u0142y one emitowane przez TV w Kanadzie, USA, UK, Francji i innych krajach. Obywatele tych kraj\u00f3w organizowali zbi\u00f3rki \u017cywno\u015bci dla g\u0142oduj\u0105cej Etiopii. W ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy dotar\u0142y tam tysi\u0105ce ton \u017cywno\u015bci. Pomoc nios\u0142y takie kraje jak: Kanada, USA, UK, Francja, CCCP, RFN i NRD. Powsta\u0142 jednak problem, jak w wielkim powierzchniowo kraju, w\u00f3wczas 80-milionowym, te dary rozprowadzi\u0107, kiedy sie\u0107 dr\u00f3g jest iluzoryczna. Najskuteczniejsze okaza\u0142y si\u0119 \u015bmig\u0142owce. CCCP wys\u0142a\u0142 tam 12 samolot\u00f3w transportowych An-12 i 24 \u015bmig\u0142owce Mi-8. Rosjanie dzia\u0142ali tylko w wielkich akcjach, dostarczaj\u0105c \u017cywno\u015b\u0107 do du\u017cych miast. Tak samo Brytyjczycy i Niemcy dostarczali \u017cywno\u015b\u0107 na paletach zrzucaj\u0105c je z samolot\u00f3w z niewielkiej wysoko\u015bci wprost na drog\u0119, a samoloty wymaga\u0142y naprowadzenia.<\/p>\n Jednak oni (Brytyjczycy, Niemcy i Rosjanie) nie zaj\u0119li si\u0119 dowozem \u017cywno\u015bci do najdalej oddalonych wiosek, gdzie g\u0142\u00f3d by\u0142 najwi\u0119kszy. Te najmniejsze wioski by\u0142y po\u0142o\u017cone na ambach \u2013 p\u0142askowy\u017cach porozcinanych rozpadlinami, gdzie samochody nie doje\u017cd\u017ca\u0142y nigdy. Transport odbywa\u0142 si\u0119 tylko na grzbietach zwierz\u0105t lub ludzi.<\/p>\n Dla komunistycznej Polski, kt\u00f3ra ca\u0142kiem niedawno zako\u0144czy\u0142a stan wojenny, by\u0142a to okazja poprawy wizerunku w\u0142adz w szerokim \u015bwiecie. W 1985 roku, rz\u0105d PRL zdecydowa\u0142 o wys\u0142aniu do Afryki trzech wojskowych \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8 wraz z 22-osobow\u0105 grup\u0105 pilot\u00f3w i personelu naziemnego. W ekipie by\u0142 lekarz. Misja powo\u0142ana zosta\u0142a Zarz\u0105dzeniem Dow\u00f3dcy Wojsk Lotniczych Pf 153 z dnia 27 listopada 1984 roku. Jako pierwszy w Etiopii pojawi\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wny in\u017cynier Wojsk Lotniczych pu\u0142kownik pilot Antoni Milkiewicz, kt\u00f3ry pozna\u0142 panuj\u0105ce tam warunki i zaproponowa\u0142 potencjalne lodowiska dla Polskiej misji.<\/p>\n \u00a0\u015amig\u0142owce i wi\u0119kszo\u015b\u0107 personelu pochodzi\u0142a z 37. Pu\u0142ku \u015amig\u0142owc\u00f3w Transportowych z \u0141\u0119czycy. Szefem misji mianowano pu\u0142kownika pilota Kazimierza Pogorzelskiego, kt\u00f3ry mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105 do\u015bwiadczenia z Afryki, gdzie bra\u0142 udzia\u0142 w misji w Libii. Dowodzon\u0105 przez niego jednostk\u0119 nazwano Polsk\u0105 Lotnicz\u0105 Eskadr\u0105 Pomocy Etiopii (PLEPE) (Polish Relief Helicopter Squadron in Ethiopia), nazwa kodowa White Eagle. Operacja by\u0142a prowadzona z udzia\u0142em cz\u0142onk\u00f3w ONZ i rz\u0105du etiopskiego pod nazw\u0105 Tesfa (Nadzieja). Opr\u00f3cz tego dzia\u0142ali w jej Brytyjczycy (UKMAMS prowadz\u0105cy Operation Bushel) i Niemcy z RFN (Operation Deutsche Nadel).<\/p>\n Statek handlowy Polskich Linii Oceanicznych \u201eWi\u015blica\u201d wyp\u0142yn\u0105\u0142 z Gdyni w dniu 2 stycznia 1986 roku, z za\u0142adowanymi na pok\u0142adzie trzema \u015bmig\u0142owcami Mi-8 T. Polacy dotarli do celu 10 lutego 1985 roku. Polski rz\u0105d sfinansowa\u0142 tylko transport morski. Reszt\u0119 finans\u00f3w za misj\u0119 zap\u0142aci\u0142o Wojsko Polskie, co w zasadzie nie mia\u0142o znaczenia, bo w PRL rz\u0105dzi\u0142 Wojciech Jaruzelski, kt\u00f3ry skupia\u0142 w jednym r\u0119ku trzy o\u015brodki w\u0142adzy (1. Sekretarz PZPR, szef Rz\u0105du, minister obrony narodowej). Z rz\u0105dem Etiopii nie zawarto \u017cadnej umowy.<\/p>\n Baz\u0105 Polskiej Lotniczej Eskadry Pomocy Etiopii (PLEPE) by\u0142o Lotnisko ko\u0142o Addis Abebie. Pododdzia\u0142 stacjonowa\u0142 w bazie Lideta. Pocz\u0105tkowo misja mia\u0142a do dyspozycji tylko jeden samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy. \u017bo\u0142nierze Polscy zorganizowali na miejscu w\u0142asn\u0105 kuchni\u0119. Paliwo kupowano od wojska rosyjskiego, a rozliczano si\u0119 z nimi w rublach transferowych.<\/p>\n Ju\u017c na samym pocz\u0105tku Rosjanie chcieli podporz\u0105dkowa\u0107 misj\u0119 Polsk\u0105 swoim rozkazom, na co jednak nie by\u0142o Polskiej zgody, bo \u017co\u0142nierze Polscy zjawili si\u0119 w Etiopii na pro\u015bb\u0119 ONZ i po rozmowach z RAF. W rezultacie Polska misja dzia\u0142a\u0142 samodzielnie. Do tego doszed\u0142 problem oznakowania \u015bmig\u0142owc\u00f3w. \u015amig\u0142owce by\u0142y pomalowane na bia\u0142o, jako maszyny dzia\u0142aj\u0105ce pod flag\u0105 ONZ. Jako znaki rozpoznawcze wymalowano czerwone krzy\u017ce. Na to protest z\u0142o\u017cy\u0142a Organizacja Czerwonego Krzy\u017ca. W\u00f3wczas, ju\u017c w Etiopii, czerwone krzy\u017ce zamalowano bia\u0142o-czerwonymi szachownicami.<\/p>\n Polskie za\u0142ogi rozpocz\u0119\u0142y dzia\u0142ania ju\u017c nast\u0119pnego dnia po urz\u0105dzeniu si\u0119 na lotnisku Lideta ko\u0142o Addis Abeba. Brytyjski samolot transportowy C-130 Hercules i niemiecki C-160 Transall wykonywa\u0142y dzia\u0142ania o kryptonimie Air Drop. \u0141adowano je w porcie \u017cywno\u015bci\u0105, po czym maszyny nadlatywa\u0142y na l\u0105dowiska w centralnej cz\u0119\u015bci Etiopii i zrzuca\u0142y, nie l\u0105duj\u0105c, sw\u00f3j \u0142adunek. By\u0142 on prze\u0142adowywany na samochody i Polskie \u015bmig\u0142owce. \u015amig\u0142owce Mi-8 T wyszukiwa\u0142y na ambach dogodnych miejsc do dokonywania zrzut\u00f3w. Polskie \u015bmig\u0142owce przewozi\u0142y te\u017c komisje z NATO i ONZ, kt\u00f3re ocenia\u0142y potrzeby lokalnych spo\u0142eczno\u015bci. Czasami transportowano dziennikarzy, a tak\u017ce \u015bwiatowej klasy artyst\u00f3w, na koncerty charytatywne. Du\u017c\u0105 \u0142adowno\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca wykorzystywano dla przewozu lekarzy z organizacji \u201eLekarze bez granic\u201d, kt\u00f3rzy udzielali pomocy medycznej.<\/p>\n Podczas pierwszej tury kontakty \u017co\u0142nierzy Polskich z \u017co\u0142nierzami RAF i Luftwaffe by\u0142y nie ograniczone. Wszyscy szybko znale\u017ali wsp\u00f3lny j\u0119zyk. Mieszkaj\u0105cy na co dzie\u0144 w namiotach Polacy bardzo ch\u0119tnie chodzili na angielski five o\u2019clock w najlepszym hotelu stolicy. Raz w tygodniu organizowano odpraw\u0119 Polsko-Brytyjsk\u0105-Niemieck\u0105, podczas kt\u00f3rej omawiano zadania na nadchodz\u0105cy tydzie\u0144. Bardzo cz\u0119sto Polacy odpowiadali \u2013 \u201eMy mo\u017cemy to zrobi\u0107, ale co na to NATO?\u201d Na to by\u0142a odpowied\u017a \u2013 \u201eA co na to Uk\u0142ad Warszawski?\u201d Na odprawach Rosjan nie by\u0142o. Polacy zadania wykonywali i to bardzo dobrze.<\/p>\n Pierwsza zmiana mia\u0142a trwa\u0107 od lutego do kwietnia 1985 roku, ale z powodu katastrofalnej sytuacji w Etiopii przed\u0142u\u017cono j\u0105 do sierpnia 1985 roku. Druga zmiana trwa\u0142a od sierpnia 1985 roku do lutego 1986 roku. Dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 pu\u0142kownik pilot Kazimierz Chojnacki. Kontakty towarzyskie z \u017co\u0142nierzami NATO zosta\u0142y ograniczone. Po kilku miesi\u0105cach przerwy w Etiopii pojawi\u0142a si\u0119 jeszcze trzecia i czwarta zmiana PLEPE. Dowodzone by\u0142y przez pu\u0142kownik\u00f3w pilot\u00f3w J\u00f3zefa Gom\u00f3\u0142k\u0119 i Jana Sorok\u0119. Trzecia zmiana rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w czerwcu 1986 roku. W trzeciej zmianie tak\u017ce by\u0142y trzy \u015bmig\u0142owce Mi-8, ale inne egzemplarze. Sk\u0142ad osobowy zwi\u0119kszono do 26 lotnik\u00f3w i technik\u00f3w. Tym razem baz\u0105 by\u0142o lotnisko Alem Katema, na p\u00f3\u0142noc od Addis Abeby. Czwarta zmiana zacz\u0119\u0142a si\u0119 w lutym 1987 roku. Ju\u017c w\u00f3wczas inne misje zagraniczne by\u0142y uko\u0144czone. Misj\u0119 zako\u0144czono w dniu 30 czerwca 1987 roku.<\/p>\n Polska misja, rozwo\u017c\u0105c \u017cywno\u015b\u0107 do trudno dost\u0119pnych rejon\u00f3w, uratowa\u0142a \u017cycie kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0105com os\u00f3b. I jeszcze jeden aspekt tej sprawy \u2013 Polskie \u015bmig\u0142owce w ci\u0105gu jednego miesi\u0105ca wykonywa\u0142y nalot ponad 100 godzin miesi\u0119cznie, podczas gdy w kraju taki nalot osi\u0105ga\u0142y w ci\u0105gu roku.<\/p>\n W 1989 roku, Wojsko Polskie kupi\u0142o 9 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17. Zosta\u0142y wpisane na stan 37. PLTr i 103. Pu\u0142ku MSW, a jeden na stan Marynarki Wojennej.<\/p>\n W 1990 roku, 6 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8 T ze 103. Pu\u0142ku Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych zosta\u0142o wypo\u017cyczonych do przedsi\u0119biorstwa Dakomat Lucjana Dakowskiego, kt\u00f3re \u015bwiadczy\u0142o w Hiszpanii loty na potrzeby gaszenia po\u017car\u00f3w las\u00f3w. Maszyny te otrzyma\u0142y cywilne bia\u0142o-czerwone malowanie.<\/p>\n W 1994 roku, \u015bmig\u0142owiec Mil Mi-17 ze 103. Pu\u0142ku Lotnictwa Nadwi\u015bla\u0144skich Jednostek Wojskowych wykona\u0142 w Warszawie dwie skomplikowane operacje d\u017awigowo-monta\u017cowe: na dachu budynku Narodowego Banku Polskiego ustawiono wa\u017c\u0105cy ok. 500 kg zesp\u00f3\u0142 urz\u0105dzenia klimatyzacyjnego oraz anten\u0119 telewizyjn\u0105 o masie oko\u0142o 1 200 kg na szczycie iglicy Pa\u0142acu Kultury.<\/p>\n W 1998 roku, trzy \u015bmig\u0142owce Mi-8 P i jeden Mi-8 T zmodyfikowane do wersji Mi-8 RL (Ratownictwo L\u0105dowe). W Si\u0142ach Powietrznych w 1999 roku, w Bydgoszczy powsta\u0142a Lotnicza Grupa Poszukiwawczo-Ratownicza, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 pierwsz\u0105 Polsk\u0105 przymiark\u0105 do stworzenia jednostki lotniczego ratownictwa bojowego. Na jej wyposa\u017ceniu znajdowa\u0142y si\u0119 \u015bmig\u0142owce Mi-8 RL. W sierpniu i listopadzie 2002 roku, dwa \u015bmig\u0142owce Mi-8 RL dostarczono do 13. Eskadry Lotnictwa Transportowego (Lotnisko Balice), gdzie zacz\u0119\u0142y pe\u0142ni\u0107 dy\u017cury SAR.<\/p>\n Zmiany te by\u0142y podyktowane przygotowaniem si\u0119 Rzeczpospolitej Polskiej do wst\u0105pienia do struktur NATO, a tak\u017ce nad zmian\u0105 zada\u0144 stawianych przed \u015bmig\u0142owcami Mi-8 i Mi-17. Polskie \u015bmig\u0142owce Mi-8 \/ 17 nie by\u0142y przystosowane do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z si\u0142ami NATO. Trzeba by\u0142o je odpowiednio doposa\u017cy\u0107:\u00a01 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 jawna i niejawna zgodna z wymogami NATO i ICAO. 2 integracja system\u00f3w pok\u0142adowych; pilota\u017cowo-nawigacyjno-taktycznych. 3 nowe systemy sterowania uzbrojeniem. 4 zastosowanie system\u00f3w nocnego widzenia. 5 doposa\u017cenie w systemy ostrzegania i samoobrony.<\/p>\n Na pocz\u0105tku XX wieku w Wojsku Polskim by\u0142y; Mi-8 – 41 sztuk, Mi-8 uzbrojonych – 18 sztuk, Mi-17 – 2 sztuki, Mi-17 uzbrojonych – 6 sztuk. \u0141\u0105cznie by\u0142o 67 sztuk.<\/p>\n W dniu 4 grudnia 2003 roku, \u015bmig\u0142owiec Mi-8 S, z 12 osobami delegacji rz\u0105dowej z Premierem Rzeczpospolitej Leszkiem Millerem na pok\u0142adzie, l\u0105dowa\u0142 awaryjnie w terenie przygodnym. W momencie przyziemienia kad\u0142ub zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo zgnieciony z jednoczesnym przewr\u00f3ceniem si\u0119 na prawy bok. Na szcz\u0119\u015bcie nikt nie zgin\u0105\u0142, obra\u017cenia odnios\u0142o kilka os\u00f3b w tym Premier Leszek Miller.<\/p>\n Od 2005 roku, w Wojskowych Zak\u0142adach Lotniczych nr 1 w \u0141odzi zakontraktowano remonty pi\u0119ciu Mi-17 LWL. Dwa z nich postanowiono dostosowa\u0107 do zada\u0144 ratownictwa medycznego, trzy za\u015b mia\u0142y pozosta\u0107 w wariancie transportowo-desantowym. W 2006 roku, oba \u015bmig\u0142owce ewakuacji medycznej Mi-17 AE mia\u0142y trafi\u0107 do Powietrznej Jednostki Ratownictwa Medycznego w strukturze 25. Brygady Kawalerii Powietrznej. Od tego czasu w Wojskowych Zak\u0142adach Lotniczych nr 1 w \u0141odzi sta\u0142y si\u0119 Polsk\u0105 baz\u0105 remontu \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8.<\/p>\n W Wojskowych Zak\u0142adach Lotniczych w \u0141odzi \u015bmig\u0142owce Mi-8, Mi-17 poddano remontowi i modernizacji, kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a mi\u0119dzy innymi: Dostosowanie \u015bmig\u0142owca do u\u017cywania gogli noktowizyjnych III GEN produkcji PCO (tablica przyrz\u0105d\u00f3w, o\u015bwietlenie wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne). Wyposa\u017cenie do szybkiego desantowania. Zabudowano system radionawigacji i l\u0105dowania (VOR\/TACAN\/ILS). Zabudowano system nawigacji satelitarnej (GPS). Zabudowano rejestratora z szybkim dost\u0119pem (S2-3a i OAZ produkcji ITWL). Zabudowano zintegrowany system \u0142\u0105czno\u015bci (wykorzystuj\u0105cego cztery radiostacje HF-VHF-UHF, posiada mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy COMSEC\/TRANSEC).<\/p>\n W 2007 roku, Lotnictwo Wojsk L\u0105dowych kupi\u0142o, za po\u015brednictwem firmy Bumar Sp. z o o., siedem u\u017cywanych \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17-1V (Mi-8 MTW-1). Po remoncie i doposa\u017ceniu (obejmowa\u0142o m.in.: monta\u017c opancerzenia, dodatkowych urz\u0105dze\u0144 pok\u0142adowych- IFF, GPS, VOR\/TAC, ZS\u0141, dostosowanie kabiny pilot\u00f3w do u\u017cycia gogli noktowizyjnych, monta\u017c dodatkowych uchwyt\u00f3w do mocowania karabin\u00f3w maszynowych, a w celu zmniejszenia mo\u017cliwo\u015bci trafienia pociskami przeciwlotniczymi naprowadzanymi na podczerwie\u0144 na dyszach wylotowych ich silnik\u00f3w za\u0142o\u017cono rozpraszacze gaz\u00f3w wylotowych, zainstalowano te\u017c system zak\u0142\u00f3cania w podczerwieni Adros) najpierw w WZL nr 2, a p\u00f3\u017aniej w WZL nr 1 w \u0141odzi, mia\u0142y trafi\u0107 do Afganistanu jako wzmocnienie Polskiego Kontyngentu Wojskowego w tym kraju.<\/p>\n Obecnie (2018 rok) \u015bmig\u0142owce Mi-8 i Mi-17 w Polsce s\u0105 eksploatowane w Wojskach L\u0105dowych, Si\u0142ach Powietrznych i Marynarce Wojennej. Najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owc\u00f3w posiada 25. Brygada Kawalerii Powietrznej. Wed\u0142ug plan\u00f3w z 2016 roku, \u015bmig\u0142owce Mi-8 maj\u0105 pozosta\u0107 w s\u0142u\u017cbie do 2018 roku, a \u015bmig\u0142owce Mi-17 do 2022 roku. Jednak wszystko b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o od zakup\u00f3w nowej techniki.<\/p>\n Irak to pa\u0144stwo arabskie na Bliskim Wschodzie, le\u017c\u0105ce nad Zatok\u0105 Persk\u0105. Stolica Bagdad. Powierzchnia 438\u00a0000 km kwadratowych. Liczba ludno\u015bci 38 milion\u00f3w. W dniu 11 wrze\u015bnia 2001 roku, dosz\u0142o do terrorystycznego zamachu na World Trade Centre i Pentagon. W\u00f3wczas USA zawi\u0105za\u0142y koalicj\u0119 i postanowi\u0142y rozprawi\u0107 si\u0119 z Talibami atakuj\u0105c Irak i Afganistan, b\u0119d\u0105ce g\u0142\u00f3wnymi ich o\u015brodkami.<\/p>\n W 2003 roku, koalicja pod przyw\u00f3dztwem USA zaatakowa\u0142a Irak, jako g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0119 islandzkiego terroryzmu oraz podejrzenie posiadania broni chemicznej i biologicznej, co by\u0142o naruszeniem rozejmu zawartego w 1991 roku. Celem by\u0142o tak\u017ce obalenie dyktatora Saddama Husajna. Po obaleniu rz\u0105du Saddama Husajna w kraju rozwin\u0119\u0142a si\u0119 antyameryka\u0144ska wojna partyzancka. W krajach tych zrodzi\u0142a si\u0119 powszechna wrogo\u015b\u0107 wobec religii katolickiej, kt\u00f3rej to kraje Zachodu do chwili obecnej nie chc\u0105 widzie\u0107.<\/p>\n W dniu 6 czerwca 2003 roku, zapad\u0142a decyzja o wys\u0142aniu Polskiego Kontyngentu Wojskowego do Iraku. Misja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 4 wrze\u015bnia 2004 roku, a zako\u0144czy\u0142a 31 grudnia 2011 roku. \u0141\u0105cznie by\u0142o 18 zmian, ale ich zadania ewoluowa\u0142y. Ich typy: operacyjny (2003\u20132008), szkoleniowy (2008\u20132011), logistyczny (2011). Liczba \u017co\u0142nierzy: 2 500 (2003\u20132005), 1 700 (2005), 1 400 (2005\u20132006), 900 (2006\u20132008), 20 (2008\u20132009), 15 (2009\u20132011), 10 (2011).<\/p>\n W 2004 roku, by\u0142 to udzia\u0142 w dzia\u0142aniach wojennych. W latach 2003\u20132008 dow\u00f3dztwo Polskiego kontyngentu by\u0142o jednocze\u015bnie dow\u00f3dztwem Multi National Division Central-Soufth MNDC-S (Wielonarodowej Dywizji Centrum-Po\u0142udnie \u2013 WDC-P) i pocz\u0105tkowo podlega\u0142y mu si\u0142y z 22 innych pa\u0144stw. Wielonarodowo Dywizja Centrum-Po\u0142udnie liczy\u0142a \u0142\u0105cznie 8\u00a0500 \u017co\u0142nierzy. By\u0142 to pierwszy przypadek, gdy jednostki Si\u0142 Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej dowodzi\u0142y tak\u0105 ilo\u015bci\u0105 \u017co\u0142nierzy z innych pa\u0144stw.<\/p>\n Na potrzeby Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Iraku przeznaczono posiadane w\u00f3wczas najbardziej nowoczesne uzbrojenie i wyposa\u017cenie Wojska Polskiego. Niestety wojna w Iraku obna\u017cy\u0142a wady tego sprz\u0119tu i uzbrojenia. Dlatego dokonano wielu zakup\u00f3w oraz dostosowano posiadane wyposa\u017cenie do irackich warunk\u00f3w, w jakich Polscy \u017co\u0142nierze pe\u0142nili s\u0142u\u017cb\u0119. W celu maksymalnego zwi\u0119kszenia bezpiecze\u0144stwa Polskich \u017co\u0142nierzy, kontyngent otrzyma\u0142 pododdzia\u0142 w postaci Samodzielnej Grupy Powietrzno-Szturmowej. Pododdzia\u0142 ten by\u0142 wyposa\u017cony w \u015bmig\u0142owce PZL Sok\u00f3\u0142 \/ G\u0142uszec, Mil Mi-8 oraz Mil Mi-24.<\/p>\n Mi-8 to dwusilnikowy \u015bmig\u0142owiec wielozadaniowy o konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej, wykonany z duraluminium w uk\u0142adzie Sikorsky. Posiada pi\u0119cio-\u0142opatowy wirnik no\u015bny tak\u017ce wykonany z duraluminium. Z ty\u0142u, pod belk\u0105 ogonow\u0105, posiada wrota \u0142adunkowe. Do Iraku wys\u0142ano cztery maszyny Mi-8. Wszystkie za\u0142ogi Polskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w w Iraku musia\u0142y obowi\u0105zkowo mie\u0107 na g\u0142owach he\u0142my i za\u0142o\u017cone kamizelki kuloodporne.<\/p>\n Do\u015bwiadczenia dzia\u0142a\u0144 Samodzielnej Grupy Powietrzno-Szturmowej przyczyni\u0142y si\u0119 tak\u017ce do modernizacji \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8. Poniewa\u017c remonty tych \u015bmig\u0142owc\u00f3w prowadzone s\u0105 od wielu lat w \u0141odzi dlatego \u0142atwiej by\u0142o dostosowa\u0107 je do wymog\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego pola walki. Maszyny te wyposa\u017cono w kevlarowe opancerzenie kabin, klimatyzacj\u0119 i dodatkowe \u015brodki \u0142\u0105czno\u015bci (radiostacje).<\/p>\n Dow\u00f3dztwo Wojska Polskiego rozpocz\u0119\u0142o te\u017c analiz\u0119 rynku w celu nabycia nowych maszyn, a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci zakupu nowych \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17. By\u0142o to zwi\u0105zane r\u00f3wnocze\u015bnie z naszym zaanga\u017cowaniem w wojnie w Afganistanie.<\/p>\n Pocz\u0105tkowo do Iraku (2004 rok) wys\u0142ano 6 \u015bmig\u0142owc\u00f3w PZL Sok\u00f3\u0142 i 4 \u015bmig\u0142owce Mi-8. W styczniu 2005 roku, dos\u0142ano 6 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-24, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 i dzia\u0142ania znacznie podnios\u0142y bezpiecze\u0144stwo PKW Irak i \u017co\u0142nierzy innych kraj\u00f3w. Jak na Polskie warunki by\u0142a to bardzo du\u017ca grupa lotnicza, cho\u0107 niewystarczaj\u0105ca do potrzeb. W ramach PKW Irak stworzono Samodzieln\u0105 Grup\u0119 Powietrzno-Szturmow\u0105 (SGPSz), kt\u00f3ra by\u0142a odwodem powietrzno-szturmowym dow\u00f3dcy kontyngentu. Liczba os\u00f3b wchodz\u0105cych w sk\u0142ad SGPSz wynosi\u0142a od 320 do 350 \u017co\u0142nierzy. Si\u0142y te zosta\u0142y podzielone pomi\u0119dzy dwie g\u0142\u00f3wne bazy, w kt\u00f3rych stacjonowali Polacy \u2013 Camp ALPHA 2 x Mi-8 i 4 x W-3 oraz Camp DELTA 2 x Mi-8 i 2 x W-3. Dostarczenie \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-24 skokowo zwi\u0119kszy\u0142o mo\u017cliwo\u015bci SGPSz. \u015amig\u0142owce wzbudza\u0142y respekt wrog\u00f3w.<\/p>\n Grupa mia\u0142a wyj\u0105tkowo du\u017co zada\u0144: rozpoznanie, transport, ochrona konwoj\u00f3w, patrolowanie, demonstrowanie si\u0142y, eskortowanie VIP, misje poszukiwawczo-ratownicze i wiele innych. Wszystkie one by\u0142y nakierowane na zapewnienie bezpiecze\u0144stwa si\u0142om sojuszniczym, organizacjom humanitarnym rz\u0105dowym i pozarz\u0105dowym oraz przedstawicielom nowych w\u0142adz Iraku. Warunki klimatyczne w Iraku w postaci temperatur dochodz\u0105cych do 50 stopni Celsjusza oraz silne zapylenie powietrza, powodowa\u0142y specyficzne ograniczenia w eksploatacji maszyn. Zmniejszeniu uleg\u0142a moc silnik\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w, a przez to ograniczone by\u0142y mo\u017cliwo\u015bci przewozowe. Polskie \u015bmig\u0142owce starano si\u0119 nie u\u017cywa\u0107 w najwy\u017cszych temperaturach dnia; 10;00-16;00. Pocz\u0105tkowo tak\u017ce nie latano po zmroku, z uwagi na brak gogli noktowizyjnych. Wysokie temperatury, konieczno\u015b\u0107 u\u017cywania kamizelek kuloodpornych i he\u0142m\u00f3w powodowa\u0142o, \u017ce za\u0142ogi znacznie szybciej czu\u0142y si\u0119 zm\u0119czone. Dlatego dzienny nalot jednej za\u0142ogi zwykle nie przekracza\u0142 4 godzin. Przegl\u0105dy techniczne trwa\u0142y d\u0142u\u017cej ni\u017c w warunkach Polskich, w\u0142a\u015bnie z uwagi na upa\u0142y.<\/p>\n Pierwsze miesi\u0105ce walk Polskich oddzia\u0142\u00f3w w Iraku wp\u0142yn\u0119\u0142y tak\u017ce na modyfikacj\u0119 osobistego wyposa\u017cenia \u017co\u0142nierza-lotnika, wszystkich typ\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Wprowadzono nowy typ kombinezon\u00f3w oraz nowe kamizelki przystosowane do wykorzystania w \u015bmig\u0142owcach. Karabin Beryl zast\u0105piono jego odmian\u0105 mniejsz\u0105 Mini Beryl, aby mo\u017cna by\u0142o \u0142atwiej porusza\u0107 si\u0119 w \u015bmig\u0142owcu. Zmodyfikowano tak\u017ce wyposa\u017cenie niezb\u0119dne do przetrwania po przymusowym l\u0105dowaniu w przygodnym i wrogim terenie. Standardem sta\u0142o si\u0119 szkolenie typu SERE (Survival, Evasion, Resistance, Escape) dla wszystkich za\u0142\u00f3g \u015bmig\u0142owc\u00f3w przed rozpocz\u0119ciem ka\u017cdej ze zmian PKW.<\/p>\n Zmiany nast\u0105pi\u0142y tak\u017ce w systemie dowodzenia i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z sojuszniczymi pa\u0144stwa koalicji antyirackiej. Prowadzenie operacji z dw\u00f3ch baz by\u0142o krytykowane, g\u0142\u00f3wnie z uwagi na rozproszenie i tak skromnych \u015brodk\u00f3w. Jednak pozwoli\u0142o zdoby\u0107 cenne do\u015bwiadczenie w elastyczno\u015bci podejmowanych zada\u0144. Pozwoli\u0142o tak\u017ce opanowa\u0107 nowe procedury i dzia\u0142ania nieszablonowe. W Wy\u017cszej Szkole Oficerskiej Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie wprowadzono zmodernizowany system szkolenia pilot\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w, opartych na cennych do\u015bwiadczeniach zdobytych w Iraku. Zmiany musia\u0142y tak\u017ce nast\u0105pi\u0107 w strukturach dow\u00f3dczych najwy\u017cszego szczebla w Polsce. Chodzi o u\u017cywanie Polskich Si\u0142 Zbrojnych poza granicami kraju w realnej wojnie: regulaminy, struktura, organizacja i logistyka. Pocz\u0105tkowo brak by\u0142o odpowiednich przepis\u00f3w do sytuacji wykorzystania \u015bmig\u0142owc\u00f3w w ramach operacji poza granicami pa\u0144stwa.<\/p>\n Jednym z zalece\u0144, po zako\u0144czeniu misji w Iraku, by\u0142o wyposa\u017cenie wszystkich \u015bmig\u0142owc\u00f3w w system nawigacji satelitarnej, co pozwoli odci\u0105\u017cy\u0107 za\u0142ogi od wi\u0119kszego skupienia si\u0119 w nawigowaniu. Zw\u0142aszcza w takim terenie jak Irak, gdzie naturalnych punkt\u00f3w orientacyjnych jest niewiele.<\/p>\n Samodzielna Grupa Powietrzno-Szturmowa by\u0142a w Iraku zwi\u0105zkiem naprawd\u0119 ma\u0142ym. Dlatego wiele zada\u0144 musiano wykonywa\u0107 przy wsparciu sojuszniczych wojsk, g\u0142\u00f3wnie USA. Nie oznacza to wcale, \u017ce byli\u015bmy si\u0142\u0105 marginaln\u0105. Nasi \u017co\u0142nierze uczyli si\u0119 bardzo szybko, a i wsparcie z kraju nadchodzi\u0142o systematycznie. Dzia\u0142ania \u015bmig\u0142owc\u00f3w na terenie Iraku pozwoli\u0142y na lepsze przygotowanie komponentu lotniczego na terenie Afganistanu w ramach misji ISAF.<\/p>\n I na koniec rzecz prozaiczna, ale chyba najwa\u017cniejsza \u2013 znajomo\u015b\u0107 przez \u017co\u0142nierzy j\u0119zyka angielskiego. Ju\u017c pierwsza wojna w Zatoce Perskiej (1990-1991), w kt\u00f3rej Polska bra\u0142a udzia\u0142 w komponencie medycznym obna\u017cy\u0142a brak podstawowej znajomo\u015bci j\u0119zyka angielskiego, co w spos\u00f3b drastyczny ogranicza\u0142o komunikacj\u0119. Piel\u0119gniarki z Filipin by\u0142y bardziej przydatne ni\u017c piel\u0119gniarki z Polski, mimo, \u017ce nasze panie wiedz\u0119 medyczn\u0105 mia\u0142y znacznie wy\u017csz\u0105. Piel\u0119gniarka z Filipin nawet nie umia\u0142a zrobi\u0107 zastrzyku domi\u0119\u015bniowego, nie wspominaj\u0105c o wkuciu si\u0119 w \u017cy\u0142\u0119.<\/p>\n Afganistan to kraj w Azji, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy Bliski i Daleki Wsch\u00f3d. Stolic\u0105 jest Kabul. Afganistan jest ponad dwukrotnie wi\u0119kszy od Polski. Liczy oko\u0142o 647\u00a0000 km kwadratowych. Afganistan nie ma dost\u0119pu do morza. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraju jest g\u00f3rzysta i pustynna. Od XIX wieku, kraj jest przedmiotem w grach wielkiego \u015bwiata, g\u0142\u00f3wnie rozgrywany przez pa\u0144stwo rosyjskie i imperium brytyjskie. Kraj by\u0142 w okresie 1979-1989 okupowany przez CCCP. W 1989 roku, armia czerwona wycofa\u0142a si\u0119 z Afganistanu uznaj\u0105c swoj\u0105 kl\u0119sk\u0119, kt\u00f3ra przyczyni\u0142a si\u0119 do rozpadu CCCP.\u00a0 W 1994 roku, do w\u0142adzy doszli Talibowie, reprezentuj\u0105cy skrajny Islamizm. W dniu 11 wrze\u015bnia 2001 roku, dosz\u0142o do terrorystycznego zamachu na World Trade Centre i Pentagon. W\u00f3wczas USA zawi\u0105za\u0142y koalicj\u0119 i postanowi\u0142y rozprawi\u0107 si\u0119 z Talibami atakuj\u0105c Irak i Afganistan, b\u0119d\u0105ce g\u0142\u00f3wnymi ich o\u015brodkami.<\/p>\n Polska w odpowiedzi na propozycj\u0119 udzia\u0142u w Mi\u0119dzynarodowych Si\u0142ach Wspierania Bezpiecze\u0144stwa (International Security Assistance Force \u2013 ISAF) w Afganistanie 16 marca 2002 roku, skierowa\u0142a w rejon misji pierwsz\u0105 grup\u0119 \u017co\u0142nierzy. W zakresie jej dzia\u0142ania znalaz\u0142o si\u0119 przede wszystkim rozminowywanie terenu, ochrona lotniska w Kabulu, a tak\u017ce budowa infrastruktury drogowo\u2013mostowej i innego zaplecza logistycznego, niezb\u0119dnego do dzia\u0142ania mi\u0119dzynarodowych si\u0142 wojskowych. W sumie do udzia\u0142u w operacji wydzielono si\u0142y licz\u0105ce oko\u0142o 300 \u017co\u0142nierzy. Zadania realizowane przez Polski Kontyngent Wojskowy do pocz\u0105tku 2007 roku, ogranicza\u0142y si\u0119 w zasadzie do typowych dzia\u0142a\u0144 in\u017cynieryjnych. W\u00f3wczas to ilo\u015b\u0107 zada\u0144 uleg\u0142a znacznemu zwi\u0119kszeniu, a kontyngent rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 do 1\u00a0700 \u017co\u0142nierzy. Misja by\u0142a realizowana w warunkach, kt\u00f3re pod wzgl\u0119dem kulturowym, cywilizacyjnym i klimatycznym ca\u0142kowicie odbiegaj\u0105 od reali\u00f3w europejskich. Mimo post\u0119p\u00f3w w dzia\u0142aniach politycznych, Talibowie zacz\u0119li odzyskiwa\u0107 poparcie lokalnej ludno\u015bci. Talibowie mieli silny wp\u0142yw na lokalnych przyw\u00f3dc\u00f3w, cz\u0119sto powi\u0105zanych z narko-biznesem. W takich warunkach \u017co\u0142nierze koalicji stali si\u0119 celem zamach\u00f3w prowadzonych przez boj\u00f3wki Al\u2013Kaidy. Na terenie Afganistanu dzia\u0142a\u0142o oko\u0142o 1 800 nielegalnych formacji zbrojnych, skupiaj\u0105cych ponad 70 000 bojownik\u00f3w.<\/p>\n Misja Mi\u0119dzynarodowych Si\u0142 Wspierania Bezpiecze\u0144stwa (ISAF) by\u0142a operacj\u0105 stabilizacyjn\u0105, prowadzon\u0105 na podstawie rezolucji Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ (nr 1386 z 20 grudnia 2001 roku, nr 1510 z 13 pa\u017adziernika 2003 roku, nr 1563 z 17 wrze\u015bnia 2004 roku, nr 1623 z 13 wrze\u015bnia 2005 roku i nr 1707 z dnia 13 wrze\u015bnia 2006 roku oraz porozumienia z Bonn z 5 grudnia 2001 roku, dotycz\u0105cego tymczasowych ustale\u0144 w sprawie odbudowy sta\u0142ych instytucji rz\u0105dowych w Afganistanie.<\/p>\n Polscy \u017co\u0142nierze\u00a0dzia\u0142ali na podstawie kilku krajowych dokument\u00f3w, a najwa\u017cniejszymi by\u0142y; ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o zasadach u\u017cycia lub pobytu SZ RP poza granicami pa\u0144stwa (Dz.U. nr 162, poz. 1117) oraz postanowienia Prezydenta RP z dnia 20 listopada 2001 roku o u\u017cyciu Polskiego Kontyngentu Wojskowego w sk\u0142adzie Si\u0142 Sojuszniczych w Islamskim Pa\u0144stwie Afganistanu, Republice Tad\u017cykistanu i Republice Uzbekistanu oraz na Morzu Arabskim i Oceanie Indyjskim (M.P. nr 42, poz. 674, z p\u00f3\u017an. zm.).<\/p>\n Od listopada 2008 roku, zmieni\u0142a si\u0119 organizacja PKW w Afganistanie. Powsta\u0142y Polskie Si\u0142y Zadaniowe (Polish Task Force White Eagle), kt\u00f3re jako jedna z Brygadowych Grup Bojowych\u00a0w Dow\u00f3dztwie Regionalnym Wsch\u00f3d (Regional Command East)\u00a0przej\u0119\u0142y odpowiedzialno\u015b\u0107 za prowincj\u0119 Ghazni.<\/p>\n Wojsko Polskie zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119\u00a0 militarnie w wojn\u0119 w Afganistanie w 2007 roku. Od razu ujawni\u0142 si\u0119 brak \u015bmig\u0142owc\u00f3w dla transportu i wsparcia oddzia\u0142\u00f3w naziemnych. Dla zada\u0144 transportowych musiano posi\u0142kowa\u0107 si\u0119 wsparciem Ameryka\u0144skim.<\/p>\n W okresie wzmacniania PKW Afganistan, SZ RP dysponowa\u0142y 143 \u015bmig\u0142owcami na t\u0119 liczb\u0119 sk\u0142ada\u0142y si\u0119: 46 Mi-2, 17 Mi-8, 13 Mi-17, 30 Mi-24 oraz 37 W-3 Sok\u00f3\u0142 (w r\u00f3\u017cnych wersjach). Ze wzgl\u0119du na ograniczenia techniczne, sprawno\u015b\u0107 sprz\u0119tu oraz warunki panuj\u0105ce w Afganistanie do etatu Samodzielnej Grupy Powietrzno-Szturmowej postanowiono w\u0142\u0105czy\u0107 dwa typy \u015bmig\u0142owc\u00f3w w postaci Mi-17 oraz Mi-24 W.<\/p>\n Dostarczanie \u015bmig\u0142owc\u00f3w do Afganistanu trwa\u0142o stosunkowo d\u0142ugo, gdy\u017c wytypowane \u015bmig\u0142owce nale\u017ca\u0142o doposa\u017cy\u0107 w odpowiedni sprz\u0119t. Do istotniejszych zmian nale\u017ca\u0142o dostosowanie \u015bmig\u0142owc\u00f3w do wykonywania lot\u00f3w w nocy z wykorzystaniem gogli noktowizyjnych NVG typu PNL-3. Monta\u017c zintegrowanego systemu \u0142\u0105czno\u015bci wraz z nowymi radiostacjami do \u0142\u0105czno\u015bci lotniczej i taktycznej przeznaczon\u0105 do \u0142\u0105czno\u015bci z sojuszniczymi wojskami. Wprowadzono tak\u017ce nowy rodzaj he\u0142mu lotniczego z nowym systemem interkomu pok\u0142adowego. Wszystkie \u015bmig\u0142owce Mi-17 wyposa\u017cono w system obrony pasywnej i aktywnej. Zamontowano stacje zak\u0142\u00f3ce\u0144 podczerwieni ADROS KT-1AW, wyrzutnie cel\u00f3w pozornych ASO-2W, transpondery systemu identyfikacji IFF (sw\u00f3j-obcy).<\/p>\n \u015amig\u0142owce Mi-17 jako maszyny transportowe nie posiada\u0142y dostatecznego opancerzenia, dlatego zamontowano w nich dodatkowe p\u0142yty pancerne maj\u0105ce chroni\u0107 za\u0142og\u0119, przedzia\u0142 transportowy oraz nap\u0119d. Dodatkowo przygotowano pi\u0119\u0107 stanowisk strzeleckich dla strzelc\u00f3w podk\u0142adowych wyposa\u017conych w karabiny PK kalibru 7,62 mm. Du\u017cym minusem \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17 by\u0142 brak wysi\u0119gnik\u00f3w, a przez to brak mo\u017cliwo\u015bci podwieszania uzbrojenia zewn\u0119trznego z broni\u0105 strzeleck\u0105 czy niekierowanymi pociskami rakietowymi.<\/p>\n PKW Afganistan w sierpniu 2008 roku, otrzyma\u0142 pierwsze Polskie \u015bmig\u0142owce bojowe. Wyczarterowany przez Wojsko Polskie transportowiec Rus\u0142an przywi\u00f3z\u0142 na lotnisko w Bagram dwa pierwsze \u015bmig\u0142owce dla Polskiego kontyngentu. W sumie do Afganistanu wys\u0142ano cztery \u015bmig\u0142owce wielozadaniowe Mil Mi-17 i cztery \u015bmig\u0142owce szturmowe Mil Mi-24. Samoloty An-124 Rus\u0142an, cywilnej firmy Volga-Dnepr przewozi\u0142y po jednej z obu typ\u00f3w maszyn. Ostatni transport wykonano w po\u0142owie wrze\u015bnia 2008 roku. Do transportu \u015bmig\u0142owce by\u0142y cz\u0119\u015bciowo rozmontowane. Na lotnisku Bagram, nale\u017c\u0105cym do bazy Ameryka\u0144skiej, Polscy mechanicy dokonywali ich monta\u017cu i regulacji, a piloci przeprowadzali obloty techniczne. Do tego zadania Wojsko Polskie zakupi\u0142o od Amerykan\u00f3w sk\u0142adany hangar. W Bagram by\u0142a baza serwisowa Polskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Baz\u0105 operacyjn\u0105 Polskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w by\u0142a baza Ghazni. W sierpniu 2008 roku, w bazie Ghazni specjalnie dla Wojska Polskiego wybudowano pole wzlot\u00f3w z drog\u0105 startow\u0105 (DS, RWY).<\/p>\n Samodzielna Grupa Powietrzno-Szturmowa w Afganistanie liczy\u0142a 100 \u017co\u0142nierzy. Z tego 30 os\u00f3b to personel techniczny stale przebywaj\u0105cy w bazie Bagram. Pozostali wraz ze \u015bmig\u0142owcami stacjonowali w Ghazni. Odleg\u0142o\u015b\u0107 Bagram od Ghazni to jedna godzina lotu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy pochodzi\u0142a z 25. Brygady Kawalerii Powietrznej. W tym czasie PKW Afganistan liczy\u0142 1\u00a0600 \u017co\u0142nierzy. Co 50 godzin lotu ka\u017cda maszyna musia\u0142a by\u0107 poddana przegl\u0105dowi. Co 300 godzin to serwis generalny, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 trwa\u0107 nawet pi\u0119\u0107 dni. \u015amig\u0142owce Mi-24 W pochodzi\u0142y z 56. Pu\u0142ku \u015amig\u0142owc\u00f3w Bojowych Lotnictwa Wojsk L\u0105dowych z Inowroc\u0142awia.<\/p>\n Poniewa\u017c Afganistan to g\u00f3rzysty kraj, dlatego przed podj\u0119ciem misji Polskie za\u0142ogi \u0107wiczy\u0142y w g\u00f3rach. Wcze\u015bniej pod okiem Amerykan\u00f3w za\u0142ogi \u0107wiczy\u0142y bazuj\u0105c na Lotnisku Miros\u0142awiec. Za\u0142ogi do Afganistanu przyby\u0142y miesi\u0105c przed \u015bmig\u0142owcami. Tutaj korzystali ze szkole\u0144 teoretycznych prowadzonych przez pilot\u00f3w Ameryka\u0144skich. Zapoznawali si\u0119 z mapami i zdj\u0119ciami lotniczymi. Uczyli si\u0119 rozpoznawa\u0107 pozycje nieprzyjaciela.<\/p>\n Obecno\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17 w znaczny spos\u00f3b uniezale\u017cni\u0142a transport na korzy\u015b\u0107 PKW Afganistan od transportu Ameryka\u0144skiego. Natomiast szturmowe Mi-24 rozszerzy\u0142y bezpiecze\u0144stwo i zwi\u0119kszy\u0142y mo\u017cliwo\u015bci zwiadu i rozpoznania. \u015amig\u0142owce pozwoli\u0142y na\u00a0 zabezpieczania atak\u00f3w na ziemi, przerzutu \u017co\u0142nierzy i ewakuacji rannych.<\/p>\n Na d\u0142u\u017cszy czas, dwa \u015bmig\u0142owce oddano do dyspozycji sojusznika – Kanady, bo sami wcze\u015bniej korzystali\u015bmy z czyje\u015b pomocy, g\u0142\u00f3wnie Amerykan\u00f3w. Kanadyjczycy stacjonowali w\u00a0 Kandaharze, a to odleg\u0142o\u015b\u0107 600 km od Ghazni, wi\u0119c \u015bmig\u0142owce by\u0142y ca\u0142y czas w dyspozycji sojusznik\u00f3w. Dlatego z o\u015bmiu \u015bmig\u0142owc\u00f3w PKW mia\u0142 do dyspozycji sze\u015b\u0107, z czego przynajmniej jedna maszyna by\u0142a w serwisie. Jednym s\u0142owem zadysponowano do Afganistanu zbyt ma\u0142\u0105 ilo\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Dlatego zaplanowano dodatkowe dostawy i zakupy.\u00a0W czerwcu 2009 roku, zdecydowano o zwi\u0119kszeniu liczby \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-24 W o dwa, czyli do sze\u015bciu sztuk.<\/p>\n W 2006 roku, z my\u015bl\u0105 o misjach zagranicznych zakupiono siedem \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17. W kolei w okresie 2010-2011, pi\u0119\u0107 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17-1V zakupionych zosta\u0142o w ramach tzw. pakietu afga\u0144skiego, za ok. 1 mld 350 mln z\u0142otych w Rosji, z pomini\u0119ciem proces\u00f3w przetargowych. \u015amig\u0142owce te by\u0142y \u201ego\u0142e\u201d i zosta\u0142y w WZL-1 w \u0141odzi doposa\u017cone do \u201estandardu afga\u0144skiego\u201d. Koszt tej modyfikacji to oko\u0142o 40 milion\u00f3w z\u0142otych.<\/p>\n W okresie 2008-2014, przez Samodzieln\u0105 Grup\u0119 Powietrzno-Szturmow\u0105 w Afganistanie przesz\u0142y 24 maszyny, w tym jedena\u015bcie \u00a0transportowych Mi-17 oraz trzyna\u015bcie bojowych Mi-24. W powietrzu \u0142\u0105cznie sp\u0119dzi\u0142y ponad 16 000 godzin.<\/p>\n \u015amig\u0142owce zapewnia\u0142y transport, wsparcie z powietrza pododdzia\u0142om operuj\u0105cym na ziemi, prowadzi\u0142y os\u0142on\u0119 wojsk i konwoj\u00f3w, rozpoznanie i ewakuacj\u0119. By\u0142y niezast\u0105pione podczas operacji wojsk specjalnych.<\/p>\n Warunki eksploatacji \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17 i Mi-24 w Afganistanie nie by\u0142y wiele lepsze od tych w Iraku. Teren g\u00f3rzysty (3\u00a0000 \u2013 7\u00a0000 m), pustynny oraz znaczna amplituda temperatury to warunki ci\u0119\u017ckie dla \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Du\u017ce wahania temperatury i wilgotno\u015bci przyczynia\u0142y si\u0119 do niszczenia pow\u0142ok lakierniczych i powstawania korozji. Dlatego bardziej ni\u017c w Iraku \u015bmig\u0142owce trzeba by\u0142o rotowa\u0107 z tymi w kraju. Du\u017ce wysoko\u015bci i wysoka temperatura powdowia\u0142a, \u017ce zespo\u0142y nap\u0119dowe pracowa\u0142y skrajnie wysilone. Podobnie jak w Iraku, silne zapylenie \u017ale wp\u0142ywa\u0142o na zespo\u0142y nap\u0119dowe i \u0142opaty wirnik\u00f3w no\u015bnych i \u015bmig\u0142a ogonowego, kt\u00f3re cz\u0119sto trzeba by\u0142o wymienia\u0107.<\/p>\n Za\u0142ogi \u015bmig\u0142owc\u00f3w oraz technicy w swoich relacjach wspominaj\u0105, \u017ce ukszta\u0142towanie terenu, wysoko\u015b\u0107 stacjonowania, zapylenie, wahania temperatur, du\u017ca wilgotno\u015b\u0107, silne i zmienne wiatry, cz\u0119ste dzia\u0142ania w ci\u0105gu dnia i nocy oraz d\u0142ugi czas pracy mia\u0142y negatywny wp\u0142yw na kondycj\u0119 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n Do tego dochodzi\u0142o zagro\u017cenie zwi\u0105zane z atakami. Do najcz\u0119stszych atak\u00f3w na \u015bmig\u0142owce SGPS dochodzi\u0142o za pomoc\u0105 ostrza\u0142u z broni r\u0119cznej kbk AK, PK i RPG. Do zjawisk incydentalnych nale\u017ca\u0142y ataki za pomoc\u0105 broni typowo przeciwlotniczej czyli wielkokalibrowych karabin\u00f3w maszynowych oraz dzia\u0142ek przeciwlotniczych. Afganistan od czas\u00f3w okupacji sowieckiej by\u0142 nasycony wieloma typami rakietowych system\u00f3w \u201eziemia-powietrze\u201d np. Strie\u0142a, Ig\u0142a, Stinger i NH-5 co stanowi\u0142o du\u017ce zagro\u017cenie dla operacji prowadzonych przez lotnictwo. W obliczu silnego zagro\u017cenia ostrza\u0142em z broni ma\u0142okalibrowej i granatnik\u00f3w RPG loty wykonywano na wysoko\u015bci 200\u2013300 m nad terenem.<\/p>\n Obecno\u015b\u0107 Polskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w mia\u0142a ogromny wp\u0142yw na morale Polskich \u017co\u0142nierzy z\u00a0zespo\u0142\u00f3w bojowych. \u017bo\u0142nierze wiedzieli, \u017ce \u015bmig\u0142owce SGPS zapewnia\u0142y im wsparcie w sytuacjach potencjalnego zagro\u017cenia. Starty i l\u0105dowania by\u0142y zabezpieczone o ka\u017cdej porze dnia i nocy, dzi\u0119ki systemowi ci\u0105g\u0142ego monitoringu przestrzeni w obr\u0119bie 25 km wok\u00f3\u0142 bazy Ghazni zamontowanego na sterowcu.<\/p>\n Oba typy \u015bmig\u0142owc\u00f3w (Mi-17, Mi-24) cechowa\u0142 niedob\u00f3r mocy, zw\u0142aszcza w momencie startu. Dlatego za\u0142ogi startowa\u0142y z rozbiegiem na RWY na odcinku oko\u0142o 400 m, wykorzystuj\u0105c ko\u0142owanie na przednim podwoziu. Zespo\u0142y \u015bmig\u0142owc\u00f3w zwykle by\u0142y mieszane. Mi-17 dostarcza\u0142y zaopatrzenie lub dru\u017cyny szturmowe \u017co\u0142nierzy, a Mi-24 kr\u0105\u017cy\u0142y wypatruj\u0105c potencjalnego zagro\u017cenia. W warunkach Afganistanu za\u0142ogi \u015bmig\u0142owc\u00f3w nie stosowa\u0142y zawisu, a l\u0105dowanie wykonywa\u0142y tak\u017ce z kr\u00f3tkim dobiegiem. Podczas lotu \u015bmig\u0142owce zachowywa\u0142y separacj\u0119 wynosz\u0105c\u0105 300-500 metr\u00f3w i przewy\u017cszenie 100-150 metr\u00f3w. Taki uk\u0142ad zapewnia\u0142 wzajemn\u0105 os\u0142on\u0119 i natychmiastow\u0105 reakcj\u0105 w sytuacji zagro\u017cenia. Kiedy \u015bmig\u0142owce os\u0142ania\u0142y \u017co\u0142nierzy wykonuj\u0105cych zadania na ziemi, jeden z nich kr\u0105\u017cy\u0142 blisko (50-100 metr\u00f3w) i ni\u017cej, a drugi znacznie dalej (200-300 metr\u00f3w), wy\u017cej i w przeciwn\u0105 stron\u0119.<\/p>\n W zadaniach transportowych efektywniejsza by\u0142a pora nocna. Zespo\u0142y nap\u0119dowe w ni\u017cszych temperaturach by\u0142y wydajniejsze i zapewnia\u0142y mniejsze zu\u017cycie paliwa. Poza tym wr\u00f3g nie dysponowa\u0142 praktycznie goglami noktowizyjnymi, dlatego loty by\u0142y bezpieczniejsze. Dow\u00f3dca za\u0142ogi decydowa\u0142 ile ludzi i sprz\u0119tu zabierze w dany lot na pok\u0142ad. Zmienne warunki pogodowe; wiatr, temperatura, wilgotno\u015b\u0107, zapylenie \u2013 powodowa\u0142o \u017ce ka\u017cdy lot by\u0142 inny, mimo, \u017ce odbywany na tej samej trasie.<\/p>\n Ju\u017c od kilku lat \u015bmig\u0142owce Mi-24 nie dysponuj\u0105 przeciwpancernym pociskami kierowanymi (ppk), co znacznie zmniejsza mo\u017cliwo\u015bci bojowe tych maszyn. Na szcz\u0119\u015bcie wr\u00f3g nie zdawa\u0142 sobie z tego sprawy i sama obecno\u015b\u0107 Mi-24 budzi\u0142a respekt.<\/p>\n Wszelkie operacje lotnicze by\u0142e realizowane w j\u0119zyku angielskim, zgodnie z nomenklatur\u0105 przyj\u0119t\u0105 przez si\u0142y ISAF. Wykorzystuj\u0105c do\u015bwiadczenie z misji irackiej, za\u0142ogi Polskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w przechodzi\u0142y stosowne kursy z j\u0119zyka angielskiego oraz szkolenia z wykorzystania procedur obowi\u0105zuj\u0105cych w NATO.<\/p>\n W kwietniu 2014 roku, rozpocz\u0119to wycofywanie Polskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w z Afganistanu.<\/p>\n W dniu 8 czerwcu 2014 roku, do Polski powr\u00f3ci\u0142y dwa ostatnie \u015bmig\u0142owce wchodz\u0105ce w sk\u0142ad PKW Afganistan. Przed wylotem z Afganistanu \u015bmig\u0142owce, kt\u00f3re powr\u00f3ci\u0142y do kraju, musia\u0142y zosta\u0107 odpowiednio przygotowane przez technik\u00f3w pok\u0142adowych oraz specjalist\u00f3w od za\u0142adunku i transportu.\u00a0 Najpierw zosta\u0142y odka\u017cone, nast\u0119pnie\u00a0zdemontowano niekt\u00f3re elementy (np. \u0142opaty wirnikowe) oraz odpowiednio zabezpieczono osprz\u0119t i wyposa\u017cenie przewo\u017cone w kabinie,\u00a0 mi\u0119dzy innymi przyrz\u0105dy nawigacyjne. Podr\u00f3\u017c odby\u0142y na pok\u0142adzie samolotu An-124 Rus\u0142an, a lot zako\u0144czy\u0142 si\u0119 na Lotnisku Strachowice ko\u0142o Wroc\u0142awia.<\/p>\n Pod koniec 2007 roku, ONZ upowa\u017cni\u0142a Uni\u0119 Europejsk\u0105 do utworzenia w Czadzie w\u0142asnej misji wojskowej, maj\u0105cej wspiera\u0107 pomoc uchod\u017acom z pogr\u0105\u017conego w wojnie Darfuru. W\u015br\u00f3d zaproszonych do wsp\u00f3\u0142tworzenia misji znalaz\u0142a si\u0119 Polska. PKW w misji ONZ w Czadzie i Republice \u015arodkowoafryka\u0144skiej trwa\u0142a od 30 lipca 2008 roku do 9 grudnia 2009 roku. Obejmowa\u0142a tylko trzy zmiany. Komponent lotniczy zosta\u0142 wystawiony tylko dla pierwszej i drugiej zmiany. By\u0142 przeznaczony do zapewnienia bezpiecze\u0144stwa dzia\u0142aniom humanitarnym na rzecz uchod\u017ac\u00f3w z Darfuru. PKW Czad liczy\u0142 oko\u0142o 400 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n Wsparciem PKW Czad by\u0142y trzy \u015bmig\u0142owce Mi-17, kt\u00f3re utworzy\u0142y Grup\u0119 Lotnicz\u0105. \u015amig\u0142owce i personel pochodzi\u0142y z 25. Brygady Kawalerii Powietrznej. Dzia\u0142a\u0142a ona od lipca 2008 roku do wrze\u015bnia 2009 roku. Pocz\u0105tkowe obawy, dotycz\u0105ce ci\u0119\u017ckich warunk\u00f3w, a nawet mo\u017cliwych walk z rebeliantami, ostatecznie si\u0119 nie sprawdzi\u0142y. Odnotowano tylko jeden incydent, kiedy w czerwcu 2009 roku rebelianci z Sudanu wykonali daleki rajd.<\/p>\n Pierwsze dwie zmiany PKW bardzo dobrze poradzi\u0142y sobie w niesprzyjaj\u0105cym terenie i sprawnie wykona\u0142y postawione im zadanie.\u00a0W dniu 6 grudnia 2009 roku, kontynuowanie zadania przekazano batalionowi mongolskiemu i PKW powr\u00f3ci\u0142 do Polski.<\/p>\n Wojskowe Zak\u0142ady Lotnicze Nr 1 S.A. rozpocz\u0119\u0142y remonty \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-8 w 1992 roku. Poza typowymi naprawami oraz obs\u0142ugami okresowymi prowadzono\u00a0 modyfikacje \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8 T do wersji Mi-8 S, Mi-8 LGPR i Mi-8 P. \u015amig\u0142owce Mi-8 P przystosowano do realizacji zada\u0144 SAR (Search & Rescue). Wyposa\u017cono je w nowoczesny sprz\u0119t do poszukiwania i ratowania ludzi. Na \u015bmig\u0142owcach zamontowano wci\u0105gark\u0119, nosze, sprz\u0119t pomocy medycznej, reflektor poszukiwawczy (szperacz), zintegrowany z systemem FLIR. \u015amig\u0142owce te mo\u017ce wykorzystywa\u0107 w dw\u00f3ch wariantach: pasa\u017cerskim i ratowniczym. \u015amig\u0142owce Mi-8, na kt\u00f3rych zabudowane jest uzbrojenie lub osprz\u0119t ratowniczy, podlegaj\u0105cy obs\u0142udze (remontowi) przez specjalist\u00f3w uzbrojenia.<\/p>\n Mi-8 T – wersja transportowa, na kt\u00f3rej zabudowane jest uzbrojenie w postaci zasobnik\u00f3w UB-16 z niekierowanymi pociskami rakietowymi. S\u0105 tak\u017ce stanowiska strzeleckie, urz\u0105dzenia celownicze (celownik PKW, celownik OPB-1r). Jest zamontowana wci\u0105garka \u0141PG-2. \u015amig\u0142owiec mo\u017ce przenosi\u0107 \u0142adunek na zewn\u0119trznym zawiesiu.<\/p>\n Mi-8 LGPR, Mi-8 SAR \u2013 wersje poszukiwawczo – ratunkowe, na kt\u00f3rych zabudowano d\u017awig pok\u0142adowy z wci\u0105gark\u0105 76378-500 firmy Goodrich, kaset\u0119 KD2-353 i inne.<\/p>\n Mi-8 P \u201eVIP\u201d – dla przewozu pasa\u017cer\u00f3w tak\u017ce by\u0142y i s\u0105 poddawane modyfikacjom.<\/p>\n Niemal wszystkie \u015bmig\u0142owce Mi-8 s\u0105 poddawane tak\u017ce innym modyfikacjom. \u015amig\u0142owce Mi-8 s\u0105 przystosowywane do wykonywania lot\u00f3w w nocy z wykorzystaniem NVG III generacji klasy B zgodnie z MIL-Std 3009.\u00a0Posiadaj\u0105: zintegrowany system \u0142\u0105czno\u015bci ZS\u0141-1 z serwerem-komunikacyjnym, radiostacja VHF 30-88MHz, radiostacja HF 2-60MHz, radiostacja UHF\/VHF 30-400MHz, radiostacja VHF 118-137MHz, radiostacja UHF\/VHF 110- 400MHz, GPS, systemy VOR\/TACAN\/ILS\/MARKER, IFF, radiowysoko\u015bciomierz AN\/APN \u2013 209, radiokompas poszukiwawczy DF-430F, rejestrator parametr\u00f3w lot\u00f3w S2-3a, rozm\u00f3wnica pok\u0142adowa, g\u0142owica termowizyjna, reflektor SX-16, d\u017awig pok\u0142adowy z wci\u0105gark\u0105 firmy Goodrich, stanowisko boczne i tylne do desantowania \u017co\u0142nierzy za pomoc\u0105 liny zjazdowej firmy Marlow. \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Mi-8 to dwusilnikowy \u015bmig\u0142owiec o konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej, wykonany z duraluminium w\u00a0 klasycznym (Sikorskiego). Mi-8 to \u015bredni \u015bmig\u0142owiec o masie maksymalnej do 13\u00a0000 kg. Ud\u017awig u\u017cyteczny oko\u0142o 4\u00a0000 kg. Zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym. Za\u0142oga 3 osoby (pilot, drugi pilot, mechanik). Na pok\u0142ad zabiera maksymalnie 26 pasa\u017cer\u00f3w, ale s\u0105 przypadki, \u017ce na pok\u0142ad zabiera si\u0119 32 pasa\u017cer\u00f3w. \u015amig\u0142owiec na pok\u0142ad zabiera 20 \u017co\u0142nierzy z pe\u0142nym wyposa\u017ceniem. Pierwotny certyfikat by\u0142 wydany na maksymaln\u0105 mas\u0119 startow\u0105 na 12 000 kg, p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 podwy\u017cszny do 13 000 kg.<\/p>\n P\u0142atowiec jako p\u00f3\u0142skorupowy wykonany jest z duraluminium, o konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej. Sk\u0142ada si\u0119 z wr\u0119g, pod\u0142u\u017cnic i poszycia przynitowanego. Kad\u0142ub z przodu zajmuje kokpit za\u0142ogi przeznaczony dla za\u0142ogi, kt\u00f3ra w zale\u017cno\u015bci od wersji mie\u015bci 2 lub 3 lotnik\u00f3w. W przej\u015bciu z kokpitu do \u0142adowni umieszczono szafy z elektronik\u0105. \u0141adownia w zale\u017cno\u015bci od wersji jest r\u00f3\u017cnie wyposa\u017cona. Dwie podstawowe wersje; towarowa lub pasa\u017cerska. Zwykle w ko\u0144cu \u0142adowni s\u0105 wrota do \u0142adowni.<\/p>\n Wymiary kabiny to; d\u0142ugo\u015b\u0107 5,34 m, szeroko\u015b\u0107 2,20 m, wysoko\u015b\u0107, 1,82 m. Wymiary bocznych drzwi odsuwanych; wysoko\u015b\u0107 1,40 m, szeroko\u015b\u0107 0,83 m. Tylne wrota po otwarciu maj\u0105 \u015bwiat\u0142o; szeroko\u015b\u0107 2,34 m, wysoko\u015b\u0107 1,82 m.<\/p>\n Belka ogonowa o konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej. Ma ona kszta\u0142t \u015bci\u0119tego sto\u017cka, wykonanego z pod\u0142u\u017cnic i \u017ceberek. Pracuj\u0105ce pokrycie belki wykonano z g\u0142adkiej blachy duralowej. W tylnej cz\u0119\u015bci belki ogonowej znajduje si\u0119 statecznik i p\u0142oza ogonowa. Belka ko\u0144cowa konstrukcji nitowanej. Jest ona zamontowana pod k\u0105tem 43 stopnie wzgl\u0119dem osi belki ogonowej i sk\u0142ada si\u0119 z pod\u0142u\u017cnie oraz wr\u0119g.<\/p>\n Zbiorniki paliwa umieszczono pocz\u0105tkowo w g\u00f3rnej sekcji p\u0142atowca. G\u0142\u00f3wne zbiorniki paliwa umieszczono przy bokach kad\u0142uba.<\/p>\n Statecznik poziomy (przestawialny podczas postoju na ziemi) zamocowany w tylnej cz\u0119\u015bci belki ogonowej. Kraw\u0119d\u017a natarcia statecznika pokry\u0142a jest blach\u0105 duralow\u0105, pozosta\u0142e cz\u0119\u015bci p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n Przek\u0142adnia g\u0142\u00f3wna ma oznaczenie WR-8 i zosta\u0142a opracowana specjalnie dla \u015bmig\u0142owca W-8 A, przysz\u0142ego Mi-8. Ma prze\u0142o\u017cenie 62,6:1, a jej elementem g\u0142\u00f3wnym jest przek\u0142adnia tr\u00f3jstopniowa, planetarna. \u015amig\u0142owce Mi-8 MT z silnikami TW3-117 otrzyma\u0142y udoskonalon\u0105 przek\u0142adni\u0119, kt\u00f3r\u0105 oznaczono WR-14.<\/p>\n Wirnik pi\u0119cio-\u0142opatowy wirnik no\u015bny, wykonany ze stop\u00f3w aluminium. Wirnik no\u015bny sk\u0142ada si\u0119 on z 5 \u0142opat, piasty, t\u0142umik\u00f3w, przegub\u00f3w oraz instalacji przeciwoblodzeniowej. \u0141opata ma obrys prostok\u0105tny. Elementem no\u015bnym \u0142opaty jest d\u017awigar wykonany ze stopu aluminiowego w postaci belki, profilu zamkni\u0119tego, o sta\u0142ym przekroju. Na d\u017awigar nasuni\u0119te s\u0105 sekcje z wype\u0142niaczem ulowym, kt\u00f3re w liczbie 21 sztuk tworz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 sp\u0142ywow\u0105 \u0142opaty. Na ko\u0144cu \u0142opaty zamocowana jest owiewka. \u0141opata jest wyposa\u017cono w specjaln\u0105 instalacj\u0119 sygnalizacji uszkodzenia d\u017awigara. Dzia\u0142a ona na tej zasadzie, \u017ce wewn\u0119trzna przestrze\u0144 d\u017awigara wype\u0142niona jest powietrzem pod ci\u015bnieniem. W przypadku powstania w d\u017awigarze p\u0119kni\u0119cia lub naruszenia szczelno\u015bci z jakiegokolwiek innego powodu, ci\u015bnienie w jego wn\u0119trzu spada. Powoduje to odkszta\u0142cenie spr\u0119\u017cystego mieszka, kt\u00f3ry wypycha na powierzchni\u0119 \u0142opaty czerwony ko\u0142paczek ostrzegaj\u0105cy, widoczny z miejsca pilota. Na kraw\u0119dzi natarcia \u0142opaty zabudowane s\u0105 elementy grzejne, wchodz\u0105ce w sk\u0142ad instalacji przeciwoblodzeniowej \u015bmig\u0142owca. Piasta wirnika no\u015bnego przeznaczona jest do mocowania \u0142opat, przekazywania momentu obrotowego z przek\u0142adni g\u0142\u00f3wnej na \u0142opaty, jak r\u00f3wnie\u017c do przejmowania i przenoszenia si\u0142 aerodynamicznych z wirnika na kad\u0142ub \u015bmig\u0142owca. Zasadniczymi elementami piasty s\u0105: korpus piasty, jarzma po\u015brednicz\u0105ce, czopy przegub\u00f3w przekr\u0119ce\u0144, korpusy przegub\u00f3w przekr\u0119ce\u0144, d\u017awignie obrotu \u0142opat oraz t\u0142umiki hydrauliczne przegub\u00f3w odchyle\u0144. Piasta wykonana jest z wysoko-wytrzyma\u0142ej stali. W \u015brodku korpusu piasty wykonany jest otw\u00f3r z wielowypustem, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego \u0142\u0105czy si\u0119 ona z wa\u0142em wirnika no\u015bnego. \u0141opaty mocuje si\u0119 do piasty za pomoc\u0105 przegub\u00f3w waha\u0144, odchyle\u0144 i przekr\u0119ce\u0144. Przeguby umo\u017cliwiaj\u0105 \u0142opatom wykonywanie waha\u0144 w p\u0142aszczy\u017anie pionowej i p\u0142aszczy\u017anie obrotu wirnika.<\/p>\n \u015amig\u0142o ogonowe jest typu pchaj\u0105cego, sk\u0142ada si\u0119 z piasty i trzech \u0142opat. \u0141opata ma konstrukcj\u0119 ca\u0142kowicie metalow\u0105, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym elementem jest d\u017awigar wykonany z odkuwki aluminiowej. Cz\u0119\u015b\u0107 sp\u0142ywow\u0105 \u0142opaty tworzy pojedyncza sekcja z wype\u0142niaczem ulowym, przyklejona do tylnej \u015bcianki d\u017awigara. Zewn\u0119trzna powierzchnia takiego elementu oklejona jest dwoma warstwami tkaniny szklanej. Na kraw\u0119dzi natarcia \u0142opaty naklejony jest element grzejny elektrycznej instalacji przeciwoblodzeniowej.<\/p>\n Podwozie tr\u00f3jpodporowe z ko\u0142em przednim, sta\u0142e. W tylnej cz\u0119\u015bci belki zamocowana jest p\u0142oza ogonowa zabezpieczaj\u0105cy od uderzenia o ziemi\u0119.<\/p>\n Silnik TW2-117A to konstrukcja specjalnie opracowana dla \u015bmig\u0142owca Mi-8. Jest to tak zwany silnik z woln\u0105 turbin\u0105, z kt\u00f3rej moc jest przenoszona do przek\u0142adni g\u0142\u00f3wnej.<\/p>\n TW2-117A o mocy 1 104 kW (1 500 KM).<\/p>\n TW2-117AG o mocy 1 250 kW (1 700 KM).<\/p>\n TW3-117 o mocy 1 397 kW (1 900 KM) – 1 417 kW (1 927 KM).<\/p>\n TW3-117MT o mocy 1 641 kW (2 200 KM), jest to moc nadzwyczajna.<\/p>\n TW3-117WM\u00a0 to wersja przeznaczona do dzia\u0142a\u0144 w warunkach du\u017cych wysoko\u015bci i w gor\u0105cym klimacie. Prace nad silnikiem ruszy\u0142y w chwili, kiedy armia czerwono wkroczy\u0142a do Afganistanu w 1979 roku. Silnik tem ma moc 2 200 KM czyi tyle samo co TW3-117MT, ale na wysoko\u015bci lotniska wysokog\u00f3rskiego 1 000 m npm, przy temperaturze 40 stopni Celsjusza, daje moc 1 268 kW (1 700 KM), podczas gdy silnik TW3-117MT ju\u017c tylko 1 059 kW (1 420 KM).<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwsze \u015bmig\u0142owce Mil Mi-8 zosta\u0142y kupione dla Wojska Polskiego w 1967 roku. Kupiono je do zada\u0144 dla oddzia\u0142\u00f3w szybkiego reagowania. Mia\u0142y one b\u0142yskawicznie dostarcza\u0107 plutony szturmowe wraz z uzbrojeniem \u015brednio-kalibrowym w miejsce walk. Nast\u0119pnie \u015bmig\u0142owce te mia\u0142y wspiera\u0107 wojsko z powietrza. I wreszcie mia\u0142y ewakuowa\u0107 rannych z pola walki i ca\u0142e pododdzia\u0142y, w razie za\u0142amania si\u0119 ataku. Najpierw zakupiono cztery \u015bmig\u0142owce Mil Mi-8 T (wersja transportowa), kt\u00f3re wprowadzono do s\u0142u\u017cby w 1967 i 1968 roku.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-597","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-smiglowce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=597"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4108,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597\/revisions\/4108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\u015amig\u0142owce Mi-8 w Wojsku Polskim.<\/h3>\n
Polskie Mi-8 w Etiopii.<\/h3>\n
Dalsza eksploatacja Mi-8, Mi-17 w Wojsku Polskim.<\/h3>\n
PKW Irak.<\/h3>\n
Mi-8 w Iraku.<\/h3>\n
Samodzielna Grupa Powietrzno-Szturmowa w Iraku.<\/h3>\n
PKW Afganistan. Wojna w Afganistanie.<\/h3>\n
PKW Czad. Misja w Czadzie.<\/h3>\n
Wojskowe Zak\u0142ady Lotnicze Nr 1 S.A. w \u0141odzi.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Konstrukcja Mil Mi-8.<\/h3>\n
Przek\u0142adnia g\u0142\u00f3wna.<\/h3>\n
Wirnik.<\/h3>\n
\u015amig\u0142o ogonowe.<\/h3>\n
Podwozie.<\/h3>\n
Nap\u0119d.<\/h3>\n