Je\u015bli si\u0119 dok\u0142adnie przyjrzymy numeracjom \u015bmig\u0142owc\u00f3w Michai\u0142a Mila z lat 50-tych i 60-tych to mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce panuje tutaj lekki chaos. Mi-1 owszem jest pierwszy, ale potem mamy Mi-4 i Mi-6, po czym pojawia si\u0119 Mi-8, a po nim Mi-2 i Mi-12. Ale tylko Mi-1 i Mi-4 maj\u0105 nap\u0119d t\u0142okowy. Pozosta\u0142e za\u015b nap\u0119d turbinowy. To pozorne zamieszanie wynika ze zlece\u0144, jakie kierowane by\u0142y z Kremla do biur konstrukcyjnych. Wywiad CCCP dok\u0142adnie obserwowa\u0142, co Zach\u00f3d wprowadza na uzbrojenie i czy ta technika sprawdza si\u0119 w boju. Du\u017cym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy by\u0142y dzia\u0142ania wojenne w Korei. Tam na du\u017c\u0105 skal\u0119 USAF wprowadzi\u0142o \u015bmig\u0142owce. Znalaz\u0142y one pocz\u0105tkowo zastosowanie, jako \u015bmig\u0142owce ewakuacyjne, a nieco p\u00f3\u017aniej jako \u015bmig\u0142owce desantowe, kt\u00f3re potrafi\u0142y w kr\u00f3tkim czasie przerzuci\u0107 piechot\u0119 zmotoryzowan\u0105 w inny rejon i takim manewrem zaskoczy\u0107 przeciwnika. I USAF posiada\u0142y tego typu skuteczny \u015bmig\u0142owiec. By\u0142 nim Sikorsky H-19 Chickasaw.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec Sikorsky H-19 Chickasaw zosta\u0142 opracowany w 1949 roku, jako prywatne przedsi\u0119wzi\u0119cie firmy Sikorsky, bez dotacji administracji USA. Zadaniem by\u0142o zbudowanie \u015bmig\u0142owca zdolnego do transportu ci\u0119\u017cszych \u0142adunk\u00f3w. Konstruktorem by\u0142 in\u017cynier Edward F. Katzenberger. \u015amig\u0142owiec pierwszy lot wykona\u0142 w dniu 10 listopada 1949 roku. Ju\u017c w 1950 roku, by\u0142 w produkcji seryjnej. Wprowadzony do s\u0142u\u017cby 16 kwietnia 1950 roku i w marcu 1951 roku wys\u0142any do Korei. Wchodzi\u0142 w sk\u0142ad United States Army oraz United States Air Force. \u015amig\u0142owiec znany jest tak\u017ce pod oznaczeniami S-55 (oznaczenie fabryczne) i UH-19. \u015amig\u0142owiec produkowany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c przez brytyjskie przedsi\u0119biorstwo Westland Aircraft pod nazw\u0105 Westland Whirlwind. Zbudowano go \u0142\u0105cznie w licznie 1 728 egzemplarzy, z tego 1 281 maszyn zbudowano w zak\u0142adach Sikorsky. \u015amig\u0142owiec by\u0142 u\u017cytkowany do 1969 roku.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec Sikorsky H-19 Chickasaw jest nap\u0119dzany silnikiem gwiazdowym Wright R-1300-3 o mocy 800 KM (588 kW). Zabiera na pok\u0142ad 10 uzbrojonych \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec Sikorsky H-19 Chickasaw zosta\u0142 zauwa\u017cony przez wojska CCCP. Nie do ko\u0144ca wiadomo, czy Rosjanom uda\u0142o si\u0119 zdoby\u0107 egzemplarz \u015bmig\u0142owca Sikorsky H-19 Chickasaw. Taka wersja wydarze\u0144 jest jak najbardziej mo\u017cliwa. Na pewno uzyskano zdj\u0119cia i instrukcje eksploatacyjne. W pa\u017adzierniku 1951 roku, Stalin wezwa\u0142 na Kreml konstruktora Michai\u0142a Mila i zleci\u0142 mu opracowanie ci\u0119\u017ckiego \u015bmig\u0142owca wzorowanego na \u015bmig\u0142owcu Sikorsky H-19. Jak zwykle, tego typu polecenia by\u0142y wydawane na ju\u017c. Maksymalny termin by\u0142 dwunasto-miesi\u0119czny (projekt, budowa i testy). Stalin obieca\u0142 nieograniczone \u015brodki finansowe. Oficjalnie program ruszy\u0142 w dniu 5 pa\u017adziernika 1951 roku.<\/p>\n Pocz\u0105tkowo zadanie podj\u0105\u0142 tak\u017ce Aleksander Jakowlew. Stwierdzi\u0142 on jednak, \u017ce zbuduje znacznie ci\u0119\u017cszy \u015bmig\u0142owiec dwu-wirnikowy Jak-24. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o, ale Jak-24 okaza\u0142 si\u0119 nieudan\u0105 konstrukcj\u0105.<\/p>\n Michai\u0142 Mil wzoruj\u0105c si\u0119 na Sikorsky H-19 przyst\u0105pi\u0142 do opracowania \u015bmig\u0142owca pod oznaczeniem WD-12 (Wiertolot Diesantnyj dla 12 os\u00f3b). Dla \u015bmig\u0142owca wybrano silnik gwiazdowy Szewcowa ASz-21 o mocy 700 KM (515,2 kW). Silnik ten zosta\u0142 wyprodukowany w ilo\u015bci oko\u0142o 7 000 sztuk, a by\u0142 u\u017cywany mi\u0119dzy innymi w samolocie szkolnym Jak-11. Problem w tym, \u017ce w\u00f3wczas by\u0142a podj\u0119ta ju\u017c decyzja o zaprzestaniu produkcji silnika ASz-21. Ta decyzja odbi\u0142a si\u0119 tak\u017ce na naszym, Polskim pasa\u017cerskim samolocie MD-12, kt\u00f3ry w pierwotnej wersji mia\u0142 otrzyma\u0107 dwa silniki ASz-21.<\/p>\n Do dyspozycji pozosta\u0142 silnik ASz-82, a zw\u0142aszcza 14-cylindrowa wersja ASz-82W o mocy 1 700 KM (1 251 kW). W takiej sytuacji Michai\u0142 Mil postanowi\u0142 powi\u0119kszy\u0107 projekt WD-12 tak, aby zabiera\u0142 na pok\u0142ad 16-os\u00f3b lub armaty, ewentualnie samochody terenowe (GAZ-69). Ud\u017awig 1 200 kg, a w wersji przeci\u0105\u017conej 1 600 kg. Zasi\u0119g 400 km. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 180 km\/h. \u015amig\u0142owiec otrzyma\u0142 oznaczenie Mil Mi-4.<\/p>\n Mimo wzorowania si\u0119 na \u015bmig\u0142owcu Sikorsky H-19, konstruktorzy Mi-4 trafili na wiele trudno\u015bci. Musieli pracowa\u0107 po 14-16 godzin dziennie.<\/p>\n Pierwsze pr\u00f3by naziemne przeprowadzono w kwietniu 1952 roku. I niemal na samym pocz\u0105tku powsta\u0142y du\u017ce trudno\u015bci. Przy naziemnej pr\u00f3bie zespo\u0142u nap\u0119dowego \u015bmig\u0142owiec Mi-4 wpad\u0142 w silne drgania. Wszystko si\u0119 trz\u0119s\u0142o. By\u0142a gro\u017aba wywr\u00f3cenia si\u0119 \u015bmig\u0142owca. Za\u0142oga wy\u0142\u0105czy\u0142a silnik. Teraz ujawni\u0142 si\u0119 geniusz Michai\u0142a Mila. Swoim spokojnym g\u0142osem zawyrokowa\u0142 – to jest flatter \u0142opat wirnika. Na g\u0142owicy wirnika zamontowano kamer\u0119 i sfilmowano ruchy jednej z \u0142opaty. Na filmie wida\u0107 by\u0142o wyra\u017anie niezwyk\u0142e falowanie \u0142opaty.<\/p>\n Kiedy problem flatteru \u0142opat rozwi\u0105zano, rozpocz\u0119to pr\u00f3by \u015bmig\u0142owca na uwi\u0119zi. W dniu 3 czerwca 1952 roku, \u015bmig\u0142owiec zosta\u0142 oficjalnie oblatany, przez pilota Wsiewo\u0142oda Winnickiego. Niestety, w jednym z pierwszych lot\u00f3w ponownie pojawi\u0142 si\u0119 flatter. Poczyniono dodatkowe zabiegi techniczne.<\/p>\n W testach osi\u0105gni\u0119to pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 do 207 km\/h. Zwi\u0119kszono zasi\u0119g do 466 km. \u015amig\u0142owiec osiagn\u0105\u0142 pu\u0142ap dynamiczny 5 650 m. Pr\u00f3by pa\u0144stwowe zako\u0144czono w maju 1953 roku i wydano decyzj\u0119 o wprowadzaniu go do uzbrojenia, chocia\u017c Mi-4 by\u0142 ju\u017c w jednostkach bojowych.<\/p>\n W lecie 1952 roku, wykona\u0142 pierwszy lot \u015bmig\u0142owiec Mi-4 produkcji seryjnej. Niestety maszyna rozbi\u0142a si\u0119, a pilot oblatywacz Wsiewo\u0142od Winnicki zgin\u0105\u0142.<\/p>\n W 1954 roku, \u015bmig\u0142owiec Mi-4 pokazano podczas pokaz\u00f3w w Tuszyno ko\u0142o Moskwy. W 1955 roku, na kolejnych pokazach w powietrzu by\u0142o ju\u017c kilka \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-4. W 1956 roku, podczas pokaz\u00f3w w Tuszynie zademonstrowano desant prowadzony przez 36 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-4, kt\u00f3re wy\u0142adowa\u0142y \u017co\u0142nierzy, dzia\u0142a i samochody terenowe.<\/p>\n W 1958 roku, podczas wystawy Expo-58 w Brukseli \u015bmig\u0142owiec Mil Mi-4 otrzyma\u0142 z\u0142oty medal.<\/p>\n Mimo wprowadzenia Mi-4 do s\u0142u\u017cby trwa\u0142y nadal prace nad jego modernizacj\u0105. Pracowano nad wyd\u0142u\u017ceniem resursu \u0142opat wirnika. Pocz\u0105tkowo by\u0142y to 100-150 godzin, a \u0142opaty by\u0142y wykonane w du\u017cej mierze z drewna. W kolejnych latach uda\u0142o si\u0119 wyd\u0142u\u017cy\u0107 ten czas do 600 godzin, bo zacz\u0119to je wykonywa\u0107 ca\u0142kowicie z metalu. Ostatnie odmiany \u0142opat mia\u0142y \u017cywotno\u015b\u0107 do 1 500 godzin. D\u017awigar pozostawiono stalowy, a reszt\u0119 wykonano z aluminium. Wykorzystano struktur\u0119 plastra miodu. Kraw\u0119d\u017a natarcia \u0142opaty jest odladzana elektrycznie. Uda\u0142o si\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 ud\u017awig do 1 600 kg.<\/p>\n W za\u0142o\u017ceniach Mil Mi-4 mia\u0142 by\u0107 nie uzbrojony. Jednak zdecydowano si\u0119 na s\u0142abe jego uzbrojenie w karabin maszynowy i strzelca pok\u0142adowego, umieszczonego w gondoli pod kad\u0142ubem, kt\u00f3ry przyjmowa\u0142 pozycj\u0119 le\u017c\u0105c\u0105. Do dyspozycji mia\u0142 karabin maszynowy kalibru 12,7 mm.<\/p>\n W 1957 roku, rozpocz\u0119to produkcj\u0119 zmodernizowanej wersji Mi-4 A, kt\u00f3r\u0105 zbudowano w najwi\u0119kszej ilo\u015bci. W nowym \u015bmig\u0142owcu zastosowano nowe \u0142opaty wirnika no\u015bnego. Zmieniono gondol\u0119 pod kad\u0142ubow\u0105, gdzie strzelec otrzyma\u0142 normalny fotel lotniczy. W wyposa\u017ceniu pojawi\u0142 si\u0119 autopilot.<\/p>\n W wersji pasa\u017cerskiej maszyna zabiera\u0142a na pok\u0142ad do 15 pasa\u017cer\u00f3w z baga\u017cem. Wersja dla VIP zabiera\u0142a na pok\u0142ad 11 pasa\u017cer\u00f3w. Kiedy \u015bmig\u0142owiec Mi-4 by\u0142 przeci\u0105\u017cony \u0142adunkiem lub pasa\u017cerami to startowa\u0142 metod\u0105 samolotow\u0105.<\/p>\n Do s\u0142u\u017cby wprowadzono tak\u017ce warianty specjalne: walki elektronicznej, rozpoznania, dowodzenia, morski, sanitarny i inne. Opracowano ponad 30 wariant\u00f3w.<\/p>\n Wersja sanitarna mo\u017ce mie\u0107 zamontowanych 8 noszy wzd\u0142u\u017c \u015bcian lub zmie\u015bci 12 chorych w pozycji siedz\u0105cej i lekarz. Wersja pasa\u017cerska mo\u017ce zabra\u0107 do 10-12 pasa\u017cer\u00f3w w zale\u017cno\u015bci od poziomu komfortu oraz 200 kg baga\u017cu. By\u0142y opracowane co najmniej trzy podwersje. Wersja pasa\u017cerska zosta\u0142a opracowana w 1955 roku i wesz\u0142a do floty Aerof\u0142ot.<\/p>\n Wersj\u0119 rolnicz\u0105 wyposa\u017cono w aparatur\u0119 opylaj\u0105c\u0105. Chemikalia umieszczono w dw\u00f3ch kompozytowych zbiornikach przyczepionych do bok\u00f3w kad\u0142uba. Uk\u0142ad opylania by\u0142 bardzo prosty i skuteczny. Wersja ta nie by\u0142a budowano osobno. Wersja powsta\u0142a poprzez przer\u00f3bk\u0119 zwyk\u0142ego Mi-4. Monta\u017c aparatury trwa\u0142 oko\u0142o 14 godzin. \u015amig\u0142owiec ten nie przyj\u0105\u0142 si\u0119 powszechnie. Za\u0142adunek chemikali\u00f3w by\u0142 trudny, a zwrotno\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca ograniczona.<\/p>\n Wersja po\u017carnicza zosta\u0142a opracowana w 1955 roku. We wn\u0119trzu kad\u0142uba umieszczono zbiornik o pojemno\u015bci zaledwie 1 500 litr\u00f3w, czyli 1 500 kg. Do gaszenia wielkich po\u017car\u00f3w by\u0142a to ilo\u015b\u0107 niewielka. \u015amig\u0142owiec nie przyj\u0105\u0142 si\u0119 w gospodarce CCCP.<\/p>\n Wersja wsparcia ogniowego otrzyma\u0142a na wysi\u0119gnikach zaczepy dla monta\u017cu zasobnik\u00f3w z niekierowanymi pociskami rakietowymi. Maksymalnie montowano 8 wyrzutni, a ka\u017cda z 16 pociskami. Celno\u015b\u0107 tej wersji by\u0142a symboliczna. Wi\u0119kszy by\u0142 efekt psychologiczny, ni\u017c faktyczne unieszkodliwienie broni pancernej, zw\u0142aszcza b\u0119d\u0105cych w ruchu.<\/p>\n Dla wojska opracowano tak\u017ce inne wersje; retranslacyjna, walki elektronicznej, dowodzenia, zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych, korygowania ognia artyleryjskiego.<\/p>\n Wersja ratownicza wyposa\u017cona w wyci\u0105gark\u0119, \u0142\u00f3dk\u0119 ratunkow\u0105 \u0141AS-5M z zapasow\u0105 radiostacj\u0105 AWARA-45, zestaw surwiwalowy dla ocalonych z katastrof i wypadk\u00f3w. By\u0142a tak\u017ce wersja ratownicza na p\u0142ywakach. W odr\u00f3\u017cnieniu od standardowego \u015bmig\u0142owca Mi-4 wersja ratownicza nie ma gondoli pod-kad\u0142ubowej, z karabinem maszynowym, butl\u0105 sprz\u0119\u017conego do prze\u0142adowywania km i fotela strzelca. W jej miejscu jest du\u017ce okno, kt\u00f3re u\u0142atwia poszukiwanie rozbitk\u00f3w. Wersja ta posiada dodatkow\u0105 radiostacj\u0119 \u0142\u0105czno\u015bci UKF R-805 z odbiornikiem US-9DM. Mo\u017ce ona by\u0107 sterowana zdalnie przez pilot\u00f3w z kokpitu lub ratownika w \u0142adowni. Dodatkowo \u015bmig\u0142owiec mo\u017ce posiada\u0107 dodatkowy zbiornik paliwa o pojemno\u015bci 500 litr\u00f3w.<\/p>\n Wersja ratownicza wyst\u0119puje tak\u017ce w odmianie ratownictwa technicznego. Na pok\u0142adzie ma podno\u015bniki, d\u017awigi, zawiesia, trapy, podstawki, r\u00f3\u017cnego typu liny, \u0142omy, kilofy, norzyce do blachy, a nawet w\u00f3zek transportowy.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec Mi-4 by\u0142 produkowany w Chinach (od 1958 roku) na podstawie licencji, pod oznaczeniem Harbin Z-5, a p\u00f3\u017aniej by\u0142 prototyp jego wersji z silnikiem turbinowym Harbin Z-6. W CCCP \u015bmig\u0142owce Mi-4 budowano w Saratowie i w Kazaniu. \u0141\u0105cznie zbudowano ponad 3 100 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-4. Produkcj\u0119 uko\u0144czono w 1966 roku. By\u0142 u\u017cywany w 27 krajach. W wielu krajach Mi-4 doposa\u017cano do w\u0142asnych potrzeb. Zw\u0142aszcza montowano w\u0142asne radiostacje, uzbrojenie i wyposa\u017cenie dodatkowe.<\/p>\n \u015amig\u0142owce Mi-4 zosta\u0142y ca\u0142kowicie zastapione \u015bmig\u0142owcami typu Mi-8.<\/p>\n W 1957 roku, nast\u0105pi\u0142a pewna odwil\u017c na linii Moskwa-Warszawa. W efekcie dosz\u0142o do porozumie\u0144 na temat zakupu nowej techniki lotniczej. Poniewa\u017c gospodarka Polska by\u0142a s\u0142aba, dlatego Wojsko Polskie zdecydowa\u0142o si\u0119 na zakup sprz\u0119tu w niewielkich ilo\u015bciach. Tego typu polityka pozwoli\u0142a na zapoznanie si\u0119 ze sprz\u0119tem i jego oceny w ewentualnym konflikcie. W ten spos\u00f3b Wojsko Polskie naby\u0142o my\u015bliwce nadd\u017awi\u0119kowe Mikojan i Guriewicz MiG-19 oraz \u015bmig\u0142owce Mil Mi-4 "Ka\u015bka". Ma\u0142o kto wie, \u017ce \u015bmig\u0142owiec Mil Mi-4 w Wojsku Polskim otrzyma\u0142 nieoficjalna nazw\u0119 \u201eKa\u015bka\u201d.<\/p>\n W Polsce by\u0142a eksploatowana stosunkowo niewielka ilo\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-4. NRD i Czechos\u0142owacja posiada\u0142y ich znacznie wi\u0119cej. NRD ponad 100 egzemplarzy, a Czechos\u0142owacja 144 maszyny.<\/p>\n W Wojsku Polskim \u015bmig\u0142owe Mil Mi-4 zosta\u0142y kupione w 1958 roku. By\u0142o to zaledwie 6 maszyn. Zosta\u0142y one przyj\u0119te na stan 36. Specjalnego Samodzielnego Pu\u0142ku Lotniczego w Warszawie. W dniu 7 listopada 1958 roku, jeden \u015bmig\u0142owiec zosta\u0142 oficjalnie pokazany nad Stadionem 10-Lecia oraz Przycz\u00f3\u0142kiem Czerniakowskim, w ramach Dni Lotnictwa oraz Centralnych Do\u017cynek. W 36. Specjalnego Samodzielnego Pu\u0142ku Lotniczego \u015bmig\u0142owce u\u017cytkowano zaledwie do 1963 roku. Przekazano je do jednostek \u0142\u0105czno\u015bci i transportowych: 24. Samodzielna Eskadra Lotnictwa \u0141\u0105cznikowego (p\u00f3\u017aniejsza 26. Eskadra Lotnictwa \u0141\u0105cznikowego), Eskadra Lotnicza Dow\u00f3dztwa Korpusu Obrony Powietrznej Kraju.<\/p>\n Oko\u0142o 1964 roku, \u015bmig\u0142owce Mi-4 A trafi\u0142y do 47. Pu\u0142ku Lotnictwa \u0141\u0105cznikowo – Sanitarnego,\u00a0 37. Pu\u0142ku \u015amig\u0142owc\u00f3w – Transportowych, 56. Pu\u0142ku \u015amig\u0142owc\u00f3w, Samodzielnej Eskadrze Lotnictwa Transportowego i \u0141\u0105cznikowego, oraz w Samodzielnej Eskadrze Lotnictwa Transportowo – \u0141\u0105cznikowego Nadwi\u015bla\u0144skiej Brygady MSW stacjonuj\u0105cej w Warszawie.<\/p>\n W Wojsku Polskim przyj\u0119to oko\u0142o 20 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-4 A. \u015amig\u0142owce Mil Mi-4 "Ka\u015bka" przeznaczono do zada\u0144 desantowych, transportowych, ratowniczych i sanitarnych.<\/p>\n W 1967 roku, po raz pierwszy wykorzystano \u015bmig\u0142owiec Mi-4 A w gospodarce narodowej. Przy u\u017cyciu zewn\u0119trznych zawiesze\u0144 zdj\u0119to p\u0119kni\u0119t\u0105 ankr\u0119 (obr\u0119cz) z komina fabrycznego zak\u0142ad\u00f3w w \u017bychlinie.<\/p>\n Po 7 latach od sprowadzenia \u015bmig\u0142owca Mil Mi-4 do Polski, w dniu 8 pa\u017adziernika 1965 roku, do Lotnictwa Marynarki Wojennej przyby\u0142y pierwsze dwa \u015bmig\u0142owce Mi-4 ME o nr 021 i 617. Wesz\u0142y one na wyposa\u017cenie 28. Eskadry Ratowniczej stacjonuj\u0105cej w Dar\u0142owie. W dniu 21 grudnia 1965 roku, przyby\u0142y kolejne dwa \u015bmig\u0142owce o nr 071 i 117. Wtedy to sformowano klucz do zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych (ZOP). \u015amig\u0142owce te by\u0142y wyposa\u017cone w; stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105, kt\u00f3rej antena znajdowa\u0142a si\u0119 w specjalnej os\u0142onie przed gondol\u0105 nawigatora, oraz magnometr lotniczy, kt\u00f3rego blok magneto-czu\u0142y znajdowa\u0142 si\u0119 w charakterystycznej os\u0142onie w kszta\u0142cie bomby z ty\u0142u kabiny. \u015amig\u0142owiec posiada tak\u017ce boje radiohydroakustyczne.<\/p>\n \u015amig\u0142owce Mi-4 ME w Lotnictwie Marynarki Wojennej zako\u0144czy\u0142y s\u0142u\u017cb\u0119 w 1981 roku, a trzy lata p\u00f3\u017aniej definitywnie zako\u0144czono eksploatacj\u0119 wszystkich Mi-4 w naszym lotnictwie. W sumie sprowadzono do Polski 23 egzemplarze (wersja A) oraz jedn\u0105 sztuk\u0119 za SB Lim-2 pozyskan\u0105 z W\u0119gier w ramach wymiany, ponadto 4 sztuki wersji\u00a0 ME.<\/p>\n Najwi\u0119ksze sukcesy \u015bmig\u0142owce Mi-4 odnios\u0142y w zadaniach ratowniczych. Podejmowaniu rozbitk\u00f3w, transporcie ci\u0119\u017cko chorych ze statk\u00f3w i okr\u0119t\u00f3w z pe\u0142nego morza do szpitali. Lokalizowa\u0142y kutry rybackie, kt\u00f3rym silniki odm\u00f3wi\u0142y pracy. Nad l\u0105dem lokalizowa\u0142y zatory lodowe na rzekach. Uczestniczy\u0142y w poszukiwaniu zaginionych samolot\u00f3w cywilnych i wojskowych. Pierwsz\u0105 znan\u0105 akcj\u0105 ratunkow\u0105 by\u0142a ewakuacja ludno\u015bci z teren\u00f3w zalanych w \u015brodkowym biegu Wis\u0142y, wiosn\u0105 1963 roku. Mi-4 s\u0142u\u017cy\u0142y tak\u017ce do wykonywania fotografii lotniczej w celach gospodarczych.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec Mil Mi-4 ME to pierwszy wysoko wyspecjalizowany \u015bmig\u0142owiec w Wojsku Polskim. Przeznaczony jest do zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych, ale tak\u017ce innych jednostek p\u0142ywaj\u0105cych i ochrony wybrze\u017ca. \u015amig\u0142owiec wyposa\u017cony jest w stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105 oraz magnetometr.<\/p>\n Do prac nad \u015bmig\u0142owcem Mi-4 ME Biuro Michai\u0142a Mila przyst\u0105pi\u0142o w 1953 roku. Zadaniem by\u0142o stworzenie \u015bmig\u0142owca do poszukiwania i zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych. Program ruszy\u0142 pod oznaczeniem WM-12. Do prac wybrano jeden z prototyp\u00f3w. Jako wyposa\u017cenie specjalistyczne wybrano stosunkowo nowoczesn\u0105 technik\u0119, kt\u00f3ra pierwsze u\u017cycie bojowe mia\u0142o w drugiej wojnie \u015bwiatowej. By\u0142y to pok\u0142adowe stacje radiolokacyjne oraz magnetometry. Te ostatnie wykrywaj\u0105 anomalie magnetyczne, kt\u00f3re towarzysz\u0105 p\u0142yn\u0105cym okr\u0119tom, zar\u00f3wno nawodnym jak i podwodnym. Urz\u0105dzenie zawiera czujniki do pomiaru wielko\u015bci, kierunku oraz zmian pola magnetycznego. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe jest wykrycie okr\u0119tu w zanurzeniu i to niezale\u017cnie od pory dnia. \u015amig\u0142owiec oparty na konstrukcji Mi-4 otrzyma\u0142 wszystkie modyfikacje \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-4 A. Za\u0142oga \u015bmig\u0142owca sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch pilot\u00f3w i nawigatora-operatora. Stanowisko operatora umieszczono w przedniej cz\u0119\u015bci \u0142adowni w miejscu gondoli pod-kad\u0142ubowej. To stanowisko, czyli gondol\u0119, mo\u017cna w\u00a0razie potrzeby zrzuci\u0107. Umieszczono tam fotel operatora z spadochronem siedzeniowym. Operator ma do dyspozycji panele sterowania wyposa\u017cenia radiotechnicznego: stacja radiolokacyjna, magnetometr i celownik bombowy.<\/p>\n Anten\u0119 stacji radiolokacyjnej umieszczono w os\u0142onie dielektrycznej, w przedzie \u015bmig\u0142owca pod zespo\u0142em silnikowym \u015bmig\u0142owca.<\/p>\n W tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba nie ma drzwi \u0142adowni. Zosta\u0142y one za\u015blepione. Na zewn\u0105trz, we wg\u0142\u0119bieniu, umieszczono urz\u0105dzenie w kszta\u0142cie bomby, w kt\u00f3rym jest antena magnetometru. Do pracy jest ona opuszczana na lince. Pocz\u0105tkowo opuszczanie odbywa\u0142o si\u0119 r\u0119cznie, a p\u00f3\u017aniej zastosowano wyci\u0105gark\u0119 elektryczn\u0105.<\/p>\n W \u0142adowni umieszczono zamykan\u0105 od do\u0142u komor\u0119 bombow\u0105. Stosowano bomby klasyczne i g\u0142\u0119binowe. Dla \u015bmig\u0142owca nie przewidziano uzbrojenia w torpedy.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec zosta\u0142 przyj\u0119ty na uzbrojenie w CCCP w 1955 roku. Otrzyma\u0142 on oficjalne oznaczenie Mi-4 M.<\/p>\n W trakcie test\u00f3w okaza\u0142o si\u0119, \u017ce na zadanie poszukiwania i zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych musz\u0105 lecie\u0107 dwa \u015bmig\u0142owce. Wynik\u0142o to z ma\u0142ego ud\u017awigu u\u017cytecznego Mi-4 M. Pierwszy \u015bmig\u0142owiec ma na pok\u0142adzie mia\u0142 p\u0142awy (boje) radiohydroakustyczne (systemu \u201eBaku\u201d). Zadaniem za\u0142ogi tego \u015bmig\u0142owca by\u0142o zbieranie informacji o wykrytych jednostkach p\u0142ywaj\u0105cych. Informacje te by\u0142y przekazywane za\u0142odze drugiego \u015bmig\u0142owca, kt\u00f3ry wykonywa\u0142 atak bombami.<\/p>\n Mi-4 M okaza\u0142 si\u0119 ma\u0142o skuteczny. Zastosowane wyposa\u017cenie by\u0142o ma\u0142o precyzyjne. Stacja radiolokacyjna doskonale nadawa\u0142a si\u0119 do nawigacji, ale wykrycie jednostki p\u0142ywaj\u0105cej wielko\u015bci kutra rybackiego wynosi\u0142o oko\u0142o 50 %. Panuj\u0105cy w \u015bmig\u0142owcu ha\u0142as utrudnia\u0142 prac\u0119 za\u0142ogi i komunikowanie si\u0119, mimo u\u017cywania rozm\u00f3wnicy pok\u0142adowej. By\u0142y du\u017ce wibracje, kt\u00f3re cz\u0119sto powodowa\u0142y uszkodzenie elektroniki, a zw\u0142aszcza lamp elektronowych. Brak w\u0142a\u015bciwego ekranowania elektroniki zwi\u0119ksza\u0142 zak\u0142\u00f3cenia jej pracy.<\/p>\n W\u00a01959 roku, na uzbrojenie zosta\u0142a przyj\u0119ta opuszczana stacja hydroakustyczna \u201eKla\u017ama\u201d. W 1961 roku, trafi\u0142a ona do lotnictwa morskiego. W eksploatacji okaza\u0142 si\u0119 jednak ma\u0142o skuteczna, ci\u0119\u017cka i trudna w obs\u0142udze. W praktyce nie by\u0142a u\u017cywana i zdemontowano je z pok\u0142ad\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w.<\/p>\n Pomimo dzia\u0142ania nad otwartymi zbiornikami wodnymi, \u015bmig\u0142owiec Mi-4 M by\u0142 \u017ale przygotowany dla zapewnienia bezpiecze\u0144stwa za\u0142ogi. \u0141\u00f3dki ratunkowe na pok\u0142adzie by\u0142y montowane z inicjatywy za\u0142ogi. Podczas awaryjnego wodowania czasu na ratunek dla za\u0142ogi by\u0142o bardzo ma\u0142o. Zwykle za\u0142oga zrzuca\u0142a awaryjne swoje drzwi, a operator gondol\u0119 pod-kad\u0142ubow\u0105. Po wodowaniu \u015bmig\u0142owiec momentalnie nurkowa\u0142 nosem, nabiera\u0142 wody przez otw\u00f3r po zrzuconej gondoli, przechla\u0142 si\u0119 na burt\u0119 i szybko ton\u0105\u0142.<\/p>\n W 1964 roku, opracowano wersj\u0119 eksportow\u0105, kt\u00f3r\u0105 oznaczono Mi-4 ME. R\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 ona niewiele od Mi-4 M. Polska kupi\u0142a 4 egzemplarze tej wersji. W dniu 8 pa\u017adziernika 1965 roku, do Lotnictwa Marynarki Wojennej przyby\u0142y pierwsze dwa \u015bmig\u0142owce Mi-4 ME o nr 021 i 617. Wesz\u0142y one na wyposa\u017cenie 28. Eskadry Ratowniczej stacjonuj\u0105cej w Dar\u0142owie. W dniu 21 grudnia 1965 roku, przyby\u0142y kolejne dwa \u015bmig\u0142owce o nr 071 i 117, wtedy to sformowano klucz do zwalczania okr\u0119t\u00f3w podwodnych (ZOP). \u015amig\u0142owce Mi-4 ME w Lotnictwie Marynarki Wojennej zako\u0144czy\u0142y s\u0142u\u017cb\u0119 w 1981 roku, a cztery lata p\u00f3\u017aniej (1985 roku) definitywnie zako\u0144czono eksploatacj\u0119 wszystkich Mi-4 w naszym lotnictwie. W sumie sprowadzono do Polski 23 egzemplarze (wersja A) oraz jedn\u0105 sztuk\u0119 za SB Lim-2 pozyskan\u0105 z W\u0119gier w ramach wymiany, ponadto 4 sztuki wersji\u00a0 ME.<\/p>\n W Muzeum Lotnictwa Polskiego zachowa\u0142 si\u0119 egzemplarz Mi-4 ME nb 617, a pocz\u0105tkowo Nb 6, co odzwierciedlono w chwili konserwacji maszyny z pocz\u0105tkiem XXI wieku.<\/p>\n W Muzeum Si\u0142 Powietrznych zachowa\u0142 si\u0119 egzemplarz Mi-4 ME nr 02177 seria produkcyjna 177 – Dostarczony do Wojska Polskiego w dniu 21 grudnia 1965 roku. Pocz\u0105tkowo mia\u0142 Nb 2, potem Nb 021. \u015amig\u0142owiec by\u0142 eksponatem w Muzeum w Gdyni, Nb 717, a tak\u017ce Nb 042. W 2010 roku zosta\u0142 przewieziony do D\u0119blina do nowo tworzonego Muzeum Si\u0142 Powietrznych, dzie\u0142a \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci genera\u0142a pilota Andrzeja B\u0142asika.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec w uk\u0142adzie klasycznym, jednowirnikowy ze \u015bmig\u0142em ogonowym. Konstrukcja metalowa. Za\u0142oga zwykle z\u0142o\u017cona z trzech os\u00f3b, pasa\u017cer\u00f3w-11, max-15, w wersji transportowo-desantowej \u015bmig\u0142owiec zabiera 12 \u017co\u0142nierzy (lub 16 w wersji przeci\u0105\u017conej), normalna masa \u0142adunku 1 200 kg, max 1 600 kg. Za\u0142oga wersji wojskowej standardowo sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch pilot\u00f3w, mechanika i strzelca pok\u0142adowego. Mo\u017cliwe s\u0105 tak\u017ce inne funkcje dodatkowej za\u0142ogi \u015bmig\u0142owca: specjalista od spraw za\u0142adunku, radiooperator, mechanik, foto-operator itp.<\/p>\n Kad\u0142ub o konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej, sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0119\u015bci g\u0142\u00f3wnej oraz belek ogonowej. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba wykonana jest z 20 wr\u0119g. W przedniej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono silnik os\u0142oni\u0119ty mask\u0105, w kt\u00f3rej s\u0105 liczne otwory zas\u0142oniete siatk\u0105 lub \u017caluzjami. Dochodzi przez nie powietrze do wentylatora, kt\u00f3rych ch\u0142odzi silnik i ch\u0142odnice oleju. Dodatkowo po bokach kad\u0142uba umieszczono du\u017ce chwyty powietrza do silnika. Maska silnika jest dwucz\u0119\u015bciowa. Jej po\u0142\u00f3wki mo\u017cna odchyli\u0107 na boki i uzyska\u0107 dost\u0119p do silnika i innych podzespo\u0142\u00f3w.<\/p>\n Kokpit za\u0142ogi umieszczono wysoko za zespo\u0142em nap\u0119dowy. S\u0105 tam miejsca dla dw\u00f3ch pilot\u00f3w. Wej\u015bcie do kokpitu zapewniaj\u0105 boczne, odsuwane do ty\u0142u drzwi. Aby do nich si\u0119 dosta\u0107, nale\u017cy wspi\u0105\u0107 si\u0119 po kad\u0142ubie wysoko. Jest tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 wej\u015bcia do kokpitu z \u0142adowni \u015bmig\u0142owca. Oparcie fotela drugiego pilota jest odchylane na bok, do ty\u0142u i tworzy przej\u015bcie do \u0142adowni. \u0141adownia ma regularne kszta\u0142ty i wymiary 4,15 m x 1,78 m x 1,80 m. Pojemno\u015b\u0107 16 m 3. Umo\u017cliwia umieszczenie w niej samochodu terenowego GAZ-69 (bez dachu), jednak siedz\u0105cy w nim kierowca nie ma mo\u017cliwo\u015bci wyj\u015bcia z samochodu. Dost\u0119p do \u0142adowni umo\u017cliwiaj\u0105 drzwi w lewej burcie w tyle, o wymiarach 1,36 m x 0,93 m. Na zestrza\u0142ach goleni lewego podwozia umieszczono kawa\u0142ek blachy, kt\u00f3ry tworzy stopie\u0144 wej\u015bciowy. W tyle \u0142adowni umieszczono du\u017ce drzwi dwuskrzyd\u0142owe, o wymiarach 1,55 m x 1,85 m, przez kt\u00f3re mo\u017cna za\u0142adowa\u0107 i wy\u0142adowa\u0107 ludzi i sprz\u0119t. T\u0119 operacj\u0119 u\u0142atwiaj\u0105 trapy i wyci\u0105garka elektryczna \u0141PG-2 lub B\u0141-47. \u0141adownia zosta\u0142a wyposa\u017cona w pi\u0119\u0107 okr\u0105g\u0142ych wypuk\u0142ych okien wykonanych ze szk\u0142a organicznego (pleksiglasu). Sz\u00f3ste okno umieszczono w bocznych drzwiach.<\/p>\n Nad \u0142adowni\u0105 znajduje si\u0119 g\u0142\u00f3wna przek\u0142adnia wirnika no\u015bnego. Jest tam tak\u017ce gumowy zbiornik paliwa o pojemno\u015bci 1 000 litr\u00f3w.<\/p>\n Pod \u015bmig\u0142owcem mo\u017cna podwiesza\u0107 \u0142adunki wielkogabarytowe. S\u0105 one zamontowane na czterech zawiesiach, po\u0142\u0105czonych do czterech zamk\u00f3w pod spodem kad\u0142uba przy burtach, po\u0142\u0105czonych wsp\u00f3lnie do zamka i haka baga\u017cowego. Na haku zaczepia si\u0119 zawiesia trzymaj\u0105ce \u0142adunek. Podwieszanie \u0142adunku by\u0142o bardzo trudne, bo wszystkie czynno\u015bci nale\u017ca\u0142o wykona\u0107 pod b\u0119d\u0105cy nisko w zawisie \u015bmig\u0142owcu. I to zar\u00f3wno zaczepienie, jak i odczepienie \u0142adunku. Zastosowany zamek umo\u017cliwia\u0142 awaryjne odczepienie \u0142adunku.<\/p>\n W dolnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono demontowan\u0105 gondol\u0119 dla strzelca pok\u0142adowego. By\u0142y dwie wersje gondoli. Pierwsza d\u0142u\u017csza, w kt\u00f3rej strzelec przyjmowa\u0142 pozycje le\u017c\u0105c\u0105. Druga kr\u00f3tsza, w kt\u00f3rej strzelec siedzi w fotelu lotniczym.<\/p>\n Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy sk\u0142ada si\u0119 z silnika t\u0142okowego, gwiazdowego, Szwiecow ASz-82W o mocy 1 251 kW (1 700 KM). Silnik umieszczony jest pod k\u0105tem 28 stopni w stosunku do poziomu. Moc z silnika, poprzez wa\u0142, umieszczony tu\u017c za fotelami pilot\u00f3w, jest przenoszony do przek\u0142adni g\u0142\u00f3wnej typu R-5. Z przek\u0142adni g\u0142\u00f3wnej jest wyprowadzony wa\u0142 do wirnika no\u015bnego i drugi wa\u0142 do \u015bmig\u0142a ogonowego. Na wa\u0142ach zastosowano przek\u0142adnie typu kardan.<\/p>\n Wirnik no\u015bny jest cztero-\u0142opatowy. Ma \u015brednic\u0119 21 m. Obraca si\u0119 w lew\u0105 stron\u0119, tak jak wskaz\u00f3wki zegara. \u0141opaty s\u0105 zawieszone przegubowo. \u0141opaty pocz\u0105tkowo by\u0142y o konstrukcji mieszanej. D\u017awigar to stalowe rury. Reszt\u0119 wykonano z drewna sosnowego. Kraw\u0119d\u017a natarcia ogrzewana elektrycznie, dla odladzania. P\u00f3\u017aniej zastosowano \u0142opaty metalowe; d\u017awigar stalowy, a reszta z aluminium.<\/p>\n \u015amig\u0142o ogonowe tr\u00f3j-\u0142opatowe typu W-531-H2 lub W-531-H3, o \u015brednicy 3,6 m, pchaj\u0105ce, umieszczone z prawej strony. \u0141opaty nastawiane s\u0105 mechanicznie.<\/p>\n Podwozie sta\u0142e, czteropodporowe. Ka\u017cde wyposa\u017cone w pojedyncze ko\u0142a. Przednie skr\u0119tne, samonastawne. Wszystkie golenie wyposa\u017cono w amortyzatory olejowo-powietrzne. Uzupe\u0142nieniem podwozia jest tylna podpora zabezpieczaj\u0105ca \u015bmig\u0142o ogonowe przed uderzeniem o ziemi\u0119. Ma ona tak\u017ce amortyzator olejowo-powietrzny.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec Mi-4 wyposa\u017cono uk\u0142ad wentylacji i ogrzewania kokpitu i \u0142adowni. Jest instalacja przeciw-oblodzeniowa \u0142opat wirnika i \u015bmig\u0142a ogonowego. Ogrzewane s\u0105 tak\u017ce okna kokpitu pilot\u00f3w.<\/p>\n Wyposa\u017cenie radiowo-nawigacyjne: radiostacja nadawczo-odbiorcza UKF typ R-800, automatyczny radiokompas ARK-5, radiowysoko\u015bciomierz RW-2, rozm\u00f3wnica pok\u0142adowa SPU-7 lub SPU-2, radiolokacyjne urz\u0105dzenie rozpoznawcze SRO i radiostacja R-805. W tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba z lewej strony znajduje si\u0119 elektrorakietnica sygnalizacyjna EKSR-46, kt\u00f3ra jest uruchamiana z miejsca pilota.<\/p>\n Silnik Szewcowa ASz-82 ot podw\u00f3jna, 14-cylindrowa gwiazda. Jest silnikiem 4-suwowym, ch\u0142odzonym powietrzem o mocy maksymalnej 1 900 KM dla wersji FN. Pojemno\u015b\u0107 silnika to 41,21 litra. Masa silnika w zale\u017cno\u015bci od wersji 860-900 kg. \u015arednica silnika 1,26 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 silnika 2,01 m. Stosowany w samolotach \u0141a-5, \u0141a-7, \u0141a-9 \u0142a-11, Pe-8, Tu-2 I\u0142-12, I\u0142-14 oraz w \u015bmig\u0142owcach Mil Mi-4 i Jakowlew Jak-24. Zbudowano oko\u0142o 70 000 sztuk.<\/p>\n W \u015bmig\u0142owcu Mil Mi-4 wykorzystano wersj\u0119 ASz-82W o mocy 1 700 KM (1 251 kW). Silnik umieszczony jest pod k\u0105tem 28 stopni w stosunku do poziomu. Silnik ma spr\u0119\u017cark\u0119 dwustopniow\u0105. Jest te\u017c reduktor i sprz\u0119g\u0142o. Dodatkowo jest wentylator osiowy ch\u0142odz\u0105cy i wa\u0142 nap\u0119dowy, przenosz\u0105cy nap\u0119d do przek\u0142adni g\u0142\u00f3wnej. Uruchamianie silnika nast\u0119puje przy pomocy elektro-rozrusznika typu SKD-2W. Wylot spalin jest przy pomocy dw\u00f3ch kolektor\u00f3w. Spaliny s\u0105 kierowane w d\u00f3\u0142 pod kad\u0142ub \u015bmig\u0142owca.<\/p>\n Zbiornik paliwa gumowy, o pojemno\u015bci 1 000 litr\u00f3w umieszczony jest nad \u0142adowni\u0105 \u015bmig\u0142owca. W miar\u0119 ubywania paliwa, woln\u0105 przestrze\u0144 wype\u0142nia azot.<\/p>\n D\u0142ugo\u015b\u0107 kad\u0142uba 16,80 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142kowita 25,01 m. Wysoko\u015b\u0107 4,40 m. \u015arednica wirnika no\u015bnego 21,00 m. Powierzchnia wiruj\u0105cego wirnika 346,4 m2. Masa w\u0142asna 5 100 – 5 356 kg. Masa max 7 310 – 7 550 kg. Ud\u017awig 1 200 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 185 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 140 km\/h. Pu\u0142ap statyczny 2 000 m. Pu\u0142ap dynamiczny 4 000 m. Zasi\u0119g 425 km. Czas lotu do 3 godzin.<\/p>\n W sumie sprowadzono do Polski 23 egzemplarze (wersja A) oraz jedn\u0105 sztuk\u0119 pozyskano za SB Lim-2 z W\u0119gier w ramach wymiany. Ponadto by\u0142y 4 sztuki wersji ME.<\/p>\n Mi-4 A nr 1060 seria produkcyjna 60 – Trafi\u0142 do 36 SPLTr. Nb 1. P\u00f3\u017aniej do MSW na Lotnisko Bemowo 103. Pu\u0142k. Nb 06.<\/p>\n Mi-4 A nr 1160 seria produkcyjna 60 – Trafi\u0142 do 36 SPLTr. Nb 2. P\u00f3\u017aniej do MSW na Lotnisko Bemowo 103. Pu\u0142k. Nb 16.<\/p>\n Mi-4 A nr 1260 seria produkcyjna 60 – Trafi\u0142 do 36 SPLTr. Nb 3. P\u00f3\u017aniej do MSW na Lotnisko Bemowo 103. Pu\u0142k. Potem w Le\u017anicy Wielkiej Nb 126.<\/p>\n Mi-4 A nr 1360 seria produkcyjna 60 – Trafi\u0142 do 36 SPLTr. Nb 4. P\u00f3\u017aniej do MSW na Lotnisko Bemowo 103. Pu\u0142k. Nb 36.<\/p>\n Mi-4 A nr 1460 seria produkcyjna 60 – Trafi\u0142 do 36 SPLTr. Nb 5. P\u00f3\u017aniej do MSW na Lotnisko Bemowo 103. Pu\u0142k.<\/p>\n Mi-4 A nr 1560 seria produkcyjna 60 – Trafi\u0142 do 36 SPLTr. Nb 6. P\u00f3\u017aniej do MSW na Lotnisko Bemowo 103. Pu\u0142k. Potem w Le\u017anicy Wielkiej Nb 156.<\/p>\n Mi-4 A nr 1063 seria produkcyjna 63 – Dostarczony w 1967 roku z W\u0119gier w zamian za wymian\u0119 samolot szkolno-bojowy SB Lim-2.<\/p>\n Mi-4 A nr 1171 seria produkcyjna 71.<\/p>\n Mi-4 A nr 1371 seria produkcyjna 71.<\/p>\n Mi-4 A nr 16104 seria produkcyjna 104.<\/p>\n Mi-4 A nr 17104 seria produkcyjna 104.<\/p>\n Mi-4 A nr 15114 seria produkcyjna 114 – Nb 511. Po s\u0142u\u017cbie w Muzeum Lotnictwa Polskiego.<\/p>\n Mi-4 A nr 16114 seria produkcyjna 114.<\/p>\n Mi-4 A nr 10138 seria produkcyjna 138.<\/p>\n Mi-4 A nr 11138 seria produkcyjna 138.<\/p>\n Mi-4 A nr 12138 seria produkcyjna 138.<\/p>\n Mi-4 A nr 13138 seria produkcyjna 138.<\/p>\n Mi-4 A nr 02141 seria produkcyjna 141.<\/p>\n Mi-4 A nr 03141 seria produkcyjna 141.<\/p>\n Mi-4 A nr 04141 seria produkcyjna 141.<\/p>\n Mi-4 A nr 05141 seria produkcyjna 141.<\/p>\n Mi-4 A nr 11153 seria produkcyjna 153.<\/p>\n Mi-4 A nr 12153 seria produkcyjna 153.<\/p>\n Mi-4 A nr 20155 seria produkcyjna 155.<\/p>\n Mi-4 ME nr 06175 seria produkcyjna 175 – Dostarczony do Wojska Polskiego w dniu 8 pa\u017adziernika 1965 roku. Na pocz\u0105tku otrzyma\u0142 Nb 6. Nast\u0119pnie Nb 617. Po remoncie w Muzeum Lotnictwa Polskiego z pocz\u0105tkiem XXI wieku otrzyma\u0142 ponownie Nb 6.<\/p>\n Mi-4 ME nr 07175 seria produkcyjna 175 – Dostarczony do Wojska Polskiego w dniu 8 pa\u017adziernika 1965 roku. Pocz\u0105tkowo Nb 7 potem Nb 071. Skasowany w Le\u017anicy Wielkiej.<\/p>\n Mi-4 ME nr 01177 seria produkcyjna 177 – Dostarczony do Wojska Polskiego w dniu 21 grudnia 1965 roku. Pocz\u0105tkowo Nb 1 potem Nb 117. Potem jako eksponat w Dar\u0142owie. W 90-latach XX wieku zosta\u0142 zez\u0142omowany.<\/p>\n Mi-4 ME nr 02177 seria produkcyjna 177 – Dostarczony do Wojska Polskiego w dniu 21 grudnia 1965 roku. Pocz\u0105tkowo mia\u0142 Nb 2, potem Nb 021. \u015amig\u0142owiec by\u0142 eksponatem w Muzeum w Gdyni, Nb 717, a tak\u017ce Nb 042. W 2010 roku zosta\u0142 przewieziony do D\u0119blina do nowo tworzonego Muzeum Si\u0142 Powietrznych, dzie\u0142a \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci genera\u0142a pilota Andrzeja B\u0142asika.<\/p>\n Pierwsze \u015bmig\u0142owce dostarczane do Wojska Polskiego otrzymywa\u0142y numery burtowe jednocyfrowe. Nie by\u0142y one zawsze zwi\u0105zane z numerem seryjnej. Numery burtowe jednocyfrowe umieszczano na tyle kad\u0142uba. Numery burtowe trzy-cyfrowe umieszczono na belce ogonowej. Pocz\u0105tkowo wszystkie \u015bmig\u0142owce by\u0142y malowane w jednolit\u0105 barw\u0119 zielon\u0105. Z pocz\u0105tkiem 70-lat \u015bmig\u0142owce otrzyma\u0142y kamufla\u017c. Z kamufla\u017cem dotrwa\u0142y do ko\u0144ca s\u0142u\u017cby.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Je\u015bli si\u0119 dok\u0142adnie przyjrzymy numeracjom \u015bmig\u0142owc\u00f3w Michai\u0142a Mila z lat 50-tych i 60-tych to mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce panuje tutaj lekki chaos. Mi-1 owszem jest pierwszy, ale potem mamy Mi-4 i Mi-6, po czym pojawia si\u0119 Mi-8, a po nim Mi-2 i Mi-12. Ale tylko Mi-1 i Mi-4 maj\u0105 nap\u0119d t\u0142okowy. Pozosta\u0142e za\u015b nap\u0119d turbinowy. To pozorne zamieszanie wynika ze zlece\u0144, jakie kierowane by\u0142y z Kremla do biur konstrukcyjnych. Wywiad CCCP dok\u0142adnie obserwowa\u0142, co Zach\u00f3d wprowadza na uzbrojenie i czy ta technika sprawdza si\u0119 w boju. Du\u017cym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy by\u0142y dzia\u0142ania wojenne w Korei. Tam na du\u017c\u0105 skal\u0119 USAF wprowadzi\u0142o \u015bmig\u0142owce. Znalaz\u0142y one pocz\u0105tkowo zastosowanie, jako \u015bmig\u0142owce ewakuacyjne, a nieco p\u00f3\u017aniej jako \u015bmig\u0142owce desantowe, kt\u00f3re potrafi\u0142y w kr\u00f3tkim czasie przerzuci\u0107 piechot\u0119 zmotoryzowan\u0105 w inny rejon i takim manewrem zaskoczy\u0107 przeciwnika. I USAF posiada\u0142y tego typu skuteczny \u015bmig\u0142owiec. By\u0142 nim Sikorsky H-19 Chickasaw.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-595","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-smiglowce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=595"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4110,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/595\/revisions\/4110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Rozw\u00f3j konstrukcji.<\/h3>\n
Sikorsky H-19 Chickasaw.<\/h3>\n
Mil Mi-4 w Polsce.<\/h3>\n
Mi-4 ME.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Konstrukcja \u015bmig\u0142owca Mi-4.<\/h3>\n
Wyposa\u017cenie Mil Mi-4.<\/h3>\n
Nap\u0119d Mil Mi-4.<\/h3>\n
Dane T-T Mi-4.<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n