By\u0142o ju\u017c to VIII spotkanie z tej serii. Motorem ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia s\u0105 Panowie: historyk Robert Springwald i historyk doktor Krzysztof Wielgus.<\/p>\n
Uroczyste spotkanie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 Msz\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 w Ko\u015bciele \u015awi\u0119tego Rafa\u0142a Kalinowskiego o godzinie 18:30. W koncelebrze uczestniczy\u0142 Ojciec Dominik Orczykowski, duszpasterz lotnik\u00f3w.<\/p>\n
Podczas spotkania koncert autorski da\u0142 Pan Leszek W\u00f3jtowicz – Polski poeta, pie\u015bniarz, gitarzysta i kompozytor, nale\u017c\u0105cy do zespo\u0142u krakowskiej Piwnicy pod Baranami. W 80-latach bard podziemnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d.<\/p>\n
Boeing B-17 Flying Fortress to ameryka\u0144ski czterosilnikowy ci\u0119\u017cki samolot bombowy dalekiego zasi\u0119gu, zaprojektowany i zbudowany w po\u0142owie 30-lat XX wieku w firmie\u00a0 Boeing Airplane Company. Zbudowano prawie 13 000 maszyn B-17 Flying Fortress. Samoloty s\u0142u\u017cy\u0142y w wojskach alianckich. Wykorzystywano je g\u0142\u00f3wnie do nalot\u00f3w na germani\u0119. \u0141\u0105cznie B-17 zrzuci\u0142y na cele w Europie ponad 640 tysi\u0119cy ton bomb. Podczas drugiej wojny \u015bwiatowej utracono oko\u0142o 4 750 maszyn. Odporno\u015b\u0107 konstrukcji na uszkodzenia w boju i silne uzbrojenie obronne zapewni\u0142y B-17 status legendy lotnictwa.<\/p>\n
Bombowiec Boeing B-17 G Nr Y-44-6337. Samolot nale\u017ca\u0142 do 352. Dywizjonu 301. Grupy Bombowej 5. Skrzyd\u0142a Bombowego 15. Armii Powietrznej USA. Za\u0142oga nada\u0142a maszynie imi\u0119 w\u0142asne \u201eCandie\u201d (cukierek). Samolot w dniu 26 grudnia 1944 roku, w uroczysto\u015b\u0107 \u015awi\u0119tego Szczepana, bra\u0142 udzia\u0142 w nalocie na zak\u0142ady chemiczne w Blachowni \u015al\u0105skiej, gdzie produkowano benzyn\u0119 syntetyczn\u0105. Samolot wystartowa\u0142 z bazy we W\u0142oszech. Maszyna nad celem bombardowania zosta\u0142a ostrzelana i uszkodzona. Lotnicy postanowili polecie\u0107 na najbli\u017csze lotnisko zaj\u0119te przez armi\u0119 CCCP. Technicznie okaza\u0142o si\u0119 to niewykonalne. Samolot traci\u0142 pu\u0142ap i wlecia\u0142 nad Krak\u00f3w. Ze stacji Krak\u00f3w-P\u0142asz\u00f3w zosta\u0142 ostrzelany przez germa\u0144ski poci\u0105g pancerny. Szukaj\u0105c miejsca do l\u0105dowania zostali jeszcze ostrzelani z terenu obozu jenieckiego w Borku Fa\u0142\u0119ckim (rejon ulic Zawi\u0142a), na co za\u0142oga silnie odpowiedzia\u0142a ogniem. Za\u0142oga wykona\u0142a lewy kr\u0105g w rejonie wie\u017cy ci\u015bnie\u0144 w Skotnikach i kursem wschodnim zesz\u0142a do awaryjnego l\u0105dowania, w kierunku na Ford Nr 52 w Borku Fa\u0142\u0119ckim. L\u0105dowanie awaryjne nast\u0105pi\u0142o bez wysuni\u0119cia podwozia. Mimo to przyziemienie by\u0142o bardzo \u0142agodne. Samolot zatrzyma\u0142 si\u0119 niedaleko przed fos\u0105 Fortu.<\/p>\n
Za\u0142oga Boeing B-17 sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 10 \u017co\u0142nierzy: dow\u00f3dca maszyny porucznik Harry Filer, co-pilot porucznik Alfred Cryer, nawigator porucznik Gilbert Nesch, bombardier sier\u017cant William Nassif, radio-operator sier\u017cant Earle Cochrane, mechanik sier\u017cant Ernst Anticola, dolny strzelec sier\u017cant Edward Codo, boczny strzelec sier\u017cant Phillip Shlom, boczny strzelec sier\u017cant Franklin Elmen, tylny strzelec sier\u017cant Patrick Hick.<\/p>\n
Lotnicy zostali wzi\u0119ci przez germa\u0144c\u00f3w do niewoli. Jeden z cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi by\u0142 z pochodzenia \u017bydem. Tylko bardzo twarda interwencja kapitana-dow\u00f3dcy maszyny spowodowa\u0142a, \u017ce nie zosta\u0142 oddzielony od reszty za\u0142ogi i unikn\u0105\u0142 tragicznego losu. Wszyscy szcz\u0119\u015bliwie prze\u017cyli wojn\u0119.<\/p>\n
Prawdziwym tropicielem historii Boeing B-17 Candie jest pan doktor Krzysztof Wielgus, kt\u00f3ry ju\u017c w 80-latach XX wieku razem z pani\u0105 Jadwig\u0105 \u015arodulska-Wielgus, napisa\u0142 pierwsze artyku\u0142y, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 w prasie. Autorzy artyku\u0142\u00f3w dotarli do pana Tadeusza Wro\u0144skiego, kt\u00f3ry w swojej ksi\u0105\u017cce pod tytu\u0142em \u201eKronika okupowanego Krakowa\u201d pod dat\u0105 25 grudnia 1944 roku napisa\u0142 – \u201e\u2026 Na polach ko\u0142o Kobierzyna wyl\u0105dowa\u0142 przymusowo samolot brytyjski. 10 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi (Kanadyjczyk\u00f3w) dosta\u0142o si\u0119 do niewoli\u201d. (Tadeusz Wro\u0144ski – Kronika okupowanego Krakowa\u201d. Wyd literackie Krak\u00f3w, 1974 rok, strona 384). W tym czasie (80-lata XX wieku) wszystkie dane wymaga\u0142y doprecyzowania. Nawet co do daty by\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci, bo \u015bwiadkowie, kt\u00f3rzy si\u0119 znale\u017ali, podawali nawet dat\u0119 18 grudzie\u0144 1944 roku. Jedno by\u0142o pewne, \u017ce by\u0142a to niedziela lub inne \u015bwi\u0119to, bo wierni akurat wychodzili z ko\u015bcio\u0142a po mszy \u015bwi\u0119tej, kiedy nad ich g\u0142owami nisko przelecia\u0142 wielki samolot. Szybko wyja\u015bni\u0142o si\u0119, \u017ce samolotem by\u0142a Ameryka\u0144ska Lataj\u0105ca Forteca B-17. Domy\u015blano si\u0119, \u017ce samolot musia\u0142 bra\u0107 udzia\u0142 w nalotach na zak\u0142ady chemiczne w Dworach lub K\u0119dzierzynie, kt\u00f3rych w\u00f3wczas alianci wykonywali bardzo du\u017co. Dowiedziano si\u0119 tak\u017ce, i\u017c lotnicy nie chcieli ucieka\u0107 i kry\u0107 si\u0119, tylko czekali na regularne wojsko germa\u0144skie. Zanim okupant przyby\u0142, lotnicy wpu\u015bcili do \u015brodka samolotu liczne dzieci, kt\u00f3re pocz\u0119stowano cukierkami i czekolad\u0105. Lotnicy spalili mapy i zniszczyli celownik bombardierski. Po przybyciu germa\u0144c\u00f3w lotnicy zostali przez nich zabrani, a samolot rozmontowano i przewieziono na Lotnisko Rakowice-Czy\u017cyny. Samolot wieziono na platformie, a jego statecznik by\u0142 tak wysoki, \u017ce uszkodzi\u0142 lini\u0119 tramwajow\u0105 w okolicach Matecznego (P\u00f3\u017aniej zwane Rondo Matecznego).<\/p>\n
Jan Sagan, wspomnienia w 1985 roku.<\/h3>\n
Jedn\u0105 z pierwszych zapisanych relacji naocznych \u015bwiadk\u00f3w by\u0142a relacja pana Jana Sagan, kt\u00f3ry mieszka\u0142 500 m od miejsca l\u0105dowania samolotu. Poinformowa\u0142 on, \u017ce samolot l\u0105dowa\u0142 po godzinie 10:00, bo wr\u00f3cili ju\u017c ze mszy \u015bwi\u0119tej. Pogoda by\u0142a bezchmurna, a s\u0142o\u0144ce \u015bwieci\u0142o mocno. Id\u0105c do domu, wysoko na niebie widzia\u0142 kilka srebrnych punkt\u00f3w. By\u0142y to samoloty, kt\u00f3re lecia\u0142y formacjami, poza zasi\u0119giem dzia\u0142 przeciwlotniczych wroga. Kiedy pan Jan by\u0142 ju\u017c w domu, nagle us\u0142ysza\u0142 g\u0142o\u015bny ryk silnik\u00f3w. Ca\u0142a rodzina poderwa\u0142a si\u0119 do okna. Przez okno zobaczono nisko lec\u0105cy olbrzymi samolot, ze znakami rozpoznawczymi USA. Samolot lecia\u0142 z kierunku zachodniego, w przybli\u017ceniu po linii na kt\u00f3rej wyl\u0105dowa\u0142. W trakcie l\u0105dowania, od samolotu odpad\u0142o jedno \u015bmig\u0142o, kt\u00f3re le\u017ca\u0142o oko\u0142o 200 m od miejsca zatrzymania si\u0119 samolotu. Pierwsi, kt\u00f3rzy dobiegli do samolotu byli mieszka\u0144cy z okolicznych dom\u00f3w. Porozumiewali si\u0119 oni z za\u0142og\u0105 po Polsku, bo w za\u0142odze byli Polacy. Nie wyra\u017cali oni ch\u0119ci ukrycia si\u0119, ani obawy przed niewol\u0105. Raczej cieszyli si\u0119 ze szcz\u0119\u015bliwego l\u0105dowania. Obdarowali przyby\u0142ych sucharami i czekolad\u0105. Nawet pozwolili wej\u015b\u0107 do samolotu. Koledzy, kt\u00f3rzy byli w \u015brodku opowiedzieli o pal\u0105cych si\u0119 papierach i mapach. Widzieli tak\u017ce zdemolowan\u0105 tablic\u0119 przyrz\u0105d\u00f3w pok\u0142adowych w kabinie pilot\u00f3w. Najpierw przybiegli \u017co\u0142nierze geram\u0144scy z fortu, a p\u00f3\u017aniej kolejni \u017co\u0142nierze z eszelonu stoj\u0105cego na stacji Swoszowice. Wtedy to odp\u0119dzono liczn\u0105 grup\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w. Potem przyjecha\u0142y samochody z germa\u0144sk\u0105 \u017candarmeri\u0105, kt\u00f3ra zabra\u0142a lotnik\u00f3w. Jeden lub dw\u00f3ch lotnik\u00f3w by\u0142o lekko rannych. Przy samolocie germa\u0144cy postawili wart\u0119, a mimo to wielu mieszka\u0144c\u00f3w zabra\u0142o do dom\u00f3w liczne pami\u0105tki. P\u00f3\u017aniej opowiadano sobie, \u017ce samolot lecia\u0142 na dw\u00f3ch silnikach, a przez to du\u017co ni\u017cej ni\u017c pozosta\u0142e. Zosta\u0142 ostrzelany artyleri\u0105 przeciwlotnicz\u0105 na tak zwanej Madarze (Wola Duchacka), kt\u00f3ra uszkodzi\u0142a mu trzeci silnik. L\u0105dowanie by\u0142o konieczno\u015bci\u0105. Wybrane miejsce by\u0142o dostatecznie du\u017ce i p\u0142askie, i da\u0142o szans\u0119 na szcz\u0119\u015bliwe przyziemienie. Pan Jan doda\u0142, \u017ce napis \u201eCandie\u201d by\u0142 napisany niedrukowanymi literami, tak jak imiona w\u0142asne w dywizjonach alianckich.<\/p>\n
Pan Jan Sagan<\/p>\n
S\u0105 tak\u017ce inne relacje naocznych \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3re zebra\u0142 pan historyk Robert Springwald z Muzeum Armii Krajowej imieniem Genera\u0142a Fieldorfa Nila.<\/p>\n
\u201eMamy to szcz\u0119cie \u017ce s\u0105 w\u015br\u00f3d nas jeszcze \u015bwiadkowie tego zdarzenia. Jeden z nich Pan Tomasz Du\u015bko ofiarowa\u0142 do Muzeum AK wind\u0119 do \u0142adowania bomb b\u0119d\u0105c\u0105 jedyn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tego samolotu zachowan\u0105 do dzi\u015b. Na spotkaniu (2014 roku) zosta\u0142a ona po raz pierwszy pokazana publicznie. Dzi\u0119kujemy r\u00f3wnie\u017c Panom Stanis\u0142awowi P\u0119kali, Wies\u0142awowi Mackiewiczowi, Stanis\u0142awowi Cinalowi za z\u0142o\u017cone w Muzeum AK pisemne relacje z l\u0105dowania.\u201d – pan historyk Robert Springwald.<\/p>\n
O awaryjnym l\u0105dowaniu \u201eCandie" napisa\u0142 Pan Szymon Serwatka, autor ksi\u0105\u017cki "Z ziemi w\u0142oskiej do polskiej" opisuj\u0105cej dzia\u0142ania lotnictwa bombowego w bitwie o \u015bl\u0105sk\u0105 benzyn\u0119 syntetyczn\u0105.<\/p>\n
Wspomnienie z 27 grudnia 1944 roku, Pana K. Tratkiewicza, spisane w 2014 roku.<\/h3>\n
Od tego czasu min\u0119\u0142o 69 lat. Mia\u0142am wtedy 8 lat, mieszka\u0142am przy ulicy \u015awiatowida i chodzi\u0142am do Szko\u0142y Powszechnej w Borku Fa\u0142\u0119ckim. By\u0142 czas okupacji niemieckiej, straszne i ci\u0119\u017ckie czasy. Ojciec kt\u00f3ry by\u0142 st. wachmistrzem w 8 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego i na kampani\u0119 wrze\u015bniow\u0105 w 1939 roku wyruszy\u0142 z koszar w Kobierzynie, po powrocie do domu, zmar\u0142 w styczniu 1940 roku. Matka zajmowa\u0142a si\u0119 opiek\u0105 nad dwiema c\u00f3rkami, nie pracowa\u0142a. Jedyn\u0105 \u017cywicielk\u0105 by\u0142a Ciotka kt\u00f3ra pracowa\u0142a w Fabryce Sody \u201eSolvay\u201d.<\/p>\n
W tym dniu, niespodziewanie w godzinach przedpo\u0142udniowych, w godzinach pracy, w domu pojawi\u0142a si\u0119 ciocia. Z przej\u0119ciem, powiedzia\u0142a \u201eHalinko szybko si\u0119 ubieraj, dowiedzia\u0142am si\u0119 w pracy, \u017ce wczoraj wyl\u0105dowa\u0142 jaki\u015b wielki samolot w Kobierzynie, chc\u0119 ci go pokaza\u0107!\u201d Jako dziecko, nie zastanowi\u0142am si\u0119 w og\u00f3le nad tym, \u017ce przecie\u017c w najbli\u017cszej okolicy nie ma \u017cadnego lotniska. Ale jak ciocia m\u00f3wi, to pewnie co\u015b tam jest. Sz\u0142y\u015bmy szybko, bo \u015bniegu by\u0142o nie wiele, ziemia zmarzni\u0119ta. Ale by\u0142o do przej\u015bcia oko\u0142o 2,5 km. Poza budynkami Stalagu, sz\u0142y\u015bmy skr\u00f3tami przez tereny nieu\u017cytk\u00f3w, \u0142\u0105k, prawie bez zabudowa\u0144.<\/p>\n
To co pami\u0119tam to olbrzymi w moim wyobra\u017ceniu kad\u0142ub samolotu z wielkimi skrzyd\u0142ami i cz\u0119\u015bciowymi uszkodzeniami. Do samolotu podej\u015b\u0107 si\u0119 nie da\u0142o bo by\u0142 odgrodzony i wojsko niemieckie sta\u0142o przy nim. Wra\u017cenie na mnie zrobi\u0142a przezroczysta kabina kt\u00f3ra wydawa\u0142a mi si\u0119, \u017ce jest bardzo wysoko ale wida\u0107 by\u0142o jakie\u015b urz\u0105dzenia i zegary. Nie d\u0142ugo przy tym samolocie sta\u0142y\u015bmy, by\u0142o wi\u0119cej takich gapi\u00f3w jak my a ciocia musia\u0142a wraca\u0107 do pracy. Od kogo\u015b dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o zabraniu pilot\u00f3w przez Niemc\u00f3w i to, \u017ce wczoraj piloci cz\u0119stowali czekolad\u0105 czy te\u017c s\u0142odyczami.<\/p>\n
Tak d\u0142ugi okres nie by\u0142o \u017cadnych wspomnie\u0144 o tym wydarzeniu, \u017ce wiele szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wylecia\u0142o mi z pami\u0119ci. Dopiero gdy m\u00f3j m\u0105\u017c, kilka lat temu wspomnia\u0142, \u017ce wybiera si\u0119 na spotkanie do Podg\u00f3rza bo ma tam odby\u0107 si\u0119 wycieczka i opowiadanie o historii samolotu Liberator kt\u00f3ry w 1944 roku rozbi\u0142 si\u0119 w P\u0142aszowie, przypomnia\u0142a mi si\u0119 ta historia. Od tego czasu ka\u017cd\u0105 publikacj\u0105, szczeg\u00f3lnie w Dzienniku Polskim interesowa\u0142am si\u0119 i kompletuj\u0119 wycinki z tych gazet.<\/p>\n
Bardzo ucieszy\u0142am si\u0119, \u017ce 4 stycznia 2014 roku odb\u0119dzie si\u0119 coroczne spotkanie upami\u0119tniaj\u0105ce l\u0105dowanie bombowca B-17 o imieniu Candie i mog\u0142am wzi\u0105\u0107 w nim udzia\u0142.<\/p>\n
Pan. K. Tratkiewicz<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W dniu 13 stycznia 2018 roku, z okazji 72 rocznicy awaryjnego l\u0105dowania samolotu bombowego Boeing B-17 \u201eCandie\u201d na terenie Osiedla Kliny w Krakowie w pobli\u017cu Fortu Nr 52, odby\u0142o si\u0119 spotkanie w Klubie Kultury Kliny przy ul. biskupa Albina Ma\u0142ysiaka 1.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-588","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/588","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=588"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1974,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/588\/revisions\/1974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}