{"id":580,"date":"2018-01-03T12:00:00","date_gmt":"2018-01-03T12:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2024\/07\/13\/wsk-pzl-swidnik-sm-1-mi-1-1956r\/"},"modified":"2024-07-13T19:02:36","modified_gmt":"2024-07-13T17:02:36","slug":"wsk-pzl-swidnik-sm-1-mi-1-1956r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=580&lang=pl","title":{"rendered":"WSK PZL \u015awidnik SM-1 \/ Mi-1. 1956r."},"content":{"rendered":"<p>Krak\u00f3w 2018-01-03<\/p>\n<h3 id=\"130a-Rozdzia\u0142-23.03.1956r.\"  >130a Rozdzia\u0142 23.03.1956r.<\/h3>\n<h3 id=\"PZL-WSK-\u015awidnik-\u00a0SM-1.\"  >PZL WSK \u015awidnik \u00a0SM-1.<\/h3>\n<p>\u015amig\u0142owiec SM-1 to jest licencyjny \u015bmig\u0142owiec Mil Mi-1, kt\u00f3ry by\u0142 produkowany w WSK PZL \u015awidnik.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/26ab65098392f051605b6a1bda2760bae0e62040\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/26ab65098392f051605b6a1bda2760bae0e62040\" alt=\"SM-1 rejestracja SP-SAD. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>SM-1 rejestracja SP-SAD. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/4888c66c2965a6ef37ef6893e3426ce9d27e53eb\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/4888c66c2965a6ef37ef6893e3426ce9d27e53eb\" alt=\"SM-1 Nr 1540. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>SM-1 Nr 1540. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Pierwsze u\u017cytkowe \u015bmig\u0142owce na \u015bwiecie pojawi\u0142y si\u0119 w 1942 roku. Ten fakt spowodowa\u0142, \u017ce w CCCP w 1947 roku, powo\u0142ano do istnienia plac\u00f3wk\u0119 projektow\u0105 pod kierunkiem Michai\u0142a Leontjewicza Mila, kt\u00f3ry piastowa\u0142 stanowisko dyrektora tej plac\u00f3wki. Plac\u00f3wka by\u0142a zaledwie biurem projektowym przy Fabryce nr 329 w Moskwie. Innymi s\u0142owy nie mia\u0142a takich uprawnie\u0144 jak OKB Tupolewa czy OKB Mikojana i Guriewicza. W dodatku ingerencja dyrektora fabryki w prac\u0119 biura by\u0142a du\u017ca.<\/p>\n<p>Michai\u0142 Leontjewicz Mil by\u0142 bardzo s\u0142abym in\u017cynierem. Nie potrafi\u0142 nawet pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 suwakiem logarytmicznym, kt\u00f3ry w 50-latach XX wieku by\u0142 podstawowym narz\u0119dziem pracy in\u017cyniera. Michai\u0142 Mil obliczenia robi\u0142 w wielkim przybli\u017ceniu. Kiedy otrzyma\u0142, jako prezent suwak logarytmiczny po\u0142o\u017cy\u0142 go na honorowym miejscu, w\u015br\u00f3d swoich trofe\u00f3w. W zespole Michai\u0142a Mila obliczeniami\u00a0 zajmowa\u0142 si\u0119 Brawerman.<\/p>\n<p>Niemniej jednak Michai\u0142 Mil mia\u0142 talent konstruktorski. Z zadziwiaj\u0105c\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 potrafi\u0142 rozwi\u0105zywa\u0107 pojawiaj\u0105ce si\u0119 problemy. Du\u017c\u0105 pomoc\u0105 w tym by\u0142o jego nieszablonowe podej\u015bcie do problemu. Jego wizja konstruktorska nie by\u0142a obci\u0105\u017cona utartymi wzorami post\u0119powania. Co istotne, by\u0142 on skuteczny. Kiedy by\u0142 nieobecny w pracy, z powodu choroby, praca si\u0119 zatrzymywa\u0142a.<\/p>\n<p>Wkr\u00f3tce rozpocz\u0119to prac\u0119 nad pierwsz\u0105 konstrukcj\u0105 \u015bmig\u0142owca oznaczonego, jako GM-1 (\u0413\u041c-1, \u0413\u0435\u043b\u0438\u043a\u043e\u043f\u0442\u0435\u0440 \u041c\u0438\u043b\u044f-1, Gielikoptier Mila). \u015amig\u0142owiec mia\u0142 by\u0107 maszyn\u0105 wielozadaniow\u0105, bo w\u00f3wczas jeszcze nie by\u0142o do wiadomo, jak wykorzysta\u0107 specyficzne cechy \u015bmig\u0142owca. Og\u00f3ln\u0105 koncepcj\u0119 przyj\u0119to ze \u015bmig\u0142owc\u00f3w Igora Sikorskyego. Czyli uk\u0142ad jednowirnikowy, ze \u015bmig\u0142em ogonowym. \u015amig\u0142o ogonowe rozwi\u0105zywa\u0142o problem momentu reakcyjnego, zwanego te\u017c momentem oporowym, jaki oddzia\u0142uje na kad\u0142ub \u015bmig\u0142owca, a pochodzi z nap\u0119du wirnika no\u015bnego. \u0141opaty wirnika no\u015bnego i \u015bmig\u0142a ogonowego wykonano ze stali i drewna sosnowego.<\/p>\n<p>\u015amig\u0142owiec by\u0142 bardziej konstrukcj\u0105 eksperymentaln\u0105, ni\u017c u\u017cytkow\u0105. Dlatego prace nad nim post\u0119powa\u0142y szybko. Skupiono si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na uk\u0142adzie sterowania, niemal ca\u0142kowicie pomijaj\u0105c przyrz\u0105dy pilota\u017cowe. Wszak loty mia\u0142y by\u0107 wykonywane wy\u0142\u0105cznie w dobrych warunkach atmosferycznych.<\/p>\n<p>Pierwszy prototyp zbudowano we wrze\u015bniu 1948 roku. Oblot maszyny nast\u0105pi\u0142 30 wrze\u015bnia 1948 roku, na Lotnisku Tuszyno (Zacharkowo), a za sterami zasiad\u0142 pilot M. K. Bajka\u0142ow. Nast\u0119pnie rozpocz\u0119to pr\u00f3by fabryczne, podczas kt\u00f3rych utracono dwa prototypy. Jeden stracono 24 listopada 1948 roku, podczas lotu na pu\u0142ap dynamiczny na wysoko\u015bci 5 200 m. Przyczyn\u0105 tego by\u0142o zamarzni\u0119cie smaru w mechanizmach uk\u0142adu sterowania, pilot Bajka\u0142ow uratowa\u0142 si\u0119 skacz\u0105c ze spadochronem. Drugi prototyp zosta\u0142 rozbity podczas lotu nad lotniskiem 7 marca 1949 roku. W pewnym momencie \u015bmig\u0142owiec niespodziewanie przeszed\u0142 w gwa\u0142towny obr\u00f3t i spad\u0142 na ziemi\u0119. Pilot Bajka\u0142ow zgin\u0105\u0142 na miejscu. Przyczyn\u0105 katastrofy by\u0142o nieprawid\u0142owe wykonanie wa\u0142u \u015bmig\u0142a ogonowego.<\/p>\n<p>Pr\u00f3by zak\u0142adowe zako\u0144czono w 1949 roku, po czym \u015bmig\u0142owiec skierowano do test\u00f3w pa\u0144stwowych. Pr\u00f3by wypad\u0142y pomy\u015blnie, wobec czego w 15 lutego 1950 roku, Rada Ministr\u00f3w CCCP zatwierdzi\u0142a \u015bmig\u0142owiec do produkcji seryjnej, jednocze\u015bnie nadaj\u0105c mu oznaczenie Mil Mi-1.<\/p>\n<p>W tym samym czasie, w biurze konstrukcyjnym OKB Jakowlewa prowadzono prace nad konkurencyjnym \u015bmig\u0142owcem oznaczonym Jak-100. Maszyna by\u0142a bardzo podobna do Mil Mi-1 i by\u0142a nap\u0119dzana identycznym silnikiem. Mia\u0142a tylko nieznacznie wi\u0119ksz\u0105 kabin\u0119, podobn\u0105 do p\u00f3\u017aniejszego \u015bmig\u0142owca SM-2. Z powodu problem\u00f3w technicznych prace nad Jak-100 przeci\u0105ga\u0142y si\u0119. Dopiero w po\u0142owie 1950 roku, Jak-100 trafi\u0142 do pr\u00f3b pa\u0144stwowych. Wypad\u0142y one pozytywnie i \u015bmig\u0142owiec rekomendowano do produkcji seryjnej. Produkcji seryjnej Jak-100 jednak nie podj\u0119to, bo w tym czasie by\u0142 ju\u017c w produkcji seryjnej Mil Mi-1. Oznaczenie NATO Hare, czyli zaj\u0105c.<\/p>\n<p>Do produkcji seryjnej wytypowano zak\u0142ad Nr 329 w Moskwie, przy kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142a si\u0119 plac\u00f3wka badawcza Michai\u0142a Mila. Ju\u017c w trakcie produkcji pierwszej partii 15 egzemplarzy \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-1 dokonano w nich modyfikacji wirnika no\u015bnego i uk\u0142adu sterowania. W uk\u0142adzie sterowania zastosowano nowe prze\u0142o\u017cenia zmniejszaj\u0105ce si\u0142y na dr\u0105\u017ckach sterowych i zmniejszaj\u0105ce ryzyko awarii.<\/p>\n<p>Jeszcze w 1950 roku, opracowano wersj\u0119 \u015bmig\u0142owca szkolnego, kt\u00f3ry oznaczono Mi-1 U. Wyposa\u017cono go w zdwojone sterownice. Instruktor siedzia\u0142 za uczniem lekko po lewej stronie.<\/p>\n<p>\u015amig\u0142owce Mil Mi-1 z pierwszej serii zaprezentowano w 1951 roku, na pokazie lotniczym w Tuszynie (Zacharkowie). \u015amig\u0142owiec nie cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem wojskowych. Nie widzieli po prostu zastosowania dla tego typu maszyn w dzia\u0142aniach wojskowych. Jednak u\u017cycie \u015bmig\u0142owc\u00f3w w wojnie w Korei przez USAF w akacjach ewakuacyjnych oraz osobiste zainteresowanie dyktatora Stalina zmusi\u0142o genera\u0142\u00f3w do z\u0142o\u017cenia zam\u00f3wie\u0144 na \u015bmig\u0142owce Mil Mi-1.<\/p>\n<p>W 1953 roku, Micha\u0142 Mil mia\u0142 ju\u017c du\u017co informacji na temat walor\u00f3w i niedostatk\u00f3w \u015bmig\u0142owca Mil Mi-1. Koniecznym sta\u0142o si\u0119 opracowanie instalacji przeciw-oblodzeniowej, aby \u015bmig\u0142owiec by\u0142 mniej wra\u017cliwy na zmienne warunki atmosferyczne. Powi\u0119kszono tak\u017ce drzwi wej\u015bciowe do kabiny, aby uzbrojony \u017co\u0142nierz m\u00f3g\u0142 bez problemu do niego wsi\u0105\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Przy okazji w \u015bmig\u0142owcu zamontowano zmodyfikowany silnik. \u015amig\u0142owiec ten, jako Mi-1 T by\u0142 produkowany w okresie 1954-1958. Og\u00f3\u0142em zbudowano blisko 600 egzemplarzy \u015bmig\u0142owc\u00f3w w tej wersji. \u015amig\u0142owiec Mi-1 T ma \u0142opaty opracowane w 1953 roku, o resursie wynosz\u0105cym 300 godzin, a tak\u017ce silnik AI-26 W, o mocy 575 KM.<\/p>\n<p>Kolejne wersje otrzyma\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 monta\u017cu dodatkowych zbiornik\u00f3w paliwa oraz wyd\u0142u\u017cono resursy niekt\u00f3rych podzespo\u0142\u00f3w \u015bmig\u0142owca. W 1957 roku, opracowano nowe laminowane \u0142opaty wirnika no\u015bnego. Po raz kolejny zmodyfikowano zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy poprzez zamontowanie mniej awaryjnego silnika AI-26 GRF, o mocy 575 KM. Ta zmiana wymusi\u0142a modernizacj\u0119 kad\u0142uba \u015bmig\u0142owca. Nieznacznie poszerzono kad\u0142ub. Dzi\u0119ki temu na tylnej kanapie zamiast dw\u00f3ch os\u00f3b pomie\u015bci\u0142y si\u0119 trzy osoby. Zbudowano oko\u0142o 370 sztuk \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-1 A i Mi-1 M, z tym, \u017ce niekt\u00f3re \u015bmig\u0142owe powsta\u0142y poprzez przebudow\u0119 wcze\u015bniejszych wersji.<\/p>\n<p>W CCCP og\u00f3\u0142em zbudowano ponad 1\u00a0000 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-1. Produkowano je w Moskwie w Zak\u0142adzie Nr 329, w Kazaniu Zak\u0142ad Nr 387, w Orenburgu Zak\u0142ad Nr 47, w Rostowie Zak\u0142ad Nr 168. W Polsce w WSK PZL \u015awidnik zbudowano 1\u00a0594 egzemplarzy \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1.<\/p>\n<p>W CCCP \u015bmig\u0142owce Mil Mi-1 wykorzystywano do cel\u00f3w: \u0142\u0105cznikowych, korygowania ognia artylerii, ewakuacji rannych (w tym wersja typowo sanitarna Mi-1 z gondol\u0105 dla chorego na noszach), rolniczych, l\u0105dowania na akwenach wodnych z p\u0142ywakami i do przewozu pasa\u017cer\u00f3w nazwana Mi-1 Moskwicz.<\/p>\n<p>U\u017cytkownicy: Polska, Czechos\u0142owacja, Kuba, Albania, W\u0119gry, NRD, Bu\u0142garii. Irak, Syria, Jemen, Finlandia, Indonezja, Afganistan, Chiny. Na ca\u0142ym \u015bwiecie by\u0142o eksploatowanych oko\u0142o 2\u00a0500 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-1.<\/p>\n<h3 id=\"Mi-1-(SM-1)-w-Polsce.\"  >Mi-1 (SM-1) w Polsce.<\/h3>\n<p>Po zmianie sytuacji mi\u0119dzynarodowej w ko\u0144cu 40-lat, w\u0142adze PRL (Polska Rzeczypospolita Ludowa) zdecydowa\u0142y o budowie nowego zak\u0142adu zbrojeniowego, kt\u00f3ry mia\u0142 produkowa\u0107 samoloty bojowe. Opieraj\u0105c si\u0119 na lotniczej tradycji Lublina (Zak\u0142ady Mechaniczne Emil Plage i Teofil La\u015bkiewicz w Lublinie, p\u00f3\u017aniej Lubelska Wytw\u00f3rnia Samolot\u00f3w) zdecydowano o ulokowaniu nowej fabryki ko\u0142o Lublina w \u015awidniku.<\/p>\n<p>W dniu 1 stycznia 1951 roku, Centralny Zarz\u0105d Przemys\u0142u Sprz\u0119tu Komunikacyjnego w Warszawie, w oparciu o Uchwa\u0142\u0119 Rady Ministr\u00f3w, Zarz\u0105dzenie Ministra Przemys\u0142u Ci\u0119\u017ckiego z dnia 14 grudnia 1950 roku, powo\u0142a\u0142 Zak\u0142ad WSK Nr 5 w \u015awidniku. Prace budowlane rozpocz\u0119to w 1950 roku, a g\u0142\u00f3wne obiekty oddano do u\u017cytku w 1953 roku. Kilka obiekt\u00f3w powsta\u0142o z konstrukcji hangar\u00f3w zdemontowanych na Lotnisku Krzesiny ko\u0142o Poznania.<\/p>\n<p>Zak\u0142ad mia\u0142 by\u0107 finalnym producentem my\u015bliwc\u00f3w Lim-1 (licencyjnych MiG-15). W tym kierunku poczyniono zakup stosownych maszyn i urz\u0105dze\u0144. Produkcj\u0119 uruchomiono, po czym niebawem zdecydowano, \u017ce finalny monta\u017c samolot\u00f3w Lim-1 b\u0119dzie odbywa\u0142 si\u0119 w WSK PZL Mielec, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 pocz\u0105tkowo tylko podwykonawc\u0105. Istnia\u0142y tak\u017ce plany, \u017ce obie fabryki mog\u0105 by\u0107 finalnym producentem, gdyby zaistnia\u0142a taka konieczno\u015b\u0107. Ostateczne decyzje zapad\u0142y pod koniec 1952 roku, w Centralnym Zarz\u0105dzie Przemys\u0142u Sprz\u0119tu Komunikacyjnego w Warszawie. W WSK \u015awidnik pozostawiono produkcj\u0119 niekt\u00f3rych element\u00f3w p\u0142atowca. W \u015awidniku produkowano skrzyd\u0142a, stateczniki, \u0142o\u017ca silnik\u00f3w, lawet\u0119 dzia\u0142ka i fotel pilota. W 1952 roku, wyprodukowano pierwsze skrzyd\u0142a i usterzenie, a w 1953 roku, tyln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba.<\/p>\n<p>Jeszcze w 1953 roku, w Warszawie toczono dyskusje, co do profilu produkcji fabryki w \u015awidniku. Rozwa\u017cano uruchomienie produkcji spr\u0119\u017carek ch\u0142odniczych i produkcji seryjnej samolotu TS-8 Bies. W 1954 roku, w\u0142adze PRL zdecydowa\u0142y, \u017ce zak\u0142ad stanie si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 wytw\u00f3rni\u0105 \u015bmig\u0142owc\u00f3w, gdy\u017c podj\u0119to ju\u017c decyzj\u0119 o produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-1.<\/p>\n<p>\u015amig\u0142owce by\u0142y w\u00f3wczas nowo\u015bci\u0105 techniczn\u0105, cho\u0107 od podj\u0119cia produkcji seryjnej \u015bmig\u0142owc\u00f3w w USA min\u0119\u0142o ju\u017c 10 lat. \u015amig\u0142owce sta\u0142y si\u0119 symbolem \u015awidnika. Podobnie jak w przypadku uruchomienia produkcji Lim-1, rozpocz\u0119to t\u0142umaczenie dokumentacji rosyjskiej Mi-1 na J\u0119zyk Polski. Dostosowywano dokumentacj\u0119 do Polskich norm i warunk\u00f3w produkcji.<\/p>\n<p>W 1955 roku, dostarczono dokumentacj\u0119 techniczn\u0105 \u015bmig\u0142owca i rozpocz\u0119to szkolenie pracownik\u00f3w. Jednocze\u015bnie z CCCP kolej\u0105 dostarczono cz\u0119\u015bci \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Pierwsze cztery \u015bmig\u0142owce Mi-1 zosta\u0142y zmontowane w 1956 roku, z cz\u0119\u015bci dostarczonych przez licencjodawc\u0119. Pierwszy \u015bmig\u0142owiec oblatano w dniu 23 marca 1956 roku, a pilotem oblatywaczem by\u0142 Wsiewo\u0142od Winnicki.<\/p>\n<p>Pierwsze seryjne \u015bmig\u0142owce produkowane w ca\u0142o\u015bci w \u015awidniku zacz\u0119\u0142y opuszcza\u0107 zak\u0142ad w 1957 roku. Oblot pierwszego \u015bmig\u0142owca wyprodukowanego ca\u0142kowicie w \u015awidniku nast\u0105pi\u0142 22 marca 1957 roku, za sterami maszyny zasiad\u0142 kpt. Janusz Ochalik. W tym momencie PZL WSK \u015awidnik sta\u0142 si\u0119 sz\u00f3stym na \u015bwiecie producentem \u015bmig\u0142owc\u00f3w, szybko wchodz\u0105c do pierwszej tr\u00f3jki pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci produkcji.<\/p>\n<p>Pocz\u0105tkowo silniki AI-26W dostarczane by\u0142y z CCCP, ale pod koniec 1957 roku, ich licencyjn\u0105 produkcj\u0119 rozpocz\u0119to w WSK Rzesz\u00f3w. Nadano im Polskie oznaczenie Lit-3.<\/p>\n<p>Seryjne \u015bmig\u0142owce SM-1 po raz pierwszy zaprezentowano publicznie 8 wrze\u015bnia 1957 roku, na Lotnisku Babice\/Bemowo, przy okazji centralnych obchod\u00f3w \u015awi\u0119ta Lotnictwa.<\/p>\n<p>Produkcja \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1 w \u015awidniku trwa\u0142a od 1956 roku do 1965 roku. Oko\u0142o 90 % produkcji trafia\u0142o do CCCP. Poza tym \u015bmig\u0142owce eksportowano do Czechos\u0142owacji, NRD, W\u0119gier, Indonezji, Finlandii i Bu\u0142garii.<\/p>\n<p>Pierwsza wersja SM-1 by\u0142a licencj\u0105 \u015bmig\u0142owca Mi-1 T. Mia\u0142a \u0142opaty wirnika no\u015bnego o \u017cywotno\u015bci 150 godzin. Od 1957 roku, produkowano \u015bmig\u0142owce SM-1\/300, czyli z \u0142opatami o resursie 300 godzin. Ju\u017c w 1958 roku, budowano \u015bmig\u0142owce SM-1\/600, czyli z \u0142opatami o resursie 600 godzin. W 1963 roku, zacz\u0119to produkowa\u0107 \u015bmig\u0142owiec SM-1 Wb, kt\u00f3ry mia\u0142 \u0142opaty wirnika no\u015bnego, o resursie 800 godzin. Dodatkowo pojawi\u0142a si\u0119 instalacja hydrauliczna w uk\u0142adzie wspomagaj\u0105cym sterowanie.<\/p>\n<p>W \u015awidniku budowano wersje specjalistyczne \u015bmig\u0142owca SM-1. By\u0142a wersja do przewozu chorych os\u00f3b na noszach w dodatkowej bocznej gondoli. Kontakt z chorym by\u0142 poprzez ma\u0142o praktyczny r\u0119kaw. Ten spos\u00f3b transportu by\u0142 ma\u0142o komfortowy dla chorego i dla personelu medycznego. Co ciekawe, boczne gondole by\u0142y doskona\u0142ymi zewn\u0119trznymi baga\u017cnikami do przewozu niewielkich towar\u00f3w. W ten spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o wykorzysta\u0107 maksymalny ud\u017awig \u015bmig\u0142owca.<\/p>\n<p>Produkowano tak\u017ce wariant d\u017awigowy, o ud\u017awigu 120 kg. Wariant ten pozwala\u0142 na podj\u0119cie cz\u0142owieka z ziemi lub wody i przyj\u0119cie go na pok\u0142ad \u015bmig\u0142owca. Wariant szkolny z podw\u00f3jnymi sterownicami. Wariant rolniczy dla oprysku lub opylania p\u00f3l uprawnych.<\/p>\n<p>Prowadzono tak\u017ce prace na wersj\u0105 SM-1 ze skrzyd\u0142ami. Zadanie to zosta\u0142o zlecone przez Instytut Lotnictwa w 1971 roku. Celem by\u0142o wykazanie korzy\u015bci i wad takiego uk\u0142adu. W przysz\u0142o\u015bci planowano wykorzysta\u0107 te skrzyd\u0142a, jako miejsca dla w\u0119z\u0142\u00f3w na uzbrojenie lub dodatkowe zbiorniki paliwa.<\/p>\n<h3 id=\"SM-1-jako-symbol-\u015awidnika.\"  >SM-1 jako symbol \u015awidnika.<\/h3>\n<p>W 1979 roku, z okazji 25-lecia nadania Miastu \u015awidnik praw miejskich przy ulicy Przodownik\u00f3w Pracy (obecna ul. Lotnik\u00f3w Polskich, przy rondzie im. \u015awidnickiego Lipca) na metalowym postumencie ustawiono SM-1. Pomnik w postaci pierwszego \u015bmig\u0142owca produkowanego w zak\u0142adach lotniczych w \u015awidniku z biegiem lat sta\u0142 si\u0119 wizyt\u00f3wk\u0105 i punktem charakterystycznym miasta.<\/p>\n<h3 id=\"\u015amig\u0142owiec-SM-2.\"  >\u015amig\u0142owiec SM-2.<\/h3>\n<p>Na bazie \u015bmig\u0142owca Mi-1 opracowano \u015bmig\u0142owiec SM-2, kt\u00f3ry mia\u0142 znacznie wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci transportowe. \u015amig\u0142owiec SM-2 opracowano w 1959 roku, a g\u0142\u00f3wna modyfikacja polega\u0142a na przekonstruowaniu kabiny, kt\u00f3ra znacznie uros\u0142a.<\/p>\n<p>Patrz osobny rozdzia\u0142.<\/p>\n<h3 id=\"Konstrukcja-Mil-Mi-1-\/-PZL-SM-1.\"  >Konstrukcja Mil Mi-1 \/ PZL SM-1.<\/h3>\n<p>\u015amig\u0142owiec Mi-1\/SM-1 jest lekkim, jedno-silnikowym statkiem powietrznym zbudowanym w uk\u0142adzie klasycznym, z g\u0142\u00f3wnym wirnikiem no\u015bnym i \u015bmig\u0142em ogonowym. Zabiera na pok\u0142ad pilota i dw\u00f3ch pasa\u017cer\u00f3w. Konstrukcja ca\u0142kowicie metalowa.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/9f4fe454226cece8fc6f4466fc4c46ba21bcfbdd\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/9f4fe454226cece8fc6f4466fc4c46ba21bcfbdd\" alt=\"SM-1 Nb 1540. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>SM-1 Nb 1540. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/6c8c15b52e4a7b60eda29716f685b90767e0e8b5\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/6c8c15b52e4a7b60eda29716f685b90767e0e8b5\" alt=\"SM-1 rejestracja SP-SAD. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>SM-1 rejestracja SP-SAD. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/553ccf0740ce8f65aa3530acb201378e59c1c1be\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/553ccf0740ce8f65aa3530acb201378e59c1c1be\" alt=\"SM-1 rejestracja SP-SAD. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>SM-1 rejestracja SP-SAD. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/59f3bdfbc828aadc8453d49228a5d7941659a09c\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/59f3bdfbc828aadc8453d49228a5d7941659a09c\" alt=\"SM-1 rejestracja SP-SAD. Widok g\u0142owicy. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>SM-1 rejestracja SP-SAD. Widok g\u0142owicy. 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Kad\u0142ub sk\u0142ada si\u0119 z kabiny, przedzia\u0142u silnikowego i belki ogonowej. Kad\u0142ub zbudowany jest z przestrzennej kratownicy wykonanej z rurek ze stali chromowo-niklowo-molibdenowej (1.4401). Pokrycie wykonano z blachy duraluminiowej. Kabina otrzyma\u0142a bogate oszklenie z szybami ze szk\u0142a organicznego (szk\u0142a akrylowego, pleksiglasu) o wypuk\u0142ym kszta\u0142cie, dla poprawy widoczno\u015bci. Przednia szyba kabiny wykonana ze szk\u0142a kwarcowego, jest p\u0142aska i otrzyma\u0142a wycieraczk\u0119. W tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono silnik, przek\u0142adni\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105, zbiornik paliwa o pojemno\u015bci 240 litr\u00f3w, zbiornik oleju o pojemno\u015bci 32 litr\u00f3w i inny osprz\u0119t, w tym radiowysoko\u015bciomierz. Belka ogonowa ma konstrukcj\u0119 p\u00f3\u0142skorupow\u0105. Kabin\u0119 od przedzia\u0142u silnikowego oddziela przegroda wykonana z blachy duraluminiowej, o grubo\u015bci 0,6 mm. Zosta\u0142a ona pokryta materia\u0142ami izolacyjnym d\u017awi\u0119koch\u0142onnym i tkanin\u0105 ognioodporn\u0105, do izolacji d\u017awi\u0119kowej i ogniowej.<\/p>\n<h3 id=\"Wirnik-no\u015bny.\"  >Wirnik no\u015bny.<\/h3>\n<p>Wirnik no\u015bny tr\u00f3j-\u0142opatowy. Pocz\u0105tkowo \u0142opaty wirnika no\u015bnego by\u0142y wykonane z metalu i drewna z metalowa nak\u0142adk\u0105 na kraw\u0119dzi natarcia. \u015arednica wirniki 14,35 m (47 ft 1 in). Powierzchnia ko\u0142a p\u0119dnego 161,70 m\u00b2 (1,740 ft\u00b2). Z ko\u0144cem 50-lat zacz\u0119to testowa\u0107 \u0142opaty metalowe. Resurs pierwszych \u0142opat wynosi\u0142 150 godzin pracy. Nast\u0119pnie zosta\u0142 zwi\u0119kszony do 300 godzin, a ostatecznie do 600 godzin.<\/p>\n<p>\u015amig\u0142o ogonowe tr\u00f3j-\u0142opatowe. G\u0142owica wykonana z metalu. \u0141opaty wykonano z drewna.<\/p>\n<p>Podwozie tr\u00f3jpodoporowe z ko\u0142em przednim. W konstrukcji zastosowano amortyzatory olejowo-powietrzne. Podwozie przednie jest jednogoleniowe, samonastawne. Do belki ogonowej zamocowano p\u0142oz\u0119, kt\u00f3ra dzia\u0142a, jako zderzak, chroni\u0105c \u015bmig\u0142o ogonowe przed uderzeniem w ziemi\u0119.<\/p>\n<p>Instalacja przeciw-oblodzeniowa zosta\u0142a zastosowano dopiero od wersji \u015bmig\u0142owca Mi-1 T. Jest ona typu cieczowego. Sk\u0142ada si\u0119 ze zbiornika spirytusu o pojemno\u015bci 28 litr\u00f3w. Instalacja chroni wirnik g\u0142\u00f3wny, \u015bmig\u0142o ogonowe i przedni\u0105 szyb\u0119 kabiny. Odladzanie \u0142opat wirnika no\u015bnego polega na wprowadzeniu spirytusu w kana\u0142 w metalowej nak\u0142adce \u0142opaty i wyprowadzaniu go przez liczne otworki na kraw\u0119dzi natarcia nak\u0142adki. Dodatkowo s\u0105 niewielkie rowki, po kt\u00f3rych ma sp\u0142ywa\u0107 spirytus. Podobnie odladzane s\u0105 \u0142opaty \u015bmig\u0142a ogonowego. Odladzanie przednie szyby jest realizowane poprzez spryskiwacze umieszczone nad g\u00f3rn\u0105 ram\u0105 okna lub z boku. \u015amig\u0142owiec nie ma sygnalizacji oblodzenia. O u\u017cyciu instalacji decydowa\u0142 pilot kieruj\u0105c si\u0119 swoim do\u015bwiadczeniem, wskazaniem termometru lub kiedy zobaczy\u0142 l\u00f3d na przedniej szybie.<\/p>\n<p>Pierwsza wersja \u015bmig\u0142owca Mi-1 mia\u0142a do\u015b\u0107 skromne wyposa\u017cenie kabiny w przyrz\u0105dy pilota\u017cowe. Jednak ju\u017c kolejne wersje by\u0142y doj\u015b\u0107 dobrze wyposa\u017cone. \u015amig\u0142owiec SM-1 posiada; radiostacj\u0119 \u0142\u0105czno\u015bci UKF, automatyczny radiokompas ARK-5, busol\u0119 \u017cyroindukcyjn\u0105 GIK-1, radiowysoko\u015bciomierz RW-2.<\/p>\n<h3 id=\"Silnik.\"  >Silnik.<\/h3>\n<p>Silnik t\u0142okowy, gwiazdowy, 7-cylindrowy typu AI-26 GR, ch\u0142odzony powietrzem przez dodatkowy wentylator. Silnik ma moc 550 KM. Poprzez przek\u0142adni\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 nap\u0119dza wirnik no\u015bny i \u015bmig\u0142o ogonowe.<\/p>\n<p>Zbiornik oleju ma pojemno\u015b\u0107 32 litry, a do ch\u0142odzenia oleju zastosowano dwie ch\u0142odnice umieszczone po obu stronach kad\u0142uba.<\/p>\n<h3 id=\"Dane-T-T-\u015bmig\u0142owca-SM-1:\"  >Dane T-T \u015bmig\u0142owca SM-1:<\/h3>\n<p>\u015arednica wirniki 14,35 m (47,08 ft). Powierzchnia ko\u0142a p\u0119dnego 161,70 m\u00b2 (1,740 ft\u00b2). D\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142kowita\u00a0 16,97 m (55,68 ft). D\u0142ugo\u015b\u0107 kad\u0142uba 12,08 m (39,63 ft). Wysoko\u015b\u0107 3,30 m (10,83 ft). Masa w\u0142asna 1\u00a0785 kg (3,740 lb). Masa startowa 2\u00a0330 kg (5,126 lb). Masa \u0142adunku 255 kg (561 lb). Paliwo 240 litr\u00f3w + 135 litr\u00f3w. Pr\u0119dko\u015b\u0107 max 185 km\/h (115 mph). Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 130 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 5.3 m\/s (1,043 ft\/min). Pu\u0142ap 3\u00a0500 m (11,480 ft). Zasi\u0119g 380 &#8211; 500 km (205 &#8211; 270 nmi).<\/p>\n<h3 id=\"Zestawienie-PZL-SM-1-\/-Mil-Mi-1.\"  >Zestawienie PZL SM-1 \/ Mil Mi-1.<\/h3>\n<p>W CCCP zbudowano oko\u0142o 1 000 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-1. W WSK PZL \u015awidnik zbudowano oko\u0142o 1 594 \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1 (Mi-1).<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pierwsze u\u017cytkowe \u015bmig\u0142owce na \u015bwiecie pojawi\u0142y si\u0119 w 1942 roku. Ten fakt spowodowa\u0142, \u017ce w CCCP w 1947 roku, powo\u0142ano do istnienia plac\u00f3wk\u0119 projektow\u0105 pod kierunkiem Michai\u0142a Leontjewicza Mila, kt\u00f3ry piastowa\u0142 stanowisko dyrektora tej plac\u00f3wki. Plac\u00f3wka by\u0142a zaledwie biurem projektowym przy Fabryce nr 329 w Moskwie. Innymi s\u0142owy nie mia\u0142a takich uprawnie\u0144 jak OKB Tupolewa czy OKB Mikojana i Guriewicza. W dodatku ingerencja dyrektora fabryki w prac\u0119 biura by\u0142a du\u017ca.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-580","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-smiglowce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=580"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4088,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/580\/revisions\/4088"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}