\u015amig\u0142owiec Mil Mi-6 A rejestracja SP-ITB, nb 670 ma na kad\u0142ubie histori\u0119 transportu pomnika\u00a0W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y, kt\u00f3ry w 1976 roku, przeby\u0142 drog\u0119 z Gliwic do Krakowa i zosta\u0142 postawiony na przygotowanym cokole Pomnika Grunwaldzkiego. W okolicach kabiny za\u0142ogi jest namalowane god\u0142o\u00a037. Pu\u0142ku \u015amig\u0142owc\u00f3w Transportowych na lotnisku Le\u017anica Wielka ko\u0142o \u0141\u0119czycy.<\/p>\n
Opis do zdj\u0119cia: Kokpit za\u0142ogi. W przedzie siedzi nawigator. Po lewej i prawej piloci. Najbli\u017cej, po lewej mechanik pok\u0142adowy, po prawej radiotelegrafista.<\/p>\n Mil Mi-6 to jeden z najwi\u0119kszych \u015bmig\u0142owc\u00f3w \u015bwiata, obecnie ju\u017c nieu\u017cytkowany, opracowany przez biuro konstrukcyjne Mil – Michai\u0142 Leontjewicz Mil. W czasie, kiedy Michai\u0142 Leontjewicz Mil opracowywa\u0142 \u015bmig\u0142owiec Mi-6 jego biuro by\u0142o nazywane zaledwie biuro projektowe przy Fabryce nr 329 w Moskwie. Innymi s\u0142owy nie mia\u0142o takich uprawnie\u0144 jak OKB Tupolewa czy OKB Mikojana i Guriewicza. W dodatku ingerencja dyrektora fabryki w projekty biura by\u0142a du\u017ca.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec Mi-6 nale\u017cy do jednych z bardziej udanych konstrukcji rosyjskich, cho\u0107 niepozbawiony powa\u017cnych wad. Okaza\u0142 si\u0119 \u015bmig\u0142owcem niezwykle drogim w eksploatacji, bardzo g\u0142o\u015bnym i nie do ko\u0144ca mia\u0142 rozwi\u0105zanym problemem drga\u0144 konstrukcji. Przez to jego \u017cywotno\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 kr\u00f3tsza od zak\u0142adanej. W dodatku mia\u0142 bardzo liczn\u0105 za\u0142og\u0119, tak jak wszystkie du\u017ce statki powietrzne w CCCP: dw\u00f3ch pilot\u00f3w, nawigatora, radiotelegrafist\u0119, mechanika pok\u0142adowego.\u00a0<\/p>\n Michai\u0142 Leontjewicz Mil by\u0142 bardzo s\u0142abym in\u017cynierem. Nie potrafi\u0142 nawet pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 suwakiem logarytmicznym, kt\u00f3ry w 50-latach XX wieku by\u0142 podstawowym narz\u0119dziem pracy in\u017cyniera. Michai\u0142 Mil obliczenia robi\u0142 w wielkim przybli\u017ceniu. Kiedy otrzyma\u0142, jako prezent suwak logarytmiczny po\u0142o\u017cy\u0142 go na honorowym miejscu, w\u015br\u00f3d swoich trofe\u00f3w. W zespole Michai\u0142a Mila obliczeniami\u00a0 zajmowa\u0142 si\u0119 Brawerman.<\/p>\n Niemniej jednak Michai\u0142 Mil mia\u0142 talent konstruktorski. Z zadziwiaj\u0105c\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 potrafi\u0142 rozwi\u0105zywa\u0107 pojawiaj\u0105ce si\u0119 problemy. Du\u017c\u0105 pomoc\u0105 w tym by\u0142o jego nieszablonowe podej\u015bcie do problemu. Jego wizja konstruktorska nie by\u0142a obci\u0105\u017cona utartymi wzorami post\u0119powania. Co istotne by\u0142 skuteczny. Kiedy by\u0142 nieobecny w pracy, z powodu choroby, prace po prostu ustawa\u0142y.<\/p>\n Michai\u0142 Mil do pracy nad ci\u0119\u017ckim \u015bmig\u0142owcem przyst\u0105pi\u0142 latem 1954 roku z polecenia w\u0142adz na Kremlu. Zadaniem by\u0142o opracowanie \u015bmig\u0142owca ci\u0119\u017cszego od Mi-4, przeznaczonego dla zada\u0144 transportowo-desantowych. W przeciwie\u0144stwie do \u015bmig\u0142owca Mi-4 (1952 roku), kt\u00f3ry jest kopi\u0105 \u015bmig\u0142owca Sikorsky S-55 (Sikorsky H-19 Chickasaw, 1949 roku), \u015bmig\u0142owiec Mi-6 jest oryginaln\u0105 konstrukcj\u0105 rosyjsk\u0105. Za skonstruowanie \u015bmig\u0142owca Mi-6 zesp\u00f3\u0142 dr Michai\u0142 Leontjewicz Mila otrzyma\u0142 mi\u0119dzynarodow\u0105 nagrod\u0119 im. Igora Sikorskiego.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec oznaczono, jako Izdielenie 50, a w biurze V-6.\u00a0In\u017cynier M. Piwowarow nadzorowa\u0142 budow\u0119 prototypu w zak\u0142adzie, a in\u017cynier D. Macicki nadzorowa\u0142 pr\u00f3by w locie.\u00a0Teoretycznie nowy V-6 mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 \u015bmig\u0142owiec Mi-4.<\/p>\n Konstruktorom odg\u00f3rnie narzucono zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy. By\u0142 nim silnik Soloviev D-25V, turbinowy z woln\u0105 turbin\u0105, o mocy 3\u00a0400 kW. Litera "V" w oznaczeniu silnika znaczy vertoletny (rosyjski: \u0412\u0435\u0440\u0442\u043e\u043b\u0435\u0442\u043d\u044b\u0439), czyli silnik dla \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Pierwszy silnik uruchomiono na hamowni w 1954 roku. Produkcja seryjna ruszy\u0142a w 1959 roku. \u015amig\u0142owiec Mi-4 mia\u0142 silnik t\u0142okowy o mocy 1\u00a0200 kW i ud\u017awig oko\u0142o 2\u00a0500 kg. Teoretycznie nowy \u015bmig\u0142owiec mo\u017cna by\u0142o wyposa\u017cy\u0107 w jeden silnik\u00a0 Soloviev D-25V. Taki \u015bmig\u0142owiec mia\u0142by ud\u017awig oko\u0142o 6\u00a0000 \u2013 7\u00a0000 kg. Problem w tym, \u017ce ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa nale\u017ca\u0142o zastosowa\u0107 uk\u0142ad nap\u0119dowy z\u0142o\u017cony z dw\u00f3ch silnik\u00f3w. W takiej sytuacji moc zespo\u0142u nap\u0119dowego by\u0142a ogromna i mo\u017cna by\u0142y pokusi\u0107 si\u0119 o budow\u0119 \u015bmig\u0142owca o ud\u017awigu 12\u00a0000 \u2013 15\u00a0000 kg. W dodatku by\u0142 to okres dynamicznego \u201erozkwitu\u201d rosyjskiej gospodarki, czytaj mani wielko\u015bci. Na udany \u015bmig\u0142owiec Mi-8, du\u017co lepiej wpisuj\u0105cy si\u0119 w potrzeby gospodarki i wojska, trzeba by\u0142o poczeka\u0107 kilka lat.<\/p>\n Jednocze\u015bnie V-6 (Mi-6) sta\u0142 si\u0119 pierwszym rosyjskim \u015bmig\u0142owcem z nap\u0119dem turbinowym.<\/p>\n Zespo\u0142owi Michai\u0142a Mila pozosta\u0142o opracowanie przek\u0142adni przenosz\u0105cej obroty z silnika na wirnik g\u0142\u00f3wny i \u015bmig\u0142o ogonowe, kt\u00f3r\u0105 oznaczono R-7. Jej masa wynosi 3\u00a0200 kg i jest wi\u0119ksza od masy obu silnik\u00f3w razem.<\/p>\n Pocz\u0105tkowo zesp\u00f3\u0142 Michai\u0142 Mil planowa\u0142 wykorzystanie wirnika z Mi-4, 4-\u0142opatowego, kt\u00f3rego \u015brednic\u0119 z 21 m zamierzano powi\u0119kszy\u0107 do 35-38 m. Jednak okaza\u0142o si\u0119, aby zamieni\u0107 moc silnik\u00f3w na ci\u0105g na wirniku musia\u0142by on porusza\u0107 si\u0119 z tak\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u0142opaty przekracza\u0142aby pr\u0119dko\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku. Nie uzyskano by spodziewanego ci\u0105gu \u015bmig\u0142a. Zesp\u00f3\u0142 Michai\u0142a Mila poleg\u0142 w tym temacie i musiano zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do CAGI (Centralny Instytut Aerohydrodynamiczny) o pomoc.<\/p>\n Wielu in\u017cynier\u00f3w uwa\u017ca\u0142o, \u017ce w \u015bmig\u0142owcu powinno si\u0119 zastosowa\u0107 dwa wirniki w uk\u0142adzie pod\u0142u\u017cnym. Tak jak to jest w bardzo popularnym \u015bmig\u0142owcu Boeing CH-47 Chinook. Jednak Michai\u0142 Mil broni\u0142 si\u0119 przed tego typu uk\u0142adem, maj\u0105c w pami\u0119ci fiasko \u015bmig\u0142owca Jakowlewa Jak-24. Swojej zasadzie Michai\u0142 Mil by\u0142 wierny do ko\u0144ca, buduj\u0105c Mi-12 w uk\u0142adzie poprzecznym.\u00a0 Inni z kolei dla V-6 proponowali wirnik z o\u015bmioma, a nawet z dziesi\u0119cioma \u0142opatami. O ile taki model mo\u017cna zbudowa\u0107, to budowa realnego wirnika natrafi\u0142aby\u00a0 na wiele barier konstrukcyjnych. Praktycznie w\u00f3wczas nie do pokonania.<\/p>\n Wirnik no\u015bny z uwagi na du\u017cy ud\u017awig \u015bmig\u0142owca musia\u0142 by\u0107 du\u017cy. Otrzyma\u0142 \u015brednic\u0119 35 m i 5-\u0142opat. \u015arednica wirnika by\u0142a kompromisem pomi\u0119dzy \u015brednic\u0105, a pr\u0119dko\u015bci\u0105 ko\u0144c\u00f3wek \u0142opat. W dodatku by\u0142 to wirnik z \u0142opatami zw\u0119\u017caj\u0105cymi si\u0119 ku ko\u0144c\u00f3wkom, tak jak to by\u0142o w Mi-1, czy Mi-4. Z uwagi na nowe informacje nap\u0142ywaj\u0105ce z Wolnego \u015awiata w CAGI podj\u0119to badania \u0142opat o obrysie prostok\u0105tnym. Wyniki wykorzystano w Mi-6, o czym poni\u017cej.<\/p>\n W Zak\u0142adzie Nr 329, wiosn\u0105 1957 roku, by\u0142 gotowy pierwszy prototypowy egzemplarz.\u00a0Pierwszy lot wykonano w dniu 5 czerwca 1957 roku, na przyzak\u0142adowym lotnisku Zacharkowo w Moskwie. Lotnisko to obecnie (2017 rok) nie istnieje. Za\u0142og\u0105 dowodzi\u0142 pu\u0142kownik Rafail Kaprelian. W NATO \u015bmig\u0142owiec Mi-6 oznaczono s\u0142owem Hook \u2013 hak.\u00a0<\/p>\n Z uwagi na du\u017cy zakres prac badawczo-rozwojowych zbudowano pi\u0119\u0107 prototyp\u00f3w. Pogoda sprzyja\u0142a pracy, a i 40-rocznica rewolucji pa\u017adziernikowej zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wielkimi krokami. Dla jej uczczenia ustanowiono kilka rekord\u00f3w.<\/p>\n W dniu 30 pa\u017adziernika 1957 roku, na lotnisku zgromadzi\u0142o si\u0119 wiele os\u00f3b chc\u0105cych obejrze\u0107 bicie rekordu \u015bwiata. Na pok\u0142adzie \u015bmig\u0142owca Mi-6 by\u0142o 385 work\u00f3w z piaskiem, waga r\u00f3wno 12\u00a0000 kg. Mi\u0119dzynarodowi s\u0119dziowie sprawdzili plomby na barografie.\u00a0Mi-6 wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 do pu\u0142apu 2\u00a0432 m, w ci\u0105gu 11 minut. Zaraz po zdobyciu rekordu odby\u0142a si\u0119 konferencja prasowa, na kt\u00f3rej pilot pu\u0142kownik Rafail Kaprelian potwierdzi\u0142 wykonanie czynu na 40 rocznic\u0119 rewolucji.<\/p>\n We wrze\u015bniu 1962 roku Mi-6 uni\u00f3s\u0142 \u0142adunek 20\u00a0100 kg na wysoko\u015b\u0107 2\u00a0738 m.<\/p>\n Mi-6 by\u0142 pierwszym \u015bmig\u0142owcem na \u015bwiecie, kt\u00f3ry przekroczy\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 300 km\/h, uzyskuj\u0105c pr\u0119dko\u015b\u0107 320 km\/h. Za\u0142og\u0119 stanowili lotnicy Nika\u0142aj Leszyn, Wasyl Ko\u0142uszenko, Fiodor Nowikow. To w\u0142a\u015bnie za ten rekord zesp\u00f3\u0142 i Mi-6 otrzyma\u0142 nagrod\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 im. Igora Sikorskiego. Dotychczas s\u0105dzono, \u017ce \u015bmig\u0142owce nie mog\u0105 lata\u0107 szybciej ni\u017c do 300 km\/h.<\/p>\n Bardzo wa\u017cnym by\u0142 kolejny rekord pr\u0119dko\u015bci, kt\u00f3ry wyni\u00f3s\u0142 340 km\/h.<\/p>\n W 2013 roku, Mi-6 nadal posiada rekord FAI, najszybszego \u015bmig\u0142owca z \u0142adunkiem 5\u00a0000 kg na dystansie\u00a0 1 000 km, w kt\u00f3rym lecia\u0142 z pr\u0119dko\u015bci\u0105\u00a0 284 km \/ h (1962 roku). Z kolei w 1968 roku Mi-6 podni\u00f3s\u0142 \u0142adunek u\u017cyteczny 20\u00a0117 kg. \u0141\u0105cznie na Mi-6 do 1968 roku ustanowiono 16 rekord\u00f3w.<\/p>\n Rekordy rekordami, ale liczy\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci u\u017cytkowe maszyny. \u015amig\u0142owiec chciano certyfikowa\u0107 na mas\u0119 maksymaln\u0105 42\u00a0500 kg. Jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przy masie startowej 42 500 kg maksymalny zasi\u0119g spada\u0142 do zaledwie 220 km. Dlatego aby \u015bmig\u0142owiec spe\u0142nia warunki zamawiaj\u0105cego zmniejszono mas\u0119 startow\u0105 do 40\u00a0000 kg. W\u00f3wczas te\u017c pojawi\u0142 si\u0119 system dodatkowych zbiornik\u00f3w paliwa montowanych z boku kad\u0142uba. Mo\u017cna je \u0142atwo zamontowa\u0107 i szybko zdemontowa\u0107.<\/p>\n Przy masie startowej 37\u00a0400 kg Mi-6 wznosi\u0142 si\u0119 na pu\u0142ap 3\u00a0000 m. Jednak ten wynik czyni\u0142 praktycznie \u015bmig\u0142owiec nieprzydatny w g\u00f3rach i w gor\u0105cym klimacie. Mas\u0119 \u015bmig\u0142owca trzeba by\u0142o zmniejszy\u0107 do 33\u00a0500 kg. W\u00f3wczas osi\u0105gni\u0119to pu\u0142ap dynamiczny 4 900 m. W teorii Mi-6 powinien osi\u0105ga\u0107 5\u00a0000 m, ale musiano zadowoli\u0107 si\u0119 wynikiem 4\u00a0500 m.<\/p>\n Sytuacj\u0119 poprawi\u0142a wymiana \u0142opat z trapezowych na prostok\u0105tne, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a w 1962 roku. Wykazano, \u017ce przy masie startowej 40 000 kg w locie rejsowym na wysoko\u015bci 500 metr\u00f3w i przy temperaturze powietrza 17 stopni C, godzinowe zu\u017cycie paliwa dla Mil Mi-6 wynosi\u0142o oko\u0142o 2 450 litr\u00f3w (2 000 kg) z prostok\u0105tnymi \u0142opatami i 2 700 litr\u00f3w (2 200 kg) z \u0142opatami trapezowymi. R\u00f3\u017cnica znacz\u0105ca. W Mi-6 i poprzednich \u015bmig\u0142owcach Mi-1, Mi-4, stopniowo przechodzono na \u0142opaty o kszta\u0142cie prostok\u0105tnym.<\/p>\n Zamiana kszta\u0142tu \u0142opat spowodowa\u0142a w dodatku zmniejszenie niepo\u017c\u0105danego rezonansu. Rezonans jeszcze wyst\u0119powa\u0142, ale jego zakres by\u0142 znacznie mniejszy. By\u0142 on w dolnych zakresach pracy turbin. Piloci radzili sobie z nim poprzez start typu samolotowego, czyli z rozbiegiem o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 300 m. Rezonans pojawia\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas na ziemi, a nie w powietrzu.<\/p>\n Du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119cono opanowani najlepszych form pilota\u017cu. Na przyk\u0142ad, najlepsz\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 przy pr\u0119dko\u015bci post\u0119powej 140 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105 okre\u015blono na 250 km\/h.<\/p>\n W 1962 roku, dosz\u0142o podczas lotu prototypu do po\u017caru, kt\u00f3rego nie uda\u0142o si\u0119 ugasi\u0107. Z pu\u0142apu 2\u00a0000 m \u015bmig\u0142owiec uderzy\u0142 w ziemi\u0119 ulegaj\u0105c ca\u0142kowitej destrukcji. Zgin\u0119\u0142o trzech lotnik\u00f3w.<\/p>\n Z uwagi na znaczn\u0105 mas\u0119 \u015bmig\u0142owca zesp\u00f3\u0142 Michai\u0142 Mil nawet nie rozwa\u017ca\u0142 uk\u0142adu chowania podwozia. Jednak konstruktorom zale\u017ca\u0142o na tym, aby podwozie nie stawia\u0142o zbyt du\u017cego oporu. Podwozie g\u0142\u00f3wne otrzyma\u0142o owiewki na ko\u0142ach. Oprofilowaniu poddano tak\u017ce zastrza\u0142y. Po wnikliwych pr\u00f3bach zrezygnowano z tych element\u00f3w. Korzy\u015bci by\u0142y iluzoryczne, zwi\u0119ksza\u0142 si\u0119 koszt produkcji, a owiewki na ko\u0142ach potrafi\u0142y zapycha\u0107 si\u0119 gliniast\u0105 ziemi\u0105. Krakowskim targiem, na egzemplarzach \u201ewystawowych\u201d montowano na ko\u0142ach tradycyjne ko\u0142paki (dekle).<\/p>\n Dla \u015bmig\u0142owca opracowano boczne skrzyd\u0142a, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o wyd\u0142u\u017cenie zasi\u0119gu. Co ciekawe nie opracowano innego kad\u0142uba, tylko do istniej\u0105cej struktury si\u0142owej dodano w\u0119z\u0142y. Do tych w\u0119z\u0142\u00f3w mo\u017cna montowa\u0107 lub szybko \u015bci\u0105ga\u0107 skrzyd\u0142a. Czyli skrzyd\u0142a s\u0105 opcj\u0105. Skrzyd\u0142a nie maj\u0105 \u017cadnych powierzchni ruchomych. S\u0105 zamontowane pod k\u0105tem natarcia 10 stopni i ze wznosem dodatnim 3 stopni. Badania wykaza\u0142y, \u017ce skrzyd\u0142a mog\u0105 przenosi\u0107 obci\u0105\u017cenie wynosz\u0105ce; 14% dla pr\u0119dko\u015bci 200 km\/h, 19% dla pr\u0119dko\u015bci 250 km\/h oraz 25 % dla pr\u0119dko\u015bci 300 km\/h. Czyli zdecydowanie s\u0105 preferowane dla dalekich przelot\u00f3w.<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyposa\u017cenia pok\u0142adowego zaadoptowano ze \u015bmig\u0142owca\u00a0 Mi-4. Jednak wielko\u015b\u0107 nowej maszyny wymusi\u0142a zamontowanie nowych urz\u0105dze\u0144.<\/p>\n Pocz\u0105tkowo Mi-6 nie posiada\u0142 autopilota. Dlatego jego pilotowanie by\u0142o bardzo m\u0119cz\u0105ce. Autopilot pojawi\u0142 si\u0119 w 1961 roku. Pocz\u0105tkowo Mi-6 by\u0142 wyposa\u017cony w trzykana\u0142owy autopilot AP-31V, kt\u00f3ry zosta\u0142 przetestowany na Mi-4. Autopilot zosta\u0142 wpi\u0119ty w uk\u0142ad r\u00f3wnolegle. Jednak sprz\u0119t ten zosta\u0142 uznany za niezadowalaj\u0105cy, do tego stopnia, \u017ce zabroniono jego u\u017cywania. Mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce dosz\u0142o do kilku wypadk\u00f3w.\u00a0Od 1962 roku, zosta\u0142 zast\u0105piony ulepszonym AP-34V. W odr\u00f3\u017cnieniu od swojego poprzednika, AP-34V zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do obwodu steruj\u0105cego szeregowo, a nie r\u00f3wnolegle, co znacznie z\u0142agodzi\u0142o wysi\u0142ek pilotowania. Autopilot zapewnia\u0142 stabilno\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca podczas odchylania, przechylania, pochylenia i utrzymania wysoko\u015bci.<\/p>\n Opr\u00f3cz tego zwi\u0119kszono liczb\u0119 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi o nawigatora. Zainstalowano cz\u0119\u015bciowe odladzanie najwra\u017cliwszych na zamarzanie element\u00f3w konstrukcji \u015bmig\u0142owca. Deska rozdzielcza otrzyma\u0142a kilka nowych przyrz\u0105d\u00f3w; radionamiernik, \u017cyrokompas, astrokompas i inne. Dodano o\u015bwietlenie antykolizyjne i reflektory. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych zmian pozwoli\u0142a na eksploatacj\u0119 \u015bmig\u0142owca w nocy i w trudniejszych warunkach pogodowych.<\/p>\n Wczesne Mi-6 nie mia\u0142y APU, co powodowa\u0142o problemy z uruchamianiem, szczeg\u00f3lnie w ekstremalnych warunkach pogodowych. Standardowo u\u017cywano generator Ivchenko AI-8 74.6 \/ 100 kW \/ hp 24 kW montowany na przyczepce lotniskowej. By\u0142o to trudne, szczeg\u00f3lnie w odleg\u0142ych rejonach CCCP. Dlatego, aby przezwyci\u0119\u017cy\u0107 takie niewygodne sytuacje, wszystkie \u015bmig\u0142owce Mi-6 zosta\u0142y wyposa\u017cone od 1967 roku w APU. Turbin\u0119 zamontowano w pobli\u017cu zespo\u0142u nap\u0119dowego. Pr\u0105d dostarczany przez generator pomocniczy umo\u017cliwia\u0142 dzia\u0142anie mechanizm\u00f3w elektrycznych i hydraulicznych. Ponadto personel m\u00f3g\u0142 wykona\u0107 niezb\u0119dne testy, obs\u0142ugiwa\u0107 wci\u0105gark\u0119, system radiowy oraz w przypadku potrzeby uzupe\u0142nia\u0107 paliwo, uruchamia\u0107 pompy i oczywi\u015bcie korzysta\u0107 z ka\u017cdego narz\u0119dzia lub sprz\u0119tu elektrycznego.<\/p>\n Pierwszy pokaz publiczny Mi-6 odby\u0142 si\u0119 nad Tuszynem w Moskwie w 1958 roku.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec Mi-6 wyposa\u017cony w autopilot i APU, w 1965 roku, po raz pierwszy pokazano za granic\u0105,\u00a0w Pary\u017cu na Salonie Lotniczym. We wn\u0119trzu \u015bmig\u0142owca umieszczono 80 typowych foteli pasa\u017cerskich, jak w samolocie. Ale w takim wyposa\u017ceniu kabiny \u015bmig\u0142owiec nigdy nie by\u0142 produkowany seryjnie. Standardowo \u015bmig\u0142owiec mia\u0142 wzd\u0142u\u017c burt sk\u0142adane \u0142awki. Mo\u017cna by\u0142o tak\u017ce dodatkowo wstawi\u0107 podobne \u0142awki przez \u015brodek \u0142adowni z oparciami biegn\u0105cym \u015brodkiem. Tak wygl\u0105da\u0142a \u0142adownia dla przewozu \u017co\u0142nierzy lub desantu spadochroniarzy.<\/p>\n W 1966 roku, \u015bmig\u0142owiec Mi-6 z pilotami Jurijem Garniejewem i Wasylem Ko\u0142uszenk\u0105 odwiedzi\u0142 kilka kraj\u00f3w Zachodniej Europy; Francja, Szwajcaria, Holandia. Ko\u0142o Nicei \u015bmig\u0142owiec demonstrowa\u0142 ustawianie s\u0142up\u00f3w linii energetycznej. Ustawiono 8 s\u0142up\u00f3w. By\u0142 to pierwszy tego typu pokaz na Zachodzie.<\/p>\n Prace z ustawianiem ci\u0119\u017ckich element\u00f3w by\u0142y niezwykle trudne i niebezpieczne. Pewne do\u015bwiadczenie uzyskano w 1966 roku w Szwajcarii (Mi-6 CCCP-06174). Attache wojskowy CCCP w Szwajcarii gdzie tylko m\u00f3g\u0142 oferowa\u0142 us\u0142ugi wielkiego, nowoczesnego \u015bmig\u0142owca Mi-6. Niewielka firma szwajcarska Heliservice wyrazi\u0142a zainteresowanie us\u0142ug\u0105 podczas budowy nowej kolejki linowej. Po za\u0142atwieniu stos\u00f3w formalno\u015bci i zezwole\u0144, przez oko\u0142o dwa miesi\u0105ce Mi-6 pracowa\u0142 w Szwajcarii, przenosz\u0105c mi\u0119dzy innymi wagonik kolejki linowej o masie 5\u00a0000 kg. Sami piloci Mi-6 do pracy podchodzili pocz\u0105tkowo sceptycznie, bo nie mieli do\u015bwiadczenia. Na szcz\u0119\u015bcie wszystko przebieg\u0142o w miar\u0119 sprawnie i co najwa\u017cniejsze bezwypadkowo.\u00a0 Jednak pracuj\u0105cy wirnik dawa\u0142 podmuch na miar\u0119 huraganu, co dotkliwie odczuwali pracuj\u0105cy na dole robotnicy. W efekcie kilka dach\u00f3w stod\u00f3\u0142 zosta\u0142o zerwanych. Na szcz\u0119\u015bcie nikomu nic si\u0119 nie sta\u0142o. Potem przy pomocy \u015bmig\u0142owca Mi-6 CCCP-06174 ustawiono wszystkie s\u0142upy na trasie kolejki linowej. Oby\u0142o si\u0119 bez problem\u00f3w, ale trwa\u0142o to d\u0142u\u017cej ni\u017c oczekiwano. Ostatnim zadaniem by\u0142 monta\u017c kopu\u0142y wie\u0144cz\u0105cy budynek stacji meteorologicznej. Ju\u017c po wykonaniu pierwszego zadania szwajcarzy stwierdzili, \u017ce nie chc\u0105 takiego du\u017cego \u015bmig\u0142owca. Po pierwsze by\u0142 on za wielki. Po drugie bardzo kosztowny w eksploatacji. Po trzecie zysk czasowy nie taki, jakiego si\u0119 spodziewano. Wielko\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca mia\u0142a swoje z\u0142e cechy nie tylko w powietrzu, ale i na ziemi. Na zwyk\u0142ej \u0142\u0105ce \u015bmig\u0142owiec si\u0119 po prostu zapada\u0142. Nie pomog\u0142o podk\u0142adanie metalowych siatek stosowanych na wojskowych lotniskach polowych. Problem rozwi\u0105za\u0142y pot\u0119\u017cne, grube deski.<\/p>\n Pod koniec wizyty Mi-6 CCCP-06174 w Szwajcarii zademonstrowano go wojsku. Moskale oferowali zakup Mi-6, z seri\u0105 cz\u0119\u015bci zamiennych, za 7 milion\u00f3w frank\u00f3w szwajcarskich. Pobyt Mi-6 zako\u0144czy\u0142 si\u0119 uroczystym przyj\u0119ciem po\u017cegnalnym, bardzo pami\u0119tnym dla szwajcar\u00f3w, bo wypito kilkana\u015bcie litr\u00f3w r\u00f3\u017cnego rodzaju w\u00f3dki. Po wielu formalno\u015bciach Mi-6 CCCP-06174 opu\u015bci\u0142 Szwajcari\u0119.<\/p>\n Mil Mi-6 CCCP-06174 powr\u00f3ci\u0142 do CCCP i zosta\u0142 zmodyfikowany do roli \u015bmig\u0142owca po\u017carniczego. Na pok\u0142adzie zamontowano mi\u0119kki zbiornik o pojemno\u015bci 12\u00a0000 litr\u00f3w (kg). Moskalom uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 kontrakt na ochron\u0119 las\u00f3w przed po\u017carami w sezonie letnim 1967 rok we Francji. \u015amig\u0142owiec dzia\u0142a\u0142 w ramach obrony cywilnej Francji. Niestety, w dniu 6 (10) sierpnia 1967 roku dosz\u0142o do zderzenia \u015bmig\u0142owca z lini\u0105 energetyczn\u0105 Ensues-La Redonne niedaleko Marsylii. Na pok\u0142adzie by\u0142o 9 os\u00f3b. 7-lotnik\u00f3w sowieckich i 2-lotnik\u00f3w francuskich, kt\u00f3rzy prowadzili korespondencj\u0119 radiow\u0105. Wszystkie osoby ponios\u0142y \u015bmier\u0107. Strona moskiewska sugerowa\u0142a sabota\u017c. Za przyczyn\u0119 podano z\u0142e warunki pogodowe.<\/p>\n Produkcj\u0119 ulokowano w Rostowie nad Donem. Obecnie zak\u0142ad Rostvertol.\u00a0W okresie 1961-1981 roku zbudowano oko\u0142o 860 sztuk. Wed\u0142ug innych danych produkcja trwa\u0142a w okresie 1959-1980 i zbudowano 926 sztuk.<\/p>\n Mi-6 r\u00f3\u017cni si\u0119 od swojego poprzednika Mi-4 technik\u0105 pilotowania i to znacznie. W rzeczywisto\u015bci reagowa\u0142 wolniej na sygna\u0142y pilota.<\/p>\n Mi-6 okaza\u0142 si\u0119 bardzo stabilny i przyjemnie by\u0142o lata\u0107 nim z pe\u0142n\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105. Jednak przy niskich pr\u0119dko\u015bciach pojawi\u0142y si\u0119 niepo\u017c\u0105dane wibracje. Co wi\u0119cej, przy maksymalnej masie startowej \u015bmig\u0142owiec by\u0142 du\u017co s\u0142abszy. Dlatego piloci, o ile to mo\u017cliwe, wykonywali start z rozbiegiem i l\u0105dowania z dobiegiem. Te techniki latania zwi\u0119kszy\u0142y maksymaln\u0105 mas\u0119 startow\u0105 i szybciej pokonano problemy z wibracjami.<\/p>\n Mi-6 jest ci\u0119\u017ckim \u015bmig\u0142owcem transportowym. Jego g\u0142\u00f3wnym przeznaczeniem mia\u0142 by\u0107 transport batalion\u00f3w szturmowych z ci\u0119\u017ckim uzbrojeniem w dowolny rejon teatru dzia\u0142a\u0144 wojennych. Mi-6 jest zdolny do transportu \u0142adunku we wn\u0119trzu \u015bmig\u0142owca o masie 12\u00a0000 kg. Mi-6 mo\u017ce tak\u017ce transportowa\u0107 ponad wymiarowe przedmioty na zewn\u0119trznym zawiesiu o masie do 9\u00a0000 kg. Na przyk\u0142ad haubice. Z uwagi na du\u017c\u0105 \u0142adowni\u0119 powsta\u0142y r\u00f3\u017cne wersje \u015bmig\u0142owca, przeznaczone do dzia\u0142a\u0144 wojskowych jak i cywilnych. Wojsko CCCP oficjalnie \u015bmig\u0142owiec przyj\u0119\u0142o na uzbrojenie w 1963 roku.<\/p>\n Wiele skarg za\u0142\u00f3g by\u0142o spowodowanych przez g\u0142\u00f3wny uk\u0142ad hydrauliczny, kt\u00f3ry mia\u0142 liczne wycieki, co grozi\u0142o powa\u017cn\u0105 awari\u0105, a nawet po\u017carem. Instalacja hydrauliczna \u015bmig\u0142owca Mi-6 przez ca\u0142y czas eksploatacji by\u0142a pod szczeg\u00f3lnym nadzorem.<\/p>\n Uwagi by\u0142y tak\u017ce do uk\u0142adu sterowania silnikami. Pocz\u0105tkowo turbiny bardzo \u0142atwo si\u0119 rozkr\u0119ca\u0142y, przekraczaj\u0105c dopuszczalne pr\u0119dko\u015bci obrotowe. Grozi\u0142o to rozerwaniem turbiny. Wprowadzono automat, kt\u00f3ry bez udzia\u0142u za\u0142ogi zmniejsza\u0142 dop\u0142yw paliwa do silnika. Dzi\u0119ki ci\u0105g\u0142ym ulepszeniom, Mi-6 sta\u0142 si\u0119 niezawodnym, lubianym przez jego za\u0142ogi i zdolnym do pe\u0142nego wykonywania misji. Jak si\u0119 okaza\u0142o piloci Aerof\u0142otu odnotowywali znacznie wi\u0119ksze ilo\u015b\u0107 godzin lotu rocznie, ni\u017c ich koledzy w wojsku. Wszystko, dlatego, \u017ce Mi-6 skierowano na budowy linii kolejowych, ruroci\u0105g\u00f3w, gazoci\u0105g\u00f3w, linii elektrycznych.<\/p>\n \u015amig\u0142owce Mi-6 opr\u00f3cz zastosowa\u0144 wojskowych i cywilnych, by\u0142y intensywnie wykorzystywane w programach kosmicznych CCCP.<\/p>\n Kilka Mi-6 zosta\u0142o porzuconych w wiosce Rassokha na cmentarzu pojazd\u00f3w i sprz\u0119tu ska\u017conego promieniowaniem po katastrofie nuklearnej w Czarnobylu z dnia 26 kwietnia 1986 roku. W kilka dni po wypadku u\u017cyto kilka du\u017cych Mi-6 do wysypania tysi\u0119cy ton piasku i boru na gruzach reaktora. Piasek mia\u0142 zatrzyma\u0107 ogie\u0144 i dymy radioaktywnych opar\u00f3w oraz dodatkowe uwolnienia materia\u0142u radioaktywnego. Bor mia\u0142 zapobiega\u0107 dodatkowym reakcjom j\u0105drowym.<\/p>\n Literatura \u015bwiatowa wymienia oko\u0142o 30 wersji \u015bmig\u0142owca Mi-6. Jednak r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 one mi\u0119dzy sob\u0105 niewiele. Wszystkie maj\u0105 te sam zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy, podobne podwozie i tylne drzwi \u0142adunkowe.<\/p>\n Bardzo ciekawa jest wersja przeciwpo\u017carowa. W wn\u0119trzu umieszczono mi\u0119kki zbiornik wody o pojemno\u015bci 12 000 litr\u00f3w (kg), cztery pompy od\u015brodkowe oraz zesp\u00f3\u0142 armatek wodnych obs\u0142ugiwanych r\u0119cznie. \u015amig\u0142owiec nie wykonywa\u0142 zrzutu tak zwanej bomby wodnej. \u015amig\u0142owiec mo\u017ce transportowa\u0107 na zewn\u0119trznym zaczepie 6 elastycznych zbiornik\u00f3w po 1 500 litr\u00f3w (kg) wody w ka\u017cdym, kt\u00f3re dostarcza\u0142 stra\u017cakom na miejsce akcji.<\/p>\n Pierwsze \u015bmig\u0142owce Mi-6 za granic\u0119 trafi\u0142y do Indii, Pakistanu i do komunistycznego Wietnamu (DRW). U\u017cytkownicy: CCCP, Algieria, Bia\u0142oru\u015b, Bu\u0142garia, Chiny, Egipt, Etiopia, Indonezja, Irak, Kazachstan, Peru, Polska, Syria, Ukraina, Uzbekistan, Wietnam.<\/p>\n Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy \u015bmig\u0142owca Mi-6 wykorzystano przy budowie \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-10 i Mi-10K, kt\u00f3re s\u0105 typowymi \u015bmig\u0142owcami-d\u017awigami.<\/p>\n Mi-6 sta\u0142 si\u0119 baz\u0105 dla wi\u0119kszego \u015bmig\u0142owca Mi-12, czterosilnikowego, dwuwirnikowego w uk\u0142adzie wirnik\u00f3w poprzecznym. Zbudowano tylko dwa egzemplarze. Michai\u0142 Mil, kiedy zacz\u0105\u0142 prace nad \u015bmig\u0142owcem by\u0142 ju\u017c powa\u017cnie chory. Po jego \u015bmierci nikt nie potrafi\u0142 doprowadzi\u0107 prototyp\u00f3w do stanu zadowalaj\u0105cego. Program zarzucono. Dopiero po kilku latach uda\u0142o si\u0119 sowietom zbudowa\u0107 kolejny ci\u0119\u017cki \u015bmig\u0142owiec Mi-26, kt\u00f3ry jednak nawi\u0105zuje do konstrukcji Mi-6.<\/p>\n Ju\u017c w 90-latach m\u00f3wiono o ko\u0144cu kariery \u015bmig\u0142owca Mi-6. Kropka nad i zosta\u0142a postawiona w dniu 10 lipca 2002 roku, kiedy to na P\u00f3\u0142wyspie Tajmyr (na p\u00f3\u0142noc od \u015brodkowej Syberii) dosz\u0142o do tragicznego wypadku. W wypadku, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 \u015bmig\u0142owiec Mi-6 rejestrocja RA-21074, a eksploatowany przez zak\u0142ad geologiczny, 21 os\u00f3b straci\u0142o \u017cycie (5 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi i 16 pasa\u017cer\u00f3w). W 1974 roku, dla gospodarki narodowej kupiono pierwszy z trzech \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-6 A.\u00a0Pierwszy Mi-6 A zakupiono w grudniu 1974 roku przez firm\u0119 Instal do prac d\u017awigowo-monta\u017cowych. Firma Instal swoje biura mia\u0142a w Nasielsku. \u015amig\u0142owiec otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-ITA. Dwa kolejne \u015bmig\u0142owce Mil Mi-6 A zakupiono na prze\u0142omie 1978\/1979. \u015amig\u0142owiec Mi-6 A SP-ITB zakupiono z funduszy firmy Elbud. Trzeci Mi-6 A otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-ITC.<\/p>\n Poniewa\u017c firma Instal nie mia\u0142a \u017cadnego pilota \u015bmig\u0142owcowego i \u017cadnego do\u015bwiaczenia, dlatego z Wojska Polskiego oddelegowano \u015bmig\u0142owiec Mil Mi-8 z lotnikami i personelem. Na czele zespo\u0142u lotniczego stan\u0105\u0142 major pilot J\u00f3zef Wietecha. Firma Instal zakupi\u0142a dodtakowo w \u015awidniku \u015bmig\u0142owiec PZL Mi-2. Skarb pa\u0144stwa przekaza\u0142 zespo\u0142owi przedwojenne, nale\u017c\u0105ce do LOPiP, a nieu\u017cytkowane Lotnisko Chrcynno ko\u0142o Nasielska. W przysz\u0142o\u015bci, Lotnisko Chrcynno sta\u0142o si\u0119 baza wszystkich trzech zakupionych \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-6 A.<\/p>\n Za\u0142ogi przewidziane do obs\u0142ugi \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-6 A wyjecha\u0142y na szkolenie na Ukrain\u0119 do o\u015brodka szkolenia pilot\u00f3w cywilnych w Kremie\u0144czugu.<\/p>\n Zanim pierwszy Mi-6A SP-ITA zosta\u0142 dopuszczony do u\u017cytku, w 1974 roku, przeszed\u0142 procedur\u0119 certyfikacji na podstawie dokument\u00f3w uzyskanych z CCCP i w\u0142asnych lot\u00f3w, prowadzonych przez za\u0142og\u0119 mgr in\u017c. Ryszarda Witkowskiego. Badania przeprowadzi\u0142 i certyfikat wyda\u0142 Instytut Lotnictwa. Do pierwszych prac d\u017awigowo-monta\u017cowych Mi-6 A SP-ITA przyst\u0105pi\u0142 w marcu 1975 roku. Zastosowanie \u015bmig\u0142owca do prac d\u017awigowo-monta\u017cowych otworzy\u0142o nowe dot\u0105d niedost\u0119pne mo\u017cliwo\u015bci wykonywania prac. Jednak bardzo kosztownych.<\/p>\n Oko\u0142o 90 % prac wykonywanych przez Mi-6 A SP-ITA by\u0142o wykonywanych na rzecz Przedsi\u0119biorstwa Budowy Linii Energetycznych Elbud. Stawiano s\u0142upy energetyczne najwy\u017cszych nap\u0119\u0107 od 110 kV do 400 kV. Najwi\u0119kszym sukcesem by\u0142o ustawienie 39 s\u0142up\u00f3w energetycznych w czasie 9 godzin, co da\u0142o 14 minut na postawienie jednego s\u0142upa.<\/p>\n Innymi zadaniami by\u0142y us\u0142ugi dla przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego, przy pracach remontowo-monta\u017cowych. \u015amig\u0142owiec umo\u017cliwi\u0142 remonty \u017celiwniak\u00f3w, iskrownik\u00f3w, rekuperator\u00f3w i urzadze\u0144 wentylacyjnych. Wszystkie te urz\u0105dzenia wk\u0142adano przez dach. Przy tradycyjnej metodzie nale\u017ca\u0142o rozebra\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 budynk\u00f3w. Nie by\u0142o tak du\u017cych d\u017awig\u00f3w ko\u0142owych jak obecnie. Mi-6 wykonywa\u0142 prace w hutach-odlewniach w St\u0105porkowie, Radomiu, Ursusie, Grudzi\u0105dzu i innych. Mi-6 pracowa\u0142 w kopalniach odkrywkowych w\u0119gla brunatnego i kopalniach siarki. Stawiano maszty radiowo-telewizyjne, kominy, kopu\u0142y na szczytach budynk\u00f3w.<\/p>\n W 1976 roku, podwieszony pod \u015bmig\u0142owcem pomnik W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y przeby\u0142 drog\u0119 z Gliwic do Krakowa i zosta\u0142 postawiony na przygotowanym cokole Pomnika Grunwaldzkiego, a ca\u0142a operacja pokazywana by\u0142a w Polskiej Telewizji. Na \u017cywo, stawianie pomnika ogl\u0105da\u0142o kilka tysi\u0119cy krakowian st\u0142oczonych na ulicy Basztowej i obok ko\u015bcio\u0142a \u015bwi\u0119tego Floriana.<\/p>\n W 1978 roku, Polskie \u015bmig\u0142owce Mi-6 zacz\u0119\u0142y \u015bwiadczy\u0107 us\u0142ugi na W\u0119grzech i w Bu\u0142garii. W latach 1975-1979 \u015bmig\u0142owce Mi-6 wykona\u0142y 3 200 operacji d\u017awigowych, kosztem 323 milion\u00f3w z\u0142otych. Oceniono, \u017ce w ten spos\u00f3b oszcz\u0119dzono 6 miliard\u00f3w z\u0142otych.<\/p>\n Jednak gospodarka narodowa, pod rz\u0105dami komunist\u00f3w, chyli\u0142a si\u0119 ku upadkowi. Eksploatacja \u015bmig\u0142owc\u00f3w okaza\u0142a si\u0119 niezwykle droga. Nie przynios\u0142a obni\u017cenia koszt\u00f3w budowy linii energetycznych w stosunku do metod tradycyjnych. Poza tym du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a pogoda, a zw\u0142aszcza wiatr, kt\u00f3ry potrafi\u0142 skutecznie wstrzyma\u0107 prace.<\/p>\n Wszystkie trzy Polskie \u015bmig\u0142owce zosta\u0142y w styczniu 1986 roku przekazane Wojsku Polskiemu, wchodz\u0105c do s\u0142u\u017cby w 37. Pu\u0142ku \u015amig\u0142owc\u00f3w Transportowych na lotnisku Le\u017anica Wielka ko\u0142o \u0141\u0119czycy. Otrzyma\u0142y numery 063 (ex SP-ITA), 670 (ex SP-ITB) i 671 (ex SP-ITC).\u00a0Zosta\u0142y pomalowane na kolor ciemnozielony. D\u00f3\u0142 kad\u0142uba na jasno niebiesko. Otrzyma\u0142y boczne, dodatkowe zbiorniki paliwa na sta\u0142e.<\/p>\n W Wojsku Polskim \u015bmig\u0142owce szybko potwierdzi\u0142y swoj\u0105 nieprzydatno\u015b\u0107. Trzy \u015bmig\u0142owce by\u0142y w stanie przetransportowa\u0107 tylko jedn\u0105 kompani\u0119 i to nie z ca\u0142ym sprz\u0119tem. Lepiej mog\u0142yby si\u0119 sprawdzi\u0107 w wojskach specjalnych, kt\u00f3rych w\u00f3wczas nie by\u0142o. Jednak ich ha\u0142as by\u0142 znaczny, a przewaga operacyjna \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8 wyra\u017ana. Ju\u017c w sierpniu 1990 roku, zosta\u0142y wycofane ze s\u0142u\u017cby. Dwa z nich sprzedano nast\u0119pnie do Ukrainy.<\/p>\n Trzeci 670 (ex SP-ITB) w 1994 roku trafi\u0142 do prywatnego muzeum, kt\u00f3re zosta\u0142o za\u0142o\u017cone na terenie przyleg\u0142ym do lotniska Lublinek przez Jerzego Lewandowskiego, posiadacza jednego z pierwszych w \u0141odzi prywatnych samolot\u00f3w, pilota, cz\u0142onka Aeroklubu \u0141\u00f3dzkiego i pasjonaty lotnictwa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 samolot\u00f3w w muzeum by\u0142a tylko u\u017cyczona, jako dzier\u017cawa. Po \u015bmierci za\u0142o\u017cyciela muzeum, w 2003 roku kolekcja sta\u0142a si\u0119 tematem post\u0119powania spadkowego, kt\u00f3re mia\u0142o zadecydowa\u0107 o jej przysz\u0142o\u015bci. Muzeum zosta\u0142o formalnie zamkni\u0119te dla zwiedzaj\u0105cych. W dniu 16 listopada 2011 roku \u015bmig\u0142owiec sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Muzeum Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie (b\u0119d\u0105cego w\u00f3wczas w etapie tworzenia). W grudniu 2015 roku \u015bmig\u0142owiec przetransportowano do D\u0119blina i poddano renowacji. Od 2016 roku \u015bmig\u0142owiec jest dost\u0119pny do zwiedzania zar\u00f3wno z zewn\u0105trz jak i w \u015brodku.<\/p>\n Mi-6 zabiera na pok\u0142ad 90 pasa\u017cer\u00f3w lub 65 \u017co\u0142nierzy z pe\u0142nym ekwipunkiem lub 41 rannych na noszach, plus dw\u00f3ch sanitariuszy.\u00a0 Mi-6, jako \u015bmig\u0142owiec ewakuacyjny mo\u017ce zabra\u0107 na pok\u0142ad a\u017c 120 os\u00f3b. David Gaj wspomina nawet o 150 osobach.<\/p>\n \u0141adownia \u015bmig\u0142owca Mi-6 mie\u015bci pociak rakietowy 9K52 Luna-M (oznaczenie NATO FROG-7) na podwoziu g\u0105sienicowym PT-76. Do \u0142adowni zmieszcz\u0105 si\u0119; stacje radiolokacyjne, transportery opancerzonych, samochody pancerne i lekkie pojazdy piechoty zmechanizowanej. Wszystkie pojazdy wojskowe, kt\u00f3re mo\u017cna zabra\u0107 na pok\u0142ad samolotu transpotrowego Antonow An-12, mo\u017cna tak\u017ce zabra\u0107 do \u0142adowni Mi-6.<\/p>\n Pojedynczy wirnik g\u0142\u00f3wny sk\u0142ada si\u0119 z 5 \u0142opat, piasty, t\u0142umik\u00f3w, przegub\u00f3w, hamulca oraz instalacji przeciwoblodzeniowej. \u0141opata wirnika no\u015bnego ma obrys prostok\u0105tny. Profil \u0142opaty jest identyczny na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci.\u00a0 Wykonana jest, jako konstrukcja ca\u0142kowicie metalowa z zastosowaniem po\u0142\u0105cze\u0144 klejowych. Elementem no\u015bnym \u0142opaty jest odpowiednio wyprofilowany d\u017awigar stalowy w postaci belki pustej w \u015brodku. Do tylnej cz\u0119\u015bci d\u017awigara przyklejone s\u0105 sekcje z wype\u0142niaczem ulowym z aluminium, kt\u00f3re w liczbie 21 modu\u0142\u00f3w tworz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 sp\u0142ywow\u0105 \u0142opaty. Na kraw\u0119dzi natarcia \u0142opaty zabudowano elektryczne elementy grzejne zapobiegaj\u0105ce jej oblodzeniu. \u015arednica wirnika wynosi 35 m. Powierzchnia ko\u0142a p\u0119dnego wirnika 962 m kwadratowych. Pr\u0119dko\u015b\u0107 ko\u0144c\u00f3wek \u0142opat wirnika no\u015bnego wynosi 800 km\/h, a w po\u0142\u0105czeniu z pr\u0119dko\u015bci\u0105 lotu \u015bmig\u0142owca mo\u017ce wynie\u015b\u0107 1 100 km\/h, czyli pr\u0119dko\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku. Wirnik obraca si\u0119 w tempie 120 obr\/minut\u0119. Dla por\u00f3wnania\u00a0 wirnik Mi-4 obraca si\u0119 w tempie 178 obr\/minut\u0119, a \u015bmig\u0142owca Mi-1 w tempie 232 obr\/minut\u0119.<\/p>\n Wirnik ogonowy to \u015bmig\u0142o sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 4 \u0142opat. \u015arednica 6,30 m. Wykonano je z drewna. Przednia kraw\u0119d\u017a natarcia to metalowa nak\u0142adka. Instalacja przeciwoblodzeniowa pocz\u0105tkowo by\u0142a elektryczna. Zosta\u0142a zast\u0105piona metod\u0105 z prysku alkoholem, kt\u00f3ry przemieszcza si\u0119 w rowkach wzd\u0142u\u017c kraw\u0119dzi natarcia.<\/p>\n Dla \u015bmig\u0142owca opracowano przek\u0142adni\u0119 wirnika, kt\u00f3r\u0105 oznaczono R-7. Jej masa wynosi 3\u00a0200 kg i jest wi\u0119ksza od masy obu silnik\u00f3w razem. Dwa silniki turbinowe, z wolnej turbiny, przenosz\u0105 mechanicznie nap\u0119d na przek\u0142adni\u0119 R-7, a z niej na wirnik g\u0142\u00f3wny i \u015bmig\u0142o ogonowe.<\/p>\n Kad\u0142ub o ca\u0142kowicie metalowej konstrukcji, nitowany, sk\u0142ada si\u0119 z pod\u0142u\u017cnie, wr\u0119g oraz duralowego pokrycia. Pokrycie kad\u0142uba wykonane z arkuszy blachy duralowej o grubo\u015bci od 0,8 do 2,5 mm przynitowanej do wr\u0119g. \u015amig\u0142owiec nie otrzyma\u0142 \u017cadnego wyciszenia akustycznego i \u017cadnych \u015bciennych i sufitowych wyk\u0142adzin wewn\u0119trznych.<\/p>\n W przedniej nosowej cz\u0119\u015bci mie\u015bci on kabin\u0119 za\u0142ogi. Kabina przeznaczona jest dla pi\u0119ciu lotnik\u00f3w i bardziej przypomina szoferk\u0119 autubusu ni\u017c kokpit. Miejsca w \u015brodku jest du\u017co. Wej\u015bcie do kokpitu zapewniaj\u0105 dwuskrzyd\u0142owe drzwi, bardzo podobne do drzwi w starych windach w wie\u017cowcach. Opr\u00f3cz tego kokpit ma a\u017c pi\u0119\u0107 wyj\u015b\u0107 awaryjnych. Na lewej burcie jest wyj\u015bcie na wysoko\u015bci fotela kapitana i siedz\u0105cego za nim mechanika. Na prawej burcie wyj\u015bcia s\u0105 na wysoko\u015bci nawigatora i drugiego pilota. Pi\u0105te wyj\u015bcie umieszczono w suficie kokpitu. Ze sprz\u0119tu ratunkowego za\u0142oga posiada spadochrony.<\/p>\n G\u0142\u00f3wna kabina jest \u0142adowni\u0105. Jest naprawd\u0119 du\u017ca i bardziej przymomina \u0142adowni\u0119 samolotu transportowego, na przyk\u0142ad An-12. W \u0142adowni jest stosunkowo ciemno, bo w burtach s\u0105 niewielkie okr\u0105g\u0142e okienka. W lewej burcie jest ich 9 sztuk, a w prawej 10 sztuk. W lewej burcie umieszczono dwoje drzwi wej\u015bciowych, a w prawej pojedyncze. W tylnej cz\u0119\u015bci umieszczono du\u017ce drzwi za\u0142adowcze otwierane na boki i trapy. Wzd\u0142u\u017c burt umieszczono sk\u0142adane \u0142awki. W pod\u0142odze umieszczono liczne chwyty s\u0142u\u017c\u0105ce do zabezpieczania \u0142adunku przed przemieszczaniem. Uchwyty do monta\u017cu zawiesia zewn\u0119trznego znajduj\u0105 si\u0119 na styku sufitu i burt, czyli w konstrukcji si\u0142owej zespo\u0142u nap\u0119dowego. G\u0142\u00f3wna linia zawiesia przechodzi przez pod\u0142og\u0119 \u0142adowni przez otw\u00f3ry zamykane w\u0142azemi, omijaj\u0105c g\u0142\u00f3wne zbiorniki paliwa umieszczone pod pod\u0142og\u0105 \u0142adowni. Pod pod\u0142og\u0105 \u0142adowni umieszczono g\u0142\u00f3wne zbiorniki paliwa.<\/p>\n Nad \u0142adowni\u0105 znajduje si\u0119 zespo\u0142 nap\u0119dowy. Dost\u0119p do silnik\u00f3w zapewniaj\u0105 otwierane g\u00f3rne pokrywy. Mechanicy wchodz\u0105 na dach \u015bmig\u0142owca poprzez g\u00f3rny w\u0142az w kokpicie. Po bokach silnik\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 zamykane os\u0142ony, kt\u00f3re po otwarciu tworz\u0105 pomosty obs\u0142ugowe.<\/p>\n Belka ogonowa jest o przekroju ko\u0142owym. Tylny element belki jest wykonany w postaci statecznika pionowego, do kt\u00f3rego zamontowano \u015bmig\u0142o ogonowe. Dodatkowe usterzenie poziome zwi\u0119ksza stateczno\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca w przelotach. Jego konstrukcja przechodzi przez \u015brodek belki ogonowej. Pokrycie wykonano z blachy duraluminiowej i p\u0142\u00f3tna.<\/p>\n Podwozie sta\u0142e. Sk\u0142ada si\u0119 ono z dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych i przedniej goleni, zastrza\u0142\u00f3w mocuj\u0105cych je do kad\u0142uba oraz podpory ogonowej. W zale\u017cno\u015bci od wersji podwozie g\u0142\u00f3wne mo\u017ce by\u0107 wykonane w wersji wy\u017cszej lub ni\u017cszej. Ni\u017cesz podwozie u\u0142atwia za\u0142adunek przez tylne drzwi. Ko\u0142a podwozia g\u0142\u00f3wnego mog\u0105 by\u0107 wyposa\u017cone w owiewki. W rzeczywisto\u015bci by\u0142y one demontowane, bo na mi\u0119kkich l\u0105dowiskach zapycha\u0142y si\u0119 ziemi\u0105. Zysk ze stosowania owiewek by\u0142 iluzoryczny.<\/p>\n Skrzyd\u0142a montowane s\u0105 w zale\u017cno\u015bci od potrzeb do element\u00f3w \u0142o\u017ca zespo\u0142u nap\u0119dowego. Skrzyd\u0142a mog\u0105 przenosi\u0107 obci\u0105\u017cenie wynosz\u0105ce; 14% dla pr\u0119dko\u015bci 200 km\/h, 19% dla pr\u0119dko\u015bci 250 km\/h oraz 25 % dla pr\u0119dko\u015bci 300 km\/h.<\/p>\n Dwa silniki turbinowe Pawe\u0142 So\u0142owiow D-25W o mocy nominalnej 3 455 KW (4 700 KM) ka\u017cdy i mocy max 4 048 kW (5 500 KM) ka\u017cdy. Wed\u0142ug innych danych (ministerstwa obrony narodowej) 4 103 kW. Remonty g\u0142\u00f3wne silnik\u00f3w wykonywano co 1\u00a0800 godzin pracy.<\/p>\n Paliwo jest umieszczone pod pod\u0142og\u0105 \u0142adowni w 11 mi\u0119kkich zbiornikach. Opr\u00f3\u017cnianie zbiornik\u00f3w odbywa si\u0119 automatycznie, w ustalonej kolejno\u015bci zapewniaj\u0105cej utrzymanie wywa\u017cenia \u015bmig\u0142owca w dopuszczalnych granicach. Wewn\u0119trzne zbiorniki maj\u0105 pojemno\u015b\u0107 8 150 litr\u00f3w. Dodatkowe zewn\u0119trze zbiorniki maj\u0105 pojemno\u015b\u0107 2 x 2 250 litr\u00f3w.<\/p>\n Zesp\u00f3\u0142 pr\u0105dotw\u00f3rczy AI-8 przeznaczony jest do uruchamiania silnik\u00f3w D-25W oraz zasilania elektrycznej sieci pok\u0142adowej \u015bmig\u0142owca w przypadku braku lotniskowych \u017ar\u00f3de\u0142 energii elektrycznej. Sk\u0142ada si\u0119 on z silnika turbinowego APU o mocy 73,5 kW, pr\u0105dnicy pr\u0105du sta\u0142ego o mocy 60 kW, reduktora przekazuj\u0105cego moc z silnika do nap\u0119du pr\u0105dnicy oraz urz\u0105dze\u0144 obs\u0142uguj\u0105cych zesp\u00f3\u0142.<\/p>\n Wyposa\u017cenie pilota\u017cowe, radiowe oraz radiowo-nawigacyjne. Instrumenty elektryczne, urz\u0105dzenia radiowe i wszystkie elektryczne mechanizmy zasilane by\u0142y pr\u0105dem 27 V. G\u0142\u00f3wnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami pr\u0105du sta\u0142ego by\u0142y dwa starter-generatory 12 kW. \u015amig\u0142owiec by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wyposa\u017cony w instalacj\u0119 pr\u0105du tr\u00f3jfazowego AC 360V. \u0179r\u00f3d\u0142ami pr\u0105du przemiennego by\u0142y dwa generatory 90 kVA ka\u017cdy. System ten by\u0142 przeznaczony do zasilania systemu odladzania elektro-termicznego i niekt\u00f3rych urz\u0105dze\u0144 radiowych dzia\u0142aj\u0105cych na pr\u0105d zmienny.<\/p>\n Ca\u0142kowita d\u0142ugo\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca (z obracaj\u0105cym si\u0119 wirnikiem)\u00a0 41,74 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 kad\u0142uba 33,16 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142kowita 41,74 m. Wysoko\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca\u00a0 9,15 m. Wysoko\u015b\u0107 \u015bmig\u0142owca bez \u015bmig\u0142a ogonowego 6,71 m. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 skrzyde\u0142\u00a0 15,3 m. Szeroko\u015b\u0107 kad\u0142uba 3,20 m. Masa w\u0142asna\u00a0 27 500 kg (27 240 kg – 28 130 kg). Masa ca\u0142kowita\u00a0 37 500 \u2013 40\u00a0500 kg. Masa max 42 500 kg. Masa \u0142adunku u\u017cytecznego – 12 000 kg. Ilo\u015b\u0107 paliwa wewn\u0119trznego 8 150 litr\u00f3w. Ilo\u015b\u0107 paliwa w dodatkowych zbiornikach 2 x 2 250 litr\u00f3w. Ud\u017awig na zawiesiu zewn\u0119trznym\u00a0 9\u00a0000 kg, pocz\u0105tkowo 8\u00a0000 kg. Polskie Mi-6 A certyfikowano na ud\u017awig podwiesze\u0144 do 8 000 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 max\u00a0 300 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa\u00a0 250 km\/h. Pu\u0142ap praktyczny\u00a0 4 500 m. Zasi\u0119g\u00a0 620 km. Zasi\u0119g z max \u0142adunkiem 170 km. Zasi\u0119g maksymalny z dodatkowymi zbiornikami 1\u00a0000 km – 1 150 km. Wed\u0142ug David Gaj nawet 1\u00a0450 km. Czas wznoszenia na wysoko\u015b\u0107 3000 m – 9,7 min, na wysoko\u015b\u0107 4500 m- 20,7 min.<\/p>\n W Polsce eksploatowano trzy \u015bmig\u0142owce Mil Mi-6 A. W latach 1974-1986 jako cywilne, a w latach 1986-1990 jako wojskowe. Otrzyma\u0142y numery burtowe 063 (ex SP-ITA), 670 (ex SP-ITB) i 671 (ex SP-ITC). W Muzeum Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie jest\u00a0670 (ex SP-ITB).<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W grudniu 2015 roku, ostatni \u015bmig\u0142owiec Mil Mi-6, z trzech egzemplarzy eksploatowany w Polsce, zosta\u0142 przetransportowany z \u0141odzi do D\u0119blina i tam odzyska\u0142 warto\u015b\u0107 muzealn\u0105. Obecnie jest jednym z najcenniejszych eksponat\u00f3w w Muzeum Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie przy Szkole Orl\u0105t.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-562","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-smiglowce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=562"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4104,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/562\/revisions\/4104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia Mil Mi-6.<\/h3>\n
Pr\u00f3by prototyp\u00f3w.<\/h3>\n
Podwozie \u015bmig\u0142owca.<\/h3>\n
Boczne skrzyd\u0142a.<\/h3>\n
Wyposa\u017cenie \u015bmig\u0142owca.<\/h3>\n
Loty pokazowe Mi-6.<\/h3>\n
Produkcja \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-6.<\/h3>\n
Co gorsza, nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 przyczyny wypadku. W zwi\u0105zku z tym Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotnictwa (IAC), instytucja, kt\u00f3ra zarz\u0105dza\u0142a lotnictwem cywilnym w ramach Wsp\u00f3lnoty Niepodleg\u0142ych Pa\u0144stw, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z 10 republik by\u0142ego CCCP, postanowi\u0142a cofn\u0105\u0107 certyfikat typu Mil Mi-6.<\/p>\nMil Mi-6 A w Polsce.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Nap\u0119d \u015bmig\u0142owca Mi-6.<\/h3>\n
Wyposa\u017cenie.<\/h3>\n
Instalacje: elektryczna, hydrauliczna, pneumatyczna, przeciwoblodzeniowa, przeciwpo\u017carowa, ogrzewania i wentylacji.<\/p>\n
W przypadku awarii obu generator\u00f3w, akumulatory zapewni\u0142y dzia\u0142anie wymaganego sprz\u0119tu elektrycznego przez oko\u0142o 30 minut.<\/p>\nDane T-T Mil Mi-6:<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n