S\u0142owia\u0144ski gr\u00f3d Toru\u0144 zosta\u0142 wzniesiony w IX wieku. Przyczynkiem do jego powstania by\u0142o dogodne miejsce dla przekraczania Wis\u0142y. Tereny te zamieszkiwa\u0142o s\u0142owia\u0144skie plemi\u0119 –\u00a0 \u0141u\u017cyczanie. Toru\u0144 znalaz\u0142 si\u0119 na \u201eBursztynowym szlaku\u201d. Pocz\u0105tkowo gr\u00f3d Toru\u0144 by\u0142 otoczony drewniano-ziemnymi wa\u0142ami. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142a ochrona przeprawy przez Wis\u0142\u0119.\u00a0<\/p>\n Po sprowadzeniu krzy\u017cak\u00f3w do Polski, Toru\u0144 sta\u0142 si\u0119 ich punktem wypadowym przeciw plemionom pruskim. Niew\u0142a\u015bciwe prace budowlane prowadzone przez krzy\u017cak\u00f3w spowodowa\u0142o, \u017ce gr\u00f3d by\u0142 wielokrotnie zalewany przez wysok\u0105 fal\u0119 Wis\u0142y. W efekcie, w 1236 roku miasto zosta\u0142o przeniesione na pobliskie wzniesienia, nieco w g\u00f3r\u0119 rzeki. Pierwsze prawa miejskie Toru\u0144 otrzyma\u0142 w 1233 roku.\u00a0<\/p>\n Miasto si\u0119 szybko rozwija\u0142o i otrzymywa\u0142o nowe prawa i przywileje. W 1280 roku miasto sta\u0142o si\u0119 cz\u0142onkiem Hanzy. Z uwagi na panoszenie si\u0119 krzy\u017cak\u00f3w, Polscy w\u0142adcy w kierunku wschodnim postawili nowe miasto. W 1454 roku oba miasta po\u0142\u0105czono. Mury oddzielaj\u0105ce miasta od siebie pozosta\u0142y jeszcze d\u0142ugo.\u00a0<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem XV wieku Toru\u0144 liczy\u0142 ju\u017c oko\u0142o 20 000 mieszka\u0144c\u00f3w. W 1454 roku wybuch\u0142o powstanie przeciw krzy\u017cakom. Na czele sta\u0142 zwi\u0105zek pruski. Zburzono krzy\u017cacki zamek i tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna trzynastoletnia. Toru\u0144 zosta\u0142 wcielony do Rzeczypospolitej. Toru\u0144 wspar\u0142 finansowo kr\u00f3la Polskiego. W efekcie miasto mia\u0142o uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0119, podobnie jak Gda\u0144sk i Elbl\u0105g. W 1528 roku powsta\u0142a nowa mennica, kt\u00f3ra zast\u0105pi\u0142a mennic\u0119 miejsk\u0105 i krzy\u017cack\u0105. \u00a0<\/p>\n Niestety, do miasta zawita\u0142a reformacja, kt\u00f3ra znalaz\u0142a tutaj podatny grunt. Miasto najpierw by\u0142o lutera\u0144skie, a nast\u0119pnie\u00a0 sta\u0142o si\u0119 o\u015brodkiem protestantyzmu. Efekty tych dzia\u0142a\u0144 s\u0105 widoczne jeszcze w obecnych czasach.\u00a0<\/p>\n W 1568 roku nast\u0105pi\u0142o otwarcie Gimnazjum Akademickiego, kt\u00f3re ju\u017c w 1594 roku podniesiono do statusu uczelni p\u00f3\u0142wy\u017cszej, jednej z pierwszych w Rzeczypospolitej.\u00a0<\/p>\n Miasto rozwija\u0142o si\u0119 dynamicznie, ale od drugiej po\u0142owy XVII wieku nast\u0105pi\u0142 czas os\u0142abienia miasta, z uwagi na tocz\u0105ce s\u0105 wojny. W 1629 roku miasto odpar\u0142o pierwsze obl\u0119\u017cenie Szwed\u00f3w, ale w ko\u0144cu upad\u0142o. Miasto odbito z r\u0105k szwed\u00f3w w 1658 roku, przez wojska kr\u00f3la Jana Kazimierza. Szwedzi jednak nie odst\u0105pili i dotkliwie ostrzeliwali miasto. W mie\u015bcie ludno\u015b\u0107 zosta\u0142a zdziesi\u0105tkowana przez ataki wroga i epidemi\u0119 d\u017cumy.\u00a0<\/p>\n W 1772 roku po pierwszym rozbiorze Rzeczypospolitej Toru\u0144 pozosta\u0142 przy Polsce. Jednak coraz silniejsze wp\u0142ywy pruskie \u017c\u0105da\u0142y utworzenia wolnego miasta Toru\u0144. II rozbi\u00f3r w\u0142\u0105czy\u0142 Toru\u0144 do prus. Ludno\u015b\u0107 miasta spad\u0142a do 6 000 tysi\u0119cy. Na mocy traktatu w Tyl\u017cy z dnia 7 lipca 1807 roku Toru\u0144 znalaz\u0142 si\u0119 w Ksi\u0119stwie Warszawskim. W okresie 1813-1815 miasto okupowali moskale. W 1871 roku miasto zosta\u0142 uznane twierdz\u0105 I stopnia.\u00a0<\/p>\n Kongres Wiede\u0144ski przyzna\u0142 miasto prusom, kt\u00f3rzy byli tutaj do 1920 roku. Z uwagi na blisko\u015b\u0107 granicy prusko-ruskiej miasto nie mog\u0142o si\u0119 w pe\u0142ni rozwin\u0105\u0107. By\u0142 na przyk\u0142ad zakaz wznoszenia murowanych dom\u00f3w poza granicami miasta. Toru\u0144 by\u0142 bardziej twierdz\u0105 ni\u017c miastem. Wi\u0119cej by\u0142o wojskowych ni\u017c cywil\u00f3w.\u00a0<\/p>\n Kolej uruchomiono w 1862 roku. Pierwsze linie poprowadzono z Torunia do Bydgoszczy i Warszawy. W 1873 roku otwarto most kolejowy przez Wis\u0142\u0119. Toru\u0144 sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym w\u0119z\u0142em kolejowym. W 1899 roku uruchomiono pierwszy elektryczny tramwaj. Uruchomiono gazowni\u0119 i elektrowni\u0119 miejsk\u0105.\u00a0<\/p>\n Traktat wersalski przyzna\u0142 Toru\u0144 Rzeczypospolitej. Wojska germa\u0144skie opu\u015bci\u0142y Toru\u0144 sporo tygodni przed 18 stycznia 1920 roku. Cywile germa\u0144scy nie chcieli wyje\u017cd\u017ca\u0107, uwa\u017caj\u0105c \u017ce Rzeczypospolita to pa\u0144stwo sezonowe. Po zwyci\u0119stwie Wojska Polskiego na ho\u0142ot\u0105 Wschodni\u0105, prys\u0142y ostanie nadzieje na likwidacj\u0119 pa\u0144stwa sezonowego. Reszta germa\u0144c\u00f3w, kt\u00f3ra duchem i cia\u0142em przynale\u017ca\u0142a do germanii opu\u015bci\u0142a Toru\u0144. W efekcie przez ca\u0142y okres Drugiej Rzeczypospolitej w Mie\u015bcie nie brakowa\u0142o mieszka\u0144. Mimo to w Toruniu pozosta\u0142 jeszcze spory odsetek autochton\u00f3w, kt\u00f3rzy godzili si\u0119 na funkcjonowanie w Rzeczypospolitej. Do Torunia przyby\u0142o wielu obywateli Polskich, g\u0142\u00f3wnie z przeludnionej Ma\u0142opolski. Nap\u0142yn\u0119\u0142o tak\u017ce sporo zdemobilizowanych \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy z Toruniem zwi\u0105zali swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Toru\u0144 mia\u0142 sw\u00f3j niecodzienny charakter. Opr\u00f3cz historycznego Starego Miasta w Mie\u015bcie by\u0142o du\u017co budynk\u00f3w czynszowych wybudowanych z pruskiego muru. Generalni nie\u0142adnych. Tak\u017ce by\u0142o mn\u00f3stwo pruskich willi z niewielkimi wie\u017cyczkami i witra\u017cami w oknach, o \u015bcianach ozdobionych sztukateri\u0105. Wille otoczone by\u0142y zadbanymi ogr\u00f3dkami z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 drzew, krzew\u00f3w i kwiat\u00f3w. W Toruniu by\u0142o bardzo du\u017co zieleni. Miasto nie dusi\u0142o si\u0119 w ciasnej zabudowie, bo ulice by\u0142y szerokie. Komunikacja by\u0142a dobrze zorganizowana.\u00a0<\/p>\n Miasto zacz\u0119\u0142o si\u0119 bardzo dynamicznie rozwija\u0107. W 1921 roku liczy\u0142o ju\u017c ponad 37 000 mieszka\u0144c\u00f3w z czego 90 % to obywatele Polscy. Uruchomiono Polskie banki, zak\u0142ady wytw\u00f3rcze i zak\u0142ady rzemie\u015blnicze. W 1933 roku otwarto metalowy most drogowy przez Wis\u0142\u0119. Na 1940 rok planowano otwarcie Uniwersytetu Toru\u0144skiego, jako filia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1938 roku Podg\u00f3rze (lewym brzeg Wis\u0142y) w\u0142\u0105czono do miasta. W 1939 roku Toru\u0144 liczy\u0142 80 000 mieszka\u0144c\u00f3w. \u00a0<\/p>\n W dniu 7 wrze\u015bnia 1939 roku do Torunia wkroczyli germa\u0144cy. Miasto wcielono do III rzeszy – land Gda\u0144sk, Prusy Zachodnie. Okupacja germa\u0144ska to systematyczne wyniszczanie ludno\u015bci Polskiej. W jednej tylko akcji, potrafili pojma\u0107 pond 1 000 os\u00f3b i wymordowa\u0107 w okolicznych lasach. Najwi\u0119cej os\u00f3b zamordowali w Lesie Barbarka. W pobliskich miejscowo\u015bciach powsta\u0142y cztery obozy przesiedle\u0144cze, zamienione potem na obozy karne. Przez te obozy przesz\u0142o co najmniej 3 000 os\u00f3b. Eksterminacja by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce z pocz\u0105tkiem 1940 roku w Toruniu by\u0142o ju\u017c tylko 15 000 obywateli polskich.\u00a0<\/p>\n W dniu 1 lutego 1945 roku przez Toru\u0144 przeszli \u017co\u0142dacy moskiewscy. Zabytki miasta mia\u0142y szcz\u0119\u015bci, bo germa\u0144cy wcze\u015bniej wycofali si\u0119 na lini\u0119 wa\u0142u pomorskiego. Wci\u0105\u017c liczyli, \u017ce po wojnie granice pozostan\u0105 jak w 1938 roku.\u00a0<\/p>\n W\u0142adze w mie\u015bcie przej\u0119li komuni\u015bci, argumentuj\u0105c to du\u017c\u0105 liczb\u0105 robotnik\u00f3w. W efekcie miasto pozbawione zosta\u0142o administracji typowej dla struktury miejskiej (prasy, radia, bibliotek, kuratorium szkolnego, stowarzysze\u0144 kulturalnych itp).\u00a0<\/p>\n W 1945 roku powo\u0142ano Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika. Uruchomiono kilka fabryk przemys\u0142u chemicznego, w\u0142\u00f3kienniczego, elektrycznego, metalowego i spo\u017cywczego. Kilka z nich ma korzenie przedwojenne.\u00a0<\/p>\n Wojsko w Toruniu<\/span><\/strong><\/p>\n W 1871 roku miasto zosta\u0142o uznane twierdz\u0105 I stopnia. Rozpocz\u0119to rozbudow\u0119 fortyfikacji wed\u0142ug plan\u00f3w \u00f3wczesnej taktyki wojennej. Wok\u00f3\u0142 miasta zbudowano pier\u015bcie\u0144 fort\u00f3w, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 4-5 km od miasta. \u00d3wczesna artyleria mia\u0142a zasi\u0119g do 4 000 m, dlatego z fortu nie mo\u017cna by\u0142o ostrzela\u0107 miasta. Dlatego zdobycie jednego fortu przez wroga nie gwarantowa\u0142o zdobycia miasta. W ka\u017cdym forcie by\u0142y 4 baterie artylerii i 4 kompanie piechoty. Ka\u017cdy fort by\u0142 zbudowany z ceg\u0142y, na przedpolu otoczony ziemi\u0105 i ca\u0142o\u015b\u0107 okr\u0105\u017ca\u0142a fosa. Stropy by\u0142y pokryte ziemi\u0105 o warstwie minimum jeden metr. Dzia\u0142obitnie mog\u0142y by\u0107 chowane. Fort m\u00f3g\u0142 si\u0119 samodzielnie broni\u0107 minimum przez jeden miesi\u0105c. W wn\u0119trzu by\u0142o ca\u0142e zaplecze; sk\u0142ad amunicji i broni, magazyny, zapasy wody pitnej, kuchnia, cz\u0119\u015b\u0107 koszarowa, \u0142\u0105czno\u015b\u0107 telefoniczn\u0105 i radiow\u0105. Gdy rze\u017aba terenu tego wymaga\u0142a budowano ma\u0142e forty wspieraj\u0105ce. Forty po\u0142\u0105czono drog\u0105 zwan\u0105 \u201eSzos\u0105 forteczn\u0105\u201d. Miasto Toru\u0144 otoczono wie\u0144cem 15 fort\u00f3w, \u0142\u0105cznie z Podg\u00f3rzem na lewym brzegu Wis\u0142y. W 1875 roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 prac nad fortami zosta\u0142o wykonanych. Mimo pier\u015bcienia fort\u00f3w, germa\u0144cy g\u0142\u00f3wnego ataku spodziewali si\u0119 ze strony wschodniej, od moskali.<\/p>\n Na prowadzonej fortyfikacji miasto niestety straci\u0142o. Na\u0142o\u017cono kolejne ograniczenia budowlane. Rozebrano historyczne budowle postawione kilka wiek\u00f3w wcze\u015bniej; \u015bredniowieczne i renesansowe. Rozebrano wierz\u0105 Che\u0142mi\u0144sk\u0105 i mury miejskie.<\/p>\n Obiekty lotnicze<\/span><\/strong><\/p>\n Z pocz\u0105tkiem XX wieku Toru\u0144 wszed\u0142 w er\u0119 aeronautyki. W zachodniej cz\u0119\u015bci miasta powsta\u0142 port sterowcowo-balonowy i lotnisko.\u00a0<\/p>\n Germa\u0144cy najpierw zainteresowali si\u0119 sterowcami. Z pocz\u0105tkiem XX wieku technika balonowa i sterowcowa osi\u0105gn\u0119\u0142a taki poziom, \u017ce mog\u0142a by\u0107 wykorzystana w dzia\u0142aniach wojennych. W okresie 1907-1909 na terenie rajchu powsta\u0142o kilkana\u015bcie hal sterowcowych. Najwi\u0119cej by\u0142o ich na zachodzie, ale tak\u017ce na wschodzie ich nie brakowa\u0142o. Powsta\u0142y one w Poznaniu, S\u0142upsku i Toruniu.\u00a0<\/p>\n Hal\u0119 sterowcow\u0105 w Toruniu zbudowano w 1909 roku. By\u0142a ona \u015bredniej wielko\u015bci i przeznaczona dla sterowc\u00f3w klasy Perseval. Zlokalizowana by\u0142a na Che\u0142mi\u0144skim Przedmie\u015bciu, przy obecnej ulicy Genera\u0142a J\u00f3zefa Bema, w miejscu gdzie obecnie stoi Arena Toru\u0144 Hala. Odleg\u0142o\u015b\u0107 oko\u0142o 1 500 m od centrum Miasta, w kierunku p\u00f3\u0142nocno-zachodnim. O historii tego miejsca przypomina ulica Balonowa.\u00a0<\/p>\n Ale ju\u017c w 1917 roku gema\u0144cy wszystkie sterowce przenie\u015bli do marynarki wojennej. W hali sterowcowej zago\u015bci\u0142 oddzia\u0142 balonowy.\u00a0<\/p>\n Na Podg\u00f3rzu, przy forcie Nr 11 (drodze wylotowej na Inowroc\u0142aw i dworcu kolejowym), zbudowano mniejsz\u0105 hal\u0119 dla balon\u00f3w obserwacyjnych. Obecnie DK Nr 15 oraz S 10.\u00a0<\/p>\n Obie hale by\u0142y konstrukcjami stalowymi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bcian ob\u0142o\u017cono eternitem. Wszystkie przybud\u00f3wki wykonano z ceg\u0142y. Na kr\u00f3tszych \u015bcianach umieszczono wielkie rozsuwane wrota. Porusza\u0142y si\u0119 one na rolkach po szynach. Nap\u0119d by\u0142 r\u0119czny przy pomocy ko\u0142owrot\u00f3w i systemu linowego. Hale otrzyma\u0142y ogrzewanie za pomoc\u0105 dw\u00f3ch piec\u00f3w \u017celiwnych umieszczonych w po\u0142owie d\u0142ugo\u015bci hal. Obie hale ustawiono na kierunku po\u0142udniowy-wsch\u00f3d – p\u00f3\u0142nocny-zach\u00f3d.\u00a0<\/p>\n Hala sterowcowa mia\u0142a w podstawie 101 m x 25 m, a wysoko\u015b\u0107 23 m. Powierzchnia u\u017cytkowa 2 525 m kwadratowych.<\/p>\n Hala balonowa mia\u0142a w podstawie 50 m x 20 m, a wysoko\u015b\u0107 20 m.\u00a0<\/p>\n Lotnisko Toru\u0144<\/span><\/strong><\/p>\n Lotnisko w Toruniu zbudowano w latach 1912-1913. Zlokalizowano je na przedpolu fortu Nr VIII. Czyli na zach\u00f3d od miasta, w pobli\u017cu szosy Toru\u0144-Fordon-Bydgoszcz. Bezpo\u015bredni dojazd zapewnia\u0142a Szosa Forteczna.<\/p>\n Pole wzlot\u00f3w by\u0142o pocz\u0105tkowo zbli\u017cone kszta\u0142tem do ko\u0142a o \u015brednicy oko\u0142o 300 m. Dok\u0142adnie w miejscu obecnego obiektu Tor Toru\u0144 Rallycross. Pole wyr\u00f3wnano, ale nie zmeliorowano. Z po\u0142udniowo-zachodniej strony pola wzlot\u00f3w postawiono hangary. Prawdopodobnie cztery. By\u0142y one o konstrukcji stalowej. Pokryto je eternitem i szk\u0142em. Wrota do hangaru by\u0142y rozsuwane. Do \u015bcian hangar\u00f3w przybudowano murowane budynki pe\u0142ni\u0105ce funkcje zaplecza lotniska. By\u0142y tam pomieszczenia socjalne, magazyny, warsztaty itp. Za hangarami, postawiono tak\u017ce kilka drewnianych barak\u00f3w. Od strony zachodniej i p\u00f3\u0142nocnej przebiega\u0142 tor kolejowy, od kt\u00f3rego poprowadzono bocznic\u0119 dla lotniska. Ju\u017c w 1917 roku pole wzlot\u00f3w powi\u0119kszono. Teraz by\u0142o bardziej prostok\u0105tne o wymiarach 900 m x 750 m.<\/p>\n Lotnisko Toru\u0144 s\u0142u\u017cy\u0142o szkole lotniczej.<\/p>\n W Polsce<\/span><\/strong><\/p>\n W dniu 17 stycznia 1920 roku, ko\u0142o Aleksandrowa Kujawskiego zako\u0144czono koncentracj\u0119 oddzia\u0142\u00f3w Wojska Polskiego, przeznaczonych dla Frontu Pomorskiego, kt\u00f3ry zbrojnie musia\u0142 wkroczy\u0107 na tereny Pomorza, kt\u00f3re zgodnie z Traktatem Wersalskim przyznano Polsce. O \u015bwicie 18 stycznia 1920 roku Polski poci\u0105g pancerny \u201eWilk\u201d przekroczy\u0142 most graniczny na rzece T\u0105\u017cnia. Stwierdzono brak \u017co\u0142nierzy germa\u0144skich. Nie by\u0142o tak\u017ce nikogo na stacji kolejowej Ot\u0142oczyn. Wojsko bez przeszk\u00f3d dotar\u0142o do Torunia. Wojska germa\u0144skiego w Mie\u015bcie nie by\u0142o. Germa\u0144ski burmistrz Hasse przekaza\u0142 klucze do ratusza komisarycznemu prezydentowi doktorowi Steinbornowi. Po 107 latach Toru\u0144 powr\u00f3ci\u0142 do Rzeczypospolitej. Przez ten okres gr\u00f3d Kopernika zmieni\u0142 si\u0119 w prowincjonalny, zapad\u0142y pruski garnizon. Ulice i domy \u015bwieci\u0142y pustkami.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n W\u015br\u00f3d oddzia\u0142\u00f3w Wojska Polskiego znajdowa\u0142 si\u0119; por. Jerzy Borejsza dow\u00f3dca IV Grupy Lotniczej, por. Wiktor Szandorowski z Inspektoratu Wojsk Lotniczych, por. Pilot Henryk Makowski komendant Szko\u0142y Obserwator\u00f3w Lotniczych, ppor. Bogdan Kwieci\u0144ski absolwent Szko\u0142y Obserwator\u00f3w i inni. Wszyscy oni udali si\u0119 w kolumnie samochodowej na Lotnisko Toru\u0144. Brama by\u0142a szeroko otwarta. Na Lotnisku nie by\u0142o nikogo. W \u015brodku hangar\u00f3w by\u0142y pustki. R\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142e budynki mia\u0142y tylko \u015bciany i dach. Germa\u0144cy wywie\u017ali wszystko. Nawet sto\u0142y i taborety. Wszystkie pomieszczenia by\u0142y wysprz\u0105tane, zamiecione i oczyszczone. W barakach, gdzie by\u0142y mi\u0119dzy innymi sale wyk\u0142adowe, tak\u017ce by\u0142y pustki.\u00a0<\/p>\n Lotnisko Toru\u0144. Lokalizacja obiekt\u00f3w w 1920r. Zdj\u0119cie Google<\/p>\n Od nast\u0119pnego dnia (19 stycze\u0144 1920 rok) usuwano germa\u0144skie napisy i malowano nazwy Polskie.\u00a0<\/p>\n Lotnisko Toru\u0144 zosta\u0142o wytypowane na siedzib\u0119 Szko\u0142y Obserwator\u00f3w. Praktycznie ca\u0142\u0105 szko\u0142\u0119 nale\u017ca\u0142o stworzy\u0107 od podstaw, przywo\u017c\u0105c z Warszawy najpilniejsze pomoce dydaktyczne.\u00a0<\/p>\n W dniu 20 stycznia 1920 roku do Torunia przyby\u0142 Genera\u0142 J\u00f3zef Haller. Jego przybycie zmieni\u0142o ca\u0142kowicie postaw\u0119 pozosta\u0142ej w Toruniu ludno\u015bci przyznaj\u0105cej si\u0119 do korzeni Polskich. Genera\u0142a witano zbudowanymi dwudziestoma brami powitalnymi, kwiatami i \u015bpiewem. Niemal natychmiast znik\u0142y wszystkie germa\u0144skie napisy, a pojawi\u0142y si\u0119 napisy w J\u0119zyku Polskim. Na stacji kolejowej w Toruniu Genera\u0142 przesiad\u0142 si\u0119 na podarowanego koni i na nim, w\u015br\u00f3d wiwat\u00f3w pojecha\u0142 do ratusza. Z okna ratusza J\u00f3zef Haller wyg\u0142osi\u0142 patriotyczne przem\u00f3wienie. Po po\u0142udniu Genera\u0142 J\u00f3zef Haller odwiedzi\u0142 Lotnisko Toru\u0144, kt\u00f3re by\u0142o ju\u017c gotowe na przyj\u0119cie samolot\u00f3w.\u00a0<\/p>\n Na Lotnisku Toru\u0144 pierwszy hangar przyznano – 11. Eskadrze Wywiadowczej, drugi – 580. Eskadrze Salmson\u00f3w, trzeci – Warsztatom, czwarty – Eskadrze Szkolnej, kt\u00f3ra by\u0142a gospodarzem ca\u0142ego Lotniska.\u00a0<\/p>\n Jednak do pe\u0142nego wyposa\u017cenia Lotniska wiele brakowa\u0142o. Nie by\u0142o radiostacji \u0142\u0105czno\u015bci, sk\u0142adu paliw, posterunku meteorologicznego, cz\u0119\u015bci zamiennych i narz\u0119dzi. Pomieszczenia socjalne, a zw\u0142aszcza koszary, w przeciwie\u0144stwie do Poznania, Bydgoszczy i Grudzi\u0105dza mie\u015bci\u0142y si\u0119 w barakach.\u00a0<\/p>\n Co prawda w Toruniu, przy ulicy Mickiewicza by\u0142 koszary z 1884 roku, ale by\u0142y zaj\u0119te przez piechot\u0119 i kawaleri\u0119. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej zosta\u0142y przeznaczone na mieszania komunalne. Koszary te by\u0142y wybudowane z tak zwanego pruskiego muru.\u00a0<\/p>\n Wojska aeronautyczne<\/span><\/strong><\/p>\n W dniu 20 stycznia 1920 roku do Torunia z Poznania, transportem kolejowym, wyruszy\u0142a III. Grupa Aeronautyczna. Jednak nie mia\u0142a ona \u017cadnego sprz\u0119tu. Jego zakupy by\u0142y w trakcie realizacji. Polska otrzyma\u0142a kilka balon\u00f3w produkcji francuskiej typu Caquot R., pochodz\u0105cych z francuskiego demobilu. Otrzymali\u015bmy tak\u017ce polow\u0105 wytwornic\u0119 wodoru i kilkana\u015bcie ci\u0119\u017car\u00f3wek typu Packard. Samochody Packard mia\u0142y pe\u0142ne ogumienie, tak zwane lanki. P\u00f3\u017aniej nazwa lanki przypad\u0142a butom pi\u0142karskim. Z ko\u0144cem lutego 1920 roku w powietrze wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 pierwszy Polski balon. Od tej pory balony, tak jak wie\u017ce ratuszowe i wie\u017ce ko\u015bcio\u0142\u00f3w sta\u0142y si\u0119 charakterystycznymi elementami panoramy Miasta.\u00a0<\/p>\n W 1920 roku III. Grupa Aeronautyczna wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w wojnie z moskalami, jako oddzia\u0142 piechoty. Poleg\u0142o dw\u00f3ch oficer\u00f3w i 19 szeregowych.\u00a0<\/p>\n W 1922 roku do Torunia przywieziono jedyny Polski sterowiec, kt\u00f3remu nadano imi\u0119 Lech. By\u0142 to u\u017cywany francuski sterowiec Zodiac VZ-11 klasy Vedette. Do Torunia sterowiec dotar\u0142 w kilkunastu skrzyniach. Po z\u0142o\u017ceniu zosta\u0142 oblatany. Sterowiec Lech s\u0142u\u017cy\u0142 w Wojsku Polskim do 1926 roku. Wiosn\u0105 1926 roku po wykonaniu ostatniego lotu zosta\u0142 skierowany do kasacji.\u00a0<\/p>\n W 1925 roku dosz\u0142o do porozumienia pomi\u0119dzy Ministerstwem Spraw Wojskowych, a w\u0142adzami Torunia w sprawie wymiany teren\u00f3w. Miasto przej\u0119\u0142o tereny poforteczne w pobli\u017cu Star\u00f3wki Miejskiej, a przekaza\u0142o tereny na p\u00f3\u0142nocnym-zachodzie miasta. W efekcie znacznie powi\u0119kszy\u0142o si\u0119 przedpole hali sterowcowej od strony p\u00f3\u0142nocnej.\u00a0<\/p>\n W Toruniu stacjonowa\u0142y kolejno III Batalion Aeronautyczny (1920-1923), Szkolny Batalion przy Oficerskiej Szkole Aeronautycznej (1921\u20131924) oraz 1. Batalion Balonowy (1923-1930).<\/p>\n Po drugiej wojnie \u015bwiatowej, z pocz\u0105tkiem 50-lat hala sterowcowa zosta\u0142a rozebrana. Pozosta\u0142e obiekty wojskowe s\u0142u\u017cy\u0142y jako magazyny ZN (zapas\u00f3w nienaruszalnych) na wypadek W. W 2009 roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 teren\u00f3w Wojsko Polskie sprzeda\u0142o Miastu. Na tym terenie powsta\u0142a mi\u0119dzy innymi hala widowiskowo-sportowa \u201eArena Toru\u0144 Hala\u201d.<\/p>\n Wojska balonowe powoli stawa\u0142y si\u0119 ma\u0142o przydatnym rodzajem wojsk, a generuj\u0105cym du\u017ce koszty. W po\u0142owie 30-lat zdecydowano, \u017ce balony obserwacyjne pozostan\u0105 w s\u0142u\u017cbie do ich naturalnego zu\u017cycia. Skupiono si\u0119 natomiast na balonach zaporowych, kt\u00f3re z lotnictwa przeniesiono do Obrony Przeciwlotniczej Kraju. Tak by\u0142o do wojny obronnej 1939 roku.<\/p>\n Balon typu BD. Toru\u0144. Zdj\u0119cie LAC<\/p>\n Lotnictwo Toru\u0144skie<\/span><\/strong><\/p>\n Z powodu wojny z pa\u0144stwem moskiewskim w Toruniu nast\u0105pi\u0142y istotne zmiany. Na wniosek por. pilota Wiktora Szandarowskiego, Inspektor Lotnictwa gen. Mieczys\u0142aw Mackiewicz wyrazi\u0142 zgod\u0119 na sformowanie z kadry Oficerskiej Szko\u0142y Obserwator\u00f3w Lotniczych, jednostki bojowej Eskadra Wywiadowcza, kt\u00f3ra przyj\u0119\u0142a nazw\u0119 Eskadry Toru\u0144skiej. Rozmontowane samoloty za\u0142adowano na platformy kolejowe i wyruszy\u0142a na wschodni front. Eskadra prowadzi\u0142a g\u0142\u00f3wnie rozpoznanie ruch\u00f3w moskali.\u00a0<\/p>\n Rozgromienie armii bolszewickiej, zasta\u0142o Eskadr\u0119 Toru\u0144sk\u0105 pod Baranowiczami. Straty; jeden zabity sier\u017cant pilot Mieczys\u0142aw Obrembowicz i czterech rannych. Po kilku tygodniach, Eskadra Toru\u0144ska z czterema samolotami powr\u00f3ci\u0142a do Torunia poci\u0105giem.\u00a0<\/p>\n Po zwyci\u0119stwie Wojska Polskiego na ho\u0142ot\u0105 Wschodni\u0105 prys\u0142y ostanie nadzieje na likwidacj\u0119 pa\u0144stwa sezonowego. Reszta germa\u0144c\u00f3w, kt\u00f3ra duchem i cia\u0142em przynale\u017ca\u0142a do germanii opu\u015bci\u0142a Toru\u0144. W efekcie przez ca\u0142y okres Drugiej Rzeczypospolitej w Mie\u015bcie nie brakowa\u0142o mieszka\u0144. Mimo to w Toruniu pozosta\u0142 jeszcze spory odsetek tutejszej ludno\u015bci, kt\u00f3ra godzi\u0142a si\u0119 na funkcjonowanie w Rzeczypospolitej. Do Torunia przyby\u0142o wielu obywateli Polskich, g\u0142\u00f3wnie z przeludnionej Ma\u0142opolski. Nap\u0142yn\u0119\u0142o tak\u017ce sporo zdemobilizowanych \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy z Toruniem zwi\u0105zali swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.\u00a0<\/p>\n Do 1922 roku Lotnisko Toru\u0144 nie uleg\u0142o istotnym zmianom. Na nowo uruchomiono kursy szko\u0142y OSOL (Oficerska Szko\u0142a Obserwator\u00f3w Lotniczych). Z ko\u0144cem 1921 roku komendantem szko\u0142y zosta\u0142 znany nam bardzo dobrze podpu\u0142kownik pilot Roma Florer. Pod jego kierownictwem szko\u0142a w Toruniu sta\u0142a si\u0119 Szko\u0142\u0105 Obserwator\u00f3w i Strzelc\u00f3w Lotniczych (SOiSL). Znacznie rozwini\u0119to program szkolenia. Zwi\u0119kszono ilo\u015b\u0107 wyk\u0142ad\u00f3w. Zatrudniono nowych nauczycieli, w wi\u0119kszo\u015bci z du\u017cym do\u015bwiadczeniem bojowym. Jednak s\u0142abo wygl\u0105da\u0142a sprawa zaopatrzenia w sprz\u0119t lataj\u0105cy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowych samolot\u00f3w trafia\u0142a do eskadr bojowych. Szko\u0142a otrzymywa\u0142a znacznie wyeksploatowane samoloty wycofywane z pierwszej linii. Wymusza\u0142o to zwi\u0119kszony wysi\u0142ek ekip remontowych. W okresie 1921-1925, na pi\u0119ciu kursach wyszkolono 122 obserwator\u00f3w i strzelc\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich byli \u017co\u0142nierze zaprzyja\u017anionej Estonii. Opr\u00f3cz tego, prowadzono kursy doskonal\u0105ce.\u00a0<\/p>\n Wiosn\u0105 1924 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych zatwierdzi\u0142o powstanie nowej szko\u0142y lotniczej w Grudzi\u0105dzu. Jednostka w Toruniu zosta\u0142a przemianowana w 4. Pu\u0142k Lotniczy. Podpu\u0142kownik pilot Roma Florer zosta\u0142 pocz\u0105tkowo dow\u00f3dca 4. Pu\u0142ku Lotniczego, ale wkr\u00f3tce przeniesiono go do Grudzi\u0105dza. W dniu 23 maja 1924 roku ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy rozkaz 4. Pu\u0142ku Lotniczego.\u00a0<\/p>\n Struktura 4. Pu\u0142ku Lotniczego wyglada\u0142a nast\u0119puj\u0105co: dow\u00f3dca i dow\u00f3dztwo (zast\u0119pca d-cy, adiutant, oficer taktyczny, oficer techniczny, naczelny lekarz, kwatermistrz, oficer materia\u0142owy, oficer ewidencji personalnej, oficer gospodarczy, oficer p\u0142atnik), park lotniczy, warsztaty, kompana parkowa, port lotniczy, kompania administracyjna, radiostacja, centrala telefoniczna. Pu\u0142k mia\u0142 w sk\u0142adzie I i II Dywizjon Wywiadowczy, w ka\u017cdym dwie Eskadry (41, 42 oraz 43, 44), a w ka\u017cdej eskadrze na etacie sze\u015b\u0107 samolot\u00f3w. Personel lataj\u0105cy podlega\u0142 bezpo\u015brednio dow\u00f3dcy Pu\u0142ku. Nazw\u0119 Wywiadowcza zmieniono na Obserwacyjna.<\/p>\n W 1925 roku Lotnisko Toru\u0144 p\u0119ka\u0142o w szwach. Pole wzlot\u00f3w by\u0142o ju\u017c za ma\u0142e. Brakowa\u0142o o\u015bwietlenia. Sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych by\u0142 za ma\u0142y. Nade wszystko brakowa\u0142o budynku koszarowego.\u00a0<\/p>\n Na stanie Pu\u0142k mia\u0142 r\u00f3\u017cne samoloty, a przede wszystkim Ansaldo A-300. Wiosn\u0105 1925 roku Pu\u0142k przezbrojono w samoloty Potez XV. Do Torunia dostarczono 20 sztuk. Dodatkowo Pu\u0142k otrzyma\u0142 kilka samolot\u00f3w Hanriot 28, budowanych w Wielkopolskiej Wytw\u00f3rni Samolot\u00f3w \u201eSamolot\u201d w Poznaniu.<\/p>\n Po przewrocie majowym 1926 roku w jednostce nast\u0105pi\u0142y du\u017ce zmiany. W 4 Pu\u0142ku Lotniczym zorganizowano dwie Eskadry My\u015bliwskie. Eskadry Obserwacyjne przemianowano na Eskadry Liniowe.\u00a0<\/p>\n W\u00f3wczas ustalono, \u017ce ka\u017cda eskadra w Polsce ma trzycyfrowy numer. Pierwszy oznacza rodzaj lotnictwa, druga numer pu\u0142ku, trzecia numer eskadry w pu\u0142ku.\u00a0<\/p>\n Eskadry liniowe otrzyma\u0142y na wyposa\u017cenie samoloty Potez XV, Potez XXV i Potez XXVII (produkcji Polskiej). Eskadry my\u015bliwskie otrzyma\u0142y samoloty Spad 61. Samoloty Spad 61 mia\u0142y z\u0142\u0105 opini\u0119, dlatego szef departamentu lotnictwa Ludomi\u0142 Rayski nakaza\u0142 pilotom lata\u0107 ze spadochronami.\u00a0<\/p>\n W lipcu 1925 roku rozpocz\u0119to rozbudow\u0119 Lotniska Toru\u0144. W pierwszym rz\u0119dzie przyst\u0105piono do budowy koszar. By\u0142y to dwupi\u0119trowe murowane bloki postawione po p\u00f3\u0142nocnej stronie ulicy Bydgoskiej wiod\u0105cej na Lotnisko, pomi\u0119dzy Lotniskiem, a laskiem \u201eZieleniec\u201d. By\u0142y to pierwsze koszary w Toruniu wzniesione przez Polak\u00f3w. Budowa koszar by\u0142a konieczna ju\u017c od 1920 roku, ale najpierw wojna, a p\u00f3\u017aniej kryzys gospodarczy odsuwa\u0142 plany na kolejne lata. Dopiero w 1925 roku uzyskano stosowne finansowanie z Ministerstwa Spraw Wojskowych i kredyty. Koszt inwestycji oko\u0142o 3 miliony z\u0142otych. Projekt i plany budowlane wykona\u0142 pan in\u017c. Jaszkowski. W sk\u0142ad koszar wchodzi\u0142y cztery g\u0142\u00f3wne budynki i kilka mniejszych. Pomieszczono w nich mieszkania dla oficer\u00f3w i podoficer\u00f3w, kuchni\u0119, sto\u0142\u00f3wk\u0119 i warsztaty. Nowe koszary w niczym nie przypomina\u0142y pruskich koszar z pruskiego muru z czerwonymi ceg\u0142ami.<\/p>\n Koszary 4 Pu\u0142ku Lotniczego. 1930r. Zdj\u0119cie portal otoruniu.net<\/p>\n Powi\u0119kszono pole wzlot\u00f3w przesuwaj\u0105c p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 o oko\u0142o 200 m dalej na p\u00f3\u0142noc. Ca\u0142e pole wzlot\u00f3w zmeliorowano, zasypano do\u0142y, wyr\u00f3wnano i ubito. Wysiano now\u0105 traw\u0119. Znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pola wzlot\u00f3w ogrodzono. Postawiono nowy sk\u0142ad paliw i kilka nowych budynk\u00f3w. Oddano budynek hamowni silnik\u00f3w. Wyremontowano hangary lotnicze. Og\u00f3lny koszt tych prac wyni\u00f3s\u0142 oko\u0142o 570 000 z\u0142otych i zosta\u0142 pokryty przez Ministerstwo Spraw Wojskowych.\u00a0<\/p>\n W pracach rozbudowy Lotniska uczestniczyli cz\u0142onkowie LOPiP. Wykonali oni mi\u0119dzy innymi ca\u0142\u0105 instalacj\u0119 elektryczn\u0105 na Lotnisku. Na polu wzlot\u00f3w zamontowano \u015bwiat\u0142a graniczne oraz latarni\u0119 lotniskow\u0105. Zamontowano o\u015bwietlenie ostrzegawcze na pobliskich budowlach o wysoko\u015bci ponad 50 m.<\/p>\n Inwestycje przeprowadzono tak\u017ce w pobli\u017cu hali sterowcowej. Wybudowano budynek dla pow\u0142ok balonowych, budynek dla wytw\u00f3rni wodoru oraz gara\u017ce dla ci\u0119\u017car\u00f3wek. Na Przedmie\u015bciu Che\u0142mi\u0144skim oraz przy ulicy Okr\u0119\u017cnej, dawnej szosie fortecznej, zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 osiedla dom\u00f3w jednorodzinnych dla rodzin oficer\u00f3w.\u00a0<\/p>\n W 1930 roku oddano do u\u017cytku nowoczesn\u0105 baz\u0119 paliwow\u0105. Jej projektantem by\u0142 in\u017c. Kazimierz Szyma\u0144ski. Opracowa\u0142 on autorski projekt przetaczania paliwa przy pomocy pomp od\u015brodkowych wmontowanych bezpo\u015brednio w uk\u0142ad. Zamontowano siedem nowych zbiornik\u00f3w paliwowych o \u0142\u0105cznej pojemno\u015bci 633 m sze\u015bciennych. System posiada\u0142 ruroci\u0105g biegn\u0105cy od rampy kolejowej do zbiornik\u00f3w magazynowych. Kolejne ruroci\u0105gi podawa\u0142y paliwo ze zbiornik\u00f3w do punkt\u00f3w odbioru paliwa przy ka\u017cdym z hangar\u00f3w. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna by\u0142o spawanie tankowa\u0107 kilka samolot\u00f3w jednocze\u015bnie. Ten nowoczesny system pozwoli\u0142 na obni\u017cenie koszt\u00f3w obs\u0142ugi paliwowej z 1 z\u0142ot\u00f3wki\/litr do 3 groszy\/litr.\u00a0<\/p>\n Jeden z punkt\u00f3w poboru paliwa. Lotnisko Toru\u0144. 1930r. Zdj\u0119cie LAC<\/p>\n Po wszystkich tych pracach Lotnisko Toru\u0144 uzyska\u0142o wysok\u0105 klas\u0119.<\/p>\n W tym czasie Toru\u0144 otrzyma\u0142 nowe arterie komunikacyjne z szerokimi ulicami, chodnikami i zielon\u0105. Mi\u0119dzy innymi ulic\u0119 Fryderyka Chopina i Adama Mickiewicza.\u00a0<\/p>\n Lotnisko Toru\u0144. Oko\u0142o 1930 roku. Zdj\u0119cie Aeroklub Pomorski<\/p>\n 30-lata XX wieku to dynamiczny rozw\u00f3j lotnictwa sportowego. Lotnisko Toru\u0144 sta\u0142o si\u0119 miejscem zar\u00f3wno lokalnych imprez jak i krajowych i zagranicznych rajd\u00f3w etapowych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pokaz\u00f3w i imprez organizowa\u0142 Aeroklub Rzeczypospolitej we wsp\u00f3\u0142pracy z Lig\u0105 Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. Wiele imprez by\u0142o biletowanych. Bilet normalny zwykle by\u0142 w cenie 50 groszy. Opr\u00f3cz imprez cywilnych na Lotnisku Toru\u0144 organizowano tak\u017ce zawody wojskowe, pomi\u0119dzy pu\u0142kami.\u00a0<\/p>\n Od 1930 roku na Lotnisku Toru\u0144 zacz\u0119\u0142y bazowa\u0107 samoloty konstrukcji i produkcji Polskiej. By\u0142y w\u015br\u00f3d nich PZL \u0141-2 i Lublin R.XIII. W 1930 roku Eskadry My\u015bliwskie w miejsce samolot\u00f3w Spad 61 zacz\u0119\u0142y otrzymywa\u0107 Polskie samoloty my\u015bliwskie PWS-10. W po\u0142owie 1933 roku na stan przyj\u0119to pierwsze my\u015bliwce PZL P.7.\u00a0<\/p>\n W dniu 2 lipca 1934 roku oko\u0142o godziny 14;00, nad Lotniskiem Toru\u0144 pojawi\u0142 si\u0119 niespodziewany samolot, o nieznanej tutaj sylwetce i z dziwnymi znakami na p\u0142atowcu. Jednosilnikowa maszyna okr\u0105\u017cy\u0142a jeden raz Lotnisko i podesz\u0142a do l\u0105dowania. Podoficer startowy chor\u0105giewk\u0105 wskaza\u0142 lotnikom miejsce postoju na p\u0142ycie przed hangarem Eskadry Treningowej. Oficer s\u0142u\u017cbowy por. pilot J\u00f3zef Barski podszed\u0142 do samolotu z kt\u00f3rego wysiedli ju\u017c dwaj panowie w kombinezonach. Oficerowi nie wygl\u0105dali oni na lotnik\u00f3w. Jeden z lotnik\u00f3w odezwa\u0142 si\u0119: – Hallo boy ! Jeste\u015bmy w Warsaw. Right ? W\u00f3wczas oficerowi przypomnia\u0142a si\u0119 informacja z prasy z dnia 30 czerwca 1934 roku, kt\u00f3ra donosi\u0142a, \u017ce Atlantyk P\u00f3\u0142nocny pokonali bracia Adamowicze, Boles\u0142aw i J\u00f3zef (Ben i Jon), l\u0105duj\u0105c w Pary\u017cu. Dlaczego nie wyl\u0105dowali na Lotnisku Mokot\u00f3w? Po prostu nie znali dok\u0142adnego miejsca startu z nadodrza\u0144skiej \u0142\u0105ki, a nie bardzo por\u00f3wnywali widziany teren z map\u0105. Kiedy zobaczyli wielk\u0105 rzek\u0119 i nad ni\u0105 miasto stwierdzili, \u017ce to Warszawa, kt\u00f3rej nigdy przedtem nie widzieli. Go\u015b\u0107mi zaopiekowa\u0142 si\u0119 dow\u00f3dca 4 Pu\u0142ku Lotniczego pu\u0142kownik J\u00f3zef Heller i ca\u0142y korpus oficerski. \u201eZwyci\u0119zc\u00f3w Atlantyku\u201d ugoszczono w kasynie oficerskim. Po konsultacjach telefonicznych ustalono, \u017ce start braci Adamowicz\u00f3w do Warszawy nast\u0105pi w dniu 3 lipca 1934 roku o godzinie 16:00, aby przygotowa\u0107 si\u0119 na przyj\u0119cie \u201eZwyci\u0119zc\u00f3w Atlantyku\u201d. Dlatego dopo\u0142udnie, dnia 3 lipca 1934 roku, przeznaczono na zwiedzanie Starego Torunia. Wie\u015b\u0107 o przylocie braci Adamowicz\u00f3w rozesz\u0142a si\u0119 b\u0142yskawicznie po Mie\u015bcie. Na Starym Rynku oczekiwa\u0142y ich t\u0142umy mieszka\u0144c\u00f3w. Zjedli uroczysty obiad w Dworze Artusa. \u201eZwyci\u0119zcy Atlantyku\u201d zostali odznaczeni odznakami 4 Pu\u0142ku Lotniczego. O godzinie 15;30 kolumna ruszy\u0142a na Lotnisko. O godzinie 16;00 samolot Bellanca wystartowa\u0142 w towarzystwie 11 samolot\u00f3w my\u015bliwskich PZL P.7. W okolicach Modlina, asyst\u0119 honorow\u0105 przej\u0119\u0142y my\u015bliwce z 1 Pu\u0142ku Lotnictwa z Warszawy.<\/p>\n Wiosn\u0105 1935 roku na Lotnisku Toru\u0144 powo\u0142ano do istnienia Aeroklub Pomorski. Do ko\u0144ca 1935 roku Aeroklub otrzyma\u0142 pierwsze dwa samoloty; RWD-5 i RWD-8. W 1936 roku do Aeroklubu akces z\u0142o\u017cy\u0142 Stanis\u0142aw Zieli\u0144ski, porucznik rezerwy pilot 4 Pu\u0142ku Lotniczego, a w cywilu w\u0142a\u015bciciel d\u00f3br ziemskich w Sk\u0119pe (oko\u0142o 60 km na wsch\u00f3d od Torunia), Lotniska prywatnego w Sk\u0119pe i samolotu Si-2. Do tej pory by\u0142 cz\u0142onkiem Aeroklubu Warszawskiego.\u00a0<\/p>\n Dzi\u0119ki temu mecenatowi mog\u0142a ruszy\u0107 budowa nowych obiekt\u00f3w, specjalnie dla Aeroklubu. Powsta\u0142y one na p\u00f3\u0142nocno-wschodnim skraju pola wzlot\u00f3w. Dojazd zapewni\u0142a nowa droga od ulicy Okr\u0119\u017cnej z pomini\u0119ciem teren\u00f3w wojskowych. Pole wzlot\u00f3w po raz kolejny powi\u0119kszono. Postawiono hangar i inne obiekty. Miasto ofiarowa\u0142o kwot\u0119 95 000 z\u0142otych. Reszt\u0119 do\u0142o\u017cy\u0142a LOPiP. Hangar oddano do u\u017cytku latem 1937 roku.\u00a0<\/p>\n W 1937 roku Aeroklub Pomorski mia\u0142 ju\u017c po kilka samolot\u00f3w RWD-8, RWD-13, PZL-26. Kolejne samoloty Aeroklub otrzyma\u0142 ze s\u0142ynnej darowizny 126 samolot\u00f3w, z dnia 26 wrze\u015bnia 1937 roku. Aeroklub Pomorski otrzyma\u0142 trzy samoloty RWD-8a.\u00a0<\/p>\n W 1937 roku 4 Pu\u0142k Lotniczy otrzyma\u0142 na stan samoloty PZL-23 Kara\u015b. W Pu\u0142ku by\u0142y ju\u017c samoloty PZL P.11.\u00a0<\/p>\n W dniu 18 czerwca 1938 roku odby\u0142o si\u0119 uroczyste otwarcie (nieuko\u0144czonego jeszcze) O\u015brodka Sportu Lotniczego im. Marsza\u0142ka Rydza-\u015amig\u0142ego. Go\u015bciem honorowym by\u0142 sam marsza\u0142ek. Na uroczysto\u015bci z tym zwi\u0105zane z ca\u0142ej Polski przylecia\u0142o ponad 200 samolot\u00f3w.<\/p>\n Atak zarazy germa\u0144skiej<\/span><\/strong><\/p>\n Pierwsza informacja o ataku na Rzeczypospolit\u0105 dotar\u0142a do Torunia w dniu 1 wrze\u015bnia 1939 roku o godzinie 5;00, w postaci informacji o bombardowaniu Tczewa. W Toruniu pogoda by\u0142a pochmurna, by\u0142o mglisto, co dawa\u0142o szans\u0119 na op\u00f3\u017anienie ewentualnego nalotu. Sztab pu\u0142ku przeniesiono do przygotowanego fortu. O godzinie 7;15 odlecia\u0142a do Warszawy 41 Eskadra Liniowa. O godzinie 8;00 na lot rozpoznawczy wystartowa\u0142 R-XIIID. Za\u0142oga dostarczy\u0142a informacje o walkach w okolicach Tczewa. O 9;00 wystartowa\u0142y pierwsze PZL-23 Kara\u015b z 42 Eskadry Liniowej. Zadania polega\u0142y na rozpoznaniu ruch\u00f3w germa\u0144skich wojsk na r\u00f3\u017cnych kierunkach. Karasie l\u0105dowa\u0142y na lotniskach polowych, gdzie by\u0142y starannie maskowane.\u00a0<\/p>\n Pierwszy nalot na Lotnisko i Toru\u0144 nast\u0105pi\u0142 oko\u0142o godziny 12;00. Zosta\u0142 on odparty i nie wyrz\u0105dzi\u0142 wielu szk\u00f3d. Drugi nalot oko\u0142o godziny 17;00, przeprowadzi\u0142y 27 samoloty Ju-86 tym razem w os\u0142onie my\u015bliwc\u00f3w. By\u0142o trzech zabitych i 30 rannych.\u00a0<\/p>\n Ju\u017c 2 wrze\u015bnia 1939 roku sytuacja Armii Pomorze by\u0142a trudna, bo atakowano j\u0105 a\u017c z trzech stron. Wszystkie sprawne samoloty trafi\u0142y na lotniska polowe i z nich prowadzono rozpoznanie, walki powietrzne i ataki na wrogie cele.\u00a0<\/p>\n W dniu 7 wrze\u015bnia 1939 roku do Torunia wkroczyli germa\u0144cy. W czasie okupacji germa\u0144skiej zbombardowane pole wzlot\u00f3w zosta\u0142o naprawione. Oko\u0142o 1941 roku na polu wzlot\u00f3w zbudowano utwardzone DS (RWY). Lotnisko s\u0142u\u017cy\u0142o jako etapowe do zaopatrywania walcz\u0105cych ze sob\u0105 braci.\u00a0<\/p>\n W nowej rzeczywisto\u015bci<\/span><\/strong><\/p>\n Germa\u0144cy przed opuszczeniem twierdzy Toru\u0144 i Lotniska niemal wszystkie obiekty wojskowe wysadzili w powietrze. Wysadzili w powietrze wszystkie hangary. Wysadzili w powietrze nowoczesne koszary. Zniszczyli niemal wszystkie pozosta\u0142e obiekty i urz\u0105dzenia.<\/p>\n Wojska sowieckie zaj\u0119\u0142y Toru\u0144 w dniu 1 lutego 1945 roku. Dokona\u0142y one destrukcji pozosta\u0142ej infrastruktury Lotniska; bramy, ogrodzenia, budki wartownicze.<\/p>\n Wojsko Polskie na Lotnisko Toru\u0144 ju\u017c nie powr\u00f3ci\u0142o. Powod\u00f3w tego stanu rzeczy by\u0142o kilka. Po pierwsze w okresie 1945-1950 nie by\u0142o ono wojsku potrzebne. Poniewa\u017c Lotnisko by\u0142o w granicach Miasta nie nadawa\u0142o si\u0119 na zaadoptowanie dla samolot\u00f3w z nap\u0119dem turboodrzutowym po 1950 roku.\u00a0<\/p>\n Lotnisko na szcz\u0119\u015bcie nie zosta\u0142o zlikwidowane i przypad\u0142a mu rola lotniska sportowego.\u00a0<\/p>\n W nowym, XXI wieku Lotnisko sta\u0142o si\u0119 wdzi\u0119cznym tematem dla projekt\u00f3w architektonicznych nowoczesnych lotnisk. By\u0142y to przede wszystkim prace dyplomowe i konkursowe. Autorzy skupili si\u0119 na projekcie regionalnego portu lotniczego dla obs\u0142ugi ruchu komercyjnego. Projektowano terminal o powierzchni u\u017cytkowej od 5 000 do 20 000 m kwadratowych. Jedna droga startowa RWY o d\u0142ugo\u015bci 2 500 m. P\u0142yta peronowa dla trzech samolot\u00f3w typu A-320 lub B-737.<\/p>\n Lotnisko Toru\u0144 obecnie<\/span><\/strong><\/p>\n Lotnisko Toru\u0144 posiada: stacj\u0119 paliw, budynki Aeroklubu Pomorskiego, hotel (14 pokoi), restauracj\u0119, wie\u017c\u0119 kontroli lot\u00f3w, zmodernizowane hangary. Systematycznie s\u0105 remontowane RWY. Jednym ze sposob\u00f3w jest na\u0142o\u017cenie chodnika asfaltowego na nawierzchni\u0119 betonow\u0105. Poniewa\u017c Lotnisko przyjmuje samoloty i \u015bmig\u0142owce lotnictwa og\u00f3lnego mo\u017cna by\u0142o zw\u0119zi\u0107 drogi startowe do 30 m.<\/p>\n Dane Lotniska Toru\u0144<\/span><\/strong><\/p>\n Lotnisko jest w\u0142asno\u015bci\u0105 Aeroklubu Toru\u0144skiego<\/p>\n Kod Lotniska – EPTO<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne N53\u00b001’44.5" E18\u00b032\u201948.8\u201d<\/p>\n Elewacja 50 m npm, 164 ft<\/p>\n Kwadrat Toru\u0144-Radio 122,2 MHz. Kontakt radiowy jest wymagany.<\/p>\n Kontakt tel. +48 56 62 224 74, faks +48 56 65 444 31<\/p>\n RWY<\/span><\/strong><\/p>\n Pierwsza g\u0142\u00f3wna RWY 105\/285 (10\/28), 1269 x 57 m beton [-230\/-89], N53\u00b001’44.5" E18\u00b032\u201948.8\u201d. Na pasie 10\/28 jest dost\u0119pne o\u015bwietlenie z uproszczonym krzy\u017cem Calverta na kierunku 28. Nr rej.ULC 40 Kr\u0105g po\u0142udniowy pomi\u0119dzy osi\u0105 RWY, a rzek\u0105 Wis\u0142a.<\/p>\n Druga RWY 014\/194 (01\/19), 970 x 57 m beton, N53\u00b001’52.8" E18\u00b032\u201918.8"<\/p>\n Trzecia gruntowa RWY 105\/285 (13\/31), 1091 x 152 m (trawa), N53\u00b001’49.1" E18\u00b032\u201952.8"<\/p>\n Adres ul. 4 Pu\u0142ku Lotniczego 17, 87-100 Toru\u0144, dzielnica Bielany.<\/p>\n Dojazd na Lotnisko Toru\u0144. Jad\u0105c od centrum Torunia ulic\u0105 W\u0142adys\u0142awa Broniewskiego (wylot na Bydgoszcz droga krajowa Nr 80) za Galeri\u0105 TORU\u0143 PLAZA nale\u017cy skr\u0119ci\u0107 w prawo w ulic\u0119 Szosa Okr\u0119\u017cna, a po oko\u0142o 900 metrach skr\u0119ci\u0107 w lewo w ulic\u0119 4 Pu\u0142ku Lotniczego.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S\u0142owia\u0144ski gr\u00f3d Toru\u0144 zosta\u0142 wzniesiony w IX wieku. Przyczynkiem do jego powstania by\u0142o dogodne miejsce dla przekraczania Wis\u0142y. Tereny te zamieszkiwa\u0142o s\u0142owia\u0144skie plemi\u0119 –\u00a0 \u0141u\u017cyczanie. Toru\u0144 znalaz\u0142 si\u0119 na \u201eBursztynowym szlaku\u201d. Pocz\u0105tkowo gr\u00f3d Toru\u0144 by\u0142 otoczony drewniano-ziemnymi wa\u0142ami. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142a ochrona przeprawy przez Wis\u0142\u0119.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-557","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/557","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=557"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2403,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions\/2403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Miasto Toru\u0144.<\/h3>\n
\n