Samoloty Boeing maj\u0105 zbiorniki paliwowe o pojemno\u015bci: B-767-200 i B-767-300 \u2013 63 216 litr\u00f3w. B-767-200 ER \u2013 77 412 litr\u00f3w, B-767-300 ER \u2013 91 039 litr\u00f3w, B-787-8 – 124 700 – 126 920 litr\u00f3w, B-787-9 – 138 700 litr\u00f3w. Przed lotem samolot Boeing B.767 \u015brednio zabiera do swoich zbiornik\u00f3w 55 000 litr\u00f3w nafty lotniczej. Tak\u0105 ilo\u015bci\u0105 paliwa mo\u017cna zatankowa\u0107 ponad tysi\u0105c samochod\u00f3w osobowych. Oczywi\u015bcie etylin\u0105, a nie naft\u0105 lotnicz\u0105. Operacja tankowania samolotu Boeing B.767 trwa oko\u0142o 40 minut, i jest realizowana przy pomocy dw\u00f3ch autocystern. Dlatego, \u017ce du\u017ca cysterna lotniskowa ma pojemno\u015b\u0107 34 800 – 42 000 litr\u00f3w. Najwi\u0119ksze maj\u0105 pojemno\u015b\u0107 62 000 litr\u00f3w. Autocysterna, a w\u0142a\u015bciwie dystrybutor paliwa, bo pojazd ma na pok\u0142adzie zamontowan\u0105 pomp\u0119, kt\u00f3r\u0105 paliwo jest przetaczane do zbiornik\u00f3w samolotu. \u015arednia wydajno\u015b\u0107 pompy dystrybutora to 1 300 – 1 500 litr\u00f3w\/minut\u0119. Z kolei, \u015brednia pojemno\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w lotniskowej stacji paliw w Polskich portach lotniczych to 400 000 litr\u00f3w podstawowego paliwa lotniczego, jakim jest nafta lotnicza, czyli JET A-1. Dla samolot\u00f3w t\u0142okowych stosuje si\u0119 paliwo AVGAS 100 LL. Na to paliwo jest du\u017co mniejszy popyt.<\/p>\n
Jak wi\u0119c widzimy, temat dystrybucji paliw lotniczych na lotniskach jest zagadnieniem bardzo szerokim i z\u0142o\u017conym.<\/p>\n
Pocz\u0105tki dystrybucji paliw lotniczych.<\/h3>\n
Z pocz\u0105tkiem awiacji wystarcza\u0142y beczki z paliwem, olejem i smarami. Paliwo na lotnisko by\u0142o dostarczane w beczkach bezpo\u015brednio od producenta. Zwykle beczk\u0119 z paliwem wk\u0142adano na w\u00f3z z zaprz\u0119giem konnym. Podje\u017cd\u017cano pod samolot. Na beczce montowano r\u0119czn\u0105 pomp\u0119 i \u0142\u0105czono w\u0119\u017cem ze zbiornikiem samolotu. Najcz\u0119\u015bciej ze zbiornikiem rozchodowym paliwa, w tak zwanym baldachimie, czyli zbiornikiem umieszczonym nad lotnikiem w g\u00f3rnym p\u0142acie. Poprzez ten zbiornik rozchodowy nape\u0142niane by\u0142y pozosta\u0142e zbiorniki paliwa w samolocie.<\/p>\n
Bardzo podobnie uzupe\u0142niano olej w samolotach, zw\u0142aszcza w tych aeroplanach, kt\u00f3re by\u0142y nap\u0119dzane silnikami rotacyjnymi. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce smarowanie silnik\u00f3w rotacyjnych nast\u0119puje z utrat\u0105 oleju. Czyli te silniki u\u017cywaj\u0105 du\u017co wi\u0119cej oleju ni\u017c silniki innego typu.<\/p>\n
W kolejnych latach doskonalono technicznie pojazdy kt\u00f3rymi podwo\u017cono pod samolot paliwo i je przetaczano do samolotu. Pompy r\u0119czne zast\u0119powano pompami nap\u0119dowymi. Zwykle pompy nap\u0119dzane by\u0142y silnikiem spalinowym.<\/p>\n
W 30-latach XX wieku zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 wyspecjalizowane firmy zajmuj\u0105ce si\u0119 tankowaniem samolot\u00f3w. Pierwsze takie firmy powsta\u0142y w USA, Francji i UK. Do zagadnienia dystrybucji paliw podchodzi\u0142y one kompleksowo. To one zacz\u0119\u0142y stosowa\u0107 autocysterny i dystrybutory paliw.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo autocysterny tankuj\u0105ce samoloty by\u0142y takie same, jak te kt\u00f3re dostarcza\u0142y paliwa do samochodowych stacji paliw. Pojawienie si\u0119 w 60-latach ogromnych samolot\u00f3w transportowych zmusi\u0142o firmy tankuj\u0105ce samoloty do poszukiwania znacznie wi\u0119kszych autocystern. W efekcie autocysterny operuj\u0105ce na lotniskach s\u0105 znacznie wi\u0119ksze od tych kt\u00f3re obs\u0142uguj\u0105 samochodowe stacje paliw.<\/p>\n
Pojazdy cysterny-dystrybutory.<\/h3>\n
Samochodowe dystrybutory paliw to jedne z najwa\u017cniejszych pojazd\u00f3w w systemie organizacji lot\u00f3w. To podstawowy sprz\u0119t gwarantuj\u0105cy wykonywanie jakichkolwiek lot\u00f3w. W czasie Polski ludowej, w pu\u0142kach lotniczych funkcjonowa\u0142y sk\u0142ady paliw i smar\u00f3w, zwane MPS (Materia\u0142y P\u0119dne i Smary). Podobnie jak Park samochodowy, tak MPS by\u0142 wydzielon\u0105 stref\u0105 jednostki wojskowej. Posiada\u0142y one dodatkowe w\u0142asne ogrodzenie i dodatkow\u0105 nocn\u0105 wart\u0119. Na teren prowadzi\u0142a brama. MPS zwykle posiada\u0142y w\u0142asne bocznice kolejowe, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 paliw by\u0142a transportowana cysternami kolejowymi. Na terenie MPS by\u0142y w r\u00f3\u017cnej ilo\u015bci i wielko\u015bci zbiorniki na paliwo. R\u00f3\u017cne by\u0142y ich konstrukcje i spos\u00f3b monta\u017cu. Przewa\u017cnie cylindryczne poziome lub ponowie. By\u0142y zbiorniki podziemne i naziemne. Te drugie umieszczano w wykopach i otaczano wa\u0142ami ziemnymi z koronami ponad zbiorniki. Paliwa do stacji dostarczano przede wszystkim cysternami kolejowymi. Na terenie MPS funkcjonowa\u0142o laboratorium chemiczne, gdzie kontrolowano jako\u015b\u0107 paliw, olej\u00f3w i smar\u00f3w. Z uwagi na specyfik\u0119, MPS posiada\u0142 w\u0142asny park samochodowy, z\u0142o\u017cony z auto-cystern, auto-dystrybutor\u00f3w i przyczep-cystern. I podobnie jak w parku samochodowym cz\u0119\u015b\u0107 pojazd\u00f3w dysponowa\u0142a miejscami w gara\u017cach lub wiatach. Reszta sta\u0142a pod chmurk\u0105.<\/p>\n
Paliwo trzeba dowie\u015b\u0107 do samolotu i przetoczy\u0107 z cysterny do zbiornik\u00f3w samolotu. Dlatego nie wystarczy sama auto-cysterna. Potrzebny jest dystrybutor. Podstawowymi elementami dystrybutora s\u0105 filtry, pompa, licznik przep\u0142ywu (paliwomierz), uk\u0142ad rur i elastyczny w\u0105\u017c (ruroci\u0105g) z odpowiedni\u0105 ko\u0144c\u00f3wk\u0105 do pod\u0142\u0105czenia. Przy tankowaniu bezci\u015bnieniowym jest to pistolet. Przy tankowaniu ci\u015bnieniowym z\u0142\u0105cze jest szczelne i wyposa\u017cone w specjalny zamek, pasuj\u0105cy do przy\u0142\u0105cza w samolocie. Dla u\u017cytku wojskowego wszystkie niezb\u0119dne podzespo\u0142y by\u0142y montowane na podwoziu samochodowym.<\/p>\n
W Polsce, po drugiej wojnie \u015bwiatowej, autocysterny u\u017cywane na lotniskach pochodzi\u0142y z produkcji w CCCP. By\u0142y to przede wszystkim autocysterny na podwoziach samochod\u00f3w GAZ-51, Zis-151, Zis-157, Zi\u0142-164. By\u0142y to samochody dwu- i trzy-osiowe oraz cysterny-przyczepy. Mia\u0142y pojemno\u015b\u0107 cystern 3 000 – 6 000 litr\u00f3w. Ju\u017c w\u00f3wczas nap\u0119d do pomp by\u0142 brany ze skrzyni bieg\u00f3w nap\u0119du samochodu.<\/p>\n
Problem w tym, \u017ce sowieckie metody produkcji, przechowywania, przewo\u017cenia i dystrybucji paliw by\u0142y na bardzo niskiem poziomie. Na przyk\u0142ad standardowo stosowali magazynowanie paliwa metod\u0105 \u201ena poduszce wodnej\u201d. Uwa\u017cali, \u017ce na dnie zbiornika powinna by\u0107 oko\u0142o 20 centymetr\u00f3w wody, a nad ni\u0105 dopiero paliwo. Prawda by\u0142a taka, \u017ce wyprodukowane ich paliwo mia\u0142o du\u017co wody, kt\u00f3ra z czasem, z innymi zanieczyszczeniami opada\u0142a na dno zbiornika. Na dodatek woda ma tak\u0105 cech\u0119, \u017ce trudniej przenika przez nieszczelno\u015bci zbiornika, a razem z zanieczyszczeniami nawet je uszczelnia. Jakie takie standardy w CCCP wprowadzono dopiero w 1980 roku, w zwi\u0105zku z olimpiad\u0105 w Moskwie. W takiej sytuacji Wojsko Polskie by\u0142o zmuszone do poszukiwania w\u0142asnych samochod\u00f3w cystern-dystrybutor\u00f3w. Nie m\u00f3wi\u0105c o produkcji w\u0142asnych paliw lotniczych.\u00a0<\/p>\n
Pierwsz\u0105 wa\u017cn\u0105 dla CCCP ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105 by\u0142 samoch\u00f3d GAZ-51. GAZ-51 to samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy produkowany w okresie 1946-1975 przez firm\u0119 GAZ w CCCP. Auto zaprojektowano w 1937 roku, a zbudowano w 1939 roku. Samoch\u00f3d otrzyma\u0142 kabin\u0119 wzorowan\u0105 na Ameryka\u0144skim Studebaker US-6. Produkcj\u0119 seryjn\u0105 rozpocz\u0119to dopiero w 1946 roku, w Gorki, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c w Irkucku. Samoch\u00f3d GAZ-51 zaprojektowano jako pojazd dwuosiowy, 6-ko\u0142owy, z silnikiem umieszczonym przed kabin\u0105. Kabina mie\u015bci\u0142a kierowc\u0119 i pasa\u017cera. Do nap\u0119du GAZ-51 u\u017cyto 6-cylindrowy silnik benzynowy typu GAZ-51 (takie same oznaczenie), o pojemno\u015bci skokowej 3 480 cm\u00b3 i mocy maksymalnej 70 KM. Paliwo – benzyna. Jednostka nap\u0119dowa zblokowana zosta\u0142a z 4-biegow\u0105 skrzyni\u0105 manualn\u0105, poprzez kt\u00f3r\u0105 nap\u0119d przenoszony jest na ko\u0142a tylne. Podwozie dwuosiowe, tylne ko\u0142a zdwojone (bli\u017aniaki). \u0141adowno\u015b\u0107 wynosi 2 500 kg. Produkcja wszystkich odmian modelu GAZ-51 zosta\u0142a zako\u0144czona w 1975 roku, po wyprodukowaniu 3 481 033 egzemplarzy tego modelu.<\/p>\n
Samoch\u00f3d GAZ-51 produkowano te\u017c na licencji w Polsce, jako FSC Lublin-51, w Korei P\u00f3\u0142nocnej i Chinach. Potrzeba posiadania samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych w powojennej Polsce by\u0142a ogromna. Dlatego ju\u017c w 1944 roku moskwa podj\u0119\u0142a decyzj\u0119, o produkcji aut ci\u0119\u017carowych w Lublinie. W grudniu 1948 roku, zapad\u0142a decyzja o rozpocz\u0119ciu w Lublinie w przedwojennych zak\u0142adach firmy Lilpop, Rau i Loewenstein, produkcji samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych. Wybrano model GAZ-51, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 oznaczenie FSC Lublin-51. Umowa licencyjna ze stron\u0105 moskiewsk\u0105 zosta\u0142 podpisana w dniu 22 lipca 1950 roku (data \u015bwi\u0119ta komunistycznego). Produkcja oficjalnie ruszy\u0142a w dniu 7 listopada 1951 roku (data wybuchu rewolucji pa\u017adziernikowej).<\/p>\n
Na podwoziu modelu FSC Lublin-51 montowano r\u00f3\u017cne wersje zabud\u00f3w jak np. skrzynia \u0142adunkowa, nadwozia furgonowe produkowane przez Zak\u0142ady Budowy Nadwozi Samochodowych w Nysie, nadwozia kin objazdowych, warsztaty naprawcze oraz nadwozia sanitarne typu N-243, produkowane przez Zak\u0142ady Budowy Nadwozi Samochodowych w Jelczu. By\u0142a tak\u017ce odmiana samochodu GAZ-51 cysterna-dystrybutor, kt\u00f3ra prawdopodobnie w Polsce nie by\u0142a montowana. Produkcj\u0119 zako\u0144czono w czerwcu 1959 roku, po wyprodukowaniu 17 479 egzemplarzy. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 zaprzestania produkcji tego samochodu by\u0142y jego podstawowe wady; ma\u0142a \u0142adowno\u015b\u0107 i du\u017ce zu\u017cycie paliwa. W miejsce tego auta fabryka podj\u0119\u0142a produkcj\u0119 udanego samochodu dostawczego FSC \u017bUK.<\/p>\n
STAR-20\/-27.<\/h3>\n
W Wojsku Polskim, w okresie komunizmu, popularne by\u0142y dwie Polskie marki samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych; STAR ze Starachowic (od 1948 roku) i JELCZ w Jelczu-Laskowicach (od 1952 roku). Pojazdy tych producent\u00f3w by\u0142y w Polsce najpopularniejsze. Niejednokrotnie budowane specjalne na potrzeby Polskiego Wojska. Nazw\u0119 STAR nie nale\u017cy kojarzy\u0107 z j.ang gwiazda, tylko z miejscowo\u015bci\u0105 w kt\u00f3rej powstawa\u0142y, Starachowice. Pe\u0142na nazwa zak\u0142adu \u2013 Fabryka Samochod\u00f3w Ci\u0119\u017carowych STAR.<\/p>\n
Decyzja o rozpocz\u0119ciu produkcji nowej Polskiej ci\u0119\u017car\u00f3wki, potrzebnej do prac przy odbudowie kraju, zapad\u0142a na najwy\u017cszym szczeblu pa\u0144stwowym w kwietniu 1946 roku. Prototyp samochodu powsta\u0142 w 1948 roku, w Starachowicach w Fabryce Samochod\u00f3w Ci\u0119\u017carowych. Otrzyma\u0142 oznaczenie STAR-20. Samoch\u00f3d ten powsta\u0142 wcze\u015bniej ni\u017c uruchomiono produkcj\u0119 samochodu GAZ-51 w Lublinie. W dniu 15 grudnia 1948 roku, pierwsze pi\u0119\u0107 egzemplarzy zaprezentowane zosta\u0142o w czasie kongresu zjednoczeniowego partii PPS i PPR, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 Warszawie w budynku Politechniki Warszawskiej. Produkcja by\u0142a wielkoseryjna. Rocznie budowano ponad 7 500 aut. W 1957 roku, rozpocz\u0119to budow\u0119 nowszego modelu STAR-21. W 1949 roku na bazie STAR-20 opracowano ci\u0105gnik siod\u0142owy STAR-C60. Ten samoch\u00f3d ci\u0105gn\u0105\u0142 jednoosiow\u0105 przyczep\u0119 typu D60 produkowan\u0105 przez \u00f3wczesn\u0105 Sanock\u0105 Fabryk\u0119 Wagon\u00f3w \u201eSanowag\u201d. Na bazie STAR-C60 budowano wywrotki, oznaczone STAR-W14 oraz samochody stra\u017cy po\u017carnej i d\u017awigi samochodowe. Na bazie auta STAR-20 budowano tak\u017ce autobusy STAR 52\/55. Samochody STAR-20, STAR-21, STAR-25 i STAR-27 by\u0142y do siebie podobne. r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3\u0142ami i wyposa\u017ceniem.<\/p>\n
W samochodzie STAR-20 kabin\u0119 zabudowano na silniku. Dzi\u0119ki temu widoczno\u015b\u0107 z kabiny by\u0142a doskona\u0142a. Nie tak jak w ci\u0119\u017car\u00f3wkach produkowanych w CCCP. Uk\u0142ad jezdny oparto na dw\u00f3ch osiach. Tylne ko\u0142a bli\u017aniacze. Samoch\u00f3d produkowano z dwoma nieznacznie r\u00f3\u017cni\u0105cymi si\u0119 kabinami (ta\u0144sz\u0105 i dro\u017csz\u0105). W kabinie by\u0142o miejsce dla kierowcy i pasa\u017cera. Drzwi do kabiny mia\u0142y zawiasy tylne. Kabin\u0119 wyposa\u017cono w dwa przednie okna, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo by\u0142y uchylane na g\u00f3rnych zawiasach. Kabina by\u0142a ob\u0142o\u017cona blach\u0105 g\u0142adk\u0105 lub rowkowan\u0105. Nap\u0119dem by\u0142 Polski 6-cylindrowy rz\u0119dowy silnik benzynowy typu S42 o pojemno\u015bci 4 188 cm\u00b3 i maksymalnej mocy 62,5 kW (85 KM). Jednostka ta zblokowana zosta\u0142a z 4-biegowa manualn\u0105, niesynchronizowan\u0105 skrzyni\u0105 bieg\u00f3w. Wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 5,86 m, szeroko\u015b\u0107 2,20 m, rozstaw osi 3,00 m, masa w\u0142asna 3 360 kg.<\/p>\n
STAR-21 by\u0142 produkowany od lipca 1957 roku. Od poprzednika r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 o 500 kg \u0142adowno\u015bci\u0105 oraz now\u0105, pi\u0119ciobiegow\u0105 skrzyni\u0105 przek\u0142adniow\u0105. Silnik pozosta\u0142 ten sam. Produkowano go do ko\u0144ca 1959 roku, kiedy zast\u0105piony zosta\u0142 przez nast\u0119pc\u0119 STAR-25.<\/p>\n
STAR-25 zosta\u0142 wyposa\u017cony w nowy silnik S-427, kt\u00f3ry mia\u0142 moc 91 KM (96,8 kW). Zwi\u0119kszono maksymalne obroty i stopie\u0144 spr\u0119\u017cania, zastosowano lepszy filtr powietrza. Ponadto usprawniono uk\u0142ad hamulcowy samochodu. Wprowadzono migacze (\u015bwiat\u0142a pulsuj\u0105ce) w miejsce wska\u017anik\u00f3w ramieniowych. Produkowana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c wersja 25L, o rozstawie osi wyd\u0142u\u017conym do 3,85 m oraz wersja 25C, czyli ci\u0105gnik siod\u0142owy o zmniejszonym rozstawie osi, wyposa\u017cony w siod\u0142o.<\/p>\n
Od 1962 roku, r\u00f3wnolegle ze STAR-25 montowano STAR-27, wyposa\u017cony w mocniejszy i bardziej ekonomiczny silnik S-53. Modele 25 i 27 nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 niczym poza silnikiem. Produkowano je do ko\u0144ca 1968 roku.<\/p>\n
STAR-28\/29.<\/h3>\n
STAR-28\/29 to kolejne ci\u0119\u017car\u00f3wki fabryki w Starachowicach. W 1969 roku planowano wdro\u017cy\u0107 do produkcji bardzo nowoczesny model samochodu STAR-200. Jednak prace badawczo-rozwojowe si\u0119 przed\u0142u\u017ca\u0142y. Dlatego do produkcji wprowadzono zast\u0119pczo typ STAR-28\/29. STAR-28 z silnikiem wysokopr\u0119\u017cnym (produkcja 1968-1989) i STAR-29 z silnikiem benzynowym (produkcja 1968-1983). Auto charakteryzowa\u0142o si\u0119 nowoczesn\u0105, obszern\u0105 kabin\u0105. Przednia szyba pocz\u0105tkowo by\u0142a dwucz\u0119\u015bciowa. Jednak p\u00f3\u017aniej wprowadzono okno panoramiczne, jednocz\u0119\u015bciowe. Samoch\u00f3d mimo og\u00f3lnego podobie\u0144stwa do poprzednik\u00f3w by\u0142 znacznie wi\u0119kszy; szerszy, d\u0142u\u017cszy i wy\u017cszy. Dost\u0119p do silnika nadal zapewnia\u0142a wewn\u0105trz kabiny podnoszona maska. W kabinie by\u0142o miejsce dla kierowcy i pasa\u017cera. Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy; silnik S530A1 wysokopr\u0119\u017cny , rz\u0119dowy, 6-cylindrowy, o mocy 73,6 kW (100 KM). Oraz silnik S47A benzynowy, rz\u0119dowy, 6-cylindrowy, 77,3 kW (105 KM). Skrzynia bieg\u00f3w; 5-biegowa manualna, niezsynchronizowana. Podstawowe dane; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,45 m, szeroko\u015b\u0107 2,38 m, wysoko\u015b\u0107 2,33 m (dach kabiny) 3,00 m (dach opo\u0144czy-plandeki), rozstaw osi 3,40 m, masa w\u0142asna 4 200 kg, zbiornik paliwa 150 litr\u00f3w, \u0142adowno\u015b\u0107 5 000 kg.<\/p>\n
STAR-200.<\/h3>\n
STAR-200 to samoch\u00f3d kt\u00f3rego prototyp powsta\u0142 na prze\u0142omie 1964-1965. Zewn\u0119trzne w stosunku do STAR-28\/-29 wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 zdwojonymi reflektorami umieszczonymi w przednim zderzaku. Mia\u0142 wiele nowoczesnych rozwi\u0105za\u0144 wzorowanych na konstrukcjach zachodnich. Pr\u00f3by zast\u0105pienia tych rozwi\u0105za\u0144 wyrobami produkowanymi przez Polski przemys\u0142 przeci\u0105ga\u0142y si\u0119, dlatego auto wesz\u0142o do produkcji dopiero w 1976 roku, kt\u00f3ra trwa\u0142a do 1994 roku. STAR-200 stanowi\u0142 jako\u015bciowy skok w stosunku do poprzednich modeli. STAR-200 nap\u0119dzaj\u0105 silniki wysokopr\u0119\u017cne, 6-cylindrowe STAR-359, o mocy 110 kW (150 KM) lub SW-400, o mocy 92 kW (125 KM). Skrzynia bieg\u00f3w 5+R. Podstawowe wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,43 m, rozstaw osi 3,40 m lub 3,90 m, masa w\u0142asna 4 800 kg, zbiornik paliwa 150 litr\u00f3w, masa \u0142adunku 6 000 kg.<\/p>\n
STAR cysterna-dystrybutor.<\/h3>\n
W 60\/70-latach na podwoziach samochod\u00f3w STAR powstawa\u0142y auto-cysterny do przewozu towar\u00f3w p\u0142ynnych. Zbiorniki wykonywano ze stali nierdzewnej lub ze stali zwyk\u0142ej oraz ze stop\u00f3w aluminium. Cysterny mia\u0142y maksymaln\u0105 pojemno\u015b\u0107 do 6 000 litr\u00f3w. Przewo\u017cono nimi r\u00f3\u017cne towary. By\u0142y tak\u017ce specjalne auto-cysterny do przewozu mleka oraz oczywi\u015bcie do przewozu paliwa; benzyna i olej nap\u0119dowy. Te ostatnie kupowa\u0142o wojsko i przebudowywano je na cysterny-dystrybutory paliw lotniczych. Takie przer\u00f3bki wykonywa\u0142y na przyk\u0142ad Wojskowe Zak\u0142ady Remontowe w Koszalinie. Pierwsze autocysterny-dystrybutory produkcji Polskiej zbudowano oko\u0142o 1962 roku. Przer\u00f3bka polega\u0142a na zabudowie pompy, filtr\u00f3w, zawor\u00f3w, przep\u0142ywomierza i w\u0119\u017ca (15-20 m) z pistoletem lub rzadziej z ko\u0144c\u00f3wk\u0105 dla tankowania ci\u015bnieniowego. Aby ten dodatkowy osprz\u0119t zmie\u015bci\u0107, cystern\u0119 przesuwano na ramie pojazdu do ty\u0142u o oko\u0142o 80 cm. W powsta\u0142\u0105 przestrze\u0144 mi\u0119dzy szoferk\u0105 a cystern\u0105 wstawiano kiosk z unoszonymi drzwiami z lewej i prawej strony. W powsta\u0142\u0105 przestrze\u0144 wstawiano dodatkow\u0105 armatur\u0119.<\/p>\n
\u017bUBR.<\/h3>\n
Fabryka w Jelczu-Laskowicach powsta\u0142a w 1952 roku. Dla produkcji wykorzystano stare, pogerma\u0144skie hale. Zak\u0142ad otrzyma\u0142 nazw\u0119 Zak\u0142ad Budowy Nadwozi Samochodowych. Pierwszym pojazdem produkowanym od 1954 roku by\u0142 autobus zast\u0119pczy, nazwany \u201eStonka\u201d. Pojazd zabiera\u0142 25 pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n
W 1960 roku w Jelcza\u0144skich Zak\u0142adach Samochodowych wdro\u017cono do produkcji pierwszy Polski ci\u0119\u017cki samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy nazwany \u017bUBR. Na jego bazie, na potrzeby Wojska Polskiego rozpocz\u0119to produkcj\u0119 auto-cystern i auto-dystrybutor\u00f3w-cystern. Produkcja polega\u0142a na zabudowie\u00a0 na samochodzie-cysternie pompy, filtr\u00f3w i pozosta\u0142ej armatury potrzebnej do tankowania samolot\u00f3w. Samoch\u00f3d ten by\u0142 du\u017cym post\u0119pem technologicznym. Auto-dystrybutor wyposa\u017cono w du\u017c\u0105 cystern\u0119, o pojemno\u015bci 9 000 litr\u00f3w. Zbudowano oko\u0142o 20 sztuk dystrybutor\u00f3w paliw lotniczych na bazie samochodu \u017bUBR. Samoch\u00f3d \u017bUBR by\u0142 produkowany w okresie 1960-1968. Oko\u0142o 1964 roku opracowano zestaw samochodowy, gdzie do auto-dystrybutora \u017bUBR doczepiano przyczep\u0119-cystern\u0119, o pojemno\u015bci 10 000 litr\u00f3w. Obie cysterny zosta\u0142y po\u0142\u0105czone elastycznym w\u0119\u017cem. Dzi\u0119ki takiemu rozwi\u0105zaniu zestaw przewozi 19 000 litr\u00f3w paliwa i by\u0142 to pierwszy tak du\u017cy zestaw u\u017cywany w Polskim Lotnictwie.<\/p>\n
JELCZ.<\/h3>\n
W 1968 roku, ruszy\u0142a produkcja opartego na poje\u017adzie \u017bUBR, samochodu ci\u0119\u017carowego JELCZ serii 300. W samochodzie JELCZ-315 zastosowano nowy 6-cylindrowy, pionowy silnik ZS model SW 680, kt\u00f3rego produkcj\u0119 rozpocz\u0119\u0142a WSK Mielec w Mielcu na podstawie licencji zakupionej w 1966 roku, w brytyjskiej firmie Leyland. Silnik 6-cylindrowy ZS, SW 680\/1 mia\u0142 obj\u0119to\u015b\u0107 skokow\u0105 11 100 cm\u00b3. Silnik ten przy stopniu spr\u0119\u017cania 15,8 osi\u0105ga\u0142 moc 147 kW (200 KM) przy 2 200 obr\/min, a maksymalny moment obrotowy wynosi\u0142 743 Nm przy 1 200 obr\/min. Do tego silnika dostosowano now\u0105, 5-biegow\u0105 skrzyni\u0119 przek\u0142adniow\u0105, kt\u00f3rej konstrukcj\u0119 opracowano w Fabryce Przek\u0142adni Samochodowych FPS Tczew w Tczewie. Nowo\u015bci\u0105 by\u0142o wprowadzenie przek\u0142adni kierowniczej z integralnym wspomaganiem hydraulicznym. Przek\u0142adnie te importowano z Hiszpanii (Bendibenca) lub z W\u0119gier (Csepel). Ju\u017c w pierwszym roku produkcji wyprodukowano ponad 1 600 samochod\u00f3w JELCZ-315. R\u00f3wnie\u017c na bazie tego pojazdu budowano auto-dystrybutory. Pojazdy te ca\u0142kowicie wypar\u0142y auto-dystrybutory produkcji CCCP. By\u0142y one najpopularniejszymi auto-dystrybutorami w Wojsku Polskim w 70\/80-latach. Tak\u017ce te pojazdy \u0142\u0105czono w zestawy z cysternami-przyczepami, co znacznie zwi\u0119ksza\u0142o ilo\u015b\u0107 wydawanego paliwa. Auto-dystrybutory JELCZ serii 300 dotrwa\u0142y do XIX wieku.<\/p>\n
W PLL LOT popularny by\u0142 JELCZ 325D cysterna-dystrybutor dostarczone w 80-latach. Pojazdy s\u0105 dwuosiowe. Maj\u0105 cysterny o pojemno\u015bci 6 000 litr\u00f3w i dystrybutory firmy Ellinghaus.<\/p>\n
Ju\u017c w 1960 roku w Jelcza\u0144skich Zak\u0142adach Samochodowych w Jelczu-Laskowicach opracowano ci\u0105gnik siod\u0142owy zdolny do holowania naczep o \u0142adowno\u015bci 16 000 kg. By\u0142a to odmiana samochodu \u017bUBR. Podj\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105.<\/p>\n Oko\u0142o 1968 roku opracowano samoch\u00f3d JELCZ-317, kt\u00f3ry jest ci\u0105gnikiem siod\u0142owym. Masa w\u0142asna 5 830 kg. Ci\u0105gnik zosta\u0142 dostosowany do transportu naczepy o ca\u0142kowitej masie 22 000 kg. Po wprowadzeniu kilku poprawek i wymianie silnika na mocniejszy, ci\u0105gnik by\u0142 w stanie holowa\u0107 naczepy o ca\u0142kowitej masie 36 000 kg. Dawa\u0142o to zestaw drogowy o masie 42 000 kg, przy 5-osiach i 18-ko\u0142ach. Pr\u0119dko\u015b\u0107 max 87 km\/h, a z silnikiem do\u0142adowanym 97 km\/h. Zu\u017cycie paliwa wynosi\u0142o do 36 litr\u00f3w na 100 km. Ci\u0105gniki te je\u017adzi\u0142y na mi\u0119dzynarodowych przewozach, w okresie 1979-1985. Dobre walory samochodu JELCZ-317 spowodowa\u0142y, \u017ce by\u0142 on ci\u0105gnikiem dla naczep cystern-dystrybutor\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y na zam\u00f3wienie.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem 80-lat opracowano samochody JELCZ serii 400 i serii 600, kt\u00f3re mia\u0142a zast\u0105pi\u0107 rodzin\u0119 JELCZ-300. Samochody serii 600 mia\u0142y nap\u0119d na dwie osie. Nowo\u015bci\u0105 by\u0142a odchylana kabina, aby uzyska\u0107 dost\u0119p do silnika. Z powodu panuj\u0105cego kryzysu gospodarczego samochody te nie wesz\u0142y do produkcji wielkoseryjnej.<\/p>\n Samochody ci\u0119\u017carowe Fiat 682N3 i pochodne, by\u0142y produkowane we W\u0142oszech w okresie od 1950 do 1988 roku, dla kraj\u00f3w o ruchu lewostronnym. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y nap\u0119dzane silnikami benzynowymi o pojemno\u015bci 11,55 litr\u00f3w. Bardzo popularne by\u0142y ci\u0119\u017car\u00f3wki z podwoziem 4-osiowym. Pierwsze dwie osie skr\u0119tne z pojedynczymi ko\u0142ami. Dwie tylne osie nap\u0119dowe, z bli\u017aniakami. Jednak w 1964 roku zmieniono przepisy transportowe w Europie Zachodniej i producenci zacz\u0119li produkowa\u0107 ci\u0105gniki siod\u0142owe.<\/p>\n W 1961 roku, firma PLL LOT kupi\u0142a we W\u0142oszech trzy samochody cysterny-dystrybutory paliw lotniczych marki Fiat-Viberti. Cysterny mia\u0142y pojemno\u015b\u0107 25 000 litr\u00f3w. Cysterna sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z trzy-osiowego ci\u0105gnika siod\u0142owego FIAT i naczepy Verbati z dwoma osiami. D\u0142ugo\u015b\u0107 ci\u0105gnika wynosi\u0142a 7,21 m, cysterny 9,70 m, a ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 mierzy\u0142 14 m. Szeroko\u015b\u0107 pojazdu to 2,50 m, a wysoko\u015b\u0107 2,77 m. Silnik wysokopr\u0119\u017cny, 6-cylindrowy, o pojemno\u015bci 10,676 litr\u00f3w i mocy 150 KM. Zu\u017cycie paliwa 23 litry na 100 km. Masa w\u0142asna pojazdu i cysterny do 11 000 kg. Masa za\u0142adowanego pojazdu to 31 000 kg. Pojemno\u015b\u0107 zbiornika paliwa samochodu to 142 litry. Instalacja elektryczna o napi\u0119ciu 24 V. Pr\u0119dko\u015b\u0107 ekonomiczna 80 km\/h. Uk\u0142ad kierowniczy wyposa\u017cono we wspomaganie, co w tamtym czasie nie by\u0142o tak oczywiste. Silnik samochodu zasila\u0142 tak\u017ce dwie pompy dystrybutora podczas tankowania samolot\u00f3w. Ka\u017cda pompa o wydajno\u015bci 1 250 litr\u00f3w paliwa na minut\u0119. Samochody sprowadzono na ko\u0142ach z Turynu do Warszawy. Jeden samolot zosta\u0142 na Ok\u0119ciu, drugi skierowano do Gda\u0144ska, a trzeci do Krakowa. Pojazdy te w\u00f3wczas by\u0142y najbardziej pojemnymi cysterny w Polskim Lotnictwie.<\/p>\n W 70-latach zosta\u0142y kupione dwa dodatkowe takie pojazdy, jako u\u017cywane. Trafi\u0142y na Lotnisko Ok\u0119cie i na Lotnisko Balice. By\u0142 to ci\u0105gniki siod\u0142owe Fiat 682N3 dwuosiowe z naczep\u0105-cystern\u0105, o pojemno\u015bci 25 000 litr\u00f3w i dystrybutorem. Pojazdy mia\u0142y kierownic\u0119 po prawej stronie, ale by\u0142y zarejestrowane, dlatego opuszcza\u0142y teren lotniska i je\u017adzi\u0142y po drogach publicznych. By\u0142y pomalowane na kolor ciemnogranatowy. Zestaw by\u0142 4-osiowy. Ci\u0105gnik 2-osiowy. Tylne ko\u0142a bli\u017aniaki, nap\u0119dowe. Naczepa 2-osiowa z ko\u0142ami bli\u017aniakami. Tylny w\u00f3zek skr\u0119tny przy pomocy dodatkowych wodzik\u00f3w. Pozwala\u0142 na nie \u015bcinanie zakr\u0119t\u00f3w. Pojemno\u015b\u0107 cysterny 25 000 litr\u00f3w z czterema komorami po 8 250 litr\u00f3w. Z uwagi na brak cz\u0119\u015bci zamiennych pojazdy s\u0142u\u017cy\u0142y zaledwie kilka lat.<\/p>\n W 80-latach fabryka w Jelczu rozpocz\u0119\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z firm\u0105 Steyr z Austrii. W Jelczu produkowano podwozia (ramy i osie przednie) samochod\u00f3w Steyr 1490 oraz 1491 (1978r.). Pojazd nap\u0119dza silnik wysokopr\u0119\u017cny o pojemno\u015bci 9,726 litra i mocy 260-310 KM. Przek\u0142adnia manualna 8+R. Pojazd jest trzy-osiowy. Budowano r\u00f3\u017cne wersje, w tym ci\u0105gnik siod\u0142owy. Ci\u0105gniki siod\u0142owe najcz\u0119\u015bciej ci\u0105gn\u0119\u0142y naczepy niskopod\u0142ogowe, przeznaczone dla przewozu ci\u0119\u017ckich maszyn budowlanych. Firma Steyr budowa\u0142a tak\u017ce wozy stra\u017cy po\u017carnej, r\u00f3wnie\u017c u\u017cywane w Polsce.<\/p>\n W 80-latach ci\u0119\u017car\u00f3wka Steyr wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 nowoczesnym wzornictwem i dobrymi warunkami pracy kierowcy. Samoch\u00f3d okaza\u0142 si\u0119 bardzo trwa\u0142y i odpowiedni do pracy w ci\u0119\u017ckich warunkach terenowych.<\/p>\n W 1986 roku w Polskich portach lotniczych pojawi\u0142y si\u0119 ci\u0105gniki siod\u0142owe Steyr 1491, a w 1989 roku Steyr 32S28 i kolejne Steyr 32S32. Zestawiano je z r\u00f3\u017cnymi naczepami-cysternami. Mia\u0142y one pojemno\u015b\u0107 od 42 000 litr\u00f3w do 60 500 litr\u00f3w. Najwi\u0119cej by\u0142o cystern o pojemno\u015bci 60 000 litr\u00f3w. By\u0142y one zbudowane przez Polsk\u0105 firm\u0119 Dromech oraz germa\u0144sk\u0105 Schelm. W trakcie remont\u00f3w cz\u0119sto ci\u0105gniki zestawiano z innymi naczepami-cysternami.<\/p>\n Ci\u0105gnik Steyr 1491 ma podwozie 6×6. Ca\u0142y pojazd to ci\u0105gnik siod\u0142owy z dystrybutorem i naczepa z cystern\u0105. Pojazd ma 5-osi i 18-k\u00f3\u0142. Popularnym silnikiem, w modelach z 90-lat, jest wysokopr\u0119\u017cny silnik o pojemno\u015bci 9,726 litra i mocy 280-360 KM.\u00a0<\/p>\n Do 40-lat wszystkie cysterny dla paliw mobilne (kolejowe, samochodowe) mia\u0142y przekr\u00f3j ko\u0142owy. W 40-latach w Zachodniej Europie i USA pojawi\u0142y si\u0119 cysterny o przekroju eliptycznym, a dok\u0142adnie sp\u0142aszczone u g\u00f3ry i na dole. S\u0105 one trudniejsze w produkcji, maj\u0105 jednak zalety, kt\u00f3re s\u0105 istotne w trakcie transportu. Taka cysterna ma obni\u017cony \u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci i dlatego jest bardziej stabilna na zakr\u0119tach. W 70-latach pojawi\u0142y si\u0119 cysterny o przekroju nazwanym kuferkowym. Jest to przekr\u00f3j zbli\u017cony do prostok\u0105tnego z zaokr\u0105glonymi naro\u017cami. Cysterny te maj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105\u00a0 obj\u0119to\u015b\u0107, ale s\u0105 najbardziej wywrotne. Poniewa\u017c pojazdy na lotniskach przemieszczaj\u0105 si\u0119 z niewielkimi pr\u0119dko\u015bciami i na niewielkich dystansach, przekr\u00f3j ten b\u0119dzie stosowany nadal.<\/p>\n W 90-latach pojawi\u0142y si\u0119 cysterny-dystrybutory o niewielkiej wysoko\u015bci. Wysoko\u015b\u0107 naczepy-cysterny nie przekracza wysoko\u015bci typowej szoferki niewielkiej ci\u0119\u017car\u00f3wki. Naczepa cysterna jest jednoosiowa na ko\u0142ach bli\u017aniakach. Zestaw zabiera oko\u0142o 15\u00a0000 lit\u00f3w, co nie jest ilo\u015bci\u0105 du\u017c\u0105. W dodatku ca\u0142o\u015b\u0107 jest stosunkowo d\u0142uga i wymaga do\u015bwiadczonego kierowcy. Mimo swoich zalet, zestaw nadaje si\u0119 do podje\u017cd\u017cania pod skrzyd\u0142o zaledwie kilku typ\u00f3w samolot\u00f3w. Zwykle g\u00f3rnop\u0142at\u00f3w. Chocia\u017c pojazd zmie\u015bci\u0142by si\u0119 pod Boeing B.747 i Airbus A.380 to nie bardzo nadaje si\u0119 do ich tankowania z uwagi na ma\u0142\u0105 ilo\u015b\u0107 przewo\u017conego paliwa.<\/p>\n Lotniskowe cysterny-dystrybutory rzadko s\u0105 rejestrowane, bo zwykle nie poruszaj\u0105 si\u0119 po drogach publicznych poza lotniskiem. Polska nale\u017cy do tych kraj\u00f3w gdzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 pojazd\u00f3w cystern-dystrybutor\u00f3w jest zarejestrowanych i porusza si\u0119 po drogach publicznych. Do 90-lat wszystkie pojazdy cysterny-dystrybutory by\u0142y w Polsce zarejestrowane. By\u0142o to zwi\u0105zane z faktem, \u017ce sk\u0142adnice materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych by\u0142y poza terenem lotniska. Mimo, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 paliw do sk\u0142adnic i na lotniska dostarczano cysternami kolejowymi.<\/p>\n W ofercie producent\u00f3w jest bardzo wiele naczep-cystern przeznaczonych do przewozu paliwa. Produkuj\u0105 je firmy w Europie i Polskie. Maj\u0105 one bardzo r\u00f3\u017cne pojemno\u015bci i kszta\u0142ty. Maj\u0105 pojemno\u015bci od 10 000 do 62 000 litr\u00f3w. Mog\u0105 by\u0107 o przekroju okr\u0105g\u0142ym, eliptycznym lub kuferkowym. Najbardziej popularne s\u0105 te o przekroju ko\u0142owym, bo to umo\u017cliwia wi\u0119kszy wachlarz ewentualnych zastosowa\u0144. Mog\u0105 by\u0107 termicznie izolowane i o podwy\u017cszonym ci\u015bnieniu. Paliwo lotnicze nie powinno zamarzn\u0105\u0107 do temperatury -50 stopni C, wi\u0119c nie ma konieczno\u015bci izolowania cystern.<\/p>\n Cysterny o przekroju ko\u0142owym mog\u0105 by\u0107 wykonane z \u201eg\u0119si\u0105 szyj\u0105\u201d, czyli pierwsza sekcja cysterny jest w\u0119\u017csza, a nast\u0119pne wyra\u017anie szersze. Dlatego w miejscu siod\u0142a mo\u017cna zastosowa\u0107 mocniejsz\u0105 ram\u0119. Sama naczepa ma w\u00f3wczas trzy osie wleczone z pojedynczymi ko\u0142ami, minimalnie zabieraj\u0105c dost\u0119pn\u0105 przestrze\u0144 dla cysterny.<\/p>\n Ka\u017cda cysterna, tak\u017ce i ta na naczepie, ma pojemno\u015b\u0107 brutto i pojemno\u015b\u0107 netto. Pojemno\u015b\u0107 brutto to ca\u0142a obj\u0119to\u015b\u0107 zbiornika razem ze sta\u0142ym orurowanem do zawor\u00f3w. Pojemno\u015b\u0107 netto, to ilo\u015b\u0107 paliwa jak\u0105 mo\u017cna z cysterny wyda\u0107, aby nie poda\u0107 wody i innych mo\u017cliwych zanieczyszcze\u0144. Czym cysterna jest wi\u0119ksza tym ta r\u00f3\u017cnica jest wi\u0119ksza. Na przyk\u0142ad dla cysterny na naczepie oznaczonej STB przy max pojemno\u015bci 38 000 litr\u00f3w, mo\u017cna wyda\u0107 36 100 litr\u00f3w. Wspomniana naczepa-cysterna STB ma mas\u0119 w\u0142asn\u0105 5 800 kg, teoretyczna \u0142adowno\u015b\u0107 29 000 kg, masa max 35 000 kg. \u015aciany cysterny wykonano ze stali w\u0119glowej o grubo\u015bci 5 mm, walcowanych na gor\u0105co. Cysterna ma pi\u0119\u0107 kom\u00f3r. Za\u0142adunek dolny. W\u0142azy rewizyjne od g\u00f3ry o \u015brednicy 0,50 m, rozmieszczone dla ka\u017cdej komory.<\/p>\n Cysterny o przekroju kuferkowym dysponuj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 pojemno\u015bci\u0105. Nie s\u0105 przeznaczone do przewo\u017cenia medium pod ci\u015bnieniem. Poza tym nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 wiele od cystern o przekroju ko\u0142owym. Cysterny o przekroju eliptycznym by\u0142y popularne w dawnych czasach, ale obecnie mo\u017cliwy jest ich renesans.<\/p>\n Dystrybutory paliw przesz\u0142y najwi\u0119ksze przemiany, cho\u0107 podstawowe elementy pozosta\u0142y. S\u0105 w pe\u0142ni skomputeryzowane, co wyklucza mo\u017cliwo\u015b\u0107 pomy\u0142ki w ilo\u015bci wydanego paliwa. Pilot samolotu podaje obs\u0142udze dystrybutora ilo\u015b\u0107 paliwa jak\u0105 przyjmie w kilogramach (lub innych jednostkach masy). Uk\u0142ad komputerowy przeliczy t\u0119 ilo\u015b\u0107 na jednostk\u0119 obj\u0119to\u015bci. W Polsce b\u0119d\u0105 to litry. W dodatku uk\u0142ad uwzgl\u0119dnia ilo\u015b\u0107 paliwa w stosunku do temperatury 15 stopni C. Teraz przeprowadza si\u0119 badanie paliwa, kt\u00f3re ma by\u0107 wydane pod wzgl\u0119dem zawarto\u015bci wody. Najcze\u015bciej jest to badanie za pomoc\u0105 wska\u017anikowej tabletki, kt\u00f3rej kolor \u015bwiadczy o wodzie w paliwie lub jej braku. Gdy wszystko jest w porz\u0105dku mo\u017cna tankowa\u0107.<\/p>\n Kolejn\u0105 czynno\u015bci\u0105 jak\u0105 wykona obs\u0142uga dystrybutora jest po\u0142\u0105czenie stalow\u0105 link\u0105 cysterny z samolotem. Chodzi o wyr\u00f3wnanie potencja\u0142\u00f3w \u0142adunk\u00f3w elektrostatycznych. Dawniej cysterny mia\u0142y \u0142a\u0144cuszki do ziemi dla zlikwidowania tych \u0142adunk\u00f3w. Nast\u0119pn\u0105 czynno\u015bci\u0105 jest po\u0142\u0105czenie dystrybutora poprzez w\u0105\u017c z samolotem. W\u0105\u017c jest umieszczony na zwijaku, kt\u00f3ry bardzo cz\u0119sto jest z nap\u0119dem i to sterowanym zdalnie. Obs\u0142uga dystrybutora cz\u0119sto jest jednoosobowa. Przy\u0142\u0105cza odbioru paliwa w samolocie s\u0105 cz\u0119sto wysoko nad ziemi\u0105. Dlatego obs\u0142uga wykorzystuje drabinki, pomosty lub automatyczne pomosty umieszczone na poje\u017adzie.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Samoloty Boeing maj\u0105 zbiorniki paliwowe o pojemno\u015bci: B-767-200 i B-767-300 \u2013 63 216 litr\u00f3w. B-767-200 ER \u2013 77 412 litr\u00f3w, B-767-300 ER \u2013 91 039 litr\u00f3w, B-787-8 – 124 700 – 126 920 litr\u00f3w, B-787-9 – 138 700 litr\u00f3w. Przed lotem samolot Boeing B.767 \u015brednio zabiera do swoich zbiornik\u00f3w 55 000 litr\u00f3w nafty lotniczej. Tak\u0105 ilo\u015bci\u0105 paliwa mo\u017cna zatankowa\u0107 ponad tysi\u0105c samochod\u00f3w osobowych. Oczywi\u015bcie etylin\u0105, a nie naft\u0105 lotnicz\u0105. Operacja tankowania samolotu Boeing B.767 trwa oko\u0142o 40 minut, i jest realizowana przy pomocy dw\u00f3ch autocystern. Dlatego, \u017ce du\u017ca cysterna lotniskowa ma pojemno\u015b\u0107 34 800 – 42 000 litr\u00f3w. Najwi\u0119ksze maj\u0105 pojemno\u015b\u0107 62 000 litr\u00f3w. Autocysterna, a w\u0142a\u015bciwie dystrybutor paliwa, bo pojazd ma na pok\u0142adzie zamontowan\u0105 pomp\u0119, kt\u00f3r\u0105 paliwo jest przetaczane do zbiornik\u00f3w samolotu. \u015arednia wydajno\u015b\u0107 pompy dystrybutora to 1 300 – 1 500 litr\u00f3w\/minut\u0119. Z kolei, \u015brednia pojemno\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w lotniskowej stacji paliw w Polskich portach lotniczych to 400 000 litr\u00f3w podstawowego paliwa lotniczego, jakim jest nafta lotnicza, czyli JET A-1. Dla samolot\u00f3w t\u0142okowych stosuje si\u0119 paliwo AVGAS 100 LL. Na to paliwo jest du\u017co mniejszy popyt.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-547","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=547"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3759,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/547\/revisions\/3759"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}JELCZ ci\u0105gnik dystrybutor.<\/h3>\n
FIAT 682N3.<\/h3>\n
Steyr 1491.<\/h3>\n
Samochodowe cysterny paliwowe.<\/h3>\n
Naczepy cysterny.<\/h3>\n