Na samolotach SPAD S.VII C.1 latali Polscy piloci jeszcze przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119. W okresie od grudnia 1917 roku do maja 1918 roku, dwa samoloty tego typu by\u0142y u\u017cywane w I Polskim Oddziale Awiacyjnym Bojowym II Korpusu. Potem w dniu 2 listopada 1918 roku zdobyto na lotnisku we Lwowie (Lewand\u00f3wka) jeszcze jeden samolot tego typu.<\/p>\n
Samoloty SPAD to w\u0142a\u015bciwie rodzina samolot\u00f3w my\u015bliwskich, jedno-miejscowych, dwup\u0142atowych, systematycznie modernizowanych i wyposa\u017canych w coraz lepsze silniki, uzbrojenie i wyposa\u017cenie.<\/p>\n
W 1908 roku, pan Armand Deperdussin, kt\u00f3ry by\u0142 obwo\u017anym sprzedawc\u0105 i piosenkarzem kabaretowym, zafascynowa\u0142 si\u0119 lotnictwem. W 1910 roku, uko\u0144czy\u0142 Szko\u0142\u0119 In\u017cyniersk\u0105 w Pary\u017cu w 1910 roku. Wkr\u00f3tce za\u0142o\u017cy\u0142 fabryk\u0119 samolot\u00f3w w miejscowo\u015bci B\u00e9theny niedaleko Reims. Na tym lotnisku pierwszy hangar zbudowano w 1909 roku. W 1909 roku, in\u017cynier Armand Deperdussin pozna\u0142 in\u017cyniera Louisa B\u00e9chereau, kt\u00f3remu powierzy\u0142 stanowisko dyrektora technicznego swojej firmy. Louis B\u00e9chereau by\u0142 odpowiedzialny za konstrukcj\u0119 wszystkich samolot\u00f3w powsta\u0142ych w tej wytw\u00f3rni. Na pocz\u0105tku dzia\u0142ania firma zbudowa\u0142a dwa modele samolot\u00f3w: Deperdussin Typ B, Deperdussin Monocoque. Oba samoloty by\u0142y jednop\u0142atami, podobnymi do samolotu Bl\u00e9riot XI. Taka konstrukcja by\u0142a w tym czasie najpopularniejsza.<\/p>\n
W 1911 roku, zmieniono nazw\u0119 firmy na La soci\u00e9t\u00e9 des A\u00e9roplanes Deperdussin. W 1912 roku, zmieniono nazw\u0119 firmy na Soci\u00e9t\u00e9 de Production des A\u00e9roplanes Deperdussin, bardziej znana jako SPAD. Z powodu k\u0142opot\u00f3w w\u0142a\u015bciciela (zarzut defraudacji) przysz\u0142o\u015b\u0107 firmy stan\u0119\u0142a pod znakiem zapytania. Jednak w 1914 roku, jej aktywa wykupi\u0142 Louis Bl\u00e9riot, kt\u00f3ry zmieni\u0142 nazw\u0119 firmy w taki spos\u00f3b, \u017ceby akronim nazwy SPAD pozosta\u0142, pod kt\u00f3rymi firma Armanda Deperdussina zyska\u0142a renom\u0119. Ponadto s\u0142owo "SPAD", w popularnym w owym czasie sztucznym j\u0119zyku Volapuk oznacza\u0142o szybko\u015b\u0107. Tak powsta\u0142a ostateczna nazwa Soci\u00e9t\u00e9 (anonyme) Pour L’Aviation et ses D\u00e9riv\u00e9s – SPAD. G\u0142\u00f3wnym konstruktorem wytw\u00f3rni pozosta\u0142 in\u017cynier Louis B\u00e9chereau.<\/p>\n
W 1936 roku, firma SPAD zosta\u0142a upa\u0144stwowiona i jej nazwa przesta\u0142a funkcjonowa\u0107. Firma SPAD opracowa\u0142a \u0142\u0105cznie 16 konstrukcji. Najbardziej znane by\u0142y samoloty SPAD S.VII, SPAD S.XIII, SPAD 51, SPAD 61.<\/p>\n
SPAD S.VII C.1.<\/h3>\n
SPAD S.VII C.1 to francuski samolot my\u015bliwski, kt\u00f3ry zosta\u0142 skonstruowany na pocz\u0105tku 1916 roku przez in\u017cyniera Louisa B\u00e9chereau. Dla samolotu przewidziano po raz pierwszy na \u015bwiecie silnik rz\u0119dowy w uk\u0142adzie \u201eV\u201d, zamiast jak do tej pory stosowanego gwiazdowego silnika rotacyjnego. Poniewa\u017c silnik by\u0142 nieco ci\u0119\u017cszy, konstrukcja samolotu zosta\u0142a znacznie wzmocniona. Silnik 8-cylindrowy, w uk\u0142adzie \u201eV\u201d zwany tak\u017ce widlastym, zosta\u0142 zaprojektowany przez in\u017cyniera Mark Birkigt w 1915 roku, w fabryce Hispano-Suiza. Cylindry w silniku umieszczono w dw\u00f3ch rz\u0105dach po cztery, z rozwarciem 90 stopni. Silnik by\u0142 ch\u0142odzony ciecz\u0105. Blok silnika odlano jako ca\u0142o\u015b\u0107 z aluminium. Dzi\u0119ki temu silnik by\u0142 stosunkowo kr\u00f3tki. Masa silnika wynios\u0142a tylko 150 kg, a moc 140 KM (103 kW).<\/p>\n
Pierwszy lot samolot SPAD S.VII C.1 wykona\u0142 w maju 1916 roku. W czasie pr\u00f3b prototyp osi\u0105gn\u0105\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 190 km\/h. \u0141atwo\u015b\u0107 pilota\u017cu i mocna konstrukcja spowodowa\u0142y, \u017ce samolot skierowano do produkcji seryjnej. Pocz\u0105tkowo zam\u00f3wiono 268 samolot\u00f3w. Pierwszy samolot seryjny dostarczono na front w dniu 2 wrze\u015bnia 1916 roku. \u0141\u0105cznie wyprodukowano oko\u0142o 5 000 samolot\u00f3w. Samoloty SPAD S.VII wyeksportowano do UK, Belgii, W\u0142och i Rosji. Samoloty budowano tak\u017ce na licencji w UK i Rosji. W trakcie produkcji montowano nowszy silnik Hispano-Suiza 8Ba, o mocy 180 KM (132 kW).<\/p>\n
SPAD S.VII C.1 w lotnictwie Polskim.<\/h3>\n
Na samolotach SPAD S.VII C.1 latali Polscy piloci jeszcze przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119. W Lotnictwie Polskim pierwsze SPAD S.VII C.1 trafi\u0142y do B\u0142\u0119kitnej Armii genera\u0142a Hallera. W 162 Eskadrze by\u0142o 18 samolot\u00f3w, kt\u00f3re w maju 1919 roku, poci\u0105giem przywieziono do Polski.<\/p>\n
W okresie od grudnia 1917 roku do maja 1918 roku, dwa samoloty tego typu by\u0142y u\u017cywane w I Polskim Oddziale Awiacyjnym Bojowym II Korpusu. Potem w dniu 2 listopada 1918 roku, zdobyto na lotnisku we Lwowie (Lewand\u00f3wka) jeszcze jeden samolot tego typu.<\/p>\n
W 1919 roku, polska misja genera\u0142a Romera zakupi\u0142a we Francji 18 samolot\u00f3w SPAD S.VII C.1 dla Lotnictwa Polskiego. Samoloty te przetransportowano do Polski drog\u0105 morsk\u0105, a po zmontowaniu otrzyma\u0142a je 19 eskadra my\u015bliwska. Zakup ten wywo\u0142a\u0142 afer\u0119, bo samoloty by\u0142y bardzo zu\u017cyte i praktycznie wymaga\u0142y remontu. W tej sprawie zosta\u0142a powo\u0142ana specjalna komisja polsko – francuska, maj\u0105ca na celu okre\u015blenie warto\u015bci zakupionego sprz\u0119tu. Owa komisja oceni\u0142a warto\u015b\u0107 tych samolot\u00f3w na 24% pe\u0142nosprawnych maszyn. 13 samolot\u00f3w uda\u0142o si\u0119 doprowadzi\u0107 do u\u017cytku, a pozosta\u0142e 5 przeznaczono na cz\u0119\u015bci zamienne.<\/p>\n
Zdobyczny samolot SPAD S.VII C.1 by\u0142 u\u017cytkowany w 7 Eskadrze My\u015bliwskiej. Samoloty te zosta\u0142y u\u017cyte w trakcie wojny polsko-bolszewickiej, oraz na frontach po\u0142udniowo-wschodnim i wschodnim. Potem 6 samolot\u00f3w SPAD S.VII C.1 z 19 Eskadry skierowano do Wy\u017cszej Szko\u0142y Pilot\u00f3w na lotnisku \u0141awica w Poznaniu. Na samolocie tym lata\u0142 mi\u0119dzy innymi por. pil. Ludomi\u0142 Rayski.<\/p>\n
Ocenia si\u0119, \u017ce \u0142\u0105cznie w Polsce eksploatowano ponad 45 samolot\u00f3w SPAD S.VII C.1. Oko\u0142o 10 samolot\u00f3w by\u0142o zdobycznych. Samoloty zdobyte mia\u0142y numery seryjne wytw\u00f3rni, ale po remontach w CWL (Centralne Warsztaty Lotnicze) na Polu Mokotowskim, otrzyma\u0142y Polskie oznaczenia typu "15" na przyk\u0142ad 15.10.<\/p>\n
W dniu 10 czerwca 1919 roku, dokonano oblotu zdobytego samolotu SPAD S.VII, kt\u00f3ry zosta\u0142 wyremontowany we Lwowie. Podczas lotu dosz\u0142o do katastrofy na skutek oderwania poszycia na prawym, g\u00f3rnym skrzydle. W katastrofie tej zgin\u0105\u0142 ppor. pil. Mieczys\u0142aw Garstka z 7 Eskadry My\u015bliwskiej.<\/p>\n
W Polsce eksploatacja samolot\u00f3w SPAD S.VII by\u0142a trudna, bo samoloty by\u0142y znacznie zu\u017cyte i brakowa\u0142o cz\u0119\u015bci zamiennych. Drewniana konstrukcja by\u0142a s\u0142abo zabezpieczona przed warunkami atmosferycznymi. W efekcie konstrukcja cz\u0119sto si\u0119 wypacza\u0142a i trzeba by\u0142o regulowa\u0107 druciane naci\u0105gi, sprawdza\u0107 k\u0105t zaklinowania skrzyde\u0142 oraz dokr\u0119ca\u0107 \u015bruby. Silniki ch\u0142odzone ciecz\u0105 w zimie by\u0142y trudne do uruchomienia. Samoloty SPAD S.VII C.1 dotrwa\u0142y w s\u0142u\u017cbie do ko\u0144ca 1921 roku.<\/p>\n
SPAD S.XIII C.1.<\/h3>\n
Samolot SPAD S.VII C.1 odni\u00f3s\u0142 sukces na frontach wielkiej wojny \u015bwiatowej. Lecz piloci zg\u0142aszali uwagi: s\u0142abe uzbrojenie i ma\u0142a moc silnika. Dlatego opracowano now\u0105 wersj\u0119 samolotu, kt\u00f3r\u0105 oznaczono SPAD S.XIII.<\/p>\n
Samolot SPAD S.XIII C.1 by\u0142 to nieco wi\u0119kszy p\u0142atowiec, o sylwetce bardzo podobnej do poprzednika. Zastosowano nowy silnik HS-8B, o mocy maksymalnej 147 kW (200 KM). Silnik wyposa\u017cono w reduktor obrot\u00f3w, co pozwala\u0142o na monta\u017c \u015bmig\u0142a o wi\u0119kszej \u015brednicy. Uzbrojenie zosta\u0142o wzmocnione.<\/p>\n
Samolot zosta\u0142 oblatany w dniu 4 marca 1917 roku. Samolot \u0142atwo osiagn\u0105\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 200 km\/h. Du\u017co lepsza by\u0142a pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia. Samolot by\u0142 bezpieczny w nurkowaniu i \u0142atwo z niego wychodzi\u0142. Poprzednikowi ust\u0119powa\u0142 tylko w zwrotno\u015bci.<\/p>\n
W maju 1917 roku, rozpocz\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105 SPAD S.XIII. Do ko\u0144ca 1919 roku, zbudowano oko\u0142o 8 500 samolot\u00f3w. Produkcja by\u0142a prowadzona a\u017c w o\u015bmiu fabrykach. Z uwagi na koniec wielkiej wojny \u015bwiatowej, anulowano kolejne zam\u00f3wienia.<\/p>\n
W czasie eksploatacji wysz\u0142y choroby wieku dzieci\u0119cego silnik\u00f3w Hispano-Suiza 8Ba, o mocy 162 kW (220 KM). Silnik 8-cylindrowy w uk\u0142adzie \u201eV\u201d (widlasty, k\u0105t rozwarcia 90 stopni), z reduktorem, ch\u0142odzony ciecz\u0105, z wymuszonym obiegiem oleju. Silnik Hispano-Suiza 8Ba wykazywa\u0142 pocz\u0105tkowo wibracje, z uwagi na z\u0142e smarowanie silnika. W efekcie wprowadzono poprawione, mocniejsze silniki HS-8Bc i HS-8Be.<\/p>\n
SPAD S.XIII C.1 eksploatowano na wszystkich frontach wojny. Po wojnie samoloty eksploatowano r\u00f3wnie\u017c w wojskach lotniczych Belgii, Brazylii, Hiszpanii, Japonii, Portugalii, Rumunii, Syjamu i Turcji.<\/p>\n
SPAD S.XIII C.1 w Polsce.<\/h3>\n
W styczniu 1920 roku, podj\u0119to decyzj\u0119 o zakupie dla polskiego lotnictwa 40 samolot\u00f3w SPAD S.XIII C.1 z zapas\u00f3w rz\u0105du francuskiego. Samoloty dotar\u0142y na lotnisko Mokotowskie w kilku transportach morskich. Pierwsze zmontowane samoloty wesz\u0142y do s\u0142u\u017cby we wrze\u015bniu 1920 roku, na wyposa\u017cenie 19. Eskadry My\u015bliwskiej, bior\u0105c udzia\u0142 w ko\u0144cowej fazie wojny Polsko-bolszewickiej.<\/p>\n
Po unifikacji sprz\u0119tu samoloty SPAD S.XIII C.1 stanowi\u0142y wyposa\u017cenie tylko 18. Eskadry My\u015bliwskiej z 1 Pu\u0142ku Lotniczego. S\u0142u\u017cy\u0142y do ko\u0144ca 1923 roku. Ostatnie samoloty skre\u015blono ze stanu w 1927 roku.<\/p>\n
SPAD 51 C.1.<\/h3>\n
SPAD 51 C.1 to francuski dwup\u0142atowy samolot my\u015bliwski. Zosta\u0142 zaprojektowany i zbudowany w 1923 roku. Konstruktorem by\u0142 in\u017cynier Andr\u00e9 Herbemont. Samolot by\u0142 projektowany jednocze\u015bnie z samolotem SPAD 61 C.1. Pierwszy lot wykonano w dniu 16 czerwca 1924 roku. Pr\u00f3by w locie wypad\u0142y pomy\u015blnie, ale samolot trudno by\u0142o wyprowadza\u0107 z korkoci\u0105gu.<\/p>\n
Produkcj\u0119 seryjn\u0105 samolotu my\u015bliwskiego SPAD 51 C.1 uruchomiono w 1926 roku, wyprodukowano 64 egzemplarze tego samolotu, z czego 50 sztuk sprzedano do Polski.<\/p>\n
SPAD 51 C.1 w Polsce.<\/h3>\n
Samoloty my\u015bliwskie SPAD 51 C.1 zosta\u0142y kupione we Francji w 1925 roku, w ilo\u015bci 50 sztuk wraz z podobnymi samolotami SPAD 61 C1, w celu zast\u0105pienia w\u0142oskich samolot\u00f3w my\u015bliwskich Balilla A.1. Samoloty dostarczono do Polski w 1926 roku.<\/p>\n
Samoloty te jednak cz\u0119sto ulega\u0142y awariom i katastrofom. Z uwagi na s\u0142ab\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 konstrukcji, rozpada\u0142y si\u0119 w powietrzu. Pod koniec s\u0142u\u017cby zakazano akrobacji na nich bez spadochronu. W 1932 roku, samoloty wycofano z eskadr my\u015bliwskich. Nast\u0119pc\u0105 samolotu by\u0142 polski PWS-10 i budowany z licencji PWS-A.<\/p>\n
SPAD 61 C.1.<\/h3>\n
Samolot SPAD 61 by\u0142 budowany r\u00f3wnie\u017c na licencji w Polsce przez Centralne Warsztaty Lotnicze (CWL), p\u00f3\u017aniej Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Lotnicze (PZL).<\/p>\n
W 1923 roku, in\u017c. Andr\u00e9 Herbemont zaprojektowa\u0142 dwup\u0142atowy samolot my\u015bliwski, otrzyma\u0142 on oznaczenie SPAD 61 C.1. Samolot by\u0142 eksportow\u0105 wersj\u0105 samolotu my\u015bliwskiego SPAD 81 C.1, kt\u00f3ry by\u0142 w tym czasie podstawowym my\u015bliwcem francuskiego lotnictwa. Prototyp samolotu SPAD 61 C.1 oblatano w dniu 6 pa\u017adziernika 1923 roku.<\/p>\n
We Francji zbudowano oko\u0142o 300 samolot\u00f3w SPAD 61, z czego 250 samolot\u00f3w sprzedano Polsce.<\/p>\n
SPAD 61 C.1 w Polsce.<\/h3>\n
W 1925 roku, szef Departamentu \u017beglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych gen. bryg. W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o zakupie (przez sp\u00f3\u0142k\u0119 "Francopol") mi\u0119dzy innymi samolot\u00f3w my\u015bliwskich SPAD 61 C.1 w ilo\u015bci 250 sztuk, obok 50 samolot\u00f3w SPAD 51 C.1, pomimo zauwa\u017conych brak\u00f3w w tym samolocie, bo wynika\u0142o to z trudnej sytuacji Polskiego Lotnictwa. Zakupiono tak\u017ce licencj\u0119 na produkcj\u0119 tego samolotu w Polsce.<\/p>\n
Produkcj\u0119 licencyjnej samolotu SPAD 61 C.1 podj\u0119\u0142a si\u0119 sp\u00f3\u0142ka \u201eFrancopol\u201d w Warszawie, kt\u00f3ra na podstawie umowy z ministerstwem zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 dostarczy\u0107 do 30 wrze\u015bnia 1926 roku, 100 samolot\u00f3w. Sp\u00f3\u0142ka ta jednak nie wywi\u0105za\u0142a si\u0119 z tej umowy i wtedy przekazano prawa do tej licencji dla Centralnych Warsztat\u00f3w Lotniczych (CWL od 1928 roku, by\u0142y przekszta\u0142cone w Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Lotnicze). W 1926 roku, CWL (CZL, Centralne Zak\u0142ady Lotnicze) rozpocz\u0119\u0142y produkcj\u0119 samolot\u00f3w my\u015bliwskich Bl\u00e9riot SPAD S.61 C.1. Do grudnia 1929 roku, \u0142\u0105cznie zbudowano 30 samolot\u00f3w. Produkcj\u0119 bardzo szybko zako\u0144czono, bo samolot by\u0142 niebezpieczny i zgin\u0119\u0142o na nim wielu pilot\u00f3w. W sumie, w Lotnictwie Polskim by\u0142o \u0142\u0105cznie 280 samolot\u00f3w SPAD 61 C.1.<\/p>\n
Samolot SPAD 61 C.1, mimo nowoczesnej sylwetki, ujawni\u0142 szereg brak\u00f3w. By\u0142a s\u0142aba wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 konstrukcji, zw\u0142aszcza sztywno\u015bci i podatno\u015b\u0107 na jej odkszta\u0142cenia, podczas akrobacji. Samolot okaza\u0142 si\u0119 trudny do wyprowadzania z korkoci\u0105gu. Cechy te by\u0142y przyczyn\u0105 wielu wypadk\u00f3w. Dochodzi\u0142o do urwania si\u0119 skrzyde\u0142, co okre\u015blano jako "odmaszerowanie p\u0142at\u00f3w"). W tym czasie piloci nie chcieli korzysta\u0107 ze spadochron\u00f3w, a to by uratowa\u0142o co najmniej kilku z nich. Niszcz\u0105cy wsp\u00f3\u0142czynnik obci\u0105\u017cenia konstrukcji wynosi\u0142 tylko 6,5, zamiast wymaganego 12. Zabroniono akrobacji na tych samolotach. Chocia\u017c samolot by\u0142 bardzo lubiany przez pilot\u00f3w w\u0142a\u015bnie z powodu cech zdolno\u015bci do akrobacji. Samolot mia\u0142 du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia i ustanowiono na nim kilka rekord\u00f3w.<\/p>\n
Poniewa\u017c samoloty te ulega\u0142y cz\u0119sto awariom w czasie lot\u00f3w, a konstrukcja nie wytrzymywa\u0142a przeci\u0105\u017ce\u0144 i rozpada\u0142a si\u0119 w powietrzu, podj\u0119to dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do usuni\u0119cia tych wad. W styczniu 1929 roku, badania statyczne samolotu, zar\u00f3wno egzemplarza wyprodukowanego w Polsce, jak i we Francji, potwierdzi\u0142y s\u0142abo\u015b\u0107 jego konstrukcji. Ograniczono wtedy zakres wykonywania na tych samolotach akrobacji i ewolucji.<\/p>\n
SPAD 61 C.1 ostatecznie wycofano z eskadr my\u015bliwskich Polskiego Lotnictwa Wojskowego w styczniu 1931 roku. W latach 1932\u20131934, wszystkie samoloty tego typu uleg\u0142y kasacji.<\/p>\n
Konstrukcja<\/h2>\nKonstrukcja SPAD S.VII C.1.<\/h3>\n
Samolot SPAD S.VII C.1 jest jednomiejscowym samolotem my\u015bliwskim, dwup\u0142atem o konstrukcji drewnianej. Podwozie klasyczne, z p\u0142oz\u0105 ogonow\u0105. Do budowy samolotu u\u017cywano drewno sosnowe.<\/p>\n
Skrzyd\u0142a drewniane, dwud\u017awigarowe, wewn\u0119trznie wykrzy\u017cowane drutem, pokryte p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n
Kad\u0142ub to konstrukcja drewniana, z\u0142o\u017cona z czterech g\u0142\u00f3wnych drewnianych pod\u0142u\u017cnic. Przekr\u00f3j kad\u0142uba prostok\u0105tny. Kad\u0142ub w przedzie kryty blach\u0105, w rejonie kabiny kryty sklejk\u0105, a na ko\u0144cu kryty p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n
Podwozie sta\u0142e dwuko\u0142owe z p\u0142oz\u0105 ogonow\u0105.<\/p>\n
Silnik rz\u0119dowy 8-cylindrowy w uk\u0142adzie \u201eV\u201d Hispano Suiza 8A, o mocy pocz\u0105tkowo 140 kM, nast\u0119pnie po modyfikacjach 180 kM. Ch\u0142odnica zblokowana z silnikiem. W nowszych modelach ch\u0142odnica mia\u0142a \u017caluzj\u0119. \u015amig\u0142o drewniane dwu\u0142opatowe Integral lub Levasseur 485, o \u015brednicy 2,40 m lub 2,45 m. G\u0142\u00f3wny zbiornik paliwa umieszczony by\u0142 w kad\u0142ubie pod siedzeniem pilota, a dodatkowy zbiornik w baldachimie. Zbiorniki paliwa mia\u0142y w sumie pojemno\u015b\u0107 135 litr\u00f3w.<\/p>\n
Uzbrojenie z\u0142o\u017cone z 1 lub 2 zsynchronizowane karabiny maszynowe Vickers zamontowane na kad\u0142ubie kal. 7,7 mm.<\/p>\n
Dane T-T SPAD S.VII C.1:<\/h3>\n
Rozpi\u0119to\u015b\u0107 7,82 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 6,08 m. Wysoko\u015b\u0107 2,20 m. Powierzchnia no\u015bna 17,85 m2. Masa w\u0142asna 545 kg. Masa ca\u0142kowita 775 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 200 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 11,20 m\/s. Pu\u0142ap do 5 500 m. Zasi\u0119g 350 km. Czas lotu 1,5 – 2 godzin.<\/p>\n
Konstrukcja SPAD S.XIII C.1.<\/h3>\n
Samolot SPAD S.XIII C.1 by\u0142 jednomiejscowym samolotem my\u015bliwskim, dwup\u0142atem o konstrukcji drewnianej. Podwozie klasyczne, z p\u0142oz\u0105 ogonow\u0105. Do budowy samolotu u\u017cywano drewno sosnowe.<\/p>\n
Skrzyd\u0142a o obrysie prostok\u0105tnym i zako\u0144czone eliptycznie, dwud\u017awigarowe, bez wzniosu i skosu. P\u0142at g\u00f3rny niedzielony, p\u0142at dolny dwudzielny. Skrzyd\u0142a usztywnione licznymi rozp\u00f3rkami i ci\u0119gnami. Pokrycie p\u0142\u00f3cienne. Lotki znajdowa\u0142y si\u0119 tylko w g\u00f3rnym p\u0142acie. W centralnej cz\u0119\u015bci g\u00f3rnego p\u0142ata zabudowano zbiornik (opadowy) paliwa.<\/p>\n
Kad\u0142ub to drewniana kratownica przestrzenna oprofilowana, wykonana z 4 pod\u0142u\u017cnic sosnowych, usztywniana drutem. Op\u0142ywowy kszta\u0142t uzyskano dzi\u0119ki zastosowaniu listew profilowych. Kad\u0142ub kryty blach\u0105 i p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n
Podwozie klasyczne, sta\u0142e, trzypunktowe. Dwugoleniowe z osi\u0105 nie dzielon\u0105. Golenie by\u0142y wyci\u0119te z jednego kawa\u0142ka grubej, wielowarstwowej sklejki. Amortyzatory gumowe. P\u0142oza ogonowa drewniana, ze stalow\u0105 pi\u0119tk\u0105, amortyzowana sznurem gumowym.<\/p>\n
Uzbrojenie sk\u0142ad si\u0119 z dw\u00f3ch sta\u0142ych karabin\u00f3w maszynowych Vickers MAC wz. 09 lub Vickers MAC wz. 18 kal. 7,7 mm.<\/p>\n
Dane T-T SPAD S.XIII C.1:<\/h3>\n
Rozpi\u0119to\u015b\u0107 8,25 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 6,25 m. Wysoko\u015b\u0107 2,30 m. Powierzchnia no\u015bna 21,11 m2. Masa w\u0142asna 601 kg. Masa ca\u0142kowita 856 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 215 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 12,20 m\/s. Pu\u0142ap do 5 500 – 6 800 m (zale\u017cny od organizmu pilota). Zasi\u0119g 330 km. Czas lotu 1,5 – 2 godzin.<\/p>\n
Konstrukcja SPAD 51 C.1.<\/h3>\n
Samolot my\u015bliwski, dwup\u0142atowy, jednomiejscowy. Konstrukcja mieszana z przewag\u0105 drewna.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 mi\u0119dzy samolotami SPAD 51 C.1, a pozosta\u0142ymi by\u0142o zastosowanie silnika gwiazdowego zamiast rz\u0119dowego, widlastego. Silnik 9-cylindrowy Gn\u00f4me-Rh\u00f4ne Jupiter IV, o mocy 420 KM (309 kW).<\/p>\n
Dane T-T SPAD 51 C.1:<\/h3>\n
Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,47 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 6,45 m. Wysoko\u015b\u0107 3,10 m. Powierzchnia no\u015bna 24,27 m2. Masa w\u0142asna 990 kg. Masa ca\u0142kowita 1 360 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 230 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 8,00 m\/s. Pu\u0142ap do 9 000 m (z aparatem tlenowym). Zasi\u0119g 330 km. Czas lotu 1,5 – 2 godzin.<\/p>\n
Konstrukcja SPAD 61 C.1.<\/h3>\n
Samolot SPAD 61C1 by\u0142 jednomiejscowym samolotem my\u015bliwskim, dwup\u0142atem o konstrukcji mieszanej, wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest drewniana. Podwozie klasyczne, sta\u0142e.<\/p>\n
Skrzyd\u0142a pokryte by\u0142y p\u0142\u00f3tnem, przedni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0142 keson ze sklejki. Lotki umieszczono na obu p\u0142atach. Komor\u0119 p\u0142at\u00f3w usztywniono s\u0142upkami z rur stalowych oraz ta\u015bmami.<\/p>\n
Kad\u0142ub ma konstrukcj\u0119 drewnian\u0105, pokryt\u0105 sklejk\u0105. Prz\u00f3d kad\u0142uba w miejscu, gdzie zamontowano silnik mia\u0142 konstrukcj\u0119 metalow\u0105 kratownicow\u0105, pokrycie z blachy duraluminiowej. Za silnikiem mie\u015bci si\u0119 kabina pilota, a w przedniej dolnej i \u015brodkowej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono zbiornik paliwa.<\/p>\n
Usterzenie wykonano z drewna, stateczniki pokryto sklejk\u0105, a stery p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n
Podwozie jest sta\u0142e, dwugoleniowe z osi\u0105 sztywn\u0105 os\u0142oni\u0119t\u0105 owiewk\u0105 w celu zmniejszenia oporu. W podwoziu zastosowano golenie metalowe, a amortyzatory ze sznura gumowego. P\u0142oza ogonowa by\u0142a amortyzowana resorem pi\u00f3rowym.<\/p>\n
Silnik Lorraine-Dietrich LD-12Eb to 12-cylindrowy silnik w uk\u0142adzie \u201eW\u201d, o mocy maksymalnej 331 kW (450 KM). Czo\u0142ow\u0105 ch\u0142odnic\u0119 cieczy zblokowano z silnikiem i wkomponowano w obrys kad\u0142uba. \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe, drewniane firmy Ratier lub Szoma\u0144ski. U\u017cywano tak\u017ce inne wersje silnik\u00f3w Lorraine-Dietrich LD-12, o mocy od 331 kW (450 KM) do mocy 368 kW (500 KM).<\/p>\n
Uzbrojenie jest z\u0142o\u017cone z dw\u00f3ch sta\u0142ych karabin\u00f3w maszynowych Vickers wz. 09 lub wz. 09\/18 kal. 7,7 mm. W Polsce SPAD 61 by\u0142y uzbrojone w 2 bomby po 12,5 kg, na wyrzutnikach konstrukcji sier\u017c. Gustawa Pokrzywki.<\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,53 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 6,98 m. Wysoko\u015b\u0107 2,90 m. Powierzchnia no\u015bna 29,30 m2. Masa w\u0142asna 1 060 kg. Masa ca\u0142kowita 1 565 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 240 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 8,00 m\/s. Pu\u0142ap do 6 500 – 7 500 m (zale\u017cny od organizmu pilota). Zasi\u0119g 330 km. Czas lotu 1,5 – 2 godzin.<\/p>\n Samoloty SPAD S.VII C.1 – w Polsce by\u0142o oko\u0142o 45 samolot\u00f3w: kupione u\u017cywane i zdobyczne.<\/p>\n Samoloty SPAD S.XIII C.1 – w Polsce by\u0142o 40 samolot\u00f3w kupionych we Francji. Samoloty by\u0142 u\u017cywane.<\/p>\n Samoloty SPAD 51 C.1 – w Polsce by\u0142o 50 samolot\u00f3w. Samoloty by\u0142y nowe.<\/p>\n Samoloty SPAD 61 C.1 – w Polsce by\u0142o 280 samolot\u00f3w. (250 maszyn kupiono we Francji, a 30 maszyn zbudowano w Polsce).<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Na samolotach SPAD S.VII C.1 latali Polscy piloci jeszcze przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119. W okresie od grudnia 1917 roku do maja 1918 roku, dwa samoloty tego typu by\u0142y u\u017cywane w I Polskim Oddziale Awiacyjnym Bojowym II Korpusu. Potem w dniu 2 listopada 1918 roku zdobyto na lotnisku we Lwowie (Lewand\u00f3wka) jeszcze jeden samolot tego typu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5393","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5393"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5731,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5393\/revisions\/5731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Dane T-T SPAD 61 C.1:<\/h3>\n
Zestawienie.<\/h2>\n