Samolot ten opracowano z w\u0142asnej inicjatywy firmy SAAB, maj\u0105c s\u0142uszne prze\u015bwiadczenie, \u017ce znalezienie odpowiedniej maszyny za granic\u0105 Szwecji spe\u0142znie na niczym. Program otrzyma\u0142 oznaczenie 105. Pierwotnym za\u0142o\u017ceniem by\u0142o opracowanie samolotu szkolnego-treningowego z nap\u0119dem turboodrzutowym. Firma mia\u0142a ju\u017c spore do\u015bwiadczenia w opracowywaniu samolot\u00f3w z tego typu nap\u0119dem.<\/p>\n W nowym samolocie lotnik\u00f3w umieszczono w kabinie obok siebie, wzoruj\u0105c si\u0119 na \u00f3wczesnych wzorcach. Ta decyzja zdeterminowa\u0142a wymiary kad\u0142uba. Na dodatek silniki umieszczono w gondolach przy kad\u0142ubie, co spowodowa\u0142o, \u017ce kad\u0142ub nabra\u0142 wygl\u0105du do\u015b\u0107 oci\u0119\u017ca\u0142ego. Skrzyd\u0142a umieszczono wysoko i nadano im niewielki k\u0105t skosu. Usterzenie otrzyma\u0142o uk\u0142ad litery \u201eT\u201d. By\u0142o to spowodowane konieczno\u015bci\u0105 odsuni\u0119cia usterzenia poziomego od skrzyde\u0142, aby przy stosunkowo kr\u00f3tkim kad\u0142ubie uzyska\u0107 odpowiedni\u0105 skuteczno\u015b\u0107 sterowania. Tr\u00f3jpodporowe podwozie ma bardzo kr\u00f3tkie golenie. Dzi\u0119ki temu obs\u0142uga samolotu odbywa si\u0119 bez konieczno\u015bci u\u017cywania pomost\u00f3w i drabinek. Specyficzne warunki Szwecji i przy tym samolocie spowodowa\u0142y konieczno\u015b\u0107 wykonywania obs\u0142ugi przez ludzi ubranych w r\u0119kawice i w goglach na twarzy.<\/p>\n Kabina w samolocie jest tak obszerna, \u017ce mo\u017cliwe jest w niej umieszczenie kolejnych dw\u00f3ch foteli w drugim rz\u0119dzie, a po wzmocnieniu konstrukcji zamontowanie nawet pi\u0105tego fotela. Oczywi\u015bcie w uk\u0142adzie z czterema lub pi\u0119cioma fotelami s\u0105 one nie katapultowe.<\/p>\n Do nap\u0119du wykorzystano silniki turboodrzutowe Turbomeca Aubisque o ci\u0105gu 2 x 7,30 kN. Zapas paliwa w dw\u00f3ch zbiornikach kad\u0142ubowych i dw\u00f3ch zbiornikach skrzyd\u0142owych wynosi 2 050 litr\u00f3w.<\/p>\n Pierwszy z dw\u00f3ch prototyp\u00f3w zosta\u0142 oblatany w dniu 29.06.1963 roku. Po tym fakcie, firma SAAB uzyska\u0142a kredyty rz\u0105dowe na dalszy rozw\u00f3j konstrukcji. Lotnictwo wojskowe podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o przyj\u0119ciu samolotu SAAB 105 na uzbrojenie, jako samolotu szkolno-treningowego. Nadano mu wojskowe oznaczenie Sk 60 A.<\/p>\n W kwietniu 1964 roku, po raz pierwszy wystartowa\u0142 drugi prototyp SAAB 105. By\u0142 on ju\u017c samolotem kompletnym i pos\u0142u\u017cy\u0142 jako wzorzec dla produkcji seryjnej.<\/p>\n Podczas test\u00f3w samolot potwierdzi\u0142 swoje dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci lotne. Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy okaza\u0142 si\u0119 w wysokim stopniu niezawodny. Maszyna jest prosta pod wzgl\u0119dem eksploatacyjnym. Przezbrojenie samolotu po wykonanym locie i ponowne zatankowanie wymaga oko\u0142o 12 minut pracy dw\u00f3ch mechanik\u00f3w. \u017bywotno\u015b\u0107 p\u0142atowca wynosi 7 000 godzin.<\/p>\n W 1964 roku, wp\u0142yn\u0119\u0142o do firmy SAAB zam\u00f3wienie na 130 egzemplarzy samolot\u00f3w SAAB 105 o r\u00f3\u017cnym przeznaczeniu. Produkcj\u0119 rozpocz\u0119to w zak\u0142adach w Linkoping. Pierwszy seryjny samolot wykona\u0142 pierwszy lot w sierpniu 1965 roku. W 1965 roku, zwi\u0119kszono zam\u00f3wienie o kolejne 20 maszyn. W sumie opracowano i wdro\u017cono do produkcji a\u017c siedem wersji, w tym cztero-, pi\u0119cio- miejscowy samolot dyspozycyjny.<\/p>\n SAAB Sk 60 A to samoloty w wersji szkolnej, produkowane na potrzeby lotnictwa szewckiego. Opr\u00f3cz szkolenia wykorzystywane s\u0105 tak\u017ce w roli samolot\u00f3w \u0142\u0105cznikowych, dyspozycyjnych i obserwacyjnych. Wersja Sk 60 A nie zosta\u0142a uzbrojona. Wprowadzona do eksploatacji lotnictwa szewckiego w 1966 roku.<\/p>\n Ju\u017c w trakcie pierwszych test\u00f3w prototyp\u00f3w SAAB 105 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce niewielkim nak\u0142adem \u015brodk\u00f3w mo\u017cna zbudowa\u0107 wersj\u0119 bojow\u0105 tego samolotu. Z powodu ma\u0142ej odleg\u0142o\u015bci kad\u0142uba od ziemi niemo\u017cliwe by\u0142o umieszczenie uzbrojenia pod kad\u0142ubem. Jedynym miejscem okaza\u0142y si\u0119 skrzyd\u0142a. Umieszczono pod nimi trzy pary w\u0119z\u0142\u00f3w, o no\u015bno\u015bci, kolejno od kad\u0142uba; 2 x 275 kg, 2 x 454 kg, 2 x 275 kg. Asortyment uzbrojenia okaza\u0142 si\u0119 jednak niewielki. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 zwykle z bomb i zasobnik\u00f3w z n.p.r. w liczbie 6 x 18 rakiet. \u015arodkowe w\u0119z\u0142y wykorzystano tak\u017ce do podwieszenia zbiornik\u00f3w paliwa w ilo\u015bci 2 x 500 litr\u00f3w.<\/p>\n Samolot Sk 60 C dodatkowo otrzyma\u0142 zamontowany na sta\u0142e aparat fotograficzny i instalacj\u0119 do podczepiania zasobnika rozpoznawczego z 5 aparatami fotograficznymi. W sumie 150 maszyn wprowadzono na uzbrojenie w wersjach Sk 60 A, B, C.<\/p>\n SAAB A 60 to w zasadzie samoloty Sk 60 B \/ C, ale przeznaczone wy\u0142\u0105cznie do wykonywania zada\u0144 szturmowych. Jednostki lotnicze wyposa\u017cone w te samoloty wchodz\u0105 bezpo\u015brednio w struktur\u0119 systemu obronnego Szwecji. W p\u00f3\u017aniejszym okresie wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych maszyn otrzyma\u0142a nowe silniki General Electric J85-GE-17, o ci\u0105gu 12.7\u201313.8\u00a0kN, popularne w lotnictwie wojskowym i cywilnym.<\/p>\n Analiza rynku wykaza\u0142a, \u017ce samolot w wersji szturmowej m\u00f3g\u0142by sta\u0107 si\u0119 przedmiotem eksportu. Ju\u017c w 1965 roku, przyst\u0105piono do opracowania wersji eksportowej oznaczonej SAAB 105 XT, kt\u00f3r\u0105 zamierzano zaoferowa\u0107 kilku potencjalnym nabywcom.<\/p>\n Baz\u0105 wyj\u015bciow\u0105 sta\u0142 si\u0119 samolot Sk 60 B, kt\u00f3rego p\u0142atowiec postanowiono wzmocni\u0107 dla uzyskania wi\u0119kszego ud\u017awigu uzbrojenia. Aby zwi\u0119kszy\u0107 atrakcyjno\u015b\u0107, postanowiono do nap\u0119du wykorzysta\u0107 ameryka\u0144skie silniki J85-GE-17 B.<\/p>\n Pierwszy lot SAAB 105 XT wykona\u0142 w 29.04.1967 roku. Samolot ten pokazywano na kilku wystawach. Pomimo usilnych stara\u0144 tylko Austria kupi\u0142a te samoloty. SAAB 105 O to wersja narodowa samolotu SAAB 105 XT dla lotnictwa austriackiego. Samolot otrzyma\u0142 \u015brodki \u0142\u0105czno\u015bci dostosowane do systemu austriackiego. Zbudowano 40 samolot\u00f3w, kt\u00f3rych dostawy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 od 1970 roku.<\/p>\n SAAB 105 G jest ostatni\u0105 wersj\u0105 opracowan\u0105 przez firm\u0119 SAAB. Jest to rozwini\u0119ta wersja samolotu SAAB 105 XT\/O. Ma on wszechstronniejsze uzbrojenie i nowocze\u015bniejsze wyposa\u017cenie elektroniczne. Modyfikacji poddano tak\u017ce skrzyd\u0142o. Prototyp powsta\u0142 z przebudowy prototypu SAAB 105 XT.<\/p>\n Samolot SAAB 105 G jest wielozadaniowym samolotem o priorytecie szkolno-treningowym i bojowym, g\u0142\u00f3wnie w zadaniach szturmowych.<\/p>\n Samoloty SAAB 105 nie by\u0142y eksploatowane w Polsce. Jednak kilkakrotnie samoloty te uczestniczy\u0142y w pokazach Air Show, na przyk\u0142ad w Radomiu i Poznaniu.<\/p>\n Samolot SAAB 105 G to dwumiejscowy, dwusilnikowy, samolot wielozadaniowy. Konstrukcja ca\u0142kowicie metalowa. G\u00f3rnop\u0142at.<\/p>\n Skrzyd\u0142o dwud\u017awigarowe z pracuj\u0105cym kesonem, nie dzielone. Cz\u0119\u015b\u0107 przy-kad\u0142ubowa zosta\u0142a wykorzystana na integralne zbiorniki paliwa. Skrzyd\u0142o ma niewielki skos wynosz\u0105cy 12 stopni 48 minut i ujemny wznos 6 stopni. Grubo\u015b\u0107 wzgl\u0119dna profilu wynosi 10,3 % u nasady i 12 % na ko\u0144cu. Wyposa\u017cono je w lotki i jednoszczelinowe klapy, kt\u00f3re maj\u0105 konstrukcj\u0119 przek\u0142adkow\u0105 z wype\u0142niaczem z folii metalowej. Wywa\u017cono je masowo i aerodynamicznie. Klapka wywa\u017caj\u0105ca na ka\u017cdej lotce. Klapy i lotki wychylane s\u0105 hydraulicznie. Na g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci p\u0142ata zamontowano dwie pary kierownic aerodynamicznych.<\/p>\n Kad\u0142ub samolotu konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej w przedniej cz\u0119\u015bci mie\u015bci wyposa\u017cenie elektroniczne. Kabina z miejscami obok siebie, wyposa\u017conymi w hotele wyrzucane. W wersji szturmowej kabin\u0119 wyposa\u017cono w opancerzenie. W kabinie s\u0105 podw\u00f3jne sterownice niezale\u017cnie od wersji. Kabina jest tak obszerna, \u017ce mo\u017cliwe jest w niej umieszczenie kolejnych dw\u00f3ch foteli w drugim rz\u0119dzie, a po wzmocnieniu konstrukcji zamontowanie pi\u0105tego. W uk\u0142adzie cztero- lub pi\u0119cio- miejscowym fotele s\u0105 nie wyrzucane. Kabina ci\u015bnieniowa, wentylowana. Instalacja tlenowa dla 4 os\u00f3b. W wersji bojowej z instalacj\u0105 przeciwprzeci\u0105\u017ceniowa, dla dw\u00f3ch os\u00f3b, doprowadzaj\u0105ca spr\u0119\u017cone powietrze do ubior\u00f3w lotnik\u00f3w. Os\u0142ona kabiny jest otwierana do g\u00f3ry w ty\u0142, elektrycznie lub r\u0119cznie. Przy u\u017cyciu foteli wyrzucanych os\u0142ona jest odrzucana automatycznie. Za kabin\u0105 umieszczono g\u0142\u00f3wne zbiorniki paliwa. W tylnej dolnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono dwa hamulce aerodynamiczne poruszane hydraulicznie w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y. Ich aktualne po\u0142o\u017cenie jest stale pokazywane w kabinie.<\/p>\n Usterzenie klasyczne w uk\u0142adzie litery \u201eT\u201d. Konstrukcja p\u00f3\u0142skorupowa. Stery o konstrukcji przek\u0142adkowej, wyposa\u017cono w klapki wywa\u017caj\u0105ce, nap\u0119dzane elektrycznie. Stery poruszane hydraulicznie, a ster wysoko\u015bci w razie awarii poruszany r\u0119cznie.<\/p>\n Podwozie tr\u00f3jko\u0142owe. Wszystkie ko\u0142a pojedyncze, chowane hydraulicznie, a w sytuacji awaryjnej wypuszczane mechanicznie. Przednie sterowane. Hamulce tarczowe z urz\u0105dzeniem antypo\u015blizgowym ABS. Amortyzatory olejowo powietrzne.<\/p>\n Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy sk\u0142ad si\u0119 z dw\u00f3ch ameryka\u0144skich silnik\u00f3w General Electric J85-GE-17 B, o ci\u0105gu 2 x 12,70 kN. ( 2 x 1 293 kG ). Konstrukcyjnie s\u0105 to silniki bez dopalaczy, kt\u00f3re nap\u0119dzaj\u0105 samoloty Northrop F-5. Silnik jest konstrukcj\u0105 niezwykle popularn\u0105. Do 1984 roku, by\u0142 u\u017cytkowany w 26 krajach \u015bwiata, a zbudowano go w liczbie ponad 14 000 sztuk. Silniki te przepracowa\u0142y w powietrzu ponad 22 000 000 godzin.<\/p>\n Silnik sk\u0142ad si\u0119 z 9-stopniowej spr\u0119\u017carki osiowej, o spr\u0119\u017cu 8,3 : 1 i nat\u0119\u017ceniu przep\u0142ywu powietrza 24,0 kg\/s. Trzy pierwsze stopnie maj\u0105 regulowane \u0142opatki. Komora spalania pier\u015bcieniowa. Dwustopniowa turbina osiowa. Wymiary silnika; \u015brednica 450 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 1 039 mm, masa suchego silnika 181 kg. Jednostkowe zu\u017cycie paliwa 0,99 kg\/kG.h. Okres mi\u0119dzy remontowy wynosi 2 400 godzin.<\/p>\n Instalacja paliwowa sk\u0142ad si\u0119 ze zbiornik\u00f3w umieszczonych w skrzyd\u0142ach, o pojemno\u015bci 1 080 litr\u00f3w oraz zbiornik\u00f3w w kad\u0142ubie, o pojemno\u015bci 920 litr\u00f3w. Tankowanie odbywa si\u0119 pod ci\u015bnieniem przez wlew na prawym skrzydle. Samolot mo\u017ce zabra\u0107 zbiorniki dodatkowe pod skrzyd\u0142ami o pojemno\u015bci 2 x 400 litr\u00f3w lub 2 x 500 litr\u00f3w.<\/p>\n Samolot ma 6 w\u0119z\u0142\u00f3w podwiesze\u0144 uzbrojenia o \u0142\u0105cznym ud\u017awigu 2 350 kg. przy zmniejszonym zapasie paliwa. Przy maksymalnym zapasie paliwa ud\u017awig wynosi 1 700 kg. W\u0119z\u0142y zewn\u0119trzne maj\u0105 ud\u017awig 2 x 275 kg, pozosta\u0142e 4 x 450 kg. W wersji SAAB 105 XT skrzyd\u0142a nie by\u0142y jeszcze wzmocnione i dlatego w\u0119z\u0142y przy kad\u0142ubie mia\u0142y ud\u017awig 2 x 275 kg.<\/p>\n W sk\u0142ad uzbrojenia mog\u0105 wej\u015b\u0107; zasobniki z dzia\u0142kami kal. 30 mm w liczbie 12 sztuk, pociski k.p.r. Bofors kal. 135 mm w liczbie 12 sztuk, bomby 6 x 225 kg, n.p.r. kal. 135 mm w liczbie 8 sztuk.<\/p>\n W wersji rozpoznawczej stosuje si\u0119 zasobnik z 5 aparatami fotograficznymi, a do zdj\u0119\u0107 nocnych u\u017cywa si\u0119 bomb o\u015bwietlaj\u0105cych. W p\u00f3\u017aniejszym okresie samolot uzbrojono w k.p.r. klasy p-z SAAB 305 w ilo\u015bci 2 sztuk podczepianych do \u015brodkowych w\u0119z\u0142\u00f3w.<\/p>\n Samoloty SAAB 105 nie by\u0142y eksploatowane w Polsce.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Samolot SAAB 105 to samolot cywilny lub wojskowy, wielozadaniowy, nap\u0119dzany dwoma silnikami turboodrzutowymi. SAAB 105 by\u0142 projektowany jako samolot szkolno-treningowy. Jednak losy samolotu potoczy\u0142y si\u0119 w niespodziewany spos\u00f3b. SAAB 105 trafi\u0142 do lotnictwa wojskowego i zosta\u0142 przystosowany do zada\u0144 szturmowych, podobnie jak samolot Cessna T-37 Tweet \/ A-37 Dragonfly w USA. W pa\u0144stwach komunistycznych nie by\u0142o odpowiednika samolotu SAAB 105.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5380","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5380"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5380\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5718,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5380\/revisions\/5718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Za\u0142o\u017cenia konstrukcji.<\/h3>\n
SAAB Sk 60 A.<\/h3>\n
SAAB Sk 60 B, C.<\/h3>\n
SAAB A 60.<\/h3>\n
SAAB 105 XT.<\/h3>\n
SAAB 105 G.<\/h3>\n
Samoloty SAAB 105 w Polsce.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Nap\u0119d SAAB 105 G.<\/h3>\n
Uzbrojenie SAAB 105 G.<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n