W 1980 roku,. rz\u0105d szwedzki uruchomi\u0142 nowy program lotniczy, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o opracowanie samolotu bojowego, b\u0119d\u0105cego nast\u0119pc\u0105 zar\u00f3wno przestarza\u0142ych ju\u017c samolot\u00f3w SAAB 35 Draken, jak i nowo wprowadzonych na uzbrojenie samolot\u00f3w SAAB 37 Viggen, kt\u00f3re wyst\u0119powa\u0142y w wysoce wyspecjalizowanych wersjach. Projekt otrzyma\u0142 oznaczenie JAS 39 (jakt-my\u015bliwiec, attack-szturmowy, spaning-rozpoznawczy), co \u015bwiadczy, \u017ce maszyna ma by\u0107 naprawd\u0119 wielozadaniowa. Oznaczenie fabryczne firmy SAAB to SAAB 2105.<\/p>\n Dla realizacji projektu powo\u0142ano konsorcjum Industri Gruppen JAS. W jego sk\u0142ad wesz\u0142y firmy; SAAB-Scania ( p\u0142atowiec ), Volvo Flygmotor ( zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy ), Ericsson Radio System ( awionika ) i FFV Aerotech ( instalacje ). Szwedzi liczyli pocz\u0105tkowo na szerok\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z ameryka\u0144sk\u0105 firm\u0105 Rockwell. Ostatecznie stopniowo zacie\u015bniono wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z brytyjsk\u0105 firm\u0105 British Aerospace, kt\u00f3ra zmieni\u0142a nazw\u0119 na BAe Systems.<\/p>\n W czerwcu 1981 roku, przedstawiono propozycje techniczne, stanowi\u0105ce podstaw\u0119 do opracowania samolotu spe\u0142niaj\u0105cego postawione przed nim zadania. Jako nap\u0119d przewidziano silniki produkcji ameryka\u0144skiej General Electric F-404 J, o ciagu 48,90 kN bez dopalacza i 84,00 kN z dopalaczem.<\/p>\n Dla samolotu SAAB 39 przewidziano konfiguracj\u0119 aerodynamiczn\u0105 podobn\u0105 do wypr\u00f3bowanej w konstrukcji Viggen, jednak zmodyfikowan\u0105. Podstaw\u0105 sta\u0142y si\u0119 tr\u00f3jk\u0105tne skrzyd\u0142a ze \u015bci\u0119tymi ko\u0144c\u00f3wkami i przednie usterzenie poziome. W technologii przewidziano szeroki udzia\u0142 tworzyw sztucznych, kt\u00f3re mia\u0142y obni\u017cy\u0107 mas\u0119 p\u0142atowca o 25%, w stosunku do technologii klasycznej. Dzi\u0119ki temu przyj\u0119to, \u017ce masa startowa samolotu nie przekroczy 8 000 kg. Specyfika lotnictwa Szwecji, przejawiaj\u0105ca si\u0119 w korzystaniu z dr\u00f3g publicznych, nada\u0142a konstrukcji cechy skr\u00f3conego startu i l\u0105dowania. D\u0142ugo\u015b\u0107 rozbiegu i dobiegu nie powinna przekracza\u0107 800 m. Seryjny my\u015bliwiec osi\u0105gn\u0105\u0142 rozbieg przy starcie w granicach 500 m.<\/p>\n Szwedzkie ministerstwo obrony zaakceptowa\u0142o koncepcj\u0119 samolotu i rz\u0105d w maju 1982 roku, z\u0142o\u017cy\u0142 zam\u00f3wienie na opracowanie prototyp\u00f3w i budow\u0119 140 samolot\u00f3w seryjnych JAS 39, kt\u00f3rym nadano dodatkowo nazw\u0119 Gripen (Gryf). Kontrakt na budow\u0119 5 prototyp\u00f3w i pierwsz\u0105 parti\u0119 30 maszyn oraz opcj\u0119 na 110 dalszych maszyn zawarto ju\u017c w 30.06.1982 roku. W 1988 roku, optymistyczne za\u0142o\u017cenie m\u00f3wi\u0142y o budowie nawet 350 \u2013 400 my\u015bliwc\u00f3w dla lotnictwa szwedzkiego i na eksport.<\/p>\n Budow\u0119 pi\u0119ciu prototyp\u00f3w rozpocz\u0119to w 1984 roku, z kt\u00f3rych pierwszy wytoczono z hali w dniu 26.04.1987 roku. Jego pierwszy lot zaplanowano na czerwiec 1987 roku, ale wyst\u0105pi\u0142y du\u017ce trudno\u015bci z elektrycznym uk\u0142adem sterowania i dlatego dopiero po 18 miesi\u0105cach w dniu 9.12.1988 roku, szef pilot\u00f3w firmy SAAB Stig Holmstrom dokona\u0142 oblotu maszyny.<\/p>\n W dniu 6.02.1989 roku, w sz\u00f3stym locie, pierwszy prototyp Gripen rozbi\u0142 si\u0119 podczas l\u0105dowania. Wylatano na nim nieco ponad 5 godzin. Pilotem w tym locie by\u0142 Lars Radestrom. Wed\u0142ug niego i pozosta\u0142ych dw\u00f3ch pilot\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c latali na Gripen, prawdopodobn\u0105 przyczyn\u0105 wypadku by\u0142a nadmierna czu\u0142o\u015b\u0107 elektrycznego uk\u0142adu sterowania, w kt\u00f3rego sk\u0142adzie jest ponad 30 procesor\u00f3w, kt\u00f3re wyr\u0119czaj\u0105 pilota. Samolot tu\u017c przed podej\u015bciem do l\u0105dowania, ju\u017c nad pasem startowym, nagle przechyli\u0142 si\u0119 na lew\u0105 stron\u0119 i zawadzi\u0142 o beton, po czym przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119. Pilot dozna\u0142 z\u0142amania przedramienia i og\u00f3lnych pot\u0142ucze\u0144. Ale ju\u017c po paru dniach uczestniczy\u0142 w analizowaniu przyczyn wypadku. Przyczyn\u0105 wypadku by\u0142 uk\u0142ad sterowania. Drugi wypadek tak\u017ce by\u0142 spowodowany przez uk\u0142ad sterowania, dlatego Szwedzi poprosili amerykan\u00f3w o pomoc.<\/p>\n Trzy pierwsze prototypy przeznaczono do pr\u00f3b w locie dla sprawdzenia p\u0142atowca i zespo\u0142u nap\u0119dowego. Pozosta\u0142e dla test\u00f3w awioniki. Drugi prototyp Nr 39-2 zosta\u0142 oblatany w maju 1990 roku. Prototyp Nr 39-4 wystartowa\u0142 w grudniu 1990 roku i posiada\u0142 jako pierwszy pe\u0142ne wyposa\u017cenie. Prototyp Nr 39-3 oblatano z op\u00f3\u017anieniem dopiero w marcu 1991 roku. W pa\u017adzierniku 1991 roku, zosta\u0142 oblatany ostatni Nr 39-5 prototyp. Do ko\u0144ca maja 1991 roku, prototypy wylata\u0142y ponad 100 godzin, a w styczniu 1992 roku, prototypy mia\u0142y ju\u017c 300 godzin sp\u0119dzonych w powietrzu.<\/p>\n Przy konstruowaniu samolotu za\u0142o\u017cono, \u017ce powinien on by\u0107 niezale\u017cny od lotniskowych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Klimatyzacja powinna dzia\u0142a\u0107 przy wy\u0142\u0105czonym silniku. Dla spe\u0142nienia tych wymaga\u0144 samolot wyposa\u017cono w ma\u0142y silnik turbinowy. Zapewnia on mo\u017cliwo\u015b\u0107 uruchomienia silnika nap\u0119dowego, dzia\u0142anie klimatyzacji, nap\u0119dza pomocnicz\u0105 pr\u0105dnic\u0119 i pomp\u0119 hydrauliczn\u0105.<\/p>\n Niebagateln\u0105 spraw\u0105 okaza\u0142y si\u0119 tak\u017ce koszty zakupu samolot\u00f3w. Gripen okaza\u0142 si\u0119 najta\u0144szym z nowoczesnych samolot\u00f3w my\u015bliwskich prze\u0142omu wiek\u00f3w. W 2000 roku, samolot kosztowa\u0142 160 mln koron (23 mln USD), podczas gdy Rafale kosztowa\u0142 400 mln, Eurofighter 450 mln, a F-22 600 mln koron.<\/p>\n Pierwsza seria samolot\u00f3w Gripen JAS 39 A Batch 1 liczy\u0142a 30 maszyn, o numerach od 39101 do 39130. Ostatni z nich jeszcze na linii produkcyjnej przebudowano na dwumiejscowy. W dniu 10.09.1992 roku, dokonano oblotu pierwszego seryjnego samolotu Gripen JAS 39 A nr 39101. We wrze\u015bniu 1992 roku, samolot ten zosta\u0142 pokazany na wystawie w Farnbrough. Do ko\u0144ca 1993 roku, prototypy wylata\u0142y ponad 1000 godzin, w ponad 1 200 lotach.<\/p>\n Pierwszy samolot przekazano wojsku 8.06.1993 roku, a nosi on oznaczenie JAS 39 A nr 39102, gdy\u017c samolot 39101 zosta\u0142 w wytw\u00f3rni. Samolot ten rozbi\u0142 si\u0119 po dw\u00f3ch miesi\u0105cach s\u0142u\u017cby w dniu 8.08.1993 roku, i znowu przyczyn\u0105 by\u0142 uk\u0142ad sterowania.<\/p>\n W pa\u017adzierniku 1991 roku, konsorcjum IG JAS z\u0142o\u017cy\u0142o rz\u0105dowi szwedzkiemu ofert\u0119 na drug\u0105 parti\u0119 samolotu, licz\u0105c\u0105 110 egzemplarzy. W ofercie pojawi\u0142 si\u0119 dwumiejscowy JAS-39 B. W czerwcu 1992 roku, rz\u0105d szwedzki zam\u00f3wi\u0142 140 samolot\u00f3w, w tym wersj\u0119 dwumiejscow\u0105, z dostaw\u0105 w latach 1993-2001.<\/p>\n Kolejne 76 samolot\u00f3w jednomiejscowych o numerach od 39131 do 39206, zbudowano w odmianie oznaczonej JAS 39 A Batch 2. Pierwszy z nich dostarczono lotnictwu szwedzkiemu w grudniu 1996 roku. Podstawowe zmiany polega\u0142y na wprowadzeniu nowej awioniki i nowego uzbrojenia.<\/p>\n Jeden z samolot\u00f3w JAS 39 A Batch 2 nr 39156 uleg\u0142 awarii w dniu 30.09.1999 roku, ale pilot katapultowa\u0142 si\u0119 pomy\u015blnie. W 2005 roku, wszystkie 75 maszyn by\u0142y w s\u0142u\u017cbie lotnictwa szwedzkiego, z perspektyw\u0105 przebudowy do standardu JAS 39 C Batch 3.<\/p>\n Pocz\u0105tkowo Szwedzi nie planowali budowy wersji dwumiejscowej, szkol\u0105c w\u0142asnych pilot\u00f3w wy\u0142\u0105cznie na symulatorach. Lecz brak takiej wersji bardzo ogranicza\u0142 mo\u017cliwo\u015bci eksportowe. Postanowiono wi\u0119c zbudowa\u0107 wersj\u0119 dwumiejscow\u0105, ale jako w pe\u0142ni warto\u015bciowy samolot bojowy przeznaczony do wykonywania trudniejszych misji.<\/p>\n Aby pomie\u015bci\u0107 drug\u0105 kabin\u0119, kad\u0142ub samolotu wyd\u0142u\u017cono o 0,70 m. Obie kabiny s\u0105 identycznie wyposa\u017cone, za wyj\u0105tkiem braku HUD w drugiej kabinie. Z kad\u0142uba samolotu usuni\u0119to z powod\u00f3w masowych dzia\u0142ko.<\/p>\n Pierwszy prototyp JAS 39 B Batch 2 nr 39800 powsta\u0142 poprzez przebudow\u0119 maszyny nr 39130. Pierwszy lot wykonano w dniu 29.04.1996 roku. Pierwszy seryjny nr 39801 zosta\u0142 oblatany w 1996 roku, a dostawy dla wojska rozpocz\u0119to w 1998 roku. Zbudowano 14 maszyn z nr 39801 \u2013 39814.<\/p>\n Samolot Gripen zosta\u0142 bardzo szybko wystawiony na sprzeda\u017c. Zosta\u0142 mi\u0119dzy innymi dedykowany krajom Europy \u015arodkowej; Polska, Czechy, W\u0119gry i Austria. Pierwszym krajem kt\u00f3ry zdecydowa\u0142 si\u0119 na zakup my\u015bliwca sta\u0142a si\u0119 Republika Po\u0142udniowej Afryki ( RPA ). Kraj ten kupi\u0142 28 maszyn oznaczonych JAS 39 EBS (Export Basic Standard). Samoloty te odpowiadaj\u0105 standardowi szwedzkich JAS 39 A Batch 1.<\/p>\n RPA jednocze\u015bnie zdecydowa\u0142a si\u0119 na zakup samolot\u00f3w szkolno-bojowych BAe Hawk, co przez specjalist\u00f3w uwa\u017cane by\u0142o za najlepsz\u0105 kombinacj\u0119 maszyn szkolnych z bojowymi.<\/p>\n W\u00f3wczas jednak (2002 rok) do realizacji kontraktu nie dosz\u0142o. Rozmowy trwa\u0142y nadal, bo RPA tak\u017ce chcia\u0142by samoloty o wi\u0119kszych mo\u017cliwo\u015bciach bojowych. Renegocjowany kontra zosta\u0142 zrealizowany w latach 2008-2012. Do RPA dostarczono 17 samolot\u00f3w JAS-39 C i 9 samolot\u00f3w JAS-39 D.<\/p>\n Si\u0142y Powietrzne Szwecji Flygvapnet zam\u00f3wi\u0142y 204 samolot\u00f3w Gripen, odpowiednio 176 jednomiejscowych i 28 dwumiejscowych. Jednak liczby te uleg\u0142y na pocz\u0105tku XXI wieku korekty w d\u00f3\u0142. Teoretycznie powinno powsta\u0107 do 2000 roku; 5 prototyp\u00f3w, 30 maszyn JAS 39 A Batch 1, 76 JAS 39 A Batch 2 i 14 JAS 39 B Batch 2 oraz 28 JAS 39 EBS dla RPA. Do 2005 roku, lotnictwo wojskowe Szwecji utraci\u0142o tylko jeden samolot.<\/p>\n Poniewa\u017c rozw\u00f3j awioniki by\u0142 tak du\u017cy, \u017ce samolot przestawa\u0142 zadowala\u0107 szwedzkie lotnictwo. Dlatego za\u017c\u0105dano modernizacji lub budowy nowych maszyn w standardzie oferowanym na eksport. Tu nale\u017cy si\u0119 wyja\u015bnienie. W firmie SAAB bardzo cz\u0119sta jest praktyka ca\u0142kowitego demonta\u017cu samolotu i na jego bazie budowy nowego samolotu ju\u017c z nowym numerem seryjnym. Dlatego jest bardzo prawdopodobne, \u017ce faktyczna liczba samolot\u00f3w jest ni\u017csza od tej kt\u00f3ra wynika z sumowania poszczeg\u00f3lnych wersji.<\/p>\n Kolejne 20 maszyn o numerach 39207 \u2013 39226 zosta\u0142o wykonanych w wariancie JAS 39 C Batch 2. Zmiany by\u0142y na tyle du\u017ce, \u017ce pierwszy o nr 39207 otrzyma\u0142 numer serii prototyp\u00f3w, czyli nr 39-6. Pierwszy lot odby\u0142 si\u0119 w czerwcu 2002 roku, a pierwszy seryjny o nr 39208 oblatano 14.08.2002 roku.<\/p>\n Samolot otrzyma\u0142 du\u017co lepsz\u0105 awionik\u0119, z kolorowymi monitorami. Wprowadzono nowe oprogramowanie komputerowe. Pilot otrzyma\u0142 gogle noktowizyjne i celownik nahe\u0142mowy. Zrezygnowano ca\u0142kowicie z przyrz\u0105d\u00f3w analogowych. Samolot otrzyma\u0142 tak\u017ce zasobnik optoelektroniczny Zeiss Optronik Litening II. Zwi\u0119ksza on w wydatny spos\u00f3b mo\u017cliwo\u015b\u0107 ataku w trudnych warunkach pogodowych. Zwi\u0119kszono tak\u017ce asortyment uzbrojenia. Samolot otrzyma\u0142 instalacj\u0119 do pobierania paliwa w locie.<\/p>\n W wrze\u015bniu 2002 roku, odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 w Link\u00f6ping, podczas kt\u00f3rej firma SAAB przekaza\u0142a szwedzkiemu urz\u0119dowi do spraw wyposa\u017cenia obronnego FMV, pierwszy samolot JAS 39 C Gripen nr 39208. Samolot zademonstrowano w powietrzu.<\/p>\n Samolot jest dwumiejscow\u0105 wersj\u0105 samolotu Gripen 39 C Batch 3. Pierwszy z 14 maszyn zosta\u0142 oblatany w dniu 4.06.2004 roku, a samoloty ponumerowano od 39815 do nr 39828.<\/p>\n Podobnie jak w Polsce, pozyskanie nowego my\u015bliwca przez Czechy sz\u0142o bardzo opornie w meandrach polityczno-finansowo-gospodarczych. Ju\u017c z ko\u0144cem XX wieku, Czesi wybrali my\u015bliwce Gripen, po czym politycznie decyzj\u0119 anulowano i wszystko rozpocz\u0119to od nowa. Ostatecznie podpisano kontrakt na dzier\u017caw\u0119 na 10 lat, a nast\u0119pnie odkupienie ( osobn\u0105 umow\u0105 ) 12 samolot\u00f3w Gripen 39 C Batch 3 i 2 samolot\u00f3w Gripen 39 D Batch 3. Kontrakt wyceniono na 19,65 mili koron ( 649 mln Euro, 2,751 mld z\u0142otych ). Offset wyni\u00f3s\u0142 130 % kontraktu.<\/p>\n W dniu 18.04.2005 roku, z lotniska w Linkoping dostarczono lotem do Ceslavia, pierwsz\u0105 parti\u0119 licz\u0105c\u0105 6 samolot\u00f3w Gripen 39 C Batch 3, o numerach 9234 \u2013 9240. W dniu 21.04.2005 roku, pierwszy lot w Szwecji wykona\u0142 pierwszy czeski Gripen 39 D. Ten samolot zosta\u0142 dostarczony wraz z drug\u0105 parti\u0105 my\u015bliwc\u00f3w do Czech w sierpniu 2005 roku. W dniu 26.04.2005 roku, nast\u0105pi\u0142o oficjalne przekazanie maszyn. W uroczysto\u015bci uczestniczy\u0142 premier Czech Jiri Paroubek. Piloci czescy; pp\u0142k Michael Boruvka i mjr Peter Mikulenka zademonstrowali my\u015bliwce w locie.<\/p>\n Gripen zast\u0105pi\u0142y w s\u0142u\u017cbie wys\u0142u\u017cone MiG-21 MF\/MFN. Gripen pocz\u0105tkowo zosta\u0142y wyposa\u017cone wy\u0142\u0105cznie w k.p.r. AIM-9 L\/M Sidewinder. W 2008 roku, samoloty otrzyma\u0142y k.p.r. AIM-120 C-5 AMRRAM.<\/p>\n Umowa dzier\u017cawy ko\u0144czy\u0142a si\u0119 w 2015 roku. W maju 2014 roku, umow\u0119 leasingu samolot\u00f3w wyd\u0142u\u017cono o dwana\u015bcie lat, czyli do 2027 roku.<\/p>\n Ju\u017c z ko\u0144cem XX wieku, SAAB oferowa\u0142 lotnictwu W\u0119gier samoloty Gripen. Proponowano maszyny w wersji Batch 2. Rozmowy by\u0142y ju\u017c daleko zaawansowane, kiedy W\u0119grzy zorientowali si\u0119, \u017ce Polsce zaoferowano samoloty w wersji Batch 3. Jeden z genera\u0142\u00f3w w\u0119gierskich okre\u015bli\u0142 Gripen, \u017ce \u015bwietnie lata, ale nie walczy. W 2001 roku, w Budapeszcie poinformowano, \u017ce W\u0119gry wybieraj\u0105 u\u017cywane my\u015bliwce F-16 w liczbie 24 maszyn. Podano nawet kosz transakcji \u2013 550 000 $. My\u015bliwce F-16 b\u0119d\u0105 maszynami wykorzystywanymi wcze\u015bniej przez jednostki lotnicze Ameryka\u0144skiej Gwardii Narodowej, kt\u00f3re umieszczono na pustynnym \u201esk\u0142adowisku\u201d i zabezpieczono w specjalnych kokonach. Samoloty zostan\u0105 przed ich dostarczeniem ca\u0142kowicie przebudowane. Dostawa obejmie pakiet cz\u0119\u015bci zamiennych, szkolenie pilot\u00f3w oraz instalacj\u0119 uzbrojenia zgodnie z potrzebami nabywcy.<\/p>\n Szwecja zareagowa\u0142a na to natychmiast (dwie godziny po podaniu informacji) oferuj\u0105c W\u0119grom nieodp\u0142atne u\u017cyczenie 24 samolot\u00f3w bojowych Gripen, eksploatowanych od kilku lat przez szwedzkie lotnictwo wojskowe. Zgoda na wypo\u017cyczenie maszyn nie by\u0142aby uzale\u017cniona od ostatecznego zakupu samolot\u00f3w Gripen przez W\u0119gry. Szwecja i Wielka Brytania popar\u0142y wcze\u015bniej oferty z\u0142o\u017cone przez grupy przedsi\u0119biorstw lotniczych SAAB i BAe Systems w sprawie sprzeda\u017cy my\u015bliwc\u00f3w Gripen, do kt\u00f3rych do\u0142\u0105czono pakiet propozycji finansowych i propozycji wsp\u00f3\u0142pracy przemys\u0142owej.<\/p>\n Rozmowy pomi\u0119dzy SAAB i BAe Systems, a rz\u0105dem W\u0119gier podj\u0119to na nowo. Efektem by\u0142a umowa na dzier\u017caw\u0119 na 10 lat, a potem odkup 12 samolot\u00f3w Gripen 39 C i 2 samoloty Gripen 39 D. Kontrakt o warto\u015bci oko\u0142o 236 milion\u00f3w $ zawarto w grudniu 2001 roku, a 3.02.2003 roku, podpisano nowy rozszerzony kontrakt.<\/p>\n W dniu 16.02.2005 roku, dokonano oblotu pierwszego Gripen 39 C Batch 3 przeznaczony dla W\u0119gier. W dniu 21.03.2006 roku, przyby\u0142y na W\u0119gry pierwsze 3 Gripen 39 C i 2 Gripen 39 D dla W\u0119gierskich Si\u0142 Powietrznych. By\u0142a to pierwsza partia. Pozosta\u0142e 9 maszyn przylecia\u0142o w 2007 roku. Czterech pilot\u00f3w w\u0119gierskich i trzech szwedzkich przylecia\u0142o na my\u015bliwcach wprost ze Szwecji. Przelot z fabrycznego lotniska FMV z po\u0142o\u017conego w pobli\u017cu Link\u00f6ping zaj\u0105\u0142 im dwie godziny. Lot przebieg\u0142 bardzo dobrze. Gripen s\u0105 \u0142atwe w pilota\u017cu i wszystko doskonale funkcjonowa\u0142o \u2013 powiedzia\u0142 pp\u0142k Gab\u00f3r T\u00f3th, dow\u00f3dca W\u0119gierskich Si\u0142 Powietrznych, po wyl\u0105dowaniu w bazie Kecskem\u00e9t, gdzie b\u0119d\u0105 stacjonowa\u0142y.<\/p>\n Oficjalna ceremonia przekazania my\u015bliwc\u00f3w nabywcy odby\u0142a si\u0119 30.03.2006 roku, w bazie lotniczej Kecskem\u00e9t. Wtedy to szwedzki minister obrony Leni Bj\u00f6rklund oficjalnie przekaza\u0142 pi\u0119\u0107 w\u0119gierskich Gripen swojemu w\u0119gierskiemu odpowiednikowi Ferencowi Juh\u00e1szowi, ministrowi obrony W\u0119gier.<\/p>\n W 2015 roku, rozbi\u0142 si\u0119 dwumiejscowy samolot JAS 39 D, kt\u00f3ry zosta\u0142 zast\u0105piony innym egzemplarzem.<\/p>\n Tajlandia w lutym 2011 roku, odebra\u0142a dwa samoloty JAS 39 C i cztery samoloty JAS 39 D Kolejne trzy samoloty JAS 39 C, z drugiego kontraktu, dostarczono w kwietniu 2013 roku. Pozosta\u0142e trzy samoloty JAS 39 C dostarczono we wrze\u015bniu 2013 roku. W 2017 roku, utracono jeden JAS 39 C.<\/p>\n Tajlandia dodatkowo kupi\u0142a dwa samoloty wczesnego ostrzegania Saab 340 S-100B Argus, z radarami Erieye oraz 220 kierowanych pocisk\u00f3w rakietowych IRIS-T i 48 przeciwokr\u0119towych pocisk\u00f3w RBS-15F.<\/p>\n W 2016 roku, pojawi\u0142y si\u0119 informacje, \u017ce Brazylijskie Si\u0142y Powietrzne b\u0119d\u0105 kolejnym krajem u\u017cytkuj\u0105cy samoloty Gripen 39 E\/F. Kontrakt mia\u0142 obejmowa\u0107 28 samolot\u00f3w jednomiejscowych Gripen 39 E, 8 samolot\u00f3w dwumiejscowych Gripen 39 F. \u0141\u0105cznie planowano kupi\u0107 72 samolotu.<\/p>\n Samolot Gripen C to jednomiejscowy, jednosilnikowy wielozadaniowy samolot my\u015bliwski, z przednim usterzeniem poziomym, czyli uk\u0142ad \u201ekaczka\u201d, \u015bredniop\u0142at. Konstrukcja wytrzymuje przeci\u0105\u017cenie +9 g \u20133,6g.<\/p>\n Skrzyd\u0142a podstawowe o obrysie tr\u00f3jk\u0105tnym i zr\u00f3\u017cnicowanej geometrii. Skos kraw\u0119dzi natarcia wynosi 45 stopni. Wyd\u0142u\u017cenie 2,5. Powierzchnia 25,5 m2. Kraw\u0119d\u017a natarcia wyposa\u017cono w sloty i uskok. Na kraw\u0119dzi sp\u0142ywu umieszczono dwucz\u0119\u015bciowe stery. Na ko\u0144cach skrzyde\u0142 umieszczono wyrzutnie k.p.r. klasy p-p, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 tak\u017ce rol\u0119 mas anty-flatterowych.<\/p>\n Przednie usterzenie ma k\u0105t skosu kraw\u0119dzi natarcia 43 stopni. Powierzchnia 2,6 m2. Konstrukcja kompozytowa. Ich rozpi\u0119to\u015b\u0107 wynosi 4,20 m.<\/p>\n Kad\u0142ub metalowy o konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej. W przedniej cz\u0119\u015bci umieszczono SR i wyposa\u017cenie. Kabina ci\u015bnieniowa, klimatyzowana. Fotel wyrzucany klasy 0-0 firmy Martin Baker S-10 LS. Os\u0142on\u0119 kabiny wykona\u0142a brytyjska firma Lucas Aerospace. W kabinie znajduje si\u0119 wska\u017anik projekcji czo\u0142owej (HUD) firmy Hughes oraz trzy barwne monitory (HDD) firmy Ericsson. W przypadku awarii kt\u00f3rego\u015b z monitor\u00f3w jego funkcje przejmuj\u0105 pozosta\u0142e. Aktywny uk\u0142ad sterowania w my\u015bl zasady care-free umo\u017cliwia pilotowanie bez obawy o przekroczenie dopuszczalnych ogranicze\u0144 eksploatacyjnych. Prac\u0119 pilota wspomaga system HOTAS, kt\u00f3ry umo\u017cliwia prowadzenie walki powietrznej bez odrywania r\u0105k od dr\u0105\u017cka sterowniczego i DSS. Po bokach kabiny umieszczono chwyty powietrza o przekroju prostok\u0105tnym. Na kana\u0142ach powietrza umieszczono przednie usterzenie poziome. W \u015brodkowej i tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono zbiorniki paliwa i wyposa\u017cenie. W tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono silnik kt\u00f3rego dysza wystaje poza kad\u0142ub. Po bokach tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono hamulce aerodynamiczne wychylane hydraulicznie. Samolot nie zosta\u0142 wyposa\u017cony w spadochron hamuj\u0105cy, kt\u00f3ry jest troch\u0119 uci\u0105\u017cliwy w obs\u0142udze. Podstawowe hamowanie odbywa si\u0119 aerodynamicznie przy pomocy przedniego usterzenia.<\/p>\n Usterzenie pionowe klasyczne wykonane z kompozytu. Konstrukcja wielod\u017awigarowa. Ster o ma\u0142ej powierzchni. Na usterzeniu umieszczono kilka anten awioniki.<\/p>\n Podwozie tr\u00f3jpodporowe brytyjskiej firmy AP Precision Hydraulics. Ko\u0142a firmy Goodyear. Przednie ko\u0142a zdwojone, o ma\u0142ej \u015brednicy, sterowane, hamowane, chowane ku ty\u0142owi z jednoczesnym obrotem o 90 stopni, w celu zmniejszenia wymiar\u00f3w komory. Podwozie g\u0142\u00f3wne z hamulcami tarczowymi wykonanymi z tworzyw w\u0119glowych i automat przeciwpo\u015blizgowy ( ABS ). Baza podwozia wynosi 5,30 m.<\/p>\n Silnik RM-12 ( ci\u0105g maks. 1 x 54,00 kN ( 1 x 53,40 kN ); z dopalaniem 1 x 80,50 kN ), kt\u00f3ry na bazie ameryka\u0144skiego silnika GE F-404-400 zbudowa\u0142y firmy General Electric i Volvo Flygmotor. Jest to silnik, dwuwa\u0142owy, dwuprzep\u0142ywowy, o stopniu dwuprzep\u0142ywowo\u015bci 0,28 : 1 ( 0,31 : 1 ). Sk\u0142ada si\u0119 z 3-stopniowego wentylatora, o przep\u0142ywie 68 kg\/s powietrza, 7-stopniowa spr\u0119\u017carka, o spr\u0119\u017cu 25 : 1, pier\u015bcieniowej komory spalania, 1-stopniowa turbina wysokiego ci\u015bnienia z \u0142opatkami ch\u0142odzonymi powietrzem, 1-stopniowa turbina niskiego ci\u015bnienia, dopalacz, regulowana dysza wylotowa. Silnik sk\u0142ada si\u0119 z 15 000 cz\u0119\u015bci. Masa silnika wynosi 1 050 ( 1 055 ) kg., d\u0142ugo\u015b\u0107 4 100 mm.<\/p>\n Silnik zapewnia bardzo wysokie osi\u0105gi, walory manewrowe, niezawodno\u015b\u0107, \u0142atwo\u015b\u0107 obs\u0142ugi, a tak\u017ce niskie koszty zakupu. Najbardziej istotna cecha tego silnika to jego prostota. Przy stopniu spr\u0119\u017cania r\u00f3wnym 27,5:1, jaki osi\u0105gni\u0119to w RM-12 u\u017cyto zaledwie 10 stopni spr\u0119\u017carki przy zaledwie dw\u00f3ch stopniach turbiny. Tym samym silnik ma tylko trzy zasadnicze elementy konstrukcyjne i tylko pi\u0119\u0107 \u0142o\u017cysk g\u0142\u00f3wnych. Daje to w sumie doskona\u0142\u0105 niezawodno\u015b\u0107, kt\u00f3ra przek\u0142ada si\u0119 na bardzo niskie koszty eksploatacji.<\/p>\n Silnik RM-12 charakteryzuje si\u0119 ca\u0142kowitym brakiem ogranicze\u0144 w sposobie wykorzystania mocy w ca\u0142ym zakresie wysoko\u015bci i pr\u0119dko\u015bci lotu, a tak\u017ce bardzo du\u017c\u0105 niewra\u017cliwo\u015bci\u0105 na zniekszta\u0142cenie op\u0142ywu wlotowego. Silnik szybko reaguje na ka\u017cdy ruch d\u017awigni sterowania silnikiem, pozwala gwa\u0142townie przy\u015bpiesza\u0107 oraz zwalnia\u0107. Gwarantuje on tak\u017ce p\u0142ynn\u0105 i sprawn\u0105 prac\u0119 dopalacza. Bardzo wa\u017cn\u0105 cech\u0105 silnika RM-12 jest r\u00f3wnie\u017c jego zmniejszony \u015blad termiczny, bardzo cicha praca oraz brak zauwa\u017calnego dymienia. W\u0142a\u015bciwo\u015bci te osi\u0105gni\u0119to poprzez zastosowanie automatycznego, cyfrowego uk\u0142adu sterowania silnikiem ( Full Authoritu Control System ).<\/p>\n Rozruch silnika nast\u0119puje poprzez spr\u0119\u017cone powietrze dostarczone przez pomocniczy silnik turbinowy APU Microturbo TGA 15.<\/p>\n Podczas prac nad silnikiem du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119cono zwi\u0119kszeniu odporno\u015bci silnika na wpadniecie cia\u0142 obcych. Wpadniecie ptaka o masie 0,5 kg spowoduje tylko 5 % utrat\u0119 mocy.<\/p>\n Silnik jest wsp\u00f3ln\u0105 prac\u0105 firmy Volvo Flygmotor ( 40 % ) i GE ( 60 % ). Pierwsze uruchomienie silnika nast\u0105pi\u0142o w 1984 roku, a produkcja seryjna rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1991 roku.<\/p>\n Paliwo integralne rozmieszczone jest w kad\u0142ubie oraz skrzyd\u0142ach ( \u0142\u0105cznie 2 240 kg ). Dodatkowe trzy zbiorniki podwieszane pod kad\u0142ubem i skrzyd\u0142ami umo\u017cliwiaj\u0105 powi\u0119kszenie zapasu paliwa o 1 000 litr\u00f3w.<\/p>\n Polska nie kupi\u0142a samolot\u00f3w Gripen JAS-39 C\/D.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Samolot JAS 39 \/ Gripen 39 to wielozadaniowy samolot bojowy, kt\u00f3ry odni\u00f3s\u0142 sukces komercyjny. Samolot trafi\u0142 na uzbrojenie kilku kraj\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. W 2003 roku, samolot SAAB JAS 39 by\u0142 oferowany Polsce, kiedy Wojsko Polskie szuka\u0142o nast\u0119pcy my\u015bliwc\u00f3w Mikojan i Guriewicz MiG-21. Lecz w konkursie SAAB JAS 39 przegra\u0142 z samolotem Lockheed Martin F-16.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5379","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5379"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5717,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5379\/revisions\/5717"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Geneza konstrukcji.<\/h3>\n
Prototyp Gripen 39-1. 1988 rok.<\/h3>\n
Pierwsza katastrofa.<\/h3>\n
Kolejne prototypy 39-2 \u2013 39-5. 1990 roku.<\/h3>\n
Gripen JAS 39 A Batch 1 do s\u0142u\u017cby. 1993 rok.<\/h3>\n
Gripen JAS 39 A Batch 2. 1996 rok.<\/h3>\n
Gripen JAS 39 B. 1996 rok.<\/h3>\n
Gripen JAS 39 EBS dla RPA.<\/h3>\n
Gripen JAS 39 C Batch 2. 2002 roku.<\/h3>\n
Gripen JAS 39 D \/ Gripen 39 D Batch 3. 2004 rok.<\/h3>\n
Gripen 39 C\/D dla Czech. 2005 roku.<\/h3>\n
Gripen 39 C\/D dla W\u0119gier. 2006 roku.<\/h3>\n
Gripen 39 C\/D dla Tajlandii. 2011 rok.<\/h3>\n
Gripen 39 E\/F dla Brazylii. 2016 roku.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Nap\u0119d.<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n