\u2028PZL-130 Orlik Turbo, Silnik Walter.\u2028<\/strong><\/p>\n Polska<\/strong>\u2028<\/p>\n Historia<\/strong>\u2028<\/p>\n Samolot z silnikiem turbo\u015bmig\u0142owym Walter.<\/strong><\/p>\n Samoloty \u015bmig\u0142owe z silnikiem t\u0142okowym na\u015bladuj\u0105ce samoloty z nap\u0119dem turboodrzutowym u\u017cytkownikom i potencjalnym u\u017cytkownikom bardzo\u00a0szybko przesta\u0142 odpowiada\u0107. Zwr\u00f3cono si\u0119 w kierunku nap\u0119du turbo\u015bmig\u0142owego, jako bardziej perspektywicznego. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie z mocy\u00a0uzyskiwan\u0105 z jednego kilograma silnika, czyli przy por\u00f3wnywalnej masie silnika otrzymywano du\u017co wi\u0119cej mocy. Jednak zwyk\u0142e zamontowanie\u00a0istniej\u0105cych silnik\u00f3w raczej nie wchodzi\u0142o w gr\u0119. Zrozumiemy to, gdy zobaczymy, \u017ce \u00f3wczesny silnik turboodrzutowy kosztowa\u0142 od 150 000 $ do\u00a0250 000 $, a to stanowi\u0142o 20 \u2013 30 % warto\u015bci ca\u0142ego samolotu. Nale\u017ca\u0142o wyd\u0142u\u017cy\u0107 trwa\u0142o\u015b\u0107 silnik\u00f3w, aby obni\u017cy\u0107 koszty eksploatacji. Jednym z\u00a0zasadniczych sposob\u00f3w by\u0142o ograniczenie osi\u0105g\u00f3w przez sztuczne sp\u0142aszczenie ich charakterystyk. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, dzi\u0119ki celowemu\u00a0niewykorzystaniu ich pe\u0142nych mo\u017cliwo\u015bci. Tego rodzaju ograniczenie mocy, np. o oko\u0142o 30 % pozwala przed\u0142u\u017cy\u0107 trwa\u0142o\u015b\u0107 silnika przynajmniej\u00a0dwukrotnie. Z kolei ta mniejsza moc i tak jest bardzo du\u017ca w stosunku do silnika t\u0142okowego. Samolot z takim silnikiem ma w\u0142asno\u015b\u0107 lotne\u00a0zbli\u017cone do samolot\u00f3w my\u015bliwskich z ostatniego okresu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n Pierwsze szkolno-treningowe samoloty projektowano od pocz\u0105tku z nap\u0119dem turbo\u015bmig\u0142owym wykona\u0142y pierwsze loty na prze\u0142omie 70\/80-tych lat. Pierwszym by\u0142 szwajcarski Pilatus PC-7 i brazylijski Embraer EMB-312 Tucano. Wkr\u00f3tce do\u0142\u0105czy\u0142 do nich fi\u0144ski Valmet L-80 TP \/ L-90 TP Redigo\u00a0i szwajcarski Pilatus PC-9.<\/p>\n Pojawi\u0142a si\u0119 tak\u017ce spora grupa samolot\u00f3w dotychczas nap\u0119dzanych silnikami t\u0142okowymi; Firecracker-Turbo, Turbo\u00a0Pillan, Epsilon-Turbo, SIAI-Marchetti SF-260 TP.<\/p>\n \u2028W dziedzinie silnik\u00f3w turbo\u015bmig\u0142owych, do tego typu samolot\u00f3w, rynek by\u0142 opanowany g\u0142\u00f3wnie przez firm\u0119 Pratt-Whitney\u00a0umiejscowionej w Kanadzie oraz firm\u0119 z USA Allison. Pierwsza produkowa\u0142a silniki typu PT-6 o mocach 410 \u2013 740 kW. Druga 250 B-17 o mocy oko\u0142o\u00a0\u2028300 kW.<\/p>\n PZL-130 TM Orlik Turbo. 1989 rok.\u2028<\/strong><\/p>\n Silnik Walter.<\/strong><\/p>\n W samolocie PZL-130 postanowiono zastosowa\u0107 dost\u0119pny w Polsce, a produkowany w Czechos\u0142owacji, turbo\u015bmig\u0142owy silnik Walter M-601 o mocy 550 kW.\u00a0Silnik ten jest nap\u0119dem pasa\u017cersko-transportowego samolotu Turbolet-410 UVP-E, w wersji Walter M-601 o mocy 490 kW (665 KM),\u00a0wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z pi\u0119cio\u0142opatowym \u015bmig\u0142em Avia VJ8.508E. Silnik ten stanowi tak\u017ce nap\u0119d samolotu \u0106mielak Z-37 Agro Turbo.<\/p>\n Pierwszy samolot PZL-130 nb 007 z silnikiem Walter zosta\u0142 zbudowany od podstaw i wykona\u0142 pierwszy lot w dniu 1989-01-12, a pilotem by\u0142 pilot\u00a0\u2028do\u015bwiadczalny Instytutu Lotnictwa mgr in\u017c. Jan Gaw\u0119cki.<\/p>\n Jan Gaw\u0119cki, kilka lat wcze\u015bniej, b\u0119d\u0105c pilotem samolotu PLL LOT Tu-134 podczas startu z lotniska w\u00a0Stambule, dzi\u0119ki zimnej krwi i szybkiej decyzji ocali\u0142 samolot i pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n Pierwszy lot Turbo Orlik z silnikiem Walter trwa\u0142 21 minut. W 1990 roku, samolot ten\u00a0przekazano do pr\u00f3b wojskowych.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c samoloty PZL-130 nr 005 i 006 zosta\u0142y przebudowane i zamontowano na nich silniki Walter. W 1990 roku, samoloty te przekazano tak\u017ce do pr\u00f3b\u00a0wojsku.<\/p>\n Silnik Walter M 601 nie bardzo satysfakcjonowa\u0142 odbiorc\u00f3w. Nie bior\u0105c nawet pod uwag\u0119 jego wi\u0119kszej masy od por\u00f3wnywalnych konstrukcji, to\u00a0\u2028przede wszystkim nie by\u0142 przystosowany do pracy w wi\u0119kszym zakresie przeci\u0105\u017ce\u0144. Zakres przeci\u0105\u017ce\u0144 wynosi\u0142 tylko + 3,8 g i \u2013 1,3 g. Dlatego silnik\u00a0nale\u017ca\u0142o podda\u0107 modyfikacji.<\/p>\n Samoloty Orlik nr 005, 006, 007, po zako\u0144czeniu test\u00f3w, przekazano wojsku. Samolot nr 007 przekazano Wy\u017cszej Oficerskiej Szkole\u00a0\u2028Wojsk Lotniczych w D\u0119blinie, jako nielotna pomoc naukowa. Natomiast samoloty nr 005, 006 by\u0142y wykorzystywane do lot\u00f3w \u0142\u0105cznikowych w 23 EL (eskadrze lotniczej) w D\u0119blinie i 45 ELD (eskadra lotnicza do\u015bwiadczalna) w Modlinie.<\/p>\n Zmodyfikowany silnik Walter oznaczono M-601 E i ma moc 490 kW z 5-\u0142opatowym \u015bmig\u0142em Avia V-510. Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy jest cz\u0119\u015bciowo\u00a0\u2028zunifikowany z wersj\u0105 PZL-130 TP, czyli samolotem wyposa\u017conym w silnik turbo\u015bmig\u0142owy kanadyjski. Pozostawiono \u0142o\u017ce silnika i os\u0142ony silnika. Ci\u0105g\u00a0pi\u0119cio-\u0142opatowego \u015bmig\u0142a na postoju dochodzi do 15 kN.<\/p>\n Podstawowa zmiana w zespole nap\u0119dowym polega\u0142a na tym, \u017ce samolot mo\u017ce wykonywa\u0107\u00a0cz\u0119\u015bciow\u0105 akrobacj\u0119.<\/p>\n Przeprojektowano tablic\u0119 rozdzielcz\u0105 i pulpity boczne zmieniaj\u0105c ich kszta\u0142t i konstrukcj\u0119.\u00a0Przeprojektowano instalacj\u0119 klimatyzacji i wentylacji kabiny za\u0142ogi. Instalacja chowania i wypuszczania podwozia jest teraz hydrauliczna, a nie pneumatyczna, jak w wersji z nap\u0119dem t\u0142okowym. Zmianie musia\u0142a ulec instalacja elektryczna. Pod skrzyd\u0142ami zamontowano a\u017c 6 zaczep\u00f3w podwieszenia uzbrojenia. Poprzednio by\u0142y 4 zaczepy, a w wersji samolotu z silnikiem t\u0142okowym tylko dwa zaczepy.<\/p>\n Nowe WTT (Warunki Taktyczno-Techniczne) dla samolotu z silnikiem Walter. 1991 rok.<\/strong><\/p>\n Badania w locie istniej\u0105cych egzemplarzy PZL-130 TM potwierdzi\u0142y za\u0142o\u017cone osi\u0105gi samolotu (przy ograniczeniach wynikaj\u0105cych z\u00a0\u2028zastosowanego nap\u0119du) i by\u0142y podstaw\u0105 do wydania w dniu 1991-10-16, skorygowanych za\u0142o\u017ce\u0144 taktyczno-technicznych (WTT), w kt\u00f3rych od PZL-130 Orlik\u00a0wymagano: mo\u017cliwo\u015bci nauki pilotowania w warunkach normalnych oraz w sytuacjach awaryjnych, dopuszczenia do wykonywania\u00a0figur wy\u017cszego pilota\u017cu, mo\u017cliwo\u015b\u0107 szkolenia pilot\u00f3w w lotach bez widoczno\u015bci ziemi, z wykorzystaniem system\u00f3w nawigacji, nauk\u0119 walki powietrznej i\u00a0zwalczania cel\u00f3w naziemnych.<\/p>\n PZL-130 TB. 1991 rok.<\/strong><\/p>\n Po raz kolejny zmodyfikowano silnik Walter, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 oznaczenie M-601 T. Wed\u0142ug informacji producenta, silnik przystosowany jest do Polskich wymaga\u0144, czyli do\u00a0wykonywania pe\u0142nej akrobacji.<\/p>\n Pierwszy samolot PZL-130 nr 009 rejestracja SP-PRF, wykonany wed\u0142ug tych za\u0142o\u017ce\u0144 uko\u0144czono w 1992 roku.<\/p>\n W stosunku do prototyp\u00f3w zwi\u0119kszono rozpi\u0119to\u015b\u0107 skrzyde\u0142 o 1 m, wyd\u0142u\u017caj\u0105c ko\u0144ce p\u0142ata. Zmieniono konstrukcj\u0119 klap skrzyd\u0142owych i k\u0105t\u00a0\u2028zaklinowania skrzyde\u0142. W celu polepszenia widoczno\u015bci z kokpitu powi\u0119kszono os\u0142on\u0119 kabiny pilot\u00f3w oraz zlikwidowano wiatrochron. Zastosowano nowe hamulce\u00a0k\u00f3\u0142 i nowe niskoci\u015bnieniowe opony. Zmieniono ko\u0144c\u00f3wki statecznika i ster\u00f3w wysoko\u015bci. Podwy\u017cszono mocowanie fotela w drugiej kabinie. W miejscu dotychczasowego baga\u017cnika, umieszczono butle tlenowe. Wzbogacono wyposa\u017cenie pilota\u017cowe i nawigacyjne. Zmiany te poci\u0105gn\u0119\u0142y za sob\u0105\u00a0\u2028wzrost masy samolotu, kt\u00f3r\u0105 zrekompensowano powi\u0119kszon\u0105 do 551 kW (750 KM) moc\u0105 silnika Walter M-601 T. Awionik\u0119 i aran\u017cacj\u0119 kabiny\u00a0\u2028upodobniono do wyposa\u017cenia samolotu szkolno-treningowego TS-11 Iskra.<\/p>\n Mimo to, samolot ten nie by\u0142 w docelowej wersji, bo w stadium pr\u00f3b w locie znajdowa\u0142\u00a0si\u0119 nast\u0119pca Iskry – samolot szkolno-treningowy (szkolno-bojowy) PZL I-22 Iryda, kt\u00f3ry wraz z samolotem Orlik mia\u0142 stanowi\u0107 podstawowe wyposa\u017cenie\u00a0lotniczych jednostek szkolnych Polskich Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej. Warto wspomnie\u0107, \u017ce samolot nr 009 nazywany by\u0142 pocz\u0105tkowo PZL-130 TB\u00a0Orlik-bis.<\/p>\n Pierwszy lot samolotu PZL-130 TB odby\u0142 si\u0119 w dniu 1991-09-17, a nast\u0119pnie przechodzi\u0142 pr\u00f3by wojskowe w 32 PLRT (Pu\u0142k Lotnictwa\u00a0\u2028Rozpoznania Taktycznego). Pilotem do\u015bwiadczalnym by\u0142 Jerzy Wojnar.\u2028W tej postaci samolot zosta\u0142 zatwierdzony przez Polskie Wojsko i przyj\u0119ty na uzbrojenie Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Kraju, jako\u00a0\u2028samolot szkolenia podstawowego.<\/p>\n Orlik dla Polskiego Lotnictwa Wojskowego. 1992 rok.<\/strong><\/p>\n Jak wspomniano wy\u017cej, Wojsko Polskie zam\u00f3wi\u0142o seri\u0119 25 sztuk maszyn Orlik z silnikami t\u0142okowymi. Lecz po pr\u00f3bach MON wycofa\u0142o si\u0119 z\u00a0\u2028zam\u00f3wienia. Odpowiednie rekomendacje uzyska\u0142a dopiero wersja PZL-130 TB z silnikiem Walter M-601 E\/T. Na tej decyzji zawa\u017cy\u0142y nast\u0119puj\u0105ce\u00a0czynniki;<\/p>\n Poprawne w\u0142asno\u015bci pilota\u017cowe odpowiadaj\u0105ce w\u0142asno\u015bciom samolotu odrzutowego. Dobra widoczno\u015b\u0107 z kabiny, tak\u017ce z drugiego fotela. Niska\u00a0cena zakupu. Gwarancja dostaw i obs\u0142ugi serwisowej. Niskie koszty eksploatacji. R\u00f3wnoleg\u0142e opracowywanie symulatora naziemnego. Perspektywa\u00a0rozwoju konstrukcji.<\/p>\n W dniu 1991-04-05, MON zawar\u0142o z producentem umow\u0119 na dostaw\u0119 48 samolot\u00f3w PZL-130 TB,\u00a0czyli zmodyfikowane PZL-130 TM.\u00a0W dniu 1992-08-21, zosta\u0142 oblatany pierwszy z zam\u00f3wionych przez wojsko samolot PZL-130 TB.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem 1994 roku, w wytw\u00f3rni WSK PZL-Ok\u0119cie w Warszawie uko\u0144czono produkcj\u0119 pierwszej serii produkcyjnej Turbo Orlik PZL-130 TB z\u0142o\u017con\u0105\u00a0z 9 maszyn. Numery od 012 do 020. Samoloty otrzyma\u0142y szary kamufla\u017c, \u017c\u00f3\u0142te ko\u0144c\u00f3wki skrzyde\u0142 i ko\u0142pak \u015bmig\u0142a, trzycyfrowe czerwone numery\u00a0burtowe i szachownice (wz\u00f3r stary). Z tej partii jedn\u0105 maszyn\u0119 nr 013 pozostawiono do dalszych pr\u00f3b, a pozosta\u0142e przekazano do Radomia do\u00a060 LPSzk.<\/p>\n W okresie od pa\u017adziernika 1992 roku, do pa\u017adziernika 1993 roku, samolot nr 009 przechodzi\u0142 wojskowe pr\u00f3by. W ich efekcie zapad\u0142a decyzja\u00a0\u2028dopuszczenia samolotu do wej\u015bcia na wyposa\u017cenie Polskiego Lotnictwa. Jednak za\u017c\u0105dano wprowadzenia foteli wyrzucanych klasy 0-0 i doposa\u017cenia\u00a0samolotu w lepsz\u0105 awionik\u0119. Zmianie uleg\u0142o tak\u017ce oznaczenie samolotu na PZL-130 TC-I.<\/p>\n Co do oznacze\u0144 to nale\u017c\u0105 si\u0119 wyja\u015bnienia; oznaczenie TC\u00a0\u2028oznacza\u0142o poprzednio samolot z silnikiem P&W, ale spraw\u0119 tego nap\u0119du nale\u017ca\u0142o w tym czasie od\u0142o\u017cy\u0107 na p\u00f3\u017aniej, dlatego TC jest rozwojow\u0105\u00a0\u2028konstrukcj\u0105 TB. Z kolei znak \u201eI\u201d oznacza fotel wyrzucany klasy 0-0. Dlatego w literaturze mo\u017cemy znale\u017a\u0107 oznaczenie PZL-130 TB-I, czyli\u00a0\u2028wersja TB z fotelami klasy 0-0.<\/p>\n Samoloty nr 021, 022 pos\u0142u\u017cy\u0142y jako wzory wersji PZL-130 TC-I. Druga seria Orlik z oznaczeniem PZL-130 TC-1 i s\u0105 nieznacznie\u00a0\u2028zmodernizowane w stosunku do PZL-130 TB. Zmiany obj\u0119\u0142y; przeniesienie gniazda zasilania lotniskowego za skrzyd\u0142o (poprzednio by\u0142o przed\u00a0skrzyd\u0142em), dodano schowek-stopie\u0144 na burcie dla u\u0142atwienia wsiadania do drugiej kabiny. Zamontowano uk\u0142ad GPS i transponder. Musiano zmodyfikowa\u0107\u00a0instalacje elektryczn\u0105.<\/p>\n Najwa\u017cniejsz\u0105 zmian\u0105 by\u0142 wyposa\u017cenie samolot\u00f3w w nowoczesne fotele wyrzucane klasy 0-0 firmy Martin Baker Mk.PL 11 B.<\/p>\n Zmieniono tak\u017ce malowanie. Ko\u0144c\u00f3wki skrzyde\u0142, usterzenia poziomego, ko\u0142pak \u015bmig\u0142a pomalowano pomara\u0144czow\u0105 fluorescencyjn\u0105 farb\u0105. Szachownice\u00a0pomalowano w nowym wzorze, kt\u00f3ry obowi\u0105zuje od 1994 roku.<\/p>\n W mi\u0119dzyczasie podpisano zam\u00f3wienie na 48 sztuk PZL-130 TB, kt\u00f3rych dostawy rozpocz\u0119to w 1994 roku. Pierwsz\u0105 jednostk\u0105 lotnicz\u0105 wyposa\u017con\u0105 w samoloty Orlik by\u0142 60 Lotniczy Pu\u0142k Szkolny, stacjonuj\u0105cy w Radomiu.<\/p>\n W dniu 1994-07-07, zak\u0142ad WSK PZL-Ok\u0119cie przekaza\u0142 wojsku WLiOP kolejnych 6 samolot\u00f3w PZL-130 TC-I (drugiej serii), o\u00a0\u2028numerach burtowych od 022 do 027, kt\u00f3re do\u0142\u0105czy\u0142y w Radomiu do 8 samolot\u00f3w ju\u017c przekazanych PZL-130 TB. W ten spos\u00f3b w Radomiu by\u0142o ju\u017c 14 samolot\u00f3w.<\/p>\n W trakcie przegl\u0105d\u00f3w (remont\u00f3w) samoloty PZL-130 TB zosta\u0142y dostosowane do standardu PZL-130 TC-I. \u0141\u0105cznie powsta\u0142o od podstaw lub\u00a0poprzez modyfikacj\u0119 40 maszyn wersji PZL-130 TC-I. Wed\u0142ug innych \u017ar\u00f3de\u0142 36 samolot\u00f3w. Do 2000 roku, do Radomia dostarczono 26 samolot\u00f3w, a kolejne dwa do 23 Eskadry Lotniczej w D\u0119blinie, tak\u017ce podleg\u0142ej WSOSP (Wy\u017csza Szko\u0142a Oficerska Si\u0142 Powietrznych).<\/p>\n W takcie eksploatacji katastrofom\u00a0uleg\u0142y cztery samoloty PZL-130 TC-I: nb 021 (brak danych), nb 034 (2001-10-11), nb 036 (2001-05-09) i nb 039 (2002-01-05). W tych wypadkach zgin\u0119\u0142o 7 pilot\u00f3w.<\/p>\n Dalsze prace nad samolotem.<\/strong><\/p>\n Samolot PZL-130 TC-I nr 009, jako jeden z prototyp\u00f3w PZL-130 TC-I, w dalszym ci\u0105gu przechodzi\u0142 pr\u00f3by. Podczas trudnych i niebezpiecznych pr\u00f3b w dniu\u00a01996-01-25 maszyna uleg\u0142a zniszczeniu grzebi\u0105c dw\u00f3ch pilot\u00f3w (?). Dalsze pr\u00f3by wykonywa\u0142 egzemplarz nr 037.<\/p>\n W 1995 roku, prowadzono testy nad uzbrojeniem podwieszanym pod skrzyd\u0142ami. Samolot nr 018 wyposa\u017cono w belki PZL-UBP umo\u017cliwiaj\u0105ce\u00a0\u2028podwieszenie zasobnik\u00f3w z karabinami maszynowymi, zasobnik\u00f3w z niekierowanymi pociskami rakietowymi, bomb lub dodatkowych zbiornik\u00f3w z paliwem. Przyj\u0119ty standard by\u0142 jednak odmienny od standardu NATO.<\/p>\n PZL-130 TC-I. 2000 rok.<\/strong><\/p>\n Wersja PZL-130 TC-I sta\u0142a si\u0119 podstawowym samolotem szkolnym w Lotnictwie Polskim.\u00a0Samolot Orlik zosta\u0142 zg\u0142oszony do nagrody \u201eTeraz Polska\u201d. Do ko\u0144ca 1998 roku, przebudowano wszystkie seryjne PZL-130 TB na PZL-130 TC-1.<\/p>\n Opinia o samolocie Orlik wyg\u0142oszona przez dow\u00f3dc\u0119 60 PLSzk pp\u0142k dypl. pilota Marka Bylinki w 2000 roku; – \u201eSamolot PZL-130 Orlik eksploatowany\u00a0jest w JW 5051 Radom od stycznia 1994 roku, a piloci nalatali na tym typie do chwili obecnej 16 337 godzin, co \u015brednio przypada oko\u0142o 600\u00a0godzin na samolot. W ocenie s\u0142u\u017cby in\u017cynieryjno-lotniczej samolot jest \u0142atwy w obs\u0142udze. Nie nastr\u0119cza wi\u0119kszych problem\u00f3w technicznych.\u00a0Wszystkie problemy konstrukcyjne, a by\u0142o ich niewiele w por\u00f3wnaniu z innymi konstrukcjami szkolno-treningowymi zosta\u0142y usuni\u0119te wsp\u00f3lnie\u00a0przez producenta i u\u017cytkownika. Aktualnie jest to podstawowy samolot szkolny w WSOSP. Na nim szkol\u0105 si\u0119 podchor\u0105\u017cowie w zakresie pilota\u017cu\u00a0podstawowego i \u015bredniego w dzie\u0144 i w nocy. Wykonujemy na nim indywidualny i zespo\u0142owy pilota\u017c kontynuuj\u0105c wieloletnie tradycje zespo\u0142u\u00a0pilota\u017cowego Iskry. Samolot spe\u0142nia wymogi szkolenia w WSOSP i nie bez znaczenia jest jego rodzima produkcja, co u\u0142atwia jego udoskonalanie i\u00a0zaopatrzenie w cz\u0119\u015bci zamienne.\u201d<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Krak\u00f3w 2008-09-05\u2028<\/p>\n 276b Rozdzia\u0142 1989-01-12<\/strong><\/p>\n \u2028PZL-130 Orlik Turbo, Silnik Walter.<\/strong><\/p>\n Polska<\/strong><\/p>\n Konstrukcja<\/strong><\/p>\n Samolot z silnikiem turbo\u015bmig\u0142owym Walter.<\/strong><\/p>\n Samolot PZL-130 TC-I Orlik to samolot szkolno-treningowy konstrukcji ca\u0142kowicie metalowej.<\/p>\n Skrzyd\u0142o wolnono\u015bne o obrysie trapezowym i wzniosie dodatnim 5 stopni, konstrukcji jednocz\u0119\u015bciowej i jednod\u017awigarowej mocowane dwoma okuciami, dwoma wahaczami i czterema \u0142\u0105cznikami. Konstrukcja cz\u0119\u015bci sp\u0142ywowej zgrzewana. Pokrycie stanowi blacha duraluminiowa, o grubo\u015bci od 1,2 do 2 mm, nitowana nitami wpuszczanymi. Wewn\u0105trz skrzyde\u0142 integralne zbiorniki paliwa o pojemno\u015bci 640 litr\u00f3w i komory na ko\u0142a podwozia g\u0142\u00f3wnego. Ponadto na dolnej powierzchni skrzyde\u0142 znajduje si\u0119 4 (TC-I) lub 6 (TC-II) zaczep\u00f3w do mocowania uzbrojenia. Lotki szczelinowe, wychylane za pomoc\u0105 uk\u0142adu popychaczowego oraz nap\u0119dzane elektrycznie dwuszczelinowe klapy Fowlera.<\/p>\n Kad\u0142ub konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej, o przekroju prostok\u0105tnym owalnie sklepiony. Nitowana i zgrzewna, podzielona na dwie cz\u0119\u015bci, przedni\u0105 i tyln\u0105. Os\u0142ona kabiny otwierana na praw\u0105 stron\u0119, z szk\u0142a organicznego i ramy szklano-epoksydowej. Za kabin\u0105 komora wyposa\u017cenia elektrycznego.<\/p>\n Usterzenie klasyczne ze sterem kierunku, jednod\u017awigarowe ze wzmocnionym pokryciem. Statecznik pionowy trapezowy metalowy p\u00f3\u0142skorupowy, ze sterem kierunku z wywa\u017ceniem masowym i skompensowaniem aerodynamicznym, z klapk\u0105 odci\u0105\u017caj\u0105c\u0105 i wywa\u017caj\u0105c\u0105. Ster kierunku kompozytowy. Statecznik poziomy metalowy p\u00f3\u0142skorupowy. Ster wysoko\u015bci prostok\u0105tny, dwusegmentowy, metalowy p\u00f3\u0142skorupowy. W tyle kad\u0142uba kierownica aerodynamiczna, rekompensuj\u0105ca moment obrotowy \u015bmig\u0142a.<\/p>\n Ko\u0142o przednie na widelcu ko\u0142a g\u0142\u00f3wne wahaczowe z goleni\u0105 teleskopow\u0105. Podwozie wyposa\u017cono w amortyzatory olejowo-gazowe i hamulce hydrauliczne, wci\u0105gane we wn\u0119k\u0119 z pokrywami. Hamulce wielotarczowe, sterowane hydraulicznie, z trzema uk\u0142adami – zasadniczym, postojowym i awaryjnym. Podwozie przednie z reflektorem l\u0105dowania.<\/p>\n Zespo\u0142em nap\u0119dowy jest czeski silnik turbo\u015bmig\u0142owy, Walter M-601 E, o mocy 490\u00a0kW, z pi\u0119cio\u0142opatowym \u015bmig\u0142em Avia V510\/7, o \u015brednicy 2,30 m.<\/p>\n Dane T-T PZL-130 TM Orlik.<\/strong><\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 8,00 m<\/p>\n D\u0142ugo\u015b\u0107 8,73 m<\/p>\n Wysoko\u015b\u0107 3,53 m<\/p>\n Powierzchnia no\u015bna 12,28 m2<\/p>\n Wyd\u0142u\u017cenie p\u0142ata 5,21<\/p>\n Masa w\u0142asna 1 350 \u2013 1 400 kg<\/p>\n Masa ca\u0142kowita 1 700 kg<\/p>\n Masa maksymalna 1 977 kg<\/p>\n Masa \u0142adunku 600 kg<\/p>\n Masa paliwa 420 litr\u00f3w<\/p>\n Obci\u0105\u017cenie powierzchni 160<\/p>\n Obci\u0105\u017cenie mocy 4,03<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 507 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 16,2 m\/s<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 438 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 149 km\/h<\/p>\n Zasi\u0119g 1 000 km<\/p>\n Pu\u0142ap 10 000 m<\/p>\n Silnik M 601 E, o mocy 490 kW<\/p>\n Dane T-T PZL-130 TC-I Orlik.<\/strong><\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,00 m<\/p>\n D\u0142ugo\u015b\u0107 9,00 m<\/p>\n Wysoko\u015b\u0107 3,53 m<\/p>\n Powierzchnia no\u015bna 13,00 m2<\/p>\n Wyd\u0142u\u017cenie p\u0142ata 5,21<\/p>\n Masa w\u0142asna 1 700 – 1 750 kg<\/p>\n Masa ca\u0142kowita 2 153 kg<\/p>\n Masa maksymalna 2 700 kg<\/p>\n Masa \u0142adunku 600 kg<\/p>\n Masa paliwa 560 litr\u00f3w<\/p>\n Obci\u0105\u017cenie powierzchni 166<\/p>\n Obci\u0105\u017cenie mocy 3,84<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 501 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 13,3 m\/s<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 480 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 145 km\/h<\/p>\n Zasi\u0119g 1 062 \u2013 1 905 km<\/p>\n Pu\u0142ap 10 000 m<\/p>\n Silnik M 601 T, o mocy 551 kW\u2028<\/p>\n \u2028Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Krak\u00f3w 2008-09-05\u2028<\/p>\n 276b Rozdzia\u0142 1989-01-12<\/strong><\/p>\n \u2028PZL-130 Orlik Turbo, Silnik Walter.<\/strong><\/p>\n Polska<\/strong><\/p>\n Zestawienie<\/strong><\/p>\n Samolot z silnikiem turbo\u015bmig\u0142owym Walter.<\/strong><\/p>\n Zestawienie wszystkich samolot\u00f3w PZL-130 jest w rozdziale PZL-130 z silnikiem t\u0142okowym.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman <\/p>\n Samoloty \u015bmig\u0142owe z silnikiem t\u0142okowym na\u015bladuj\u0105ce samoloty z nap\u0119dem turboodrzutowym u\u017cytkownikom i potencjalnym u\u017cytkownikom bardzo\u00a0szybko przesta\u0142 odpowiada\u0107. Zwr\u00f3cono si\u0119 w kierunku nap\u0119du turbo\u015bmig\u0142owego, jako bardziej perspektywicznego. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie z mocy\u00a0uzyskiwan\u0105 z jednego kilograma silnika, czyli przy por\u00f3wnywalnej masie silnika otrzymywano du\u017co wi\u0119cej mocy. Jednak zwyk\u0142e zamontowanie\u00a0istniej\u0105cych silnik\u00f3w raczej nie wchodzi\u0142o w gr\u0119. Zrozumiemy to, gdy zobaczymy, \u017ce \u00f3wczesny silnik turboodrzutowy kosztowa\u0142 od 150 000 $ do\u00a0250 000 $, a to stanowi\u0142o 20 \u2013 30 % warto\u015bci ca\u0142ego samolotu. Nale\u017ca\u0142o wyd\u0142u\u017cy\u0107 trwa\u0142o\u015b\u0107 silnik\u00f3w, aby obni\u017cy\u0107 koszty eksploatacji. Jednym z\u00a0zasadniczych sposob\u00f3w by\u0142o ograniczenie osi\u0105g\u00f3w przez sztuczne sp\u0142aszczenie ich charakterystyk. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, dzi\u0119ki celowemu\u00a0niewykorzystaniu ich pe\u0142nych mo\u017cliwo\u015bci. Tego rodzaju ograniczenie mocy, np. o oko\u0142o 30 % pozwala przed\u0142u\u017cy\u0107 trwa\u0142o\u015b\u0107 silnika przynajmniej\u00a0dwukrotnie. Z kolei ta mniejsza moc i tak jest bardzo du\u017ca w stosunku do silnika t\u0142okowego. Samolot z takim silnikiem ma w\u0142asno\u015b\u0107 lotne\u00a0zbli\u017cone do samolot\u00f3w my\u015bliwskich z ostatniego okresu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5365","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5365"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5753,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5365\/revisions\/5753"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n
\n
\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"