Samolot MiG-21 M nb 2003. Na takim samolocie pilot Stanis\u0142aw Pawlak wykonywa\u0142 lot.<\/p>\n
W dniu 30 grudnia 1969 roku Polska otrzyma\u0142a pierwsze 6 sztuk nowego samolotu MiG-21 M, kt\u00f3re trafi\u0142y do CSL (Centrum Szkolenia Lotniczego) w Modlinie. Ich wprowadzenie pozwoli\u0142o wycofa\u0107 z eksploatacji pierwsze samoloty nadd\u017awi\u0119kowe Polskiego Lotnictwa MiG-19 P\/PM i MiG-21 F-13. Dostawy uko\u0144czono w 1971 roku. \u0141\u0105cznie 36 sztuk. Pierwsz\u0105 jednostk\u0105 bojow\u0105, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a samoloty MiG-21 M by\u0142 41. PLM w Malborku. Kolejne jednostki bojowe to 1. PLM w Mi\u0144sku Mazowieckim, 26. PLM w Zegrzu Pomorskim, 9 PLM w Debrznie. W 1990 roku samoloty by\u0142y jeszcze na uzbrojeniu w liczbie 27 sztuk, a w 2000 roku by\u0142o jeszcze 15 sztuk. W trakcie 30-lat eksploatacji w wypadkach utracono 12 maszyn (1 w katastrofie, 9 w awariach, 2 uszkodzono). Dok\u0142adnie po 30 latach s\u0142u\u017cby samoloty MiG-21 M zosta\u0142y wycofywane z lot\u00f3w i skasowane.\u00a0Samolot MiG-21 M nb 1902 nr 961902 Polska otrzyma\u0142a w czerwcu 1970 roku. Samolot zosta\u0142 przekazany do s\u0142u\u017cby w 9. PLM w Debrznie.<\/p>\n Stanis\u0142aw Pawlak urodzi\u0142 si\u0119 w 1953 roku. W chwili tragedii mia\u0142 zaledwie 29 lat. By\u0142 absolwentem Wy\u017cszej Oficerskiej Szko\u0142y Lotniczej \u201eSzko\u0142y Orl\u0105t\u201d w D\u0119blinie, uzyskuj\u0105c tytu\u0142 in\u017cyniera pilota. By\u0142 pilotem 9 Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego w\u00a0Debrznie i\u00a0posiada\u0142 uprawnienia 2 klasy. Na samolotach MiG-21 mia\u0142 nalot 240 godzin.<\/p>\n Dzie\u0144 22 wrzesie\u0144 1982 roku by\u0142 dniem lotnym w pu\u0142ku. Odprawa przedlotowa odby\u0142a si\u0119 o godzinie 8:00. Planowano dwie tury lot\u00f3w; przedpo\u0142udniowe i popo\u0142udniowe. Loty rozpocz\u0119to o godzinie 9:30. Piloci wykonywali zadania w trudnych dziennych warunkach pogodowych. Zadanie wykonywano w tr\u00f3jk\u0105cie Bydgoszcz, Gniezno, Chodzie\u017c. W strefie zadania, podstawa chmur nie przekracza\u0142a 300 m, a miejscami by\u0142a du\u017co ni\u017cej. W \u0107wiczeniu wykorzystywano naziemne stacje radiolokacyjne.<\/p>\n Porucznik pilot Stanis\u0142aw Pawlak w tym dniu wykonywa\u0142 lot na samolocie MiG-21 nb 1902, w\u00f3wczas dwunastoletniej maszynie, kt\u00f3ra by\u0142a po remoncie \u015brednim, przeprowadzonym dwa lata wcze\u015bniej. Nalot 240 godzin na MiG-21, jakie mia\u0142 na swoim k\u0105cie, pilot Stanis\u0142aw Pawlak, by\u0142o ju\u017c du\u017cym nalotem. Trzeba pamieta\u0107, \u017ce czas lotu w\u00f3wczas liczy\u0142 si\u0119 od chwili rozpocz\u0119cia rozbiegu do chwili zako\u0144czenia dobiegu po przyziemieniu. Ko\u0142owanie nie wchodzi\u0142o w nalot. Obecnie czas liczony jest od chwili uruchomienia silnika do jego wy\u0142\u0105czenia. Loty na samolotach MiG-21 by\u0142y w\u00f3wczas stosunkowo kr\u00f3tkie i nie przekracza\u0142y jednej godziny wykonywania zadania. Samolot MiG-21 M mia\u0142 zaledwie zasi\u0119g maksymalny 1 850 km. Tak wi\u0119c, 240 godzin nalotu to du\u017ce do\u015bwiadczenie.<\/p>\n Porucznik pilot Stanis\u0142aw Pawlak wystartowa\u0142. Polecia\u0142 do strefy wykonywania zadnia po\u0142o\u017conej oko\u0142o 100 km na po\u0142udniu od Debrzna. Radiowo zameldowa\u0142 si\u0119 nawigatorowi prowadz\u0105cemu \u0107wiczenia i przyst\u0105pi\u0142 do wykonania zadania. Zameldowa\u0142, \u017ce przechwyci\u0142 cel i otrzyma\u0142 komend\u0119 od nawigatora: Wyprowad\u017a i odejd\u017a w prawo. Pilot zameldowa\u0142: Zrozumia\u0142em, wyprowadzam. Po chwili samolot uderzy\u0142 w ziemi\u0119. Na tym ko\u0144cz\u0105 si\u0119 oficjalne relacje. Samolot MiG-21 nie posiada tak zwanych czarnych skrzynek. Rejestrowane by\u0142y tylko rozmowy prowadzone w eterze.<\/p>\n W rzeczywisto\u015bci porucznik pilot Stanis\u0142aw Pawlak zameldowa\u0142 awari\u0119 samolotu. Naoczni \u015bwiadkowie widzieli pi\u00f3ropusz czarnego dymu z samoloty, przez kt\u00f3ry przebija\u0142y j\u0119zyki ognia. Nawigator nakaza\u0142 mu katapultowa\u0107 (wystrzeli\u0107) si\u0119. Stanis\u0142aw Pawlak przekaza\u0142 nawigatorowi informacj\u0119, \u017ce widzi przed sob\u0105 du\u017cy budynek, prawdopodobnie szko\u0142\u0119 i\u00a0osiedle mieszkalne, wobec tego spr\u00f3buje wyprowadzi\u0107 maszyn\u0119 nad niezamieszka\u0142y teren. Dosta\u0142 na to zgod\u0119. Komenda pilota \u201ewyprowadzam\u201d by\u0142a jego ostatnim komunikatem. Samolot z ogromnym ha\u0142asem przelecia\u0142 tu\u017c nad szko\u0142\u0105 i osiedlem. Prawdopodobnie, w tym momencie, pilot \u015bci\u0105ga\u0142 z ca\u0142ych si\u0142 dr\u0105\u017cek na siebie, aby wznie\u015b\u0107 maszyn\u0119 w g\u00f3r\u0119. Nie mia\u0142 czasu na przygotowanie si\u0119 do katapultowania.<\/p>\n Samolot MiG-21 M posiada fotel katapultowany KM-1, gorszy od foteli KM-1M stosowanych w samolotach MiG-21 MF. Fotel KM-1 stosowano w samolotach MiG-21 PFM, S, M, US oraz we wczesnych MiG-23 i MiG-25. W zag\u0142\u00f3wku ma dwa spadochrony stabilizuj\u0105ce. Zasadniczy spadochron jest umieszczony w oparciu fotela, a zapasowy w siedzeniu. Spadochrony typu NAZ-5U lub NAZ-7. Fotel umo\u017cliwia bezpieczne katapultowanie przy pr\u0119dko\u015bci powy\u017cej 130 km\/h i poni\u017cej 1 200 km\/h. Pu\u0142ap od 0 m do maksymalnego pu\u0142apu lotu samolotu. P\u00f3\u017aniejsze do\u015bwiadczenia wykaza\u0142y, \u017ce dla bezpiecznego opuszczenia samolotu potrzebna jest pr\u0119dko\u015b\u0107 ponad 200 km\/h. Fotel ma dwa automaty decyduj\u0105ce o rozpocz\u0119ciu kolejnych czynno\u015bci cyklu ratunkowego: KPA-4 i PPK-2P-405. Mechanizm strza\u0142owy KSM-M wraz z misk\u0105 i oparciem, stanowi element si\u0142owy konstrukcji fotela i przeznaczony jest do nadania zespo\u0142owi fotel-pilot ruchu post\u0119powego podczas katapultowania. KSM-M sk\u0142ada si\u0119 z mechanizmu strza\u0142owego SM i prochowego silnika rakietowego na paliwo sta\u0142e, kt\u00f3rych kolejne zadzia\u0142anie zapewnia wyrzucenie fotela wraz z pilotem na odpowiedni\u0105 wysoko\u015b\u0107, przy zachowaniu dopuszczalnych przeci\u0105\u017ce\u0144. Konstrukcja fotela KM-1 charakteryzuje si\u0119 tym, \u017ce uprz\u0105\u017c spadochronu g\u0142\u00f3wnego s\u0142u\u017cy jednocze\u015bnie do przywi\u0105zania pilota do fotela za po\u015brednictwem mechanizm\u00f3w przyci\u0105gania pas\u00f3w. Po katapultowaniu pr\u0119dko\u015b\u0107 pilota z fotelem wynosi 30 m\/s. Potem zag\u0142\u00f3wek odchyla si\u0119 do ty\u0142u i uwalnia oparcie ze spadochronem. Kolejno wysuwaj\u0105 si\u0119 dwa spadochrony stabilizuj\u0105ce i zmniejszaj\u0105ce pr\u0119dko\u015b\u0107. Drugi spadochron stabilizuj\u0105cy (hamuj\u0105cy) \u015bci\u0105ga pokrowiec ze spadochronu zasadniczego i otwiera go. Czasza spadochronu g\u0142\u00f3wnego o powierzchni 54 m kwadratowych, wchodzi w strumie\u0144 powietrza i powoduje oddzielenie pilota od fotela. Na prawej burcie miski fotela znajduj\u0105 si\u0119 przyrz\u0105dy PPK-1P i PPK-2P, kt\u00f3re w zale\u017cno\u015bci od pu\u0142apu katapultowania lub po okre\u015blonym czasie, powoduj\u0105 otwarcie zamk\u00f3w uprz\u0119\u017cy i uwolnienie pilota od fotela.<\/p>\n Teoretycznie Stanis\u0142aw Pawlak m\u00f3g\u0142 uratowa\u0107 swoje \u017cycie. Jednak, aby si\u0119 bezpiecznie wystrzeli\u0107 nale\u017ca\u0142o wykona\u0107 kilka czynno\u015bci. Nale\u017ca\u0142o sci\u0105gn\u0105\u0107 nogi z orczyka i umie\u015bci\u0107 je na podn\u00f3\u017ckach i chwytnikach n\u00f3g w fotelu. Pu\u015bci\u0107 dr\u0105\u017cek sterowy oraz manetk\u0119 gazu, zamkn\u0105\u0107 przy\u0142bic\u0119 he\u0142mu i chwyci\u0107 uchwyt w fotelu. Katapultowanie odbywa si\u0119 przez wyci\u0105gni\u0119cie zdwojonego uchwytu znajduj\u0105cego si\u0119 na misce fotela. Pilotowi po prostu zabrak\u0142o czasu.\u00a0<\/p>\n My\u015bliwiec przelecia\u0142 nad osiedlem Rogowa i\u00a0kilka sekund p\u00f3\u017aniej wbi\u0142 si\u0119 w\u00a0ziemi\u0119. Spowodowa\u0142 przy tym ogromny huk, wbijaj\u0105c si\u0119 kilka metr\u00f3w w\u00a0g\u0142\u0105b ziemi. Widok katastrofy, zdaniem tych, kt\u00f3rzy to widzieli, zw\u0142aszcza z\u00a0II pi\u0119tra szko\u0142y, przypomina\u0142 wybuch bomby atomowej. Utworzy\u0142 si\u0119 grzyb, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 panik\u0119 i\u00a0strach. Katastrofa nast\u0105pi\u0142a o godzinie 10:29.<\/p>\n \u017bo\u0142nierze zebrani na miejscu nie mieli w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Stanis\u0142aw Pawlak uratowa\u0142 \u017cycie wielu mieszka\u0144c\u00f3w Rogowa i okolic, w tym dziesi\u0105tki dzieci b\u0119d\u0105cych w\u00f3wczas w szkole. \u017bo\u0142nierze pracowali do wieczora nast\u0119pnego dnia, kiedy to wszystko, co zosta\u0142o z samolotu by\u0142o ju\u017c na samochodach. Badanie wypadku prowadzi\u0142a komisja przys\u0142ana z Warszawy. Niestety, badanie wypadku przeprowadzono nierzetelnie. W raporcie zapisano: \u201ePrzyczyn\u0105 katastrofy, opr\u00f3cz fatalnych warunk\u00f3w atmosferycznych, \u017ale rozpoznanych w rejonie wykonywanych dzia\u0142a\u0144 by\u0142 tak\u017ce b\u0142\u0105d pilota, kt\u00f3ry utraci\u0142 orientacj\u0119 przestrzenn\u0105.\u201d Stanis\u0142aw Pawlak nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 broni\u0107, bo nie \u017cy\u0142. Jego koledzy byli bezsilni, a rodzina szkalowana. O dobre imi\u0119 Ojca do chwili obecnej dzielnie walczy jego syn.<\/p>\n Dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o? Pami\u0119tajmy, \u017ce w\u00f3wczas w Polsce, od dziesi\u0119ciu miesi\u0119cy, trwa\u0142 stan wojenny. Rz\u0105dzi\u0142a Wojskowa Rada Ocalanie Narodowego (WRON-a) z Wojciechem Jaruzelskim na czele. Zaledwie w lipcu 1982 roku Milicja Obywatelska zwr\u00f3ci\u0142a do wojskowych magazyn\u00f3w tysi\u0105ce karabin\u00f3w maszynowych skierowanych przeciw narodowi. Wojciech Jaruzelski ju\u017c zabi\u0142 dziewi\u0119ciu g\u00f3rnik\u00f3w kopalni Wujek. Co prawda, zdelegalizowano Solidarno\u015b\u0107, ale Lech Wa\u0142\u0119sa i inni, podczas pseudo internowania, urz\u0105dzali wyk\u0142ady s\u0142u\u017cbom mundurowym i dobrze si\u0119 bawili, pij\u0105c najlepsze trunki. Komunistom zale\u017ca\u0142o tylko na pokazywaniu \u015bwiatu, \u017ce w PRL sytuacja si\u0119 stabilizuje, a komunizm to przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Rzetelne badanie wypadku Stanis\u0142awa Pawlaka wymaga\u0142o przeprowadzenia szczeg\u00f3\u0142owych test\u00f3w i symulacji, a to jest d\u0142ugie i kosztowne. Nale\u017ca\u0142o szczeg\u00f3\u0142owego przebada\u0107\u00a0 szcz\u0105tki p\u0142atowca i silnika, bo dym i ogie\u0144 by\u0142 faktem. Lecz komuni\u015bci stwierdzili \u017ce, lepiej spraw\u0119 jak najszybciej zamkn\u0105\u0107.<\/p>\n Dla mieszka\u0144c\u00f3w Rogowa porucznik in\u017cynier pilot Stanis\u0142aw Pawlak jest bohaterem. W miejscu upadku samolotu MiG-21 M nb 1902 mieszka\u0144cy Rogowa postawili obelisk. W rynku jest kamie\u0144 pami\u0105tkowy. Co roku odbywaj\u0105 si\u0119 uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119cone bohaterskiemu pilotowi Stanis\u0142awowi Pawlakowi. W Izbie Pami\u0119ci Narodowej w Rogowie s\u0105 pami\u0105tki po Powstaniu Wielkopolskim, drugiej wojnie \u015bwiatowej i dzia\u0142 po\u015bwi\u0119cony bohaterskiemu pilotowi, Stanis\u0142awowi Pawlakowi. W zbiorach jest mi\u0119dzy innymi list jego ojca oraz mundur pilota. Rajcy zastanawiaj\u0105 si\u0119 na nazwaniem jednej z ulic imieniem Stanis\u0142awa Pawlaka.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W dniu 22 wrze\u015bnia 1982 roku podczas lotu treningowego \u015bmierci\u0105 lotnika zgin\u0105\u0142 porucznik in\u017cynier pilot Stanis\u0142aw Pawlak. Dla wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w miejscowo\u015bci Rogowo bohater, kt\u00f3ry dzi\u0119ki swoim wysi\u0142kom uratowa\u0142 wiele istnie\u0144 ludzkich.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-535","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tragedie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=535"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3280,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/535\/revisions\/3280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}