Zesp\u00f3\u0142 konstrukcyjny O\u015brodka Badawczo-Rozwojowego Sprz\u0119tu Komunikacyjnego w Mielcu, pod kierunkiem magistra in\u017cyniera Krzysztofa Piwka by\u0142 na uko\u0144czeniu prac nad dwusilnikowym samolotem dyspozycyjnym PZL M-20 Mewa, opartym na licencji Piper Seneca II. W tym czasie najwy\u017csze w\u0142adze partyjne zastanawia\u0142y si\u0119 nad samolotem szkolno-treningowym nowej generacji, kt\u00f3ry pozwoli\u0142by znacznie obni\u017cy\u0107 koszty szkolenia nowych pilot\u00f3w i eksploatacji u\u017cywanych przez nich maszyn. Zrodzi\u0142o si\u0119 kilka koncepcji. Jedn\u0105 z nich by\u0142a budowa samolotu opartego na podzespo\u0142ach ju\u017c produkowanych maszyn. Ta sugestia trafi\u0142a do PZL Mielec, a dok\u0142adnie do 21 Przedstawicielstwa Wojskowego.\u00a0<\/p>\n W tym miejscu pewne wyja\u015bnienie. W czasach PRL zak\u0142ady produkcyjne, istotne ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo narodowe posiada\u0142y tak zwane Przedstawicielstwa Wojskowe. By\u0142y to zak\u0142ady z przer\u00f3\u017cnych dziedzin przemys\u0142u; elektroniczne, chemiczne, komunikacyjne i wiele innych. Bez aprobaty Przedstawicielstwa Wojskowego, dyrektor zak\u0142adu nie m\u00f3g\u0142 dokona\u0107 \u017cadnej zmiany w procesie produkcji, czy ilo\u015bci wytwarzanego towaru. To przedstawicielstwa wojskowe odbiera\u0142y towary przeznaczone dla wojska i dalej je dystrybu\u0142owa\u0142y.<\/p>\n 21 Przedstawicielstwo Wojskowe z ofert\u0105 zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do in\u017cyniera Stanis\u0142awa Markowskiego. Wsp\u00f3lnie opracowali szkic przysz\u0142ego samolotu. In\u017cynier Stanis\u0142aw Markowski ze szkicem uda\u0142 si\u0119 do zespo\u0142u in\u017cyniera Krzysztofa Piwka. Nikogo nie trzeba by\u0142o namawia\u0107. Zesp\u00f3\u0142 natychmiast przyst\u0105pi\u0142 do programu samolotu szkolnego PZL M-26. Prace nad nowym samolotem oficjalnie rozpocz\u0119to w 1981 roku. W za\u0142o\u017ceniu mia\u0142a by\u0107 to propozycja OBR SK Mielec wychodz\u0105ca naprzeciw nowym trendom na samoloty szkolno-treningowe dla Lotnictwa Wojskowego oraz dla Aeroklub\u00f3w, kt\u00f3re w tym czasie eksploatowa\u0142y g\u0142\u00f3wnie przestarza\u0142e g\u00f3rnop\u0142aty. Aby obni\u017cy\u0107 koszty, postanowiono wykorzysta\u0107 jak najwi\u0119cej element\u00f3w i rozwi\u0105za\u0144 zastosowanych w samolocie M-20 Mewa. Zamierzano tak\u017ce wykorzysta\u0107 oprzyrz\u0105dowanie stosowane w produkcji M-20 Mewa. Liczono tak\u017ce na obni\u017cenie koszt\u00f3w eksploatacji, napraw i bie\u017c\u0105cej obs\u0142ugi obu typ\u00f3w samolot\u00f3w. Dlatego w projekcie M-26 Iskierka wykorzystano (po pewnej modyfikacji) skrzyd\u0142a od samoloty M-20 Mewa. Bez zmian pozostawiono tyln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba z usterzeniem. Wykorzystano podwozie i oczywi\u015bcie silnik.<\/p>\n Absolwent Wydzia\u0142u Mechanicznego, Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej. Od 1972 roku, by\u0142 zwi\u0105zany z WSK PZL-Mielec. Pracowa\u0142 przy samolocie rolniczym M-15, potem M-18 Dromader. Projektowa\u0142 jego centrop\u0142at. W 1978 roku, stan\u0105\u0142 na czele zespo\u0142u buduj\u0105cego samolot M-20 Mewa. W 1982 roku, dodatkowo zaj\u0105\u0142 si\u0119 samolotem M-26 Iskierka.<\/p>\n Dopiero po pewnym czasie, ale jeszcze w 1981 roku, Szefostwo Techniki Lotniczej (podleg\u0142e pod G\u0142\u00f3wny Inspektorat Techniki WP) wyda\u0142o wymagania taktyczno-techniczne. Po analizie tego dokumentu, (gdzie by\u0142a mowa g\u0142\u00f3wnie o osi\u0105gach przysz\u0142ego samolotu), zesp\u00f3\u0142 stwierdzi\u0142, \u017ce wojskowi nie bardzo si\u0119 napracowali i przys\u0142ali poprawione WTT dla TS-8 Bies. Z drugiej strony, wojsku tak\u017ce zale\u017ca\u0142o na tym, aby maszyna powsta\u0142a, wi\u0119c wprowadzanie wy\u015brubowanych wymaga\u0144 mija\u0142o si\u0119 z celem. Na szcz\u0119\u015bcie M-26 Iskierka nie spotka\u0142 los I-22 Iryda, gdzie mno\u017cono WTT.<\/p>\n Zesp\u00f3\u0142 pracowa\u0142 tak\u017ce na podstawie dokumentu \u2013 \u201eOg\u00f3lny program rozwoju lotnictwa\u201d, opracowany w Biurze Technicznym Nowych Uruchomie\u0144 PZL w Warszawie. Program ten m\u00f3wi\u0142 nie tylko o samolotach, ale tak\u017ce o silnikach lotniczych, \u015bmig\u0142ach do nich opracowywanych, przyrz\u0105dach pok\u0142adowych i o osprz\u0119cie.<\/p>\n Za podstaw\u0119 przepis\u00f3w lotniczych przyj\u0119to przepisy FAR-23 (ameryka\u0144skie przepisy budowy samolot\u00f3w). Federal Aviation Regulations (FAR) jest zbiorem g\u0142\u00f3wnych zasad wszystkiego, co tyczy \u017ceglugi powietrznej w USA. Zasady s\u0105 okre\u015blane przez Federal Aviation Administration (FAA). Reguluje si\u0119 takie zagadnienia jak; projekty samolot\u00f3w, przeloty lotnicze, szkolenia, oznakowania, a nawet modelarstwo lotnicze. Przepisy maj\u0105 na celu promowanie bezpiecznego lotnictwa, ochrony pilot\u00f3w, stewardes, pasa\u017cer\u00f3w i og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa przed niepotrzebnym ryzykiem. FAR-23 m\u00f3wi o zdatno\u015bci i standardach samolot\u00f3w; akrobatycznych, dowozowych i komunalnych. Kto\u015b mo\u017ce zapyta\u0107 \u2013 Dlaczego, w czasach g\u0142\u0119bokiego PRL nie stosowano przepis\u00f3w z CCCP? Odpowied\u017a jest prosta. Tam nie by\u0142o i nie ma \u017cadnych przepis\u00f3w. Wspomnimy tylko, \u017ce pierwsze przepisy normuj\u0105ce paliwa lotnicze w CCCP pojawi\u0142y si\u0119 dopiero w 1980 roku, kiedy Moskwa organizowa\u0142a letni\u0105 Olimpiad\u0119.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 zespo\u0142u mia\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci \u2013 Czy skrzyd\u0142a od maszyny dyspozycyjnej b\u0119d\u0105 odpowiednie dla samolotu, kt\u00f3ry mia\u0142 wykonywa\u0107 figury wy\u017cszego pilota\u017cu? Poczyniono nawet pewne prace studialne. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nowo zaprojektowane dla M-26 Iskierka skrzyd\u0142o by\u0142oby tylko o 20 kilogram\u00f3w l\u017cejsze, od skrzyd\u0142a przyj\u0119tego przez zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3rego masa wynosi 170 kg. Wi\u0119c niewielka oszcz\u0119dno\u015b\u0107, a koszty dodatkowe du\u017ce. Mimo to skrzyd\u0142o z samolotu M-20 Mewa nale\u017ca\u0142o podda\u0107 pewniej modyfikacji. Zosta\u0142o ono skr\u00f3cone, na ko\u0144cach. Przy czym postanowiono zachowa\u0107 lotki, kt\u00f3re w tym uk\u0142adzie zbli\u017cy\u0142y si\u0119 do kad\u0142uba. Na klapy zaskrzyd\u0142owe pozosta\u0142o mniej miejsca, wi\u0119c one zosta\u0142y skr\u00f3cone.<\/p>\n M-20 Mewa jako samolot dyspozycyjny z mas\u0105 2\u00a0155 kg by\u0142 obliczony na przeci\u0105\u017cenia eksploatacyjne + 4,4 g. M-26 Iskierka projektowana z mas\u0105 1\u00a0400 kg, przy rozwi\u0105zanych strukturalnych bez problemu uzyska\u0142a + 6 g. Na pewno, M-26 Iskierka, to nie jest samolot aerodynamicznie doskona\u0142y. Wiele rzeczy nale\u017ca\u0142oby w nim zmieni\u0107. Jednak z perspektywy czasu, wida\u0107, \u017ce gdyby samolot nie by\u0142 sk\u0142adany z cz\u0119\u015bci innej maszyny, to w og\u00f3le by nie powsta\u0142. Zreszt\u0105 takie metody stosowa\u0142y i stosuj\u0105 inne firmy lotnicze.<\/p>\n W tym miejscu zatrzymam si\u0119 troch\u0119 d\u0142u\u017cej przy silniku Franklin. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, na prze\u0142omie 60-tych\/70-tych lat, Polski Przemys\u0142 Lotniczy nie dysponowa\u0142 nowoczesnym silnikiem t\u0142okowym dla lekkich konstrukcji lotniczych. By\u0142y dwa rozwi\u0105zania w tej sytuacji. Przeznaczy\u0107 znaczne kwoty na w\u0142asne badania rozwojowe Polskich konstrukcji, albo zakupi\u0107 licencj\u0119. Jedno i drugie rozwi\u0105zanie mia\u0142o zalety i wady. Niemniej jednak pierwsze rozwi\u0105zanie mog\u0142o zako\u0144czy\u0107 si\u0119 niepowodzeniem, a i wymaga\u0142o po\u015bwi\u0119cenia 4-5 lat pracy. Drugie rozwi\u0105zanie dawa\u0142o efekt w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy. Dlatego zdecydowano si\u0119 na zakup licencji.<\/p>\n W tym czasie (pocz\u0105tek 70-tych lat) w dziedzinie niewielkich silnik\u00f3w lotniczych dominowa\u0142y nast\u0119puj\u0105ce firmy; Lycoming (buduj\u0105ca silniki lotnicze od 1927 roku), Continental (buduj\u0105ca silniki lotnicze od 1928 roku), Franklin (buduj\u0105ca silniki lotnicze od 1938 roku). Po negocjacjach Polskie w\u0142adze wybra\u0142y ofert\u0119 firmy Franklin Aircooled Motors Corporation mieszcz\u0105cej si\u0119 w Syracuse w stanie New York. Dopiero po czasie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w 1975 roku, Polski Rz\u0105d kupi\u0142 mas\u0119 upad\u0142o\u015bciow\u0105 firmy Franklin. W materia\u0142ach ameryka\u0144skich znale\u017ali\u015bmy informacj\u0119, \u017ce firma Franklin Aircooled Motors Corporation zosta\u0142a zakupiona przez Rz\u0105d Polski i produkcja zosta\u0142a przeniesiona do Rzeszowa, najpierw pod nazw\u0105 PZL-Franklin, a p\u00f3\u017aniej po prostu PZL-F.<\/p>\n Dopiero po pewnym czasie, spo\u0142ecze\u0144stwo Polskie dowiedzia\u0142o si\u0119, \u017ce decydenci PZPR zakupili mas\u0119 upad\u0142o\u015bciow\u0105 firmy Franklin, kt\u00f3ra z powod\u00f3w finansowych zosta\u0142a zlikwidowana \u00a0w 1975 roku. Ca\u0142o\u015b\u0107 zmie\u015bci\u0142a si\u0119 w czterech kontenerach, kt\u00f3re statkiem przyp\u0142yn\u0119\u0142y do Polski i dotar\u0142y do PZL-Rzesz\u00f3w. W kontenerach opr\u00f3cz silnik\u00f3w (potraktowanych niestarannie) i dokumentacji, by\u0142y nawet meble (biurko i lampka na biurko). Reszt\u0119 maj\u0105tku firmy Franklin, zdo\u0142a\u0142 wcze\u015bniej sprzeda\u0107 syndyk, na pokrycie roszcze\u0144 wierzycieli.<\/p>\n Trudno obecnie oceni\u0107, czy zakup silnik\u00f3w Franklin by\u0142 udan\u0105 inwestycj\u0105. W samym PZL-Rzesz\u00f3w zdania by\u0142y podzielone. W\u0142adze PZPR odtr\u0105bi\u0142y wielki sukces i demonstrowa\u0142y silniki gdzie tylko mo\u017cna by\u0142o. Rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a jednak szara. Zabrak\u0142o bowiem czego\u015b co okre\u015blamy know-how i min\u0119\u0142o kilkana\u015bcie miesi\u0119cy zanim silniki by\u0142y zadowalaj\u0105ce w eksploatacji. Faktem jednak jest to, \u017ce Polskie Lotnictwo potrzebowa\u0142o silnika takiej mocy i sprawno\u015bci. Pocz\u0105tkowo produkcja silnik\u00f3w mia\u0142a by\u0107 umieszczona bezpo\u015brednio w PZL-Rzeszowie. Jednak ostatecznie wybrano Wytw\u00f3rni\u0119 Urz\u0105dze\u0144 Ch\u0142odniczych w D\u0119bicy. A i tu problem\u00f3w by\u0142o du\u017co.<\/p>\n Jako nap\u0119d podstawowy dla PZL M-26 Iskierka wybrano silnik 6-cylindrowy PZL-F6A. Silniki PZL-Franklin nap\u0119dzaj\u0105 samoloty; PZL-110 Koliber, M-20 Mewa, M-26 Iskierka.<\/p>\n Samolot M-26 Iskierka by\u0142 opracowywany jako samolot szkolno-treningowy, selektywnego szkolenia wst\u0119pnego, szkolenia podstawowego, treningu pilot\u00f3w w nawigacji w dzie\u0144 i w nocy, w lotach akrobacyjnych, a tak\u017ce do szkolenia i zdobywania licencji lotniczych.<\/p>\n Planowano opracowanie trzech wersji samolotu;<\/p>\n M-26-00 \u2013 z silnikiem PZL-F6A350C1 o mocy 150 kW. Jako samolot do szkolenia w wojsku i aeroklubach.<\/p>\n M-26-01 \u2013 z silnikiem Avco Lycoming AEIO 540-L1B5D o mocy 220 kW i \u015bmig\u0142em tr\u00f3j-\u0142opatowym. Do szkolenia pilot\u00f3w wojskowych oraz do zaawansowanego treningu w Aeroklubach. Szczerze m\u00f3wi\u0105c wersja ta pojawi\u0142a si\u0119 po zdiagnozowaniu problem\u00f3w z silnikami PZL-F.<\/p>\n M-26-02 \u2013 z Polskim, w\u0142a\u015bnie opracowywanym silnikiem, rozwijanym na bazie PZL-F, o mocy 220 kW. Przeznaczony do tych samych zada\u0144 co M-26-01, ewentualnie do szkolenia i treningu bojowego.<\/p>\n Oferta zosta\u0142a przedstawiona w drugiej po\u0142owie 1981 roku. Lecz do czasu wprowadzenia stanu wojennego (13.12.1981 rok), nic w tym temacie si\u0119 nie dzia\u0142o i program od\u017cy\u0142 dopiero pod koniec 1982 roku. Projekt i gotow\u0105 makiet\u0119 przedstawiono do akceptacji komisji wojskowej w grudniu 1982 roku i uzyska\u0142 on zatwierdzenie w styczniu 1983 roku. By\u0142o to bardzo wa\u017cne dla programu, bo brak akceptacji skazywa\u0142 program na likwidacj\u0119. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce za akceptacj\u0105 szy\u0142 stosowne fundusze z bud\u017cetu centralnego lub resortowego. Bo \u017cadna Polska firma nie mia\u0142a w tym czasie w\u0142asnych funduszy na takie dzia\u0142ania. Teoretycznie, zesp\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 nadal pracowa\u0107, ale po godzinach i za w\u0142asne fundusze. Zatwierdzenie programu w styczniu 1983 roku, oznacza\u0142o, \u017ce pieni\u0105dze na program b\u0119d\u0105, ale w 1984 roku. Zgodnie z realiami socjalistycznej (nakazowo-rozdzielczej) gospodarki, budow\u0119 prototypu rozpocz\u0119to w 1984 roku, w wersji M-26-00. W 1985 roku, uko\u0144czono monta\u017c p\u0142atowca, a w 1986 roku, wyposa\u017cono go.<\/p>\n Zgodnie z za\u0142o\u017ceniami, sekcja ogonowa wraz z usterzeniem, zosta\u0142a przej\u0119ta z M-20 Mewa. Ju\u017c w\u00f3wczas konstruktorzy mieli pewne obawy co do zastosowania p\u0142ytowego usterzenia poziomego. Napisali\u015bmy o tym poni\u017cej.<\/p>\n Tu musimy wspomnie\u0107, \u017ce decyzja Dow\u00f3dztwa Wojsk Lotniczych, o budowie M-26 Iskierka, oznacza\u0142a \u017ce w Polsce b\u0119d\u0105 realizowane dwa zbli\u017cone do siebie projekty (chocia\u017c nie to\u017csame) (PZL-130 Orlik). Dla biednego kraju, to by\u0142o spore wyzwanie. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce komuni\u015bci byli dalekowzroczni. Liczyli na sprzeda\u017c przysz\u0142ych maszyn za granic\u0119, za tak zwan\u0105 tward\u0105 walut\u0119 i popraw\u0119 bud\u017cetu pa\u0144stwa.<\/p>\n Do nap\u0119du prototypu wykorzystano zdj\u0119ty z jednego z samolot\u00f3w M-20 Mewa silnik wraz ze \u015bmig\u0142em (PZL-F6A350C1, \u015bmig\u0142o Hartzell).<\/p>\n Pierwszy prototyp samolotu M-26-00 otrzyma\u0142 rejestracje SP-PIA. Oblot nast\u0105pi\u0142 w dniu 15.07.1986 roku. Za sterami siedzia\u0142 pilot do\u015bwiadczalny WSK PZL Mielec in\u017cynier Zygmunt Osak, kt\u00f3ry by\u0142 tak\u017ce szefem pr\u00f3b w locie. Wed\u0142ug nieoficjalnych informacji, pierwszy lot odby\u0142 si\u0119 ju\u017c z ko\u0144cem czerwca 1986 roku. Sam pilot dat\u0119 oblotu (oficjalnego) podaje 18.07.1986 roku.<\/p>\n Zygmunt Osak – Absolwent Politechniki Warszawskiej Wydzia\u0142u Mechanicznego Energetyki i Lotnictwa w Warszawie (1975 roku), specjalizacja – budowa p\u0142atowc\u00f3w. Wyk\u0142adowca na Politechnice Warszawskiej z przedmiotu – Zasady lotu, osi\u0105gi i planowanie lotu. Karier\u0119 lotnicz\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w 1962 roku, od szybowc\u00f3w. Zdoby\u0142 Z\u0142ot\u0105 Odznak\u0105 Szybowcow\u0105 z trzema diamentami. W WSK PZL-Mielec pracowa\u0142 pocz\u0105tkowo jako mechanik, a nast\u0119pnie przeszed\u0142 do OBR. Od 1974 roku, zacz\u0105\u0142 lata\u0107 jako zak\u0142adowy pilot do\u015bwiadczalny, nieetatowy. W 1978 roku, uzyska\u0142 II klas\u0119 pilota do\u015bwiadczalnego, a w 1985 roku, I klas\u0119. Konstruktor, pilot samolotowy, instruktor, pilot do\u015bwiadczalny. Przeprowadza\u0142 loty do\u015bwiadczalne, pr\u00f3bne i certyfikacyjne takich samolot\u00f3w jak: M-20 Mewa, M-26 Iskierka, M-18 Dromader, An-2, M-21, M-15, An-28, M-24. Sp\u0119dzi\u0142 w powietrzu ponad 5 000 godzin na samolotach, z czego ponad 2 000 jako pilot do\u015bwiadczalny. Na szybowcach wylata\u0142 oko\u0142o 1\u00a0000 godzin. Czynny modelarz.<\/p>\n Po pierwszych 40 godzinach lotu pilot Zygmunt Osak podzieli\u0142 si\u0119 swoimi uwagami \u2013 \u201eIskierka od pierwszej chwili wzbudzi\u0142a moje zaufanie solidno\u015bci\u0105 wykonania. Niekt\u00f3re detale s\u0105 a\u017c za solidne, ale dzi\u0119ki temu czuje si\u0119 w Iskierce pewnie. Samolot jest niski, co u\u0142atwia obs\u0142ug\u0119 mechanikom i pilotowi. Kabina jest estetyczna i wygodna, cho\u0107 pewnych modyfikacji wymaga rozmieszczenie przyrz\u0105d\u00f3w pok\u0142adowych. Po uruchomieniu silnika ha\u0142as nie jest m\u0119cz\u0105cy, mo\u017cna nawet powiedzie\u0107, \u017ce jest doj\u015b\u0107 przyjemny, co jest zalet\u0105 silnika i \u015bmig\u0142a. Widoczno\u015b\u0107 z kabiny dobra. Ko\u0142owanie jest bardzo \u0142atwe \u2013 nawet za \u0142atwe. Istotn\u0105 zaleta jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 ko\u0142owania z otwarta owiewk\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 blokowana w r\u00f3\u017cnych po\u0142o\u017ceniach. Podwozie z przednim podparciem eliminuje dzia\u0142anie efektu od zespo\u0142u nap\u0119dowego przy starcie. Start pod wzgl\u0119dem parametr\u00f3w jest zbli\u017cony do czechos\u0142owackiego Zlin 42. Podobnie jest z l\u0105dowaniem. W dotychczasowych lotach samolot nie wykazywa\u0142 tendencji negatywnych. Jednak wi\u0119cej b\u0119dzie mo\u017cna powiedzie\u0107, kiedy rozpoczn\u0105 si\u0119 loty z figurami akrobacyjnymi i zostan\u0105 wykonane korkoci\u0105gi. Dotychczasowe loty odbywa\u0142y si\u0119 w towarzystwie samolotu PZL-104 Wilga 35A, z kt\u00f3rego filmowano loty M-26. Pilot PZL-104 Wilga zauwa\u017cy\u0142, \u017ce M-26 rozp\u0119dza si\u0119 znacznie \u0142atwiej i ma du\u017co wi\u0119ksz\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia, co mo\u017ce dziwi\u0107 z uwagi na mocniejszy zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy PZL-104 Wilga. W d\u0142ugotrwa\u0142ych lotach M-26 Iskierka osi\u0105gn\u0119\u0142a zu\u017cycie paliwa ni\u017csze ni\u017c 40 litr\u00f3w na godzin\u0119.\u201d<\/p>\n Drugi lot odby\u0142 si\u0119 w dniu 18.07.1986 roku i by\u0142 to pokaz dla oficjeli. Oficjalnie w prasie i telewizji przedstawiono go jako pierwszy lot prototypu, z udzia\u0142em fachowc\u00f3w lotniczych, przedstawicieli w\u0142adz partyjnych i medi\u00f3w.<\/p>\n Wst\u0119pny etap pr\u00f3b w locie obejmowa\u0142 5 godzin lotu. Ju\u017c po pierwszych lotach zmieniono usterzenie poziome z p\u0142ytowego na klasyczne. Dlaczego? M-20 Mewa by\u0142a wyposa\u017cona w usterzeni p\u0142ytowe. W\u0119dr\u00f3wka \u015brodka ci\u0119\u017cko\u015bci odbywa\u0142a si\u0119 w zakresie ci\u0119ciwy skrzyd\u0142a od 6 % do 24 %. By\u0142o to zwi\u0105zane z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przewo\u017cenia od 1 do 8 os\u00f3b, wi\u0119c \u015brodek masy znacznie si\u0119 przemieszcza. Dla M-26 Iskierka ta w\u0119dr\u00f3wka jest zdecydowanie mniejsza. Od 18 % do 28 % ci\u0119ciwy. Dlatego w powietrzu samolot okaza\u0142 si\u0119 niezwykle czu\u0142y na ster wysoko\u015bci, czyli by\u0142 nerwowy.<\/p>\n Do pocz\u0105tku grudnia 1986 roku, prototyp sp\u0119dzi\u0142 w powietrzu 40 godzin, ko\u0144cz\u0105c pierwszy etap pr\u00f3b w locie. W\u00f3wczas to, z samolotu zdemontowano zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy i odes\u0142ano go do PZL-Rzesz\u00f3w, celem dokonania modyfikacji, aby samolot m\u00f3g\u0142 wykonywa\u0107 figury akrobacyjne. Modernizacji poddano g\u0142\u00f3wnie ga\u017anik.<\/p>\n W pr\u00f3bie pr\u0119dko\u015bci max M-26 Iskierka osi\u0105gn\u0119\u0142a pr\u0119dko\u015b\u0107 max 415 km\/h. Na samolocie wykonano ponad 450 (466) korkoci\u0105g\u00f3w.<\/p>\n W tym okresie, tak\u017ce przyst\u0105piono do monta\u017cu drugiego lotnego prototypu odmiany M-26-01, dla kt\u00f3rego przewidziano silnik Avco Lycoming. W samolocie tym od razu zastosowano tradycyjne usterzenie zamiast p\u0142ytowego. Samolot ten uko\u0144czono w lutym 1987 roku, a pierwszy lot odby\u0142 si\u0119 w kwietniu 1987 roku. Wed\u0142ug innych \u017ar\u00f3de\u0142 w lipcu 1987 roku. Samolot mia\u0142 da\u0107 odpowied\u017a, o celowo\u015bci konstrukcji p\u0142atowca z docelowym silnikiem mocy 220 kW, je\u015bli jego Polska wersja ju\u017c b\u0119dzie dost\u0119pna. Czyli przymiarka do odmiany M-26-02. Wyprzedzaj\u0105c fakty podamy, \u017ce odmiana M-26-02 nie powsta\u0142a.<\/p>\n Samolot spotka\u0142 si\u0119 z du\u017cym zainteresowaniem Aeroklubu PRL, bo m\u00f3g\u0142by rozwi\u0105za\u0107 problem braku nowoczesnego samolotu. Jednocze\u015bnie obalono twierdzenie, \u017ce samolot M-26 Iskierka mia\u0142 konkurowa\u0107 z PZL-130 Orlik. To s\u0105 samoloty r\u00f3\u017cnych klas i oba by\u0142y potrzebne Polskiemu Lotnictwu, by wreszcie raz na zawsze pozby\u0107 si\u0119 staroci z CCCP. Dla PZL-130 Orlik przewidywano mocny silnik t\u0142okowy i silnik turbo\u015bmig\u0142owy. Dla M-26 Iskierka przewidywano tylko silnik t\u0142okowy, o mocy max 220 kW. Samolotem PZL-130 Orlik skutecznie zainteresowa\u0142o si\u0119 Wojsko Polskie i samolot uzyska\u0142 stosowane finansowanie i zam\u00f3wienia. M-26 Iskierka nie mia\u0142a szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n Po przemianach spo\u0142eczno-gospodarczych w Polsce (1989 rok), znikn\u0119\u0142o centralne finansowanie Aeroklub\u00f3w, czyli odpad\u0142 potencjalny rynek zbytu na te maszyny. Aerokluby mia\u0142y za ma\u0142o w\u0142asnych funduszy, aby marzy\u0107 o nowych samolotach. Dlatego dla M-26 Iskierka rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 nowy rozdzia\u0142. Nie s\u0105 znane kulisy r\u00f3\u017cnych zabieg\u00f3w uw\u0142aszczonej nomenklatury, niemniej jednak w 1994 roku, oko\u0142o 20 maszyn M-26 Iskierka trafi\u0142o do USA, a mo\u017ce dok\u0142adniej na tamtejszy rynek. Trafi\u0142y tam tak\u017ce zmodernizowane oba prototypy.<\/p>\n W 1996 roku, odby\u0142y si\u0119 pr\u00f3by zaprezentowania samolotu M-26 Iskierka jako samolotu szkolenia podstawowego dla USAF. Samolot otrzyma\u0142 now\u0105 angielsk\u0105 nazw\u0119 Airwolf (powietrzny wilk) i jako M-26 Airwolf by\u0142 promowany. Samolot mia\u0142 ju\u017c pe\u0142ny certyfikat FAA, 561 TTSN. Dopuszczony do lot\u00f3w wed\u0142ug VFR i IFR w lotach u\u017cytkowych i akrobacji. Nap\u0119d silnik Lycoming AEIO-540\u00a0wpisany w 561 TTSN. \u015amig\u0142o 3-\u0142opatowe Hartzell, wpisane do 561 TTSN. Samolot certyfikowano na obci\u0105\u017cenie +6 -3 g, ale faktycznie wytrzymuje +9 -6 g.<\/p>\n W tym czasie 51 % podzespo\u0142\u00f3w samolotu by\u0142y produkowane w USA(?!). By\u0142y one wysy\u0142ane do Polski i tu montowane. Niemal gotowy samolot by\u0142 dostarczany do zak\u0142adu Melex USA w Goldsboro, NC. Tutaj samolot by\u0142 malowany, bezpo\u015brednio pod wymagania klienta, kt\u00f3ry mia\u0142 wp\u0142yw na wzornictwo i kolorystyk\u0119.<\/p>\n Amerykanie (\u017co\u0142nierze z USAF) o samolocie wypowiadali si\u0119 bardzo pozytywnie. Ceni\u0105 du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotow\u0105, przy niedu\u017cym zu\u017cyciu paliwa. Dwie osoby i lekki baga\u017c zapewniaj\u0105 niez\u0142y zasi\u0119g. Widoczno\u015b\u0107 z kabiny bardzo dobra. Deska rozdzielcza dobrze wyposa\u017cona, cho\u0107 brakuje lepszego monitoringu silnika. W ich realiach jest to du\u017cy niedostatek w samolocie tej klasy. Ko\u0142owanie jest interesuj\u0105ce. Nawet na wolnych obrotach samolot ci\u0105gnie do przodu, co wymaga u\u017cycia hamulc\u00f3w k\u00f3\u0142. Nie jest to problem, ale jest nieco zaskakuj\u0105ce. Podczas rozbiegu start nast\u0119puje ju\u017c przy 70 knots, a przy 100 knots maszyna ju\u017c ci\u0105gnie \u017cwawo w g\u00f3r\u0119. Inne por\u00f3wnywalne maszyny startuj\u0105 z pr\u0119dko\u015bci 80 knots. Lot M-26 Airwolf to niez\u0142a zabawa. Si\u0142y sterowania s\u0105 doskona\u0142e i s\u0105 bardzo dobrze wywa\u017cone, czyli budowa linkowo-popychaczowa jest idealna. Przechylenie jest znacznie szybsze ni\u017c T-34 na 200 stopni na sekund\u0119! Ten samolot naprawd\u0119 chodzi. Wszystkie manewry akrobacyjne s\u0105 realizowane bez nietypowych wej\u015b\u0107 i odnosi si\u0119 wra\u017cenie \u017ce s\u0105 lepsze ni\u017c w wi\u0119kszo\u015bci samolot\u00f3w tej kategorii. Odwr\u00f3cony lot nie ma ograniczenia czasowego, wi\u0119c pozostaje pytanie \u2013 Jak d\u0142ugo wytrzyma organizm pilota? Jedyny zarzut to to, \u017ce cyrkulacja powietrza w kabinie jest s\u0142aba. Przyda\u0142aby si\u0119 lepsza wentylacja. Tamtejsi piloci doceniaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 blokowania os\u0142ony kabiny w kilku po\u0142o\u017ceniach. To cenna zaleta konstrukcji podczas ko\u0142owania na ziemi. Cena samolotu (1996 rok) wynosi\u0142a $ 258,000.00. Samoloty demo z 100-300 wylatanymi godzinami by\u0142y dost\u0119pne z oko\u0142o $ 200,000.00. Niez\u0142a cena, za akrobacyjny samolot, certyfikowany przez FAA.<\/p>\n Oczywi\u015bcie M-26 Iskierka jest maszyn\u0105 akrobacyjn\u0105, ale pozosta\u0142a ju\u017c daleko w tyle za samolotami specjalnie projektowanymi jako akrobacyjne i dodatkowo wykonanych z kompozyt\u00f3w. <\/p>\n 90-lata XX wieku to okres likwidowania Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego. Niemal wszystkie kolejne Rz\u0105dy Rzeczypospolitej, kaza\u0142y zbrojeni\u00f3wce radzi\u0107 sobie samej. Bo jest wolny rynek. Tylko \u017ce produkcja samolot\u00f3w to nie wypiek hamburger\u00f3w. Polskie fabryki pr\u00f3bowa\u0142y sobie radzi\u0107 jak potrafi\u0142y. W Mielcu w 1998 roku, powo\u0142ano do istnienia POLSKIE ZAK\u0141ADY LOTNICZE Sp\u00f3\u0142ka z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105. Nowa Sp\u00f3\u0142ka zapewnia ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 ponad 60-letniej tradycji przemys\u0142owych Mielca oraz program\u00f3w lotniczych Zak\u0142adu Lotniczego. W ofercie by\u0142y; M-28 SKYTRUCK – 18 – miejscowy samolot pasa\u017cersko-transportowy klasy commuter (dowozowy), M-28 BRYZA – samolot rozpoznania morskiego i ochrony w\u00f3d przybrze\u017cnych, M-18 DROMADER – samolot rolniczy i po\u017carniczy. M-26 ISKIERKA – samolot sportowo-treningowy. Dodatkowo firma w 2005 roku, zainwestowa\u0142a spore fundusze w komputerowy system projektowania samolot\u00f3w CATIA V5, co mia\u0142o u\u0142atwi\u0107 i przyspieszy\u0107 realizacje nowych projekt\u00f3w.<\/p>\n Lecz bez wsparcia Rz\u0105du Rzeczypospolitej Polskiej, a przede wszystkim promocji, na niewiele si\u0119 to zda\u0142o. Opcje liberalne i postkomunistyczne powoli doprowadza\u0142y do sprzeda\u017cy tego co si\u0119 tylko da\u0142o.<\/p>\n Do 2006 roku, M-26 Iskierka istnia\u0142a w ofercie handlowej PZL Mielec. W tym to roku zak\u0142ad zosta\u0142 sprzedany (a w\u0142a\u015bciwie jego cz\u0119\u015b\u0107) potentatowi w produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w, firmie Sikorsky. Samolot M-26 Iskierka znikn\u0105\u0142 z oferty. Pozosta\u0142y M-18 Dromader i M-28 Bryza \/ Skytruck. Do\u0142\u0105czy\u0142 nowy wyr\u00f3b; S-70i Black Hawk.<\/p>\n M-26 Iskierka powsta\u0142a w czasach permanentnego kryzysu socjalistycznej gospodarki. Jednak powsta\u0142a. Stanowi kolejny doskona\u0142y przyk\u0142ad geniuszu Polskich konstruktor\u00f3w i robotnik\u00f3w. Przy ograniczonych funduszach powsta\u0142 samolot, kt\u00f3ry bez kompleks\u00f3w rywalizowa\u0142 z podobnymi samolotami z ca\u0142ego \u015bwiata. Nie powi\u00f3d\u0142 si\u0119 program silnika PZL-F, o mocy 220 kW. Przypuszczalnie zabrak\u0142o czasu i funduszy. Jednak zast\u0119pczy silnik Avco Lycoming trafi\u0142 idealnie w potrzeby tej konstrukcji. Ostatecznie wszystkie maszyny wykonano jako M-26-01. Nie spos\u00f3b poda\u0107 dok\u0142adn\u0105 liczb\u0119 wyprodukowanych samolot\u00f3w. W r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach mo\u017cna znale\u017a\u0107 liczby 15-20. Na pewno zbudowano 9 maszyn, bo tyle potwierdzaj\u0105 dost\u0119pne zdj\u0119cia. W pierwszej dekadzie XXI wieku w Polsce najbardziej by\u0142a popularna Iskierka SP-DIF nr 1AP002-07 demonstrowana niemal na ka\u017cdym pokazie lotniczym. Lecz samolot ten uleg\u0142 powa\u017cnej awarii podczas twardego l\u0105dowania, w dniu 16.06.2010 roku. Mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce by\u0142 to ostatni samolot M-26 Iskierka w Rzeczypospolitej Polskiej. Wszystkie pozosta\u0142e samoloty by\u0142y eksploatowane w USA.<\/p>\n Dwumiejscowy, jednosilnikowy (silnik t\u0142okowy), metalowy dolnop\u0142at z chowanym podwoziem. Cz\u0119\u015b\u0107 element\u00f3w wykonano z kompozytu. Konstrukcja wytrzymuje przeci\u0105\u017cenie; dla masy 1\u00a0100 kg +7g, -3,5 g, dla masy 1\u00a0400 kg \u00a0+4g -1,72g. W USA samolot certyfikowano na +6 -3g, cho\u0107 wytrzymuje +9 -6g.<\/p>\n Skrzyd\u0142a proste, o obrysie prostok\u0105tnym. Przy kad\u0142ubie niewielki nap\u0142yw. Profil NACA 652-415. Wznos dodatni 7 stopni. K\u0105t zaklinowania 2 stopnie. Skr\u0119cenie geometryczne 2 stopnie 9 minut 51 sekund. Skrzyd\u0142o pochodzi z samolotu M-20 Mewa. Modyfikacja polega\u0142a na skr\u00f3ceniu ko\u0144c\u00f3wek. Lotki zachowano, natomiast skr\u00f3cono rozpi\u0119to\u015b\u0107 klap. Konstrukcja jednod\u017awigarowa z przednim i tylnym d\u017awigarem pomocniczym. W skrzyd\u0142ach umieszczono zbiorniki paliwa. Ko\u0144c\u00f3wki skrzyde\u0142 wykonane z laminatu epoksydowego. W lewym skrzydle, w kraw\u0119dzi natarcia zamontowano reflektor. Klapy zaskrzyd\u0142owe o powierzchni 1,06 m kwadratowego, zawieszone na trzech zawiasach. Zajmuj\u0105 53 % rozpi\u0119to\u015bci sp\u0142ywu skrzyd\u0142a. Konstrukcja p\u00f3\u0142-skorupowa. Lotki zajmuj\u0105 47 % kraw\u0119dzi sp\u0142ywu. Lotka typu Friese, wywa\u017cona masowo, o\u0142\u0105cznej powierzchni 1,17 m kwadratowego. Lotka wisi na trzech zawiasach. Szeroko\u015b\u0107 ci\u0119ciwy przy kad\u0142ubie wynosi 1,88m, a na ko\u0144cu 1,60 m. Skrzyd\u0142a strukturalnie dysponuj\u0105 si\u0142owym \u017cebrem, do kt\u00f3rego mo\u017cna pod\u0142\u0105czy\u0107 w\u0119ze\u0142 o no\u015bno\u015bci 2 x 125 kg. <\/p>\n Kad\u0142ub samolotu metalowy, o konstrukcji p\u00f3\u0142-skorupowej. Przekr\u00f3j zbli\u017cony do eliptycznego. Technologicznie podzielony na trzy cz\u0119\u015bci; g\u00f3rna z os\u0142ona kabiny, dolna z przed\u0142u\u017ceniem d\u017awigara g\u0142\u00f3wnego i tylna z usterzeniem. Kad\u0142ub samolotu zbudowany z 11 wr\u0119g, pod\u0142u\u017cnic i pokrycia. Wsporniki i okucia s\u0105 mocowane \u015brubami i nitami. Pokrycie nitowane. \u0141o\u017ce silnika spawane z rur stalowych (stal chromowo-molibdenowa). Silnik spoczywa na \u0142o\u017cu poprzez gumowe amortyzatory. Przedzia\u0142 silnikowy jest oddzielony od reszty przegroda z blachy ognioodpornej. Os\u0142ona silnika jest zbli\u017cona do os\u0142ony z M-20 Mewa. Os\u0142ona zamykana jest zamkami typu Camloc, co umo\u017cliwia jej szybkie zdj\u0119cie.<\/p>\n Kabina za\u0142ogi o d\u0142ugo\u015bci 2,91 m. Max szeroko\u015b\u0107 0,88 m. Max wysoko\u015b\u0107 1,30 m. Kabina mie\u015bci dwa fotele w uk\u0142adzie tandem, regulowana w p\u0142aszczy\u017anie poziomej i pionowej. Tylny fotel umieszczono z przewy\u017cszeniem 150 mm, co zapewnia widok do przodu w d\u00f3\u0142 z tylnego fotela o k\u0105t 8 stopni, podobnie jak z fotela przedniego. Fotele umo\u017cliwiaj\u0105 stosowanie spadochronu ratunkowego siedzeniowego lub plecowego. Pasy bezpiecze\u0144stwa o regulowanej d\u0142ugo\u015bci mocowane s\u0105 do struktury kad\u0142uba. Os\u0142ona kabiny ma trzy okna. Przedni sta\u0142y wiatrochron z jednego arkusza szk\u0142a organicznego o grubo\u015bci 6 mm. owiewka jednocz\u0119\u015bciowa, odchylana na prawy bok. Jej oszklenie wykonano z dw\u00f3ch arkuszy szk\u0142a organicznego o grubo\u015bci 4 mm. Ruchoma os\u0142ona kabiny mo\u017ce zosta\u0107 awaryjnie odrzucona. Za tylnym fotelem umieszczono baga\u017cnik.<\/p>\n Przyrz\u0105dy pok\u0142adowe; u samej g\u00f3ry, busola magnetyczna BL-03, u samej g\u00f3ry kontrolki sygnalizacyjne. Kolejno odlewej strony g\u00f3rny rz\u0105d; wolto-amperomierz VA-3, wska\u017anik podwozia LUN 1694, sygnalizator PS 06 AK, sztuczny horyzont LUN 1202, wysoko\u015bciomierz PW-12, tr\u00f3jwska\u017anikowy kontroler silnika UKZ-1, obrotomierz MS-71M. Kolejno od lewej strony dolny rz\u0105d; zestaw prze\u0142\u0105cznik\u00f3w i bezpiecznik\u00f3w, prze\u0142\u0105cznik wci\u0105gania-wypuszczania podwozia, zegar ACzS-1, wska\u017anik LUN 1601, \u017cyrobusola CG-121 oraz wska\u017anik ARL 1601, wariometr WR 10-UBK, paliwomierz PL-1M, wska\u017anik ci\u015bnienia w kolektorze ss\u0105cym Ki1000A, wska\u017anik temperatury g\u0142owic TCT9. Na \u015brodkowym dolnym panelu od g\u00f3ry; lampka markera i korekta magnetyczna, radiostacja SRS-6102, automatyczny radiokompas ARL 1601, selektor sygna\u0142\u00f3w akustycznych SSA-1. Na prawym dolnym panelu ga\u0142ka awaryjnego wypuszczania podwozia. Na lewej burcie d\u017awignia chowania i wypuszczania klap zaskrzyd\u0142owych. W kabinie tylnej umieszczono mi\u0119dzy innymi; wska\u017anik kursu magnetycznego i radiowego WKMR-2, licznik moto-godzin.<\/p>\n Usterzenie klasyczne z podzia\u0142em na stery i stateczniki. Usterzenie pionowe ma obrys trapezowy ze skosem. Statecznik pionowy o powierzchni 1,06 m kwadratowego. Konstrukcja jedno-d\u017awigarowa. Ster kierunku o powierzchni 1,96 m kwadratowego, wywa\u017cony rogowo. Ko\u0144c\u00f3wka statecznika wykonana z laminatu epoksydowego. Usterzenie poziome ma rozpi\u0119to\u015b\u0107 3,80 m i powierzchni\u0119 3,30 m kwadratowego. Ster wysoko\u015bci, o powierzchni 1,15 m kwadratowego. Ster maklapk\u0119 wywa\u017caj\u0105c\u0105. W pierwszym prototypie zastosowano p\u0142ytowe usterzenie poziome.<\/p>\n Uk\u0142ad sterowania zdwojony; dr\u0105\u017cki i peda\u0142y. Uk\u0142ad popychaczowo-linkowy. D\u017awignia klap umieszczona z lewej strony foteli. Sterowanie klapka wywa\u017caj\u0105c\u0105 steru wysoko\u015bci sterowana elektrycznie. Prze\u0142\u0105cznik na dr\u0105\u017cku sterowym i mechanicznie pokr\u0119t\u0142em na lewym pulpicie.<\/p>\n Podwozie zapo\u017cyczone z samolotu M-20 Mewa. Wci\u0105gane i wypuszczane elektro-hydraulicznie. Wszystkie ko\u0142a pojedyncze. Przednie chowane do ty\u0142u do kad\u0142uba. K\u00f3\u0142ko wystaje cz\u0119\u015bciowo. Ko\u0142o przednie sterowane +- 27 stopni, zawieszone na widelcu. G\u0142\u00f3wne podwozie chowane w skrzyd\u0142a, w kierunku kad\u0142uba. Ko\u0142a na p\u00f3\u0142widelcu. Wszystkie amortyzatory olejowo-pneumatyczne. Ogumienie jest jednakowo dla wszystkich k\u00f3\u0142. Ma wymiary 463 x 155. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tylko ci\u015bnieniem; w przedzie 215,5 kPa, g\u0142\u00f3wne 343,5 kPa. W podwozi g\u0142\u00f3wnym hamulce tarczowe. Dodatkowo mechaniczny hamulec postojowy. Awaryjne wypuszczanie podwozia pneumatyczne. Rozstaw podwozia 2,93 m. Baza podwozia 1,93 m.<\/p>\n Pierwszy prototyp i odmiana M-26-00 silnik PZL-F6A350C1 6-cylindr\u00f3w w uk\u0142adzie bokser, ch\u0142odzony powietrzem, o mocy 1 x 150 kW (1 x 205 KM) przy 2\u00a0800 obrotach. Silnik dostosowano do akrobacji poprzez zmian\u0119 ga\u017anika na przeponowy i poprawiono uk\u0142ad olejowy. Ch\u0142odzenie odbywa si\u0119 poprzez dwa specjalnie ukszta\u0142towane wloty powietrza na cylindry i wylot pod kad\u0142ubem wyposa\u017cony w regulacyjna klap\u0119. Powietrze do cylindr\u00f3w przechodzi przez filtr powietrza z\u0142o\u017cony z dw\u00f3ch wk\u0142ad\u00f3w zapo\u017cyczonych z samochodu FSO125.<\/p>\n \u015amig\u0142o w prototypie dwu\u0142opatowe, metalowe, nastawne Hartzell BHC-C2YF-CkUF, o \u015brednicy 1,90 m. Standardowo metalowe, tr\u00f3j-\u0142opatowe PZL US142000 o sta\u0142ych obrotach, przestawiane hydraulicznie. Paliwem jest benzyna B100\/130 lub B95. Ta ostatnia z ograniczeniami spowodowanymi temperatur\u0105 otoczenia. Paliwo w 2 zbiornikach skrzyd\u0142owych o pojemno\u015bci 2 x 92 litry i zbiornik wyr\u00f3wnawczy 9 litr\u00f3w. \u0141\u0105czna pojemno\u015b\u0107 instalacji 193 litry. Paliwo do silnika podaje pompa, poprzez filtr i ga\u017anik. Jest tak\u017ce awaryjna pompa elektryczna. Uk\u0142ad olejowy zape\u0142niony olejem Aero-Shell W100. Olej ch\u0142odzony w ch\u0142odnicy oleju (CLOP 120 lub 121) pod silnikiem. Filtr oleju PP-8,4.<\/p>\n Drugi prototyp i odmiana M-26-01 silnik Avco Lycoming AEIO 540-L1B5D o mocy 1 x 220 kW (1 x 300 kM) przy 2\u00a0700 obrotach. 6-cylindr\u00f3w w uk\u0142adzie bokser. Ch\u0142odzony powietrzem z wtryskiem paliwa (bez ga\u017anikowy).<\/p>\n \u015amig\u0142o tr\u00f3j-\u0142opatowe Hoffmann HO-V123k-V\/200CU-10. \u015arednica 1,90 m. sta\u0142o-obrotowe, przestawiane hydraulicznie. Paliwem jest benzyna B100\/130. Paliwo umieszczono w 4 zbiornikach skrzyd\u0142owych, ka\u017cdy po 90 litr\u00f3w. Zbiornik wyr\u00f3wnawczy 9 litr\u00f3w. Ca\u0142kowita pojemno\u015b\u0107 instalacji paliwowej 368 litr\u00f3w.<\/p>\n Instalacja elektryczna zasilana pr\u0105dem sta\u0142ym o napi\u0119ciu 27,5 V oraz zmiennym 115 V i 3 x 36 V\/400 Hz. Minus na p\u0142atowcu. Alternator 24 V 50 A. Rezerwowy akumulator o pojemno\u015bci 25 Ah. Samolot mo\u017ce pobiera\u0107 energi\u0119 z lotniskowego \u017ar\u00f3d\u0142a zewn\u0119trznego.<\/p>\n Instalacja hydrauliczna zapo\u017cyczona z M-20 Mewa. Wykorzystywana do chowania i wypuszczania podwozia i hamowania k\u00f3\u0142.<\/p>\n Samolot posiada instalacje wentylacji i ogrzewania kabiny oraz nadmuch gor\u0105cego powietrza na wiatrochron.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zesp\u00f3\u0142 konstrukcyjny O\u015brodka Badawczo-Rozwojowego Sprz\u0119tu Komunikacyjnego w Mielcu, pod kierunkiem magistra in\u017cyniera Krzysztofa Piwka by\u0142 na uko\u0144czeniu prac nad dwusilnikowym samolotem dyspozycyjnym PZL M-20 Mewa, opartym na licencji Piper Seneca II. W tym czasie najwy\u017csze w\u0142adze partyjne zastanawia\u0142y si\u0119 nad samolotem szkolno-treningowym nowej generacji, kt\u00f3ry pozwoli\u0142by znacznie obni\u017cy\u0107 koszty szkolenia nowych pilot\u00f3w i eksploatacji u\u017cywanych przez nich maszyn. Zrodzi\u0142o si\u0119 kilka koncepcji. Jedn\u0105 z nich by\u0142a budowa samolotu opartego na podzespo\u0142ach ju\u017c produkowanych maszyn. Ta sugestia trafi\u0142a do PZL Mielec, a dok\u0142adnie do 21 Przedstawicielstwa Wojskowego.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5335","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5335"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5414,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5335\/revisions\/5414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia konstrukcji.<\/h3>\n
Krzysztof Piwek.<\/h3>\n
WTT Wymagania taktyczno-techniczne.<\/h3>\n
Zagadnienie skrzyde\u0142.<\/h3>\n
Struktura samolotu.<\/h3>\n
Silnik Franklin.<\/h3>\n
Dalsze prace.<\/h3>\n
In\u017cynier pilot Zygmunt Osak.<\/h3>\n
Dalsze prace.<\/h3>\n
Drugi prototyp.<\/h3>\n
Ameryka\u0144ska historia M-26 Iskierka.<\/h3>\n
Koniec Polskiej historii M-26 Iskierka.<\/h3>\n
Subiektywne podsumowanie.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Nap\u0119d.<\/h3>\n
Instalacje samolotu.<\/h3>\n
Dane T-T PZL M-26 Iskierka:<\/h3>\n
\n\n
\n \nDane T-T<\/th>\n <\/th>\n M-26-00 Iskierka<\/th>\n M-26-01 Iskierka<\/th>\n <\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Wymiary<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n Miano<\/td>\n<\/tr>\n \n R<\/td>\n <\/td>\n 8,60<\/td>\n ><\/td>\n M.<\/td>\n<\/tr>\n \n D<\/td>\n <\/td>\n 8,30<\/td>\n ><\/td>\n M.<\/td>\n<\/tr>\n \n H<\/td>\n <\/td>\n 2,96<\/td>\n ><\/td>\n M.<\/td>\n<\/tr>\n \n Pow. no\u015bna<\/td>\n <\/td>\n 14,0<\/td>\n ><\/td>\n M2<\/td>\n<\/tr>\n \n Masa<\/td>\n W\u0142asna<\/td>\n 850<\/td>\n 940<\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Ca\u0142kowita<\/td>\n 1 200<\/td>\n 1 400<\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Max<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n \u0141adunku<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Paliwo<\/td>\n 139<\/td>\n 271<\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n Pr\u0119dko\u015b\u0107<\/td>\n Max<\/td>\n 265<\/td>\n 340<\/td>\n Km\/h<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Max<\/td>\n <\/td>\n 370, 200 kts<\/td>\n Km\/h<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Wznoszenia<\/td>\n 4<\/td>\n 8<\/td>\n m\/s<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Przelotowa<\/td>\n <\/td>\n 280, 151 kts<\/td>\n Km\/h<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n L\u0105dowania<\/td>\n 98<\/td>\n 110<\/td>\n Km\/h<\/td>\n<\/tr>\n \n Zasi\u0119g<\/td>\n Max<\/td>\n 940<\/td>\n 1 620<\/td>\n Km<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Z \u0142adunkiem<\/td>\n <\/td>\n 1\u00a0409, 761 NM<\/td>\n Km<\/td>\n<\/tr>\n \n Pu\u0142ap<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n 4\u00a0000, 13\u00a0123 ft<\/td>\n M.<\/td>\n<\/tr>\n \n Rozbieg<\/td>\n Dobieg<\/td>\n 450\/430 (h 15 m)<\/td>\n 570\/540 (h 15 m)<\/td>\n M.<\/td>\n<\/tr>\n \n Silnik<\/td>\n Typ<\/td>\n PZL-F<\/td>\n Lycoming AEIO-540-L1B5<\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Ci\u0105g<\/td>\n 1 x 150 kW<\/td>\n 1 x 220 kW<\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n \n Za\u0142oga<\/td>\n <\/td>\n 2<\/td>\n 2<\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n \n Liczba<\/td>\n sztuk<\/td>\n 1<\/td>\n 9-20<\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n