Na bazie samolotu Jak-12 M postanowiono zbudowa\u0107 samolot rolniczy. Sprawa by\u0142a trudna, bo Jak-12 dysponowa\u0142 ud\u017awigiem zaledwie 350 kg, przy maksymalnej obj\u0119to\u015bci 470 litr\u00f3w. Konstruktorzy zdawali sobie spraw\u0119, i\u017c rozwi\u0105zanie to jest prowizoryczne i b\u0119dzie trzeba zbudowa\u0107 samolot typowo rolniczy. Jednak na obecn\u0105 chwil\u0119 zesp\u00f3\u0142 pod kierunkiem magistra in\u017cyniera Stanis\u0142awa Lassoty w 1956 roku, przyst\u0105pi\u0142 do prac nad wersj\u0105 rolnicz\u0105. W 1957 roku, gotowa by\u0142a dokumentacja.<\/p>\n Konstruktorzy starali si\u0119 przede wszystkim zmniejszy\u0107 mas\u0119 w\u0142asn\u0105 samolotu. Samolot pozbawiono radiokompasu, radiostacji, regulowanej zas\u0142ony silnika, zlikwidowano prawe drzwi. Prawy fotel zast\u0105piono lekkim siedziskiem. Co si\u0119 tyczy radiostacji, to w trakcie eksploatacji na nowo j\u0105 instalowano. Przeprowadzone pr\u00f3by statyczne wykaza\u0142y, \u017ce mo\u017cna zwi\u0119kszy\u0107 mas\u0119 ca\u0142kowit\u0105 max z 1\u00a0450 kg do 1\u00a0600 kg. Na grzbiecie, za skrzyd\u0142ami dodano wyra\u017any garb, co powi\u0119kszy\u0142o miejsce na zbiornik chemikali\u00f3w. Na szczycie garbu umieszczono w\u0142az do wsypywania chemikali\u00f3w. Pojemno\u015b\u0107 zbiornika wynios\u0142a 800 litr\u00f3w, a ud\u017awig 500 kg. Zbiornik by\u0142 przeznaczony tylko na chemikalia sypkie. Jego nape\u0142nienie odbywa\u0142o si\u0119 r\u0119cznie przy u\u017cyciu wiader. Stawiano prowizoryczny pomost (drewniany) po kt\u00f3rym pracownik z wiadrem wychodzi\u0142 na grzbiet samolotu i wsypywa\u0142 do zbiornika chemikalia. W dnie zbiornika umieszczono dawkownik, kt\u00f3ry nap\u0119dzany jest dodatkowym \u015bmigie\u0142kiem umieszczonym na grzbiecie kad\u0142uba. Chemikalia na zewn\u0105trz wypadaj\u0105 ma\u0142ymi porcjami. Jako\u015b\u0107 opylania zale\u017cy od kierunku i si\u0142y wiatru.<\/p>\n Pojawi\u0142 si\u0119 problem zmiany \u015brodka ci\u0119\u017cko\u015bci maszyny. Rozwi\u0105zano to poprzez nadanie skrzyd\u0142om skosu wynosz\u0105cego 4 stopnie. Uzyskano to poprzez tr\u00f3jk\u0105tne wstawki mi\u0119dzy kad\u0142ubem i skrzyd\u0142em. Na ko\u0144cach p\u0142at\u00f3w zamontowano du\u017ce kierownice aerodynamiczne (p\u0142yty brzegowe). Aby by\u0142y one r\u00f3wnoleg\u0142e do osi kad\u0142uba, r\u00f3wnie\u017c dodano tr\u00f3jk\u0105tne wstawki. Zwi\u0119kszono wychylenie klap do 40 stopni. Da\u0142o to pr\u0119dko\u015b\u0107 minimaln\u0105 54 km\/h. Cofni\u0119to tak\u017ce ko\u0142a podwozia g\u0142\u00f3wnego o 0,215 m. Uzyskano to poprzez inny uk\u0142ad goleni. Istotnym, cho\u0107 drobnym przer\u00f3bkom poddano usterzenie. Zwi\u0119kszono powierzchni\u0119 ster\u00f3w i klapek wywa\u017caj\u0105cych. Zwi\u0119kszono k\u0105t zaklinowania steru wysoko\u015bci. Korozyjne dzia\u0142anie chemikali\u00f3w wymusi\u0142o zastosowanie popychaczy zamiast linek. Podczas test\u00f3w okaza\u0142o si\u0119, \u017ce chemikalia dostaj\u0105 si\u0119 do kabiny. Dlatego zastosowano dodatkow\u0105 szczeln\u0105 przegrod\u0119 wykonan\u0105 z p\u0142\u00f3tna.<\/p>\n W wrze\u015bniu 1957 roku, przyst\u0105piono do budowy czterech prototyp\u00f3w. Pierwszy egzemplarz otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-PAG i zosta\u0142 oblatany w dniu 14.05.1958 roku, przez pana Mieczys\u0142awa Mi\u0142osza.<\/p>\n Parz\u0105c pod k\u0105tem ekonomicznym PZL-101 Gawron by\u0142 du\u017cym sukcesem. Mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce by\u0142 budowany przy pomocy oprzyrz\u0105dowania, kt\u00f3re wykorzystywano do produkcji Jak-12, a kt\u00f3re to oprzyrz\u0105dowanie ju\u017c si\u0119 dawno zwr\u00f3ci\u0142o finansowo. W efekcie cena nowego samolotu by\u0142a bardzo ma\u0142a i zainteresowanie samolotem PZL-101 Gawron okaza\u0142o si\u0119 niespodziewanie du\u017ce. Pierwsze cztery prototypy sprzedano na pniu za granic\u0119; Hiszpania, W\u0119gry i Austria (2 maszyny). Niezwykle rzadk\u0105 jest sytuacja, gdy sprzedaje si\u0119 samoloty za granic\u0119, zanim wejd\u0105 one do u\u017cytku w kraju producenta. Z PZL-101 Gawron si\u0119 uda\u0142o.\u00a0 Pierwsze wi\u0119ksze serie maszyn sprzedano na W\u0119gry i do Hiszpanii.<\/p>\n Zbudowano 325 samolot\u00f3w PZL-101 Gawron. Pierwsze 61 maszyn nosi\u0142o oznaczenie PZL-101, kolejne otrzyma\u0142y oznaczenie PZL-101 A. PZL-101 A Gawron to zmodernizowany samolot rolniczy. By\u0142 produkowany od 1962 roku. \u0141\u0105cznie zbudowano 215 PZL-101 A maszyn rolniczych.<\/p>\n Z uwagi na brak nast\u0119pcy i wykruszaj\u0105cych si\u0119 samolot\u00f3w Jak-12 M i Jak-12 A, w\u0142adze zdecydowa\u0142y o podj\u0119ciu produkcji samolotu wielozadaniowego na bazie PZL-101 A. Samolot oznaczono PZL-101 B. Zlikwidowano zbiornik chemikali\u00f3w i zlikwidowano garb na kad\u0142ubie. W kabinie zamontowano cztery fotele. Produkcj\u0119 podj\u0119to w 1965 roku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z 78 maszyn trafi\u0142y do Aeroklubu PRL. R\u00f3wnie\u017c na bazie samolotu PZL-101 B zbudowano 32 maszyny w wersji sanitarnej. Produkcje PZL-101 B zako\u0144czono w 1968 roku.<\/p>\n Samoloty PZL-101 Gawron, produkowane przez PZL Ok\u0119cie by\u0142y eksportowane do; CCCP (2 sztuki), Czechos\u0142owacji, W\u0119gier (67 sztuk), Jugos\u0142awii, Hiszpanii, Bu\u0142garia (40 sztuk), Austria (5 sztuk), Finlandia (3 sztuki), Indie (6 sztuk), Turcja (5 sztuk), Wenezuela (1 sztuka), Wietnam (1 sztuka).<\/p>\n Samoloty PZL-101 Gawron w 70-latach zosta\u0142y zast\u0105pione przez PZL-106 Kruk (rolniczy) i PZL-104 Wilga (wielozadaniowy). Wiele egzemplarzy rolniczych pozbawiono zbiornika chemikali\u00f3w i jako cztero-miejscowe przekazano do Aeroklub\u00f3w. Samoloty PZL-101 Gawron dotrwa\u0142y do 2012 roku, i jeszcze obecnie (2014 rok) mo\u017cna je spotka\u0107.<\/p>\n W zwi\u0105zku z wypadkiem samolotu PZL-101 Gawron spowodowanym oderwaniem si\u0119 pokrycia p\u0142\u00f3ciennego z g\u00f3rnej, przykad\u0142ubowej cz\u0119\u015bci skrzyd\u0142a, Urz\u0105d Lotnictwa Cywilnego wprowadzi\u0142 dzia\u0142ania koryguj\u0105ce okre\u015blone dyrektyw\u0105. Dyrektywa by\u0142a skierowana do u\u017cytkownik\u00f3w samolot\u00f3w PZL-101\/PZL-101A Gawron i Jak-12A\/Jak-12M. Dyrektywa zobligowa\u0142a do przegl\u0105d\u00f3w stanu pokry\u0107 z tkaniny bawe\u0142nianej lub syntetycznej, samolot\u00f3w eksploatowanych wg stanu technicznego. W wyniku procesu starzenia si\u0119 nast\u0119puje obni\u017cenie wytrzyma\u0142o\u015bci pokry\u0107 z tkanin bawe\u0142nianych lub syntetycznych, a stan techniczny pokry\u0107 zale\u017cy od wp\u0142ywu wielu czynnik\u00f3w, takich jak: czynniki \u015brodowiska (wilgotno\u015b\u0107, temperatura, promieniowanie UV, zapylenie itp.), a tak\u017ce od sposobu hangarowania oraz u\u017cytkowania samolotu. Je\u017celi podczas przegl\u0105du wykryto p\u0119kni\u0119cia pokrycia tkaniny; oznaki starzenia si\u0119 tkaniny i nici; przekroczenie przez tkanin\u0119 i nici bawe\u0142niane lub lniane okresu kalendarzowego \u2013 4 lata, a dla tkaniny i nici syntetycznych \u2013 10 lat, to w takim przypadku nale\u017cy wy\u0142\u0105czy\u0107 maszyn\u0119 z u\u017cytkowania i przekaza\u0107 do naprawy. Napraw\u0119 pokrycia tkanin\u0105 oraz zaklejenia wziernik\u00f3w nale\u017cy wykona\u0107 zgodnie z Instrukcj\u0105 Napraw Samolotu PZL-101, wydanie WSK Warszawa-Ok\u0119cie 1969 roku, lub w oparciu o technologi\u0119 dokumentacji remontowej samolotu.<\/p>\n Nieco p\u00f3\u017aniej ukaza\u0142 si\u0119 kolejna dyrektywa nr SP-0003-2011-A, z dnia 29.09.2011 roku, kt\u00f3rej zapisy obejmuj\u0105 wszystkie samoloty PZL101\/101A Gawron oraz Jak-12A\/Jak-12M. Opublikowanie dokumentu spowodowane by\u0142o odkryciem przypadk\u00f3w p\u0119kni\u0119cia rur w\u0119z\u0142a kratownicy kad\u0142uba w okolicach mocowania przedniego d\u017awigara skrzyd\u0142a na ww. konstrukcjach. Zobowi\u0105zano u\u017cytkownik\u00f3w do wykonania przegl\u0105d\u00f3w w tych miejscach, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 niewykryte w przegl\u0105dach okresowych 50 lub 100 godzinnych. Przegl\u0105d ten obejmuje defektoskopowe sprawdzenie w\u0119z\u0142\u00f3w w kratownicy kad\u0142uba w rejonie przedniego i tylnego mocowania d\u017awigar\u00f3w skrzyd\u0142a oraz szczeg\u00f3\u0142owy przegl\u0105d wzrokowy pozosta\u0142ych w\u0119z\u0142\u00f3w no\u015bnych kratownicy, celem wykrycia korozji i pocz\u0105tk\u00f3w p\u0119kni\u0119\u0107 rur kratownicy.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Krak\u00f3w 2014-04-02<\/p>\n Samolot rolniczy.<\/p>\n PZL-101 to samolot rolniczy, jednosilnikowy, g\u00f3rnop\u0142at zastrza\u0142owy, konstrukcji metalowej, kryty duraluminiow\u0105 blach\u0105, o grubo\u015bci 0,4-1,0 mm oraz p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n Samoloty PZL-101 Gawron otrzyma\u0142y skrzyd\u0142a o obrysie prostok\u0105tnym i sta\u0142e skrzela (sloty) na kraw\u0119dzi natarcia. Na ko\u0144cach p\u0142at\u00f3w otrzyma\u0142a du\u017ce kierownice aerodynamiczne (p\u0142yty brzegowe). Skrzyd\u0142a maj\u0105 skos wynosz\u0105cy 4 stopnie. Po przebudowie z wersji rolniczej na wielozadaniow\u0105, cz\u0119sto p\u0142yty brzegowe demontowano.<\/p>\n Kad\u0142ub konstrukcji kratownicowej, wykonany z rur stalowych 30HGSA. Oprofilowano je pod\u0142u\u017cnicami z duraluminium. Przednia cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba kryta blacha duraluminiow\u0105 D16A-T. W tyle kryty p\u0142\u00f3tnem naturalnym AM-100 lub syntetycznym. Kad\u0142ub rozpoczyna si\u0119 ogniow\u0105 przegrod\u0105 wykonan\u0105 z blachy stalowej. Do tej przegrody mocowane jest \u0142o\u017ce, a do niego silnik. Wej\u015bcie do kad\u0142uba zapewniaj\u0105 drzwi na obu burtach. Maj\u0105 one system awaryjnego zrzutu. Okna wykonane s\u0105 ze szk\u0142a organicznego.<\/p>\n PZL-101 Gawron otrzyma\u0142 podniesiony grzbiet, kt\u00f3ry stworzy\u0142 niewielki garb i znacznie zwi\u0119kszy\u0142 przestrze\u0144 w kabinie. \u015aciany kabiny pokryto tapicerk\u0105. W kabinie s\u0105 cztery miejsca; dwa fotele w przedzie i kanapa w tyle. Oparcia przednich foteli s\u0105 odchylane do przodu w celu u\u0142atwienia zajmowana miejsc z ty\u0142u. Za kabin\u0105 umieszczono baga\u017cnik do kt\u00f3rego dost\u0119p umo\u017cliwiaj\u0105 drzwiczki zamontowane na lewej burcie. W tym miejscu umieszczono tak\u017ce wyposa\u017cenie radiowe.<\/p>\n Usterzenie klasyczne z podzia\u0142em na stery i stateczniki. Stery wyposa\u017cono w klapki wywa\u017caj\u0105ce. Wychylenie steru kierunku po 25 stopni w obie strony. Ster wysoko\u015bci wychylany 30 stopni w g\u00f3r\u0119 i 20 stopni w d\u00f3\u0142.<\/p>\n Podwozie samolotu sta\u0142e, klasyczne, z k\u00f3\u0142kiem ogonowym.<\/p>\n Silnik 9-cylindrowy AI-14 R o mocy nominalnej 220 KM (161 kW) i startowej 260 KM (191 kW). Silniki produkowano w Kaliszu w PZL-Kalisz pod oznaczeniem PZL AI-14R. Ch\u0142odzony powietrzem. Przep\u0142yw powietrza regulowany \u017caluzj\u0105. Silnik os\u0142oni\u0119ty dwucz\u0119\u015bciow\u0105 os\u0142on\u0105 (cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3rna i cz\u0119\u015b\u0107 dolna).<\/p>\n \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe o regulowanym skoku. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 do 2,70 m.<\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 12,68 m<\/p>\n D\u0142ugo\u015b\u0107 9,00 m<\/p>\n Wysoko\u015b\u0107 3,12 m<\/p>\n Masa w\u0142asna 1 050 kg<\/p>\n Masa ca\u0142kowita 1 600 kg<\/p>\n Masa \u0142adunku 600 kg<\/p>\n Zapas paliwa 225 litr\u00f3w<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 180 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 160 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 3 m\/s<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 85 km\/h<\/p>\n Zasi\u0119g maksymalny 1 100 km<\/p>\n Zasi\u0119g z \u0142adunkiem 250 km<\/p>\n Czas lotu 3 godziny<\/p>\n Pu\u0142ap 4 000 m<\/p>\n Rozbieg 150 m<\/p>\n Dobieg 90 m<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Krak\u00f3w 2014-04-02<\/p>\n Samolot rolniczy.<\/p>\n Samolot PZL-101 Gawron. Rolniczy. Pierwszy lot 14.05.1958 roku, prototypu SP-PAG, z pilotem Mieczys\u0142aw Mi\u0142osz.<\/p>\n Samoloty PZL-101 Gawron. Rolniczy. Produkcja seryjna w okresie 1958-1962. Zbudowano 61 samolot\u00f3w.<\/p>\n Samoloty PZL-101 A Gawron. Rolniczy. Produkcja seryjna w okresie 1962-1965. Zbudowano 264 samoloty.<\/p>\n Samoloty PZL-101 B Gawron. Dyspozycyjny. Produkcja seryjna w okresie 1965-1968. Zbudowano 78 samoloty.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Na bazie samolotu Jak-12 M postanowiono zbudowa\u0107 samolot rolniczy. Sprawa by\u0142a trudna, bo Jak-12 dysponowa\u0142 ud\u017awigiem zaledwie 350 kg, przy maksymalnej obj\u0119to\u015bci 470 litr\u00f3w. Konstruktorzy zdawali sobie spraw\u0119, i\u017c rozwi\u0105zanie to jest prowizoryczne i b\u0119dzie trzeba zbudowa\u0107 samolot typowo rolniczy. Jednak na obecn\u0105 chwil\u0119 zesp\u00f3\u0142 pod kierunkiem magistra in\u017cyniera Stanis\u0142awa Lassoty w 1956 roku, przyst\u0105pi\u0142 do prac nad wersj\u0105 rolnicz\u0105. W 1957 roku, gotowa by\u0142a dokumentacja.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5328","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5328"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5426,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5328\/revisions\/5426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}2011 rok.<\/h3>\n
\n145b Rozdzia\u0142 1958-05-14<\/h2>\n
WSK Nr 4 PZL Ok\u0119cie PZL-101 Gawron<\/h2>\n
Polska<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h3>\n
Skrzyd\u0142a.<\/h3>\n
Kad\u0142ub.<\/h3>\n
Usterzenie.<\/h3>\n
Podwozie.<\/h3>\n
Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy.<\/h3>\n
Dane T-T PZL-101 Gawron:<\/h3>\n
\n
\n145b Rozdzia\u0142 1958-05-14<\/h2>\n
WSK Nr 4 PZL Ok\u0119cie PZL-101 Gawron<\/h2>\n
Polska<\/h3>\n
Zestawienie<\/h3>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"