Opis do zdj\u0119cia: Samolot Jak-12 nr 169653 z rejestracj\u0105 SP-KRC z silnikiem AI-14 R o mocy 260 KM (191 kW). Samolot jest w\u0142asno\u015bci\u0105 Aeroklubu Rzeszowskiego.<\/p>\n Opis do zdj\u0119cia: Samolot Jak-12 nr 5013 z rejestracj\u0105 SP-ASZ z silnikiem M-11 o mocy do 160 KM. Samolot jest eksponatem Muzeum Lotnictwa Polskiego w Czy\u017cynach w Krakowie.<\/p>\n W 1944 roku, w CCCP pojawi\u0142o si\u0119 zapotrzebowanie na lekki samolot o uniwersalnym przeznaczeniu. Zadanie to otrzyma\u0142o biuro OKB Jakowlewa. Sam Aleksander S. Jakowlew by\u0142 ulubie\u0144cem Stalina. Z uwagi na trawi\u0105c\u0105 jeszcze II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, samolot mia\u0142 powsta\u0107 z materia\u0142\u00f3w mo\u017cliwie niestrategicznych. Mia\u0142 by\u0107 \u0142atwy w produkcji i eksploatacji oraz prosty w pilota\u017cu. Poniewa\u017c zadnie nie by\u0142o priorytetowe, prace bardzo si\u0119 przeci\u0105ga\u0142y. W okresie 1944-1947, biuro opracowa\u0142o nast\u0119puj\u0105ce propozycje; Jak-10 \u2013 czteromiejscowy g\u00f3rnop\u0142at, Jak-12 \u2013 g\u00f3rnop\u0142at rozwini\u0119ty z Jak-10, Jak-13\/14 \u2013 czteromiejscowy dolnop\u0142at z chowanym podwoziem. Wszystkie konstrukcje by\u0142 nap\u0119dzane silnikiem konstrukcji A. D. Szewcowa M-11, o teoretycznej mocy 106,6 kW (145 KM). D\u0142ugo trwa\u0142o por\u00f3wnanie \u2013 g\u00f3rnop\u0142at czy dolnop\u0142at. Ostatecznie zdecydowano si\u0119 rozwija\u0107 wersje Jak-12, cho\u0107 dwumiejscowy Jak-13 w czerwcu 1945 roku, uzyska\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 max 245 km\/h, wznoszenie 4,2 m\/s i zasi\u0119g 815 km. Przewa\u017cy\u0142y jednak korzystniejsze charakterystyki startu i l\u0105dowania. W 1947 roku, zosta\u0142 zbudowany i oblatany prototyp Jak-12. Brak w literaturze dok\u0142adnej daty pierwszego lotu. \u015awiadczy to, o niezdecydowaniu w\u0142adz na Kremlu, co do konieczno\u015bci budowy takiego samolotu.<\/p>\n Do nap\u0119du wykorzystano jedyny w\u00f3wczas silnik lotniczy ma\u0142ej mocy, gwiazdowy, 5-cylindrowy M-11 FR. Jego katalogowa moc wynosi\u0142a 160 KM (118 kW). W rzeczywisto\u015bci, z uwagi na s\u0142abej jako\u015bci materia\u0142y i niestaranne wykonanie, silniki seryjne ledwo przekracza\u0142y moc 100 KM. Ju\u017c na etapie konstruowania p\u0142atowca konstruktorzy brali pod uwag\u0119 zabudowanie znacznie mocniejszego silnika, o mocy nawet 300 KM (221 kW). W tym okresie samolot by\u0142 konstrukcj\u0105 metalowo-drewnian\u0105, kryt\u0105 p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n W za\u0142o\u017ceniach samolot mia\u0142 by\u0107 eksploatowany z przygodnych l\u0105dowisk, dlatego skrzyd\u0142o otrzyma\u0142o bogat\u0105 mechanizacj\u0119. Sta\u0142e skrzela na kraw\u0119dzi natarcia i klapy zaskrzyd\u0142owe oraz lotki. Taki uk\u0142ad gwarantowa\u0142 kr\u00f3tki start i l\u0105dowanie maszyny. Wysoka pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna zesz\u0142a na dalszy plan.<\/p>\n Pr\u00f3by potwierdzi\u0142y, \u017ce zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy jest za s\u0142aby. W efekcie ud\u017awig by\u0142 ma\u0142y i osi\u0105gi niewielkie. Mimo to, podj\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105 i zbudowano 788 sztuk. G\u0142\u00f3wnie budowano wersje dwumiejscow\u0105 obserwacyjn\u0105 i czteromiejscow\u0105 \u0142\u0105cznikow\u0105. Samoloty zast\u0105pi\u0142y w s\u0142u\u017cbie maszyny Po-2, kt\u00f3re by\u0142y zbudowane jeszcze w czasie II wojny \u015bwiatowej. Z uwagi na ma\u0142\u0105 moc zespo\u0142u nap\u0119dowego cz\u0119sto dochodzi\u0142o do przeci\u0105gni\u0119cia, a w ich efekcie wypadk\u00f3w. Bywa\u0142y przypadki, \u017ce z powodu silnego, przeciwnego wiatru, samolot nie m\u00f3g\u0142 dolecie\u0107 do docelowego lotniska (miejsca). Z tego powodu prace rozwojowe nad samolotem Jak-12 przerwano.<\/p>\n Dopiero w 1950 roku, konstruktorzy otrzymali nowy silnik gwiazdowy, 9-cylindrowy, oznaczony AI-14 R o mocy 260 KM (191 kW). Silnik ten, jeszcze na etapie pr\u00f3b, skierowano do produkcji seryjnej. Do p\u0142atowca Jak-12 powr\u00f3cono w 1952 roku i zamontowano na nim nowy silnik. Jak-12 otrzyma\u0142 nowe oznaczenie Jak-12 R. Litera R pochodzi\u0142a od zastosowanego silnika.<\/p>\n Zmian w samolocie Jak-12 R by\u0142o znacznie wi\u0119cej. Samolot z drewniano-metalowej konstrukcji sta\u0142 si\u0119 konstrukcj\u0105 metalow\u0105 kryt\u0105 p\u0142\u00f3tnem. Zmianie uleg\u0142 p\u0142at, kt\u00f3ry teraz by\u0142 metalowy z blaszanymi kesonami. Przekonstruowano kad\u0142ub, usterzenie i podwozie.<\/p>\n W 1952 roku, uruchomiono produkcj\u0119 samolotu Jak-12 R. Jednak Jak-12 R by\u0142 nadal samolotem prymitywnym. Mia\u0142 niezwykle skromne wyposa\u017cenie i by\u0142 niezdolny do lot\u00f3w w nocy. Nie posiada\u0142 systemu \u0142\u0105czno\u015bci radiowej, ju\u017c tak powszechnej w 50-latach. Dlatego prace nad samolotem prowadzono nadal.<\/p>\n W 1955 roku, zbudowano kolejn\u0105 wersj\u0119 samolotu oznaczon\u0105 Jak-12 M, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c by\u0142 nap\u0119dzany silnikiem AI-14 R. Wersja otrzyma\u0142a zadowalaj\u0105ce wyposa\u017cenie awioniczne. Na sta\u0142e zamontowano radiostacje pok\u0142adow\u0105 KF (kr\u00f3tko-falow\u0105). Pojawi\u0142 si\u0119 automatyczny radiokompas ARK-5, znany z samolot\u00f3w bojowych. Dokonano tak\u017ce wiele drobnych zmian u\u0142atwiaj\u0105cych u\u017cytkowanie. Przed usterzeniem pionowym dodano nap\u0142yw (p\u0142etw\u0119 grzbietow\u0105). Teraz, obrys usterzenia pionowego Jak-12 M by\u0142 \u0142ukowaty, w przeciwie\u0144stwie do poprzednich odmian (gdzie kraw\u0119d\u017a natarcia by\u0142a prosta).<\/p>\n Jak-12 M w wersji \u0142\u0105cznikowej, w tyle kabiny, na grzbiecie, lekko z prawej strony umieszczono otwierane, okr\u0105g\u0142e okno. Przez to okno mo\u017cna by\u0142o prowadzi\u0107 ostrza\u0142 z broni maszynowej tylnej p\u00f3\u0142sfery.<\/p>\n Du\u017ce zapotrzebowanie na tego typu samolot w CCCP oraz zadowalaj\u0105ce osi\u0105gi, spowodowa\u0142y uruchomienie produkcji Jak-12 M na masow\u0105 skal\u0119. Samoloty trafia\u0142y do lotnictwa cywilnego (aeroklub\u00f3w, gazety Prawda, centralnego radia, ko\u0142choz\u00f3w, zak\u0142ad\u00f3w wydobywczych surowc\u00f3w naturalnych) oraz do lotnictwa wojskowego. Pomimo tego, \u017ce w literaturze podaje si\u0119 kilkana\u015bcie odmian samolotu Jak-12 M, to w rzeczywisto\u015bci by\u0142y produkowane dwie; z pojedynczymi lub ze zdwojonymi sterownicami. Te drugie wykorzystywano do szkolenia m\u0142odych pilot\u00f3w. Natomiast odmiany z pojedynczymi sterownicami, w kabinie posiada\u0142y dodatkowe trzy miejsca dla pasa\u017cer\u00f3w lub tych miejsc nie by\u0142o. W\u00f3wczas samolot s\u0142u\u017cy\u0142 jako ma\u0142a ci\u0119\u017car\u00f3wka lub wk\u0142adano tam nosze i tak mieli\u015bmy wersj\u0119 sanitarn\u0105.<\/p>\n Cztery osoby na pok\u0142adzie i 12 kg baga\u017cu, to maksymalny \u0142adunek jaki przewozi Jak-12 M. W\u00f3wczas jego maksymalny zasi\u0119g wynosi 450 km, przy zapasie paliwa 115 litr\u00f3w. Samolot maksymalnie ud\u017awignie \u0142adunek 300 kg, ale w\u00f3wczas zapas paliwa nie mo\u017ce przekroczy\u0107 60 litr\u00f3w, a zasi\u0119g wyniesie do 100 km.<\/p>\n Co ciekawe, automatyczny radiokompas ARK-5 by\u0142 cz\u0119sto demontowany, z uwagi na jego znaczny ci\u0119\u017car. R\u00f3wnie\u017c nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 jego u\u017cytkowania i obs\u0142ugi powodowa\u0142a cz\u0119ste awarie tego urz\u0105dzenia. \u00d3wczesny poziom wiedzy pilot\u00f3w i mechanik\u00f3w w CCCP pozostawia\u0142 wiele do \u017cyczenia.<\/p>\n W literaturze pojawia si\u0119 tak\u017ce w\u0105tek odmiany rolniczej. Musimy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce podstawowym samolotem rolniczym w tamtym czasie mia\u0142 by\u0107 An-2, o znacznie wi\u0119kszych mo\u017cliwo\u015bciach i ud\u017awigu.<\/p>\n W 1957 roku, zosta\u0142 oblatany prototyp nowej odmiany, kt\u00f3r\u0105 oznaczono Jak-12 A. Podstawow\u0105 zmian\u0105 by\u0142a zabudowa dodatkowego zbiorniki paliwa, bo ma\u0142y zasi\u0119g Jak-12 M, by\u0142 jego podstawow\u0105 wad\u0105. Poza tym wprowadzono szereg innych drobniejszych zmian, kt\u00f3re wynika\u0142y z do\u015bwiadczenia zdobytego z eksplantacji Jak-12 M.<\/p>\n W samolocie Jak-12 A zastosowano wolant, zamiast dr\u0105\u017cka sterowego. W og\u00f3le, sprawa wolantu w tak ma\u0142ym samolocie jest dwuznaczna. Poniewa\u017c CCCP ca\u0142y czas podgl\u0105da\u0142 rynek USA, to zastosowanie wolantu wynik\u0142o z tego podgl\u0105dania. W USA prawie wszystko co lata w lotnictwie cywilnym ma wolant. Dlatego Polskie PZL-104 Wilga tam eksportowane otrzyma\u0142y dr\u0105\u017cek sterowy na kszta\u0142t wolantu. W samolocie Jak-12 A, po pewnym czasie powr\u00f3cono do dr\u0105\u017cka sterowego.<\/p>\n Samolot Jak-12 A tak\u017ce budowano na masowa skal\u0119. Nie tylko dla CCCP, ale r\u00f3wnie\u017c na eksport do kraj\u00f3w demolud\u00f3w i innych sympatyzuj\u0105cych z komunistami. By\u0142 doj\u015b\u0107 d\u0142ugi okres czasu, kiedy wersje Jak-12 M i Jak-12 A by\u0142y produkowane r\u00f3wnolegle.<\/p>\n Przemys\u0142 w CCCP wyprodukowa\u0142 3\u00a0013 samolot\u00f3w Jak-12 R\/M\/A. Produkcja wszystkich odmian Jak-12 w CCCP wynios\u0142a oko\u0142o 3\u00a0800 sztuk.<\/p>\n Zbudowano wiele odmian do\u015bwiadczalnych. Do ciekawszych nale\u017cy Jak-12 GR na dw\u00f3ch p\u0142ywakach AIR-6 oraz Jak-12 B \u2013 dwup\u0142atowiec z kr\u00f3tkimi dolnymi skrzyd\u0142ami. Obie te konstrukcje wykaza\u0142y si\u0119 niskimi osi\u0105gami, ma\u0142\u0105 praktyczno\u015bci\u0105 i nie wesz\u0142y do produkcji.<\/p>\n W 1952 roku, do Polski sprowadzono kilka samolot\u00f3w Jak-12 R. Prawdopodobnie cztery lub pi\u0119\u0107 egzemplarzy. Znamy nast\u0119puj\u0105ce maszyny Nr; 0225, 5013, 4640213 i 4640216. W rzeczywisto\u015bci by\u0142y to maszyny Jak-12 z silnikami M-11 FR, zbudowane w 1950-1951. Pr\u00f3bowano wpisa\u0107 je na stan Wojska Polskiego. Przeprowadzone testy wykaza\u0142y ich ca\u0142kowit\u0105 nieprzydatno\u015b\u0107 (d\u0142ugi rozbieg, ma\u0142y ud\u017awig, ma\u0142y zasi\u0119g \u2013 zdecydowany brak mocy zespo\u0142u nap\u0119dowego). Mimo to, jeszcze przed ko\u0144cem test\u00f3w, genera\u0142 broni pilot Iwan Turkiel (rosjanin w Wojsku Polskim), \u00f3wczesny Dow\u00f3dca Wojsk Lotniczych nakaza\u0142 wpisa\u0107 samoloty na stan.<\/p>\n W dniach 13-30 wrze\u015bnia 1959 roku, (czyli kilka lat p\u00f3\u017aniej) jeden z tych samolot\u00f3w pokazano na Wroc\u0142awskiej Wystawie na Lotnisku Pilcze.<\/p>\n Z ko\u0144cem stycznia 1952 roku, jeden z samolot\u00f3w, Jak-12-M-11 FR nr 5013, przekazano do Aeroklubu Ligii Lotniczej. Zosta\u0142 zarejestrowany w dniu 16.02.1952 roku, ze znakami SP-ASZ. Na p\u0142atowcu zamalowano szachownice. Maszyna by\u0142a standardowo pomalowana na kolor zielony, a sp\u00f3d niebieski. P\u00f3\u017aniej przemalowano na standardowe w\u00f3wczas w Aeroklubie PRL barwy; czerwono-kremowe. W dniu 14.09.1971 roku, samolot zosta\u0142 skre\u015blony z rejestru i przekazany do Muzeum Lotnictwa i Astronautyki w Krakowie.<\/p>\n W Aeroklubie pr\u00f3bowano wykorzysta\u0107 Jak-12-M-11 FR do holowania szybowc\u00f3w. Lecz ma\u0142a moc silnika i niew\u0142a\u015bciwa budowa cz\u0119\u015bci ogonowej, uniemo\u017cliwia\u0142y zamontowanie zaczepu dla liny holuj\u0105cej.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem 60-lata, pozosta\u0142e wojskowe egzemplarze Jak-12-M-11 FR, przekazano do dyspozycji Aeroklubu PRL. Otrzyma\u0142y one rejestracje; SP-CFO, SP-CFP. S\u0142u\u017cy\u0142y do (odpowiednio) 1968, 1971 roku.<\/p>\n W 1956 roku, Wojsko Polskie otrzyma\u0142o 5 maszyn Jak-12 R. I ponownie nie by\u0142y to maszyny nowe. Ciekawostk\u0105 w tych maszynach by\u0142o zamontowanie metalowego pazura, wysuwanego z cz\u0119\u015bci ogonowej. Pazur ten mia\u0142 by\u0107 dodatkowym hamulcem podczas l\u0105dowania w przygodnym terenie. Nie wiadomo, czy by\u0142 to patent opracowany przez konstruktor\u00f3w, czy domoros\u0142y wynalazek pilot\u00f3w i mechanik\u00f3w z radzieckiej jednostki.<\/p>\n Pierwszy publiczny pokaz samolotu Jak-12 R nb 01 odby\u0142 si\u0119 na Lotnisku Ok\u0119cie w dniach 26.08.1956 roku – 9.09.1956 roku, na I Warszawskiej Wystawie Lotniczej.<\/p>\n Wersja Jak-12 M by\u0142a pierwsz\u0105 odmian\u0105 produkowan\u0105 na masow\u0105 skal\u0119. Przemys\u0142 CCCP nie by\u0142 w stanie sprosta\u0107 potrzebom. Przemys\u0142 by\u0142 nastawiony na produkcj\u0119 samolot\u00f3w bojowych. Strona CCCP zaproponowa\u0142a Polsce produkcj\u0119 licencyjn\u0105 tego samolotu.<\/p>\n Tutaj par\u0119 zda\u0144 wyja\u015bnienia. W 1954 roku, zak\u0142ady PZL Ok\u0119cie wyprodukowa\u0142y kilkaset sztuk samolot\u00f3w Junak-3 i CCS-13 r\u00f3\u017cnych wersji. W 1955 roku, tempo produkcji znacznie spada\u0142o. Tylko 147 maszyn. Perspektywy na 1956 rok, by\u0142y jeszcze gorsze. Polski rynek si\u0119 ju\u017c nasyci\u0142. Teoretycznie mo\u017cna by\u0142oby szuka\u0107 nabywc\u00f3w za granic\u0105. Jednak bez zgody CCCP by\u0142y to pr\u00f3\u017cne zamiary.<\/p>\n By\u0142a tak\u017ce inna kwestia. W okresie PRL-u przedstawiano konstrukcj\u0119 Jak-12 M, jako znacznie nowocze\u015bniejsz\u0105, ni\u017c konstrukcje opracowane w pierwszych latach istnienia Polski Ludowej. W rzeczywisto\u015bci, wcale tak nie by\u0142o. Owszem, w konstrukcji nie u\u017cywano ju\u017c zupe\u0142nie drewna i sklejki. Jednak konstrukcja kad\u0142uba niczym specjalnym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0142a od samolot\u00f3w opracowanych przez zesp\u00f3\u0142 Tadeusza So\u0142tyka. Poza tym, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce obaj okupanci Polski ca\u0142kowicie zniszczyli Polski przedwojenny lotniczy potencja\u0142 konstrukcyjny, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 do \u015bcis\u0142ej czo\u0142\u00f3wki \u015bwiatowej. Zniszczono ca\u0142\u0105 dokumentacj\u0119 i unikalne oprzyrz\u0105dowanie. Ju\u017c nigdy, Polski Przemys\u0142 Lotniczy nie rozwin\u0105\u0142 si\u0119 do \u015bwiatowego poziomu. W XXI wieku, masoni i libera\u0142owie postawili ostatni krzy\u017cyk na Polskim Przemy\u015ble Lotniczym, wyprzedaj\u0105c wszystkie fabryki za bezcen.<\/p>\n W 1955 roku, podj\u0119to decyzj\u0119 o pozyskaniu licencji na produkcje Jak-12 M. Jednak dokumentacj\u0119 nale\u017ca\u0142o opracowa\u0107 sobie samemu w WSK-4 PZL-Ok\u0119cie. Tak w\u00f3wczas nazywa\u0142 si\u0119 zak\u0142ad. Nale\u017ca\u0142o znacznie przebudowa\u0107 lini\u0119 produkcyjn\u0105. Wynika\u0142o to z faktu, \u017ce Polskie powojenne konstrukcje by\u0142y o konstrukcji mieszanej (metalowa kratownica, drewniane inne elementy i pokrycie).<\/p>\n Pierwszy Polski Jak-12 oblata\u0142 Mieczys\u0142aw Mi\u0142osz. Pierwsza seria produkcyjna liczy\u0142a 20 samolot\u00f3w i zosta\u0142a ca\u0142kowicie uko\u0144czona w 1956 roku. W Polsce zbudowano Jak-12 M – 1\u00a0053 (1\u00a0054) sztuki oraz Jak-12 A \u2013 137 sztuk. Produkcja Jak-12 A w WSK PZL Ok\u0119cie trwa\u0142a w okresie 1959-1960. W 1960 roku, uko\u0144czono w Polsce licencyjn\u0105 produkcj\u0119 samolot\u00f3w Jak-12.<\/p>\n W PZL Kalisz uruchomiono produkcj\u0119 silnik\u00f3w IA-14 R. Litera R oznacza zastosowanie reduktora. Zastosowanie reduktora pozwala zastosowa\u0107 \u015bmig\u0142o o wi\u0119kszej \u015brednicy. Nawet 2,70 m. Takie \u015bmig\u0142o daje wysoki ci\u0105g statyczny i wy\u017csz\u0105 sprawno\u015b\u0107 na ma\u0142ych pr\u0119dko\u015bciach. Polepsza to charakterystyki startu i umo\u017cliwia bezproblemowe holowanie szybowca. Jednak s\u0105 i minusy. \u015amig\u0142o o wi\u0119kszej \u015brednicy zmniejsza pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 z oko\u0142o 210-220 km\/h do 180-190 km\/h.<\/p>\n Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 maszyn zbudowanych w Polsce trafi\u0142a do Polskiego Wojska. U\u017cytkownikami by\u0142o DWL (dow\u00f3dztwo wojsk lotniczych), KBW (korpus bezpiecze\u0144stwa publicznego), WOP (wojska ochrony pograniczna), MW (marynarka wojenna). Wiele maszyn trafi\u0142o do pu\u0142k\u00f3w lotniczych i by\u0142o u\u017cytkowanych w eskadrach \u0142\u0105cznikowych. Wojsko eksploatowa\u0142o 51 maszyn, w tym 27 dwuster\u00f3w, kt\u00f3re nosi\u0142y oznaczenia UJak-12 M. Ostatni Jak-12 M skre\u015blono ze stanu w 1983 roku. Wojsko przej\u0119\u0142o tak\u017ce 32 maszyny Jak-12 A.<\/p>\n Pierwszy raz samolot Jak-12 M z szachownicami pokazano na II Warszawskiej Wystawie Lotniczej przed Arsena\u0142em w dniach 7-15.09.1957 roku i na III Warszawskiej Wystawie Lotniczej na Placu Zwyci\u0119stwa w dniach 30.08.1958 roku – 15.09.1958 roku.<\/p>\n Wojsko Polskie swoje samoloty Jak-12 M\/A przekazywa\u0142o g\u0142\u00f3wnie do aeroklub\u00f3w, instytut\u00f3w i podmiot\u00f3w gospodarczych.<\/p>\n Opr\u00f3cz Polskiego Wojska samoloty Jak-12 M\/A produkowane w Polsce trafia\u0142y do; lotnictwa aeroklubowego, lotnictwa sanitarnego, wybranych podmiot\u00f3w gospodarczych. Oczywi\u015bcie, najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 samolot\u00f3w wyeksportowano do CCCP.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Krak\u00f3w 2020-09-01<\/p>\n Samolot dyspozycyjny Jak-12 (\u042f\u043a-12).<\/p>\n Jak-12 to wielozadaniowy, jednosilnikowy, g\u00f3rnop\u0142at zastrza\u0142owy, konstrukcji metalowej, kryty duraluminiow\u0105 blach\u0105, o grubo\u015bci 0,4-1,0 mm oraz p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n Skrzyd\u0142a o obrysie prostok\u0105tnym. W wersji Jak-12 A zewn\u0119trzne cz\u0119\u015bci skrzyde\u0142 maj\u0105 obrys trapezowy. Konstrukcja skrzyd\u0142a dwud\u017awigarowa; d\u017awigar g\u0142\u00f3wny i d\u017awigar tylny, pomocniczy, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy si\u0119 z d\u017awigarem g\u0142\u00f3wnym w okolicach \u017cebra Nr 19. Skrzyd\u0142o ma 36 \u017ceber. Skrzyd\u0142a kryte duralem i p\u0142\u00f3tnem. Na lewym skrzydle umieszczono reflektor i rurk\u0119 Pitota. Skrzyd\u0142o wyposa\u017cone w lotki, klapy i sloty (skrzela – sta\u0142e we wczesnych wersjach, automatyczne w Jak-12A).<\/p>\n Kad\u0142ub konstrukcji kratownicowej, wykonany z rur stalowych 30HGSA. Oprofilowano je pod\u0142u\u017cnicami z duraluminium. Przednia cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba kryta blacha duraluminiow\u0105 D16A-T. W tyle kryty p\u0142\u00f3tnem naturalnym AM-100 lub syntetycznym. Kad\u0142ub rozpoczyna si\u0119 ogniow\u0105 przegrod\u0105 wykonan\u0105 z blachy stalowej. Do tej przegrody mocowane jest \u0142o\u017ce, a do niego silnik. Wej\u015bcie do kad\u0142uba zapewniaj\u0105 drzwi na obu burtach. Maj\u0105 one system awaryjnego zrzutu. Okna wykonane s\u0105 ze szk\u0142a organicznego.<\/p>\n Usterzenie klasyczne z podzia\u0142em na stery i stateczniki. Stery wyposa\u017cono w klapki wywa\u017caj\u0105ce. Wychylenie steru kierunku po 25 stopni w obie strony. Ster wysoko\u015bci wychylany 30 stopni w g\u00f3r\u0119 i 20 stopni w d\u00f3\u0142.<\/p>\n Podwozie samolotu sta\u0142e, klasyczne, z k\u00f3\u0142kiem ogonowym. Podwozie g\u0142\u00f3wne wyposa\u017cono w hamulce.<\/p>\n Pierwsze wersje samolotu Jak-12 wyposa\u017cono w silnik M-11 o mocy do 160 KM. Silniki M-11 by\u0142y produkowane i remontowane w Polsce.<\/p>\n Silnik 9-cylindrowy AI-14 R o mocy nominalnej 220 KM (161 kW) i startowej 260 KM (191 kW). Silniki produkowano w Kaliszu w PZL-Kalisz pod oznaczeniem PZL AI-14R. Ch\u0142odzony powietrzem. Przep\u0142yw powietrza regulowany \u017caluzj\u0105. Silnik os\u0142oni\u0119ty dwucz\u0119\u015bciow\u0105 os\u0142on\u0105 (cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3rna i cz\u0119\u015b\u0107 dolna).<\/p>\n \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe o regulowanym skoku. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 do 2,70 m.<\/p>\n Dwa zbiorniki paliwa w skrzyd\u0142ach o \u0142\u0105cznej pojemno\u015bci 225 litr\u00f3w. Mo\u017cna podwiesza\u0107 pod skrzyd\u0142ami dwa dodatkowe zbiorniki o pojemno\u015bci po 95 litr\u00f3w.<\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 12,60 m<\/p>\n D\u0142ugo\u015b\u0107 9,00 m<\/p>\n Wysoko\u015b\u0107 3,12 m<\/p>\n Powierzchnia no\u015bna 22,60 m<\/p>\n Masa w\u0142asna 1 026 kg<\/p>\n Masa ca\u0142kowita 1 450 kg<\/p>\n Masa \u0142adunku 300-424 kg<\/p>\n Zapas paliwa 115-180 litr\u00f3w<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 180 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 160 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 4,1 m\/s<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 82 km\/h<\/p>\n Zasi\u0119g maksymalny 765 km<\/p>\n Zasi\u0119g z \u0142adunkiem 450 km<\/p>\n Czas lotu 3 godziny<\/p>\n Pu\u0142ap 4 169 m<\/p>\n Rozbieg 126 m<\/p>\n Dobieg 90 m.<\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 12,70 m<\/p>\n D\u0142ugo\u015b\u0107 9,00 m<\/p>\n Wysoko\u015b\u0107 3,12 m<\/p>\n Powierzchnia no\u015bna 23,80 m<\/p>\n Masa w\u0142asna 1 059 kg<\/p>\n Masa ca\u0142kowita 1 588 kg<\/p>\n Masa \u0142adunku 529 kg<\/p>\n Zapas paliwa 225 litr\u00f3w<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 210 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 180 km\/h<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 3,9 m\/s<\/p>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 89 km\/h<\/p>\n Zasi\u0119g maksymalny 1 070 km<\/p>\n Zasi\u0119g z \u0142adunkiem 600 km<\/p>\n Czas lotu 3,5 godziny<\/p>\n Pu\u0142ap 4 000 m<\/p>\n Rozbieg 153 m<\/p>\n Dobieg 131 m.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman\u00a0<\/p>\n Krak\u00f3w 2020-09-01<\/p>\n Samoloty Jak-12 z silnikami M-11 FR. 1952 rok. Do Polski sprowadzono przypuszczalnie cztery egzemplarze Nr; 0225, 5013, 4640213 i 4640216, zbudowane w 1950-1951 roku.<\/p>\n Samolot Nr 5013 w dniu 16.02.1952 roku, z rejestracj\u0105 SP-ASZ, zosta\u0142 przekazany do Aeroklubu Ligii Lotniczej. W dniu 14.09.1971 roku, zosta\u0142 skre\u015blony z rejestru i przekazany do Muzeum Lotnictwa i Astronautyki w Krakowie.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem 60-lata pozosta\u0142e wojskowe egzemplarze Jak-12-M-11 FR, przekazano do dyspozycji Aeroklubu PRL. Otrzyma\u0142y one rejestracje; SP-CFO, SP-CFP.<\/p>\n Samoloty Jak-12 R. 1956 rok. Do Polski sprowadzono 5 maszyn dla Wojska Polskiego. Nie by\u0142y to maszyny nowe. Pierwszy publiczny pokaz samolotu Jak-12 R nb 01 odby\u0142 si\u0119 na Lotnisku Ok\u0119cie w dniach 26.08.1956r.-9.09.1956r., na I Warszawskiej Wystawie Lotniczej.<\/p>\n Samoloty Jak-12 M. 1956 rok. Produkcja seryjna w Polsce w WSK-4 PZL-Ok\u0119cie. Pierwsza seria produkcyjna 20 egzemplarzy. Pierwszy Polski Jak-12 M oblata\u0142 Mieczys\u0142aw Mi\u0142osz.<\/p>\n Samoloty Jak-12 M. 1956-1959 rok. W Polsce zbudowano 1\u00a0054 maszyn.<\/p>\n Samoloty Jak-12 A. 1959-1960 rok. W Polsce zbudowano 137 maszyn.<\/p>\n Samoloty Jak-12 M w Wojsku Polskim. \u0141\u0105cznie u\u017cytkowano 51 maszyn; 27 dwu-stery (UJak-12 M), 24 jedno-stery.<\/p>\n Samoloty Jak-12 A w Wojsku Polskim. \u0141\u0105cznie u\u017cytkowano 32 maszyn.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n W 1944 roku, w CCCP pojawi\u0142o si\u0119 zapotrzebowanie na lekki samolot o uniwersalnym przeznaczeniu. Zadanie to otrzyma\u0142o biuro OKB Jakowlewa. Sam Aleksander S. Jakowlew by\u0142 ulubie\u0144cem Stalina. Z uwagi na trawi\u0105c\u0105 jeszcze II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, samolot mia\u0142 powsta\u0107 z materia\u0142\u00f3w mo\u017cliwie niestrategicznych. Mia\u0142 by\u0107 \u0142atwy w produkcji i eksploatacji oraz prosty w pilota\u017cu. Poniewa\u017c zadnie nie by\u0142o priorytetowe, prace bardzo si\u0119 przeci\u0105ga\u0142y. W okresie 1944-1947, biuro opracowa\u0142o nast\u0119puj\u0105ce propozycje; Jak-10 \u2013 czteromiejscowy g\u00f3rnop\u0142at, Jak-12 \u2013 g\u00f3rnop\u0142at rozwini\u0119ty z Jak-10, Jak-13\/14 \u2013 czteromiejscowy dolnop\u0142at z chowanym podwoziem. Wszystkie konstrukcje by\u0142 nap\u0119dzane silnikiem konstrukcji A. D. Szewcowa M-11, o teoretycznej mocy 106,6 kW (145 KM). D\u0142ugo trwa\u0142o por\u00f3wnanie \u2013 g\u00f3rnop\u0142at czy dolnop\u0142at. Ostatecznie zdecydowano si\u0119 rozwija\u0107 wersje Jak-12, cho\u0107 dwumiejscowy Jak-13 w czerwcu 1945 roku, uzyska\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 max 245 km\/h, wznoszenie 4,2 m\/s i zasi\u0119g 815 km. Przewa\u017cy\u0142y jednak korzystniejsze charakterystyki startu i l\u0105dowania. W 1947 roku, zosta\u0142 zbudowany i oblatany prototyp Jak-12. Brak w literaturze dok\u0142adnej daty pierwszego lotu. \u015awiadczy to, o niezdecydowaniu w\u0142adz na Kremlu, co do konieczno\u015bci budowy takiego samolotu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5327","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5327"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5734,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5327\/revisions\/5734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia<\/h3>\n
Jak-12 R. 1952 rok.<\/h3>\n
Jak-12 M. 1955 rok.<\/h3>\n
Jak-12 A. 1957 rok.<\/h3>\n
Jak-12 dla Polski. 1952 rok.<\/h3>\n
Produkcja Jak-12 w Polsce. 1956 rok.<\/h3>\n
\n101b Rozdzia\u0142 1952<\/h2>\n
WSK Nr 4 PZL Ok\u0119cie Jak-12<\/h2>\n
Polska<\/h3>\n
Konstrukcja.<\/h3>\n
Skrzyd\u0142a.<\/h3>\n
Kad\u0142ub.<\/h3>\n
Usterzenie.<\/h3>\n
Podwozie.<\/h3>\n
Silnik.<\/h3>\n
Dane T-T Jak-12 M:<\/h3>\n
Dane T-T Jak-12 M:<\/h3>\n
\n
\n101b Rozdzia\u0142 1952<\/h2>\n
WSK Nr 4 PZL Ok\u0119cie Jak-12<\/h2>\n
Polska<\/h3>\n
Zestawienie.<\/h3>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"