{"id":5306,"date":"2021-03-01T13:46:32","date_gmt":"2021-03-01T12:46:32","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2021\/03\/01\/tupolew-tu-134-1968r\/"},"modified":"2024-07-13T20:08:08","modified_gmt":"2024-07-13T18:08:08","slug":"tupolew-tu-134-1968r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=5306&lang=pl","title":{"rendered":"Tupolew Tu-134. 1968r."},"content":{"rendered":"<p>Krak\u00f3w 2009-05-26<\/p>\n<h2 id=\"Historia\"  >Historia<\/h2>\n<h3 id=\"OKB-Tupolew-Tu-134.\"  >OKB Tupolew Tu-134.<\/h3>\n<p>Samolot Tupolew Tu-134 to pierwszy samolot pasa\u017cerski u\u017cytkowany w Polsce z nap\u0119dem turboodrzutowym. W PLL LOT samoloty Tu-134 by\u0142y eksploatowane od dnia 15 listopada 1968 roku. Samoloty obs\u0142ugiwa\u0142y trasy europejskie, lataj\u0105c g\u0142\u00f3wnie do kraj\u00f3w Zachodniej Europy.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/2c81141452c8345283e7fa2cb9fed1078912f482\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/2c81141452c8345283e7fa2cb9fed1078912f482\" alt=\"Tu-134 A SP-LHB w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Tu-134 A SP-LHB w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/0273ea7a7ab6acea2a2776751dd13357040c49ef\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/0273ea7a7ab6acea2a2776751dd13357040c49ef\" alt=\"Tu-134 A SP-LHB w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Tu-134 A SP-LHB w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Historia-konstrukcji.\"  >Historia konstrukcji.<\/h3>\n<p>Kiedy wzbi\u0142 si\u0119 w powietrze pierwszy rosyjski samolot pasa\u017cerski z nap\u0119dem turboodrzutowym Tupolew Tu-104, zachwytom w ca\u0142ym Bloku Wschodnim nie by\u0142o ko\u0144ca. Maszyna powsta\u0142a na bazie wprowadzonego ju\u017c na uzbrojenie bombowca typu Tu-16 i odznacza\u0142a si\u0119 dobrymi charakterystykami w locie. Niestety, na ziemi podczas l\u0105dowania i startu by\u0142o znacznie gorzej. Kiedy samolot chciano pokaza\u0107 w Polsce, w Warszawie to musia\u0142 przylecie\u0107 bez pasa\u017cer\u00f3w (obci\u0105\u017cenia) i l\u0105dowa\u0107 z u\u017cyciem dw\u00f3ch spadochron\u00f3w hamuj\u0105cych. W dniu 24 lipca 1956 roku, na lotnisku Bemowo wyl\u0105dowa\u0142 w\u0142a\u015bnie Tu-104 i by\u0142 to pierwszy samolot pasa\u017cerski z nap\u0119dem turboodrzutowym, kt\u00f3ry przylecia\u0142 do Polski. Opr\u00f3cz za\u0142ogi na pok\u0142adzie samolotu by\u0142a niewielka grupa pracownik\u00f3w biura OKB Tupolew. Przez trzy dni samolot obejrza\u0142o 100 000 warszawiak\u00f3w, czyli co dziesi\u0105ty mieszkaniec Warszawy. Odlot nast\u0105pi\u0142 27 lipca 1956 roku, tak\u017ce bez wi\u0119kszego obci\u0105\u017cenia. Nasi technicy od razu zorientowali si\u0119, \u017ce nie jest to samolot dla naszego przewo\u017anika PLL LOT. Nie b\u0119dziemy wyd\u0142u\u017ca\u0107 dla tego samolotu dr\u00f3g startowych (RWY).<\/p>\n<p>Rosjanie tak\u017ce wiedzieli o wadach maszyny. Dlatego stosunkowo szybko opracowali now\u0105 maszyn\u0105 oznaczon\u0105 Tu-124, oblatan\u0105 w 1960 roku, jest samolotem Tu-104 ze znacznie skr\u00f3conym kad\u0142ubem. Dzi\u0119ki takiemu zabiegowi znacznie zmala\u0142a masa i samolot zacz\u0105\u0142 si\u0119 mie\u015bci\u0107 na typowych drogach startowych. Taka maszyna mog\u0142a zabra\u0107 tylko 40 pasa\u017cer\u00f3w, maksymalnie 56. Kabina pasazerska nadal by\u0142a ubogo wyposa\u017cona i nawet jak na tamte czasy znacznie odbiega\u0142a od \u015bwiatowych standard\u00f3w. Samolot zakupi\u0142y mi\u0119dzy innymi linie lotnicze CSRD i NRD, ale LOT na szcz\u0119\u015bcie nie. Koszty eksploatacji samolotu by\u0142y bardzo du\u017ce, a w przeliczeniu na jednego pasa\u017cera wygl\u0105da\u0142y tragicznie. Tak bywa, kiedy projektowaniem samolot\u00f3w pasa\u017cerskich zajmuj\u0105 si\u0119 konstruktorzy bombowc\u00f3w.<\/p>\n<p>Zbudowano tak\u017ce prototyp samolotu Tu-110, kt\u00f3ry zosta\u0142 wyposa\u017cony w cztery silniki turboodrzutowe.<\/p>\n<p>Dopiero w latach 60-tych, gdy wzgl\u0119dne apetyty genera\u0142\u00f3w na samoloty bombowe w CCCP zosta\u0142y zaspokojone, mo\u017cna by\u0142o zaj\u0105\u0107 si\u0119 budow\u0105 maszyn pasa\u017cerskich. Cho\u0107 ci\u0105gle obarczonych pi\u0119tnem konstrukcji bombowych. W 1960 roku, pierwszy sekretarz KC KPZR (komitet centralny komunistycznej partii zwi\u0105zku radzieckiego) uda\u0142 si\u0119 z wizyt\u0105 do Francji. Tam mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 obejrzenia b\u0119d\u0105cego w eksploatacji samolotu SUD Caravelle, z silnikami umieszczonym w tyle kad\u0142uba. Po powrocie podzieli\u0142 si\u0119 swoimi spostrze\u017ceniami z Andriejem Tupolewem, kt\u00f3ry po badaniach oceni\u0142 to rozwi\u0105zanie za lepsze od dotychczas stosowanego.<\/p>\n<p>Tu-134 jest kontynuatorem samolot\u00f3w Tu-104\/124, cho\u0107 w znacznie zmienionej formie. Zesp\u00f3\u0142 konstruktor\u00f3w w OKB Tupolew przyst\u0105pi\u0142 do projektowania Tu-134 z pocz\u0105tkiem 1961 roku. W za\u0142o\u017ceniach napisano, \u017ce ma to by\u0107 samolot komunikacyjny nowej generacji, zbli\u017cony do Zachodnich standard\u00f3w, szczeg\u00f3lnie pod wzgl\u0119dem komfortu podr\u00f3\u017cy. Na pok\u0142adzie mia\u0142o si\u0119 pomie\u015bci\u0107 minimum 70 pasa\u017cer\u00f3w, na mi\u0119kkich indywidualnych fotelach z podwy\u017cszonymi oparciami. Liczono na zainteresowanie w krajach socjalistycznych i akceptacj\u0119 \u015awiata Zachodniego.<\/p>\n<p>Projekt pocz\u0105tkowo oznaczono jako Tu-124 A, ale z powod\u00f3w, kt\u00f3re dzisiaj nazywamy marketingowymi, zmieniono na Tu-134.<\/p>\n<p>Projektowanie rozpocz\u0119to od nowej lokalizacji silnik\u00f3w. Wzorem udanego samolotu SUD Caravelle postanowiono umie\u015bci\u0107 je po bokach tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba samolotu. Takie rozmieszczenie opr\u00f3cz korzy\u015bci aerodynamicznych, znacznie u\u0142atwia dost\u0119p do silnik\u00f3w, ich wymian\u0119 i obs\u0142ug\u0119, ni\u017c silnik\u00f3w umieszczonych w skrzyd\u0142ach mi\u0119dzy d\u017awigarami, jak by\u0142o do tej pory. Dodatkowo znacznie spad\u0142y drgania konstrukcji i ha\u0142as w kabinie.<\/p>\n<p>Z silnikami wi\u0105\u017ce si\u0119 jeszcze sprawa. Du\u017ca pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania zmusza\u0142 do poszukiwania sposob\u00f3w skr\u00f3cenia dobiegu. Stosowanie spadochron\u00f3w hamuj\u0105cych w ruchu pasa\u017cerskim by\u0142o niezwykle k\u0142opotliwe. (Takie rozwi\u0105zanie otrzyma\u0142a pierwsza wersja Tu-134). Ale zastosowanie odwracaczy ci\u0105g\u00f3w silnik\u00f3w, to by\u0142o dobre i skuteczne rozwi\u0105zanie. Niestety by\u0142y k\u0142opoty z ich konstrukcj\u0105 i dopiero wersja Tu-134 A otrzyma\u0142a odwracacze ci\u0105gu wraz z silnikami D-30 II, w 1968 roku. Ta zmiana wymusi\u0142a konieczno\u015b\u0107 przebudowy usterzenia samolotu. Przyj\u0119to uk\u0142ad T. Co ciekawe, przy nowej konstrukcji nie po\u015bwi\u0119cono wiele uwagi skrzyd\u0142om. Modyfikacje by\u0142y wr\u0119cz kosmetyczne. Zwi\u0119kszono powierzchni\u0119 z 119 m kwadratowych przy Tu-124 do 127 m kwadratowych. Projekt techniczny uko\u0144czono w 1962 roku.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/1cdfd8b474aef4fce81294afceec66ca4210be85\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/1cdfd8b474aef4fce81294afceec66ca4210be85\" alt=\"Silniki So\u0142owiow D-30 II z odwracaniem ci\u0105gu. 2010 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silniki So\u0142owiow D-30 II z odwracaniem ci\u0105gu. 2010 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Pierwszy lot Tu-134 wykona\u0142 w dniu 29 lipca 1963 roku, z silnikami D-20 o ci\u0105gu 2 x 52,9 kN.<\/p>\n<p>Pod koniec pa\u017adziernika 1963 roku, podczas pr\u00f3b w locie wyst\u0105pi\u0142o zjawisko okre\u015blone jako g\u0142\u0119bokie przepadni\u0119cie. Co by to nie mia\u0142o znaczy\u0107, by\u0142o gro\u017ane i mog\u0142o spowodowa\u0107 katastrof\u0119. (Nie wiemy, czy tak si\u0119 nie sta\u0142o). Wykonano seri\u0119 bada\u0144 w tunelu aerodynamicznym. W ich wyniku powi\u0119kszono usterzenie poziome a\u017c o 30 %. W listopadzie 1964 roku, zako\u0144czono pr\u00f3by zak\u0142adowe. W mi\u0119dzyczasie zmieniono konfiguracj\u0119 kabiny pasa\u017cerskiej, aby pomie\u015bci\u0107 wi\u0119cej foteli pasa\u017cerskich.<\/p>\n<p>Gdy trwa\u0142a produkcja serii przed produkcyjnej (standard w tamtym czasie w CCCP), dopracowano nowe silniki D-30 So\u0142owiowa. Dysponowa\u0142y one wi\u0119kszym ci\u0105giem, co zwi\u0119kszy\u0142o bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n<p>W styczniu 1966 roku, podczas lotu pr\u00f3bnego dosz\u0142o do katastrofy. Komisja stwierdzi\u0142a, \u017ce przyczyn\u0105 by\u0142o zbyt du\u017ce wychylenie steru kierunku. Wprowadzono ograniczenie jego wychylenia i samolot doko\u0144czy\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe. W ich wyniku zezwolono na podj\u0119cie produkcji seryjnej.<\/p>\n<p>Produkcj\u0119 rozpocz\u0119to w 1966 roku. Samolot by\u0142 produkowany w Charkowskich Zak\u0142adach Lotniczych. Pierwszy lot komercyjny w barwach Aerof\u0142otu, we wrze\u015bniu 1967 roku, wykonano na trasie Moskwa-Sochi ( Soczi w Jugos\u0142awii ).<\/p>\n<p>Samolot okaza\u0142 si\u0119 sukcesem i by\u0142 eksportowany do wielu kraj\u00f3w RWPG. Najwi\u0119kszym sukcesem dla konstruktor\u00f3w i ca\u0142ego przemys\u0142u rosyjskiego by\u0142o uzyskanie w listopadzie 1968 roku, dla Tu-134 mi\u0119dzynarodowego certyfikatu ICAO, zgodnego z brytyjskimi normami BCAR. Co ciekawe, uzyskanie tego certyfikatu zlecono Polskiemu Inspektoratowi Kontroli Cywilnych Statk\u00f3w Powietrznych. Certyfikat ten u\u0142atwi\u0142 korzystanie z mi\u0119dzynarodowej przestrzeni powietrznej i sprzeda\u017c samolot\u00f3w poza kraje RWPG. Samolot zosta\u0142 pozytywnie przyj\u0119ty w\u015br\u00f3d lotnik\u00f3w i personelu naziemnego. Samolot by\u0142 sukcesem, ale raczej wymuszonym, gdy\u017c innego konkurenta we Wschodnim Obozie nie by\u0142o. Maszyna by\u0142a g\u0142o\u015bna, a to za sprawa ha\u0142a\u015bliwych silnik\u00f3w, szczeg\u00f3lnie podczas startu i dobiegu (w\u0142\u0105czone odwracanie ci\u0105gu).<\/p>\n<p>W 1968 roku, zesp\u00f3\u0142 OKB Tupolew przyst\u0105pi\u0142 do modernizacji maszyny. W jego cz\u0119\u015bci ogonowej zamontowano pomocniczy zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy (turbogenerator, APU). S\u0142u\u017cy\u0142 on do wytwarzania spr\u0119\u017conego powietrza potrzebnego do wentylacji i ogrzewania kabin oraz do rozruchu silnik\u00f3w turboodrzutowych. Produkowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c energi\u0119 elektryczn\u0105, potrzebn\u0105 w czasie postoju na lotnisku, gdy nie pracowa\u0142y silniki g\u0142\u00f3wne. To rozwi\u0105zanie techniczne wzorowane na wojskowych samolotach transportowych by\u0142o niezwykle wa\u017cnym udoskonaleniem, gdy\u017c uniezale\u017cnia\u0142o samolot od zewn\u0119trznych \u017ar\u00f3de\u0142 zasilania. Pozwoli\u0142o na eksploatacj\u0119 na lotniskach pozbawionych odpowiedniego zabezpieczenia technicznego. Samolot otrzyma\u0142 tak\u017ce zmodyfikowane silniki D-30 II z odwracaczami ci\u0105gu. Wyd\u0142u\u017cono kad\u0142ub o 2,10 m, a kabina powi\u0119kszy\u0142a si\u0119 do 76 miejsc pasa\u017cerskich. Pracowano tak\u017ce nad w\u0142asnymi schodami samolotu, ale z tego rozwi\u0105zania zrezygnowano. Poprawie uleg\u0142o tak\u017ce wyposa\u017cenie radiowe. Tak powsta\u0142 Tu-134 A, kt\u00f3ry wykona\u0142 pierwszy lot w kwietniu 1969 roku, a pr\u00f3by zako\u0144czono w kwietniu 1970 roku, i maszyn\u0119 skierowano do produkcji seryjnej. Tak\u017ce w 1970 roku, samolot pokazano na salonie lotniczym w Pary\u017cu.<\/p>\n<p>Pierwsza wersja samolotu mie\u015bci\u0142a 72 pasa\u017cer\u00f3w, a ostatnia ( Tu-134 B-3 ) dzi\u0119ki d\u0142u\u017cszemu kad\u0142ubowi 96 os\u00f3b. Uk\u0142ad foteli 2&#215;2 z przej\u015bciem po\u015brodku. Zbudowano 700-852 egzemplarzy. Powsta\u0142o 5 podstawowych wersji. Opracowano i zbudowano tak\u017ce kilka odmian typowo wojskowych; lataj\u0105ce stanowiska dowodzenia, do szkolenia za\u0142\u00f3g bombowc\u00f3w i inne. Koniec produkcji nast\u0105pi\u0142 w 1984 roku. W wyniku r\u00f3\u017cnych zdarze\u0144; wypadki, katastrofy, dzia\u0142ania wojenne, utracono 69 maszyn. Bu\u0142garski producent papieros\u00f3w jeden ze swoich wyrob\u00f3w pod wp\u0142ywem samolotu Tu-134 nazwa\u0142 Tupolewy. Ciekaw\u0105 spraw\u0105 jest, \u017ce NATO nada\u0142o tej maszynie tak\u017ce sw\u00f3j kod wojskowy Crusty.<\/p>\n<h3 id=\"Tu-134-dla-Polski-(-PLL-LOT-).\"  >Tu-134 dla Polski ( PLL LOT ).<\/h3>\n<p>Decyzja o zakupie przez Polsk\u0119 samolot\u00f3w typu Tu-134 dla PLL LOT zapad\u0142a w 1967 roku, i uj\u0119to to w bud\u017cecie na 1968 rok. Na pocz\u0105tku podj\u0119to decyzj\u0119 o zakupie 5 maszyn typu Tu-134 w pierwszej wersji eksportowej z oszklonym nosem. Pierwsze dwa samoloty dostarczono do Polski w listopadzie 1968 roku, a by\u0142y to; Tu-134 nr 8350602 SP-LGA Ignacy Paderewski oraz Tu-134 nr 8350603 SP-LGB W\u0142adys\u0142aw Reymont. By\u0142y to pierwsze turboodrzutowe samoloty transportowe u\u017cytkowane w Polsce. Przyj\u0119to je niezwykle uroczy\u015bcie i dano im tak\u017ce nazwy w\u0142asne.<\/p>\n<p>Pierwszy z tych samolot\u00f3w w czerwcu 1982 roku, zosta\u0142 wycofany z u\u017cytkowania i sprzedany Aerof\u0142otowi ( CCCP-65933 ). Drugi w dniu 23.01.1980 roku, podczas l\u0105dowania na lotnisku Ok\u0119cie na DS (RWY) 11 dozna\u0142 uszkodzenia prawego skrzyd\u0142a, co wywo\u0142a\u0142o po\u017car. Na szcz\u0119\u015bcie nikomu nic si\u0119 nie sta\u0142o, a samolot zosta\u0142 skasowany. By\u0142 to jedyny przypadek zdarzenia lotniczego z udzia\u0142em Polskich Tu-134 mog\u0105cego zako\u0144czy\u0107 si\u0119 tragicznie.<\/p>\n<p>Kolejne trzy Tu-134 otrzymali\u015bmy na prze\u0142omie kwietnia-maja 1969 roku; SP-LGC nr 9350804 Maria Sk\u0142odowska-Curie, SP-LGD nr 9350805 Ludwik Zamenhoff oraz SP-LGE nr 9350806 Ignacy Domeyko. Samoloty te dobrze s\u0142u\u017cy\u0142y w PLL LOT do czerwca 1982 roku, kiedy to razem z SP-LGA sprzedano Aerof\u0142otowi. Otrzyma\u0142y one tam odpowiednio rejestracje; CCCP-65923, CCCP-65922, CCCP-65924.<\/p>\n<p>Te pierwsze pi\u0119\u0107 samolot\u00f3w Tu-134 w trakcje u\u017cytkowania w Polsce przesz\u0142y modernizacje. Otrzyma\u0142y nowsze \u015brodki \u0142\u0105czno\u015bci. Mo\u017cna to by\u0142o \u0142atwo rozpozna\u0107 po \u017c\u0105dle na usterzeniu zamiast d\u0142ugiej linki biegn\u0105cej do przodu kad\u0142uba.<\/p>\n<p>W 1972 roku, zapad\u0142y decyzje o zakupie kolejnych maszyn typu Tu-134, tym razem w wersji A. Maszyny te otrzyma\u0142y przed\u0142u\u017cony o 2,10 m kad\u0142ub i zosta\u0142y wykonane w uk\u0142adzie 84 miejsc ( konfiguracja Y76 ). Poza tym zewn\u0119trznie niewiele r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od dotychczas u\u017cytkowanych. Pierwsze trzy maszyny otrzymali\u015bmy na prze\u0142omie marzec-kwiecie\u0144 1973 roku; SP-LHA nr 3351808 Pawe\u0142 Strzelecki, SP-LHB nr 3351809 J\u00f3zef Bem, SP-LHC nr 3351810 Janusz Kusoci\u0144ski. Pierwszy ( SP-LHA ) z nich by\u0142 eksploatowany do czerwca 1993 roku. Przekazany nieodp\u0142atnie jako z\u0142om samolotowy dla JW. 2305 w Warszawie. Odebrany 18.09.1997 roku. Samolot SP-LHB zako\u0144czy\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w czerwcu 1992 roku. Przekazany nieodp\u0142atnie jako z\u0142om samolotowy dla Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Odebrany 25.10.1999 roku, i do dnia dzisiejszego (2021 rok) jest najwi\u0119kszym eksponatem w Krakowie. Samolot SP-LHC zako\u0144czy\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w marcu 1993 roku. Sprzedany jako z\u0142om samolotowy dla Komendy Sto\u0142ecznej Policji w Warszawie. Odebrany 10.10.1997 roku. Ustawiono go na policyjnym poligonie przy alejach Jerozolimskich w Warszawie, ulica Mszczonowska, przy Reducie, gdzie obecnie (2005 rok) jest wykorzystywany do szkolenia oddzia\u0142\u00f3w antyterrorystycznych policyjnych i Wojskowej Formacji Specjalnej Grom.<\/p>\n<p>Kolejne dwa Tu-134 A PLL LOT otrzyma\u0142 w czerwcu 1976 roku; SP-LHD nr 48400, SP-LHE nr 48405. Samoloty te ju\u017c nie otrzyma\u0142y nazw w\u0142asnych. Samolot SP-LHD wycofano w lipcu 1994 roku.<\/p>\n<p>Samolot SP-LHD dzi\u0119ki staraniom by\u0142ego pana dyrektora in\u017c. Czes\u0142awa Czujowskiego trafi\u0142 do Lotniczych Zak\u0142ad\u00f3w Naukowych we Wroc\u0142awiu w 1998 roku, (przekazany 13.12.1997 roku). Tutaj r\u00f3wnie\u017c pokryto tylko kosztu transportu. Ustawiono obok boiska szkolnego na ul. Kie\u0142czowskiej 43. Samolot by\u0142 w pe\u0142ni kompletny z wyj\u0105tkiem silnik\u00f3w, do kt\u00f3rych LZN otrzyma\u0142o tylko gondole. Pan dyrektor Czujowski mia\u0142 zamiar stworzy\u0107 na terenie Lotniczych Zak\u0142ad\u00f3w Naukowych muzeum lotnictwa. Niestety, wizja pana dyrektora leg\u0142a w gruzach wraz z jego odej\u015bciem z pracy w LZN-ie w 1999 roku. Dzi\u015b pasjonaci lotnictwa z LZN-Wroc\u0142aw wspominaj\u0105 pana Czujowskiego z du\u017cym sentymentem. By\u0142 on ostatnim dyrektorem tej szko\u0142y wierz\u0105cym w odbudow\u0119 jej dawnej \u015bwietno\u015bci. Pocz\u0105tkowo pan Czujowski pr\u00f3bowa\u0142 urz\u0105dzi\u0107 we wn\u0119trzu Tupolewa sal\u0119 wyk\u0142adow\u0105. Zadanie okaza\u0142o si\u0119 jednak bardzo trudne. Mimo sprawno\u015bci wielu urz\u0105dze\u0144 pok\u0142adowych, pod\u0142\u0105czenie do nich zasilania okaza\u0142o si\u0119 zbyt kosztowne. Wbrew pozorom obs\u0142ugiwa\u0107 tak\u0105 \u201esal\u0119\u201d nie by\u0142o \u0142atwo. We wn\u0119trzu kad\u0142uba w lecie panowa\u0142a duchota, a w zimie zi\u0105b. Wobec problem\u00f3w samolot postanowiono traktowa\u0107 jako eksponat muzealny. Raz na jaki\u015b czas grupki pasjonat\u00f3w po\u017cycza\u0142y klucz do k\u0142\u00f3dki i ogl\u0105da\u0142y Tupolewa wewn\u0105trz. Niestety w ci\u0105gu 5-ciu lat Tu-134 zosta\u0142 pomazany przez wandali za pomoc\u0105 marker\u00f3w i spray\u00f3w, jednak da\u0142o si\u0119 to usun\u0105\u0107 za pomoc\u0105 rozpuszczalnika. W 2002 roku, samolot w nie do ko\u0144ca wyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach zosta\u0142 zwyczajnie poci\u0119ty na z\u0142om. Sprawa jest tym bardziej bulwersuj\u0105ca, \u017ce przy\u0142o\u017cyli do tego r\u0119k\u0119 ludzie zawodowo zwi\u0105zani z lotnictwem. Z kolei pasjonaci lotnictwa byli bezsilni. Podobno koszty utrzymania eksponatu by\u0142y wysokie. Oczywista nieprawda. Dyrekcja szko\u0142y twierdzi\u0142a, \u017ce samolot sprzedano w kompetentne r\u0119ce i nadal b\u0119dzie eksponatem. By\u0142a to kolejna nieprawda, gdy\u017c samolot zwyczajnie poci\u0119to i &#8230; poszed\u0142 na z\u0142om. Egzemplarza Tu-134 A z oszklonym nosem poszukiwa\u0142o swego czasu po Europie Wschodniej muzeum Boeinga w Seattle, lecz \u017caden z lotowskich Tupolew\u00f3w tam nie trafi\u0142.<\/p>\n<p>Samolot SP-LHE zako\u0144czy\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w listopadzie 1993 roku. Przekazany nieodp\u0142atnie jako z\u0142om samolotowy dla Muzeum &#8211; Wystawy Sprz\u0119tu Lotniczego i Wojskowego w \u0141odzi Lublinku. Odebrany 15.03.1998 roku. Po likidacji muzeum w 2012 roku, nie wiadomo gdzie mo\u017cna samolot zobaczy\u0107.<\/p>\n<h3 id=\"Tu-134-dla-Polski-(-36-SPLT-).\"  >Tu-134 dla Polski ( 36 SPLT ).<\/h3>\n<p>Dla Wojska, a konkretnie dla 36. Specjalnego Pu\u0142ku Lotnictwa Transportowego samolot Tu-134 zosta\u0142y zakupione dopiero w 1975 roku. Pierwszym by\u0142 Tu-134 A nr 3352005 nb 101 w nowej nie bombowej odmianie, czyli bez przeszklonego nosa. By\u0142 to pierwszy w Polsce Tu-134 z nieoszklonym nosem. Przez to zmianie uleg\u0142o miejsce nawigatora, kt\u00f3ry teraz siedzia\u0142 za pilotami. Wyposa\u017cenie samolotu uleg\u0142o zmianie, ale wersja nadal mia\u0142a oznaczenie Tu-134 A. Lecz ju\u017c w sierpniu 1977 roku, samolot zosta\u0142 spisany ze stanu 36. SPLT i przekazany do PLL LOT. Maszyna otrzyma\u0142a w\u00f3wczas rejestracj\u0119 SP-LHF. Wcale nie oznacza to, \u017ce samolot nie wozi\u0142 ju\u017c wa\u017cnych os\u00f3b w kraju. Problem le\u017ca\u0142 w kwestii u\u0142atwienia obs\u0142ugi i prostszych procedur lot\u00f3w za granic\u0119. Samolot by\u0142 eksploatowany do czerwca 1994 roku. P\u0142atowiec jako z\u0142om samolotowy zosta\u0142 sprzedany firmie PHU Lotos i w dniu 25.03.1998 roku, ustawiony w Sarbiewie D\u0142u\u017cniewie.<\/p>\n<p>Tak\u017ce w 1975 roku, zakupiono drugi taki sam samolot Tu-134 A nr 3352008 nb 102. R\u00f3wnie\u017c z nieoszklonym nosem. Jego los by\u0142 podobny do poprzedniego wojskowego Tu-134 A nb 101. We wrze\u015bniu 1978 roku, samolot przekazano do PLL LOT i otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-LHG. Samolot eksploatowano do marca 1994 roku. Jako z\u0142om samolotowy, w dniu 11.10.1999 roku, zosta\u0142 sprzedany firmie \u201eUs\u0142ugi Gastronomiczno-Turystyczne Walerian Neubauer\u201d we W\u0142adys\u0142awowie.<\/p>\n<p>W 1984 roku, Wojsko Polskie otrzyma\u0142o tak\u017ce trzeci egzemplarz Tu-134 A nr 49985, tak\u017ce z nieoszklonym nosem. Samolot ponownie otrzyma\u0142 nb 102, a w sierpniu 1988 roku, samolot zosta\u0142 przekazany do PLL LOT, gdzie otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-LHI. W czerwcu 1991 roku, samolot jako stosunkowo m\u0142ody sprzedano Aerof\u0142otowi ( CCCP-65623, a po rozpadzie CCCP zosta\u0142 przej\u0119ty przez Ukrain\u0119 ( RA-65623 ).<\/p>\n<h3 id=\"Wycofanie-samolot\u00f3w-Tu-134-z-PLL-LOT.\"  >Wycofanie samolot\u00f3w Tu-134 z PLL LOT.<\/h3>\n<p>Ju\u017c z 1987 roku, kierownictwo LOT d\u0105\u017cy\u0142o do pozbycia si\u0119 maszyn pochodzenia rosyjskiego. Argumentem nie do podwa\u017cenia by\u0142y koszty eksploatacji, a szczeg\u00f3lnie paliwa. PLL LOT pr\u00f3bowa\u0142o w po\u0142owie lat 90-tych odsprzeda\u0107 swoje Tupolewy na Wsch\u00f3d, jednak nie wszystkie znalaz\u0142y nabywc\u00f3w. W 1994 roku, nastapi\u0142 koniec eksploatacji samolot\u00f3w Tu-134 w PLL LOT.<\/p>\n<h3 id=\"Incydenty-z-udzia\u0142em-Polskich-Tu-134.\"  >Incydenty z udzia\u0142em Polskich Tu-134.<\/h3>\n<p>Znany jest tylko jeden przypadek zdarzenia lotniczego z udzia\u0142em Polskich Tu-134 mog\u0105cego zako\u0144czy\u0107 si\u0119 tragicznie. W dniu 23.01.1980 roku, Tu-134 SP-LGB W\u0142adys\u0142aw Reymont, podczas l\u0105dowania na lotnisku Ok\u0119cie na DS 11 dozna\u0142 uszkodzenia prawego skrzyd\u0142a, co wywo\u0142a\u0142o po\u017car. Na szcz\u0119\u015bcie nikomu nic si\u0119 nie sta\u0142o, a samolot zosta\u0142 skasowany.<\/p>\n<p>Innego rodzaju zdarzenie mia\u0142o miejsce na pok\u0142adzie Tu-134 SP-LGA. W dniu 24.04.1977 roku, podczas rejsowego lotu Ok\u0119cie-Balice dosz\u0142o do pr\u00f3by uprowadzenia samolotu przez porywacza (terroryst\u0119) i pr\u00f3by ucieczki do niemiec na lotnisko Nurnberg. Porywacz zosta\u0142 uj\u0119ty i aresztowany. Wszystko dzia\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu jednego dnia.<\/p>\n<p>Opr\u00f3cz incydent\u00f3w przykrych i niebezpiecznych z samolotem Tu-134, wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 tak\u017ce bardzo mi\u0142e. W 1979 roku, na pok\u0142ad Tu-134 SP-LHD wsiad\u0142 Ojciec \u015aw Jan Pawe\u0142 II, kt\u00f3ry ko\u0144czy\u0142 pierwsz\u0105 pielgrzymk\u0119 do Ojczyzny i udawa\u0142 si\u0119 do Rzymu. By\u0142 to ten sam samolot, kt\u00f3ry w 2002 roku, jako eksponat we Wroc\u0142awiu zosta\u0142 poci\u0119ty na z\u0142om. Jan Pawe\u0142 II na pok\u0142ad samolotu Tu-134 SP-LHD wsiad\u0142 w dniu 10.06.1079 roku. By\u0142 to lot Krak\u00f3w-Rzym. Kapitanem za\u0142ogi samolotu by\u0142 pilot Waldemar Kwiatkowski.<\/p>\n<p>Samolot Tu-134 w Polsce by\u0142 bardzo popularny i lubiany. Mi\u0119dzy innymi z powodu sprzedanych tysi\u0119cy plastikowych modeli do sklejania firmy z NRD Flugzeug-Modellbaukasten. Model by\u0142 w skali 1:100. Dla za\u0142\u00f3g lataj\u0105cych Tu-134 stanowi\u0142 now\u0105 jako\u015b\u0107, kt\u00f3ra wyra\u017anie zbli\u017cy\u0142a LOT do standard\u00f3w Zachodnich. By\u0142 to pierwszy samolot w Polsce, dla kt\u00f3rego pu\u0142ap przelotowy 10 000 m by\u0142 norm\u0105. Ha\u0142a\u015bliwe silniki, o kt\u00f3rych pisali\u015bmy powy\u017cej, w 70-tych latach nie by\u0142y a\u017c takim problemem. Wszystkie silniki lotnicze by\u0142y g\u0142o\u015bne, a walka z ha\u0142asem dopiero si\u0119 zaczyna\u0142a.<\/p>\n<h2 id=\"Konstrukcja\"  >Konstrukcja<\/h2>\n<p>Tupolew Tu-134 to samolot pasa\u017cerski, zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym, ze sko\u015bnymi skrzyd\u0142ami, nap\u0119dzany dwoma silnikami turboodrzutowymi, umieszczonymi po bokach tylnej cz\u0119\u015bci samolotu. Samolot by\u0142 wy\u0142\u0105cznie w wersji pasa\u017cerskiej. Zbudowany jako dwusilnikowy, dolnop\u0142at, ca\u0142kowicie metalowy.<\/p>\n<p>W Polsce u\u017cytkowano trzy odmiany samolot\u00f3w Tu-134; 5 egzemplarzy Tu-134 z oszklonym nosem i 72 miejsca pasa\u017cerskim.5 egzemplarzy Tu-134 A z oszklonym nosem, wyd\u0142u\u017conym o 2,10 m kad\u0142ubem samolotu i 84 miejsca pasa\u017cerskie. 3 egzemplarze Tu-134 A bez oszklonego nosa, wyd\u0142u\u017conym o 2,10 m kad\u0142ubem i 84 miejsca pasa\u017cerskie.<\/p>\n<p>Skrzyd\u0142a sko\u015bne, wzorowane na skrzyd\u0142ach bombowca Tu-16 i pasa\u017cerskich Tu-104\/124, o powierzchni 127 m kwadratowych. Dwud\u017awigarowe. Kraw\u0119d\u017a natarcia za\u0142amana, przy kad\u0142ubie 42 stopnie, na zewn\u0105trz 40 stopni. Skrzyd\u0142a wyposa\u017cono w lotki, kt\u00f3re zajmuj\u0105 oko\u0142o 40 % sp\u0142ywu i klapy zaskrzyd\u0142owe. Uzupe\u0142nieniem klap zaskrzyd\u0142owych jest du\u017ca klapa podkad\u0142ubowa. Na g\u00f3rnej powierzchni skrzyde\u0142 umieszczono dwie pary kierownic aerodynamicznych. W skrzyd\u0142ach umieszczono zbiorniki paliwa o pojemno\u015bci 13 200 litr\u00f3w. Do skrzyde\u0142 konstrukcyjnie do\u0142\u0105czono gondole podwozia g\u0142\u00f3wnego.<\/p>\n<p>Kad\u0142ub samolotu o przekroju ko\u0142owym. Maksymalna \u015brednica wynosi 2,90 m. Rozpoczyna si\u0119 oszklonym nosem, w kt\u00f3rym umieszczono kabin\u0119 nawigatora. (W PLL LOT za wyj\u0105tkiem trzech najm\u0142odszych maszyn). Typowe rozwi\u0105zanie samolot\u00f3w bombowych. Oszklenie sk\u0142ada si\u0119 z 8 okien. Okno dolne jest najwi\u0119ksze i jako jedyne ma p\u0142ask\u0105 szyb\u0119. Nawigator siedzi na obrotowym foteliku, co u\u0142atwia zajmowanie miejsca. Opr\u00f3cz wyposa\u017cenia dysponuje stolikiem umieszczonym po lewej stronie. Kabina pilot\u00f3w posiada du\u017c\u0105 powierzchni\u0119 oszklenia i sk\u0142ada si\u0119 z 10 okien, z kt\u00f3rych dwa najwi\u0119ksze przed pilotami wyposa\u017cono w zewn\u0119trzn\u0105 wycieraczk\u0119. W kabinie pilot\u00f3w lewy fotel zajmuje kapitan, prawy \u2013 drugi pilot. W centralnej cz\u0119\u015bci tablicy przyrz\u0105d\u00f3w, poni\u017cej umieszczono przej\u015bcie do kabiny nawigatora. Za pilotami ma miejsce mechanik pok\u0142adowy. \u015acianka dzia\u0142owa z drzwiami oddziela kabin\u0119 lotnik\u00f3w od reszty. Tu umieszczono przedzia\u0142 dla reszty personelu lataj\u0105cego, czyli stewardesy, drzwi wej\u015bciowe w prawej burcie, szafy wyposa\u017cenia pok\u0142adowego, kuchni\u0119, przedzia\u0142 baga\u017cowy, czasami WC. Konfiguracja tego przedzia\u0142u by\u0142a bardzo r\u00f3\u017cna. Kolejna \u015bcianka dzia\u0142owa z drzwiami oddziela przestrze\u0144 przeznaczon\u0105 dla pasa\u017cer\u00f3w. Tutaj jest korytarzyk z drzwiami wej\u015bciowymi w lewej burcie, i \u015bcianka z kotar\u0105 do kabiny pasa\u017cerskiej. W kabinie pasa\u017cerskiej umieszczono fotele w szeregu po 4 z przej\u015bciem po \u015brodku. Wersja I ( pierwsza ) z 18 rz\u0119dami ( 72 pasa\u017cer\u00f3w ), wersja A z 21 rz\u0119dami ( 84 pasa\u017cer\u00f3w ). Te trzy dodatkowe rz\u0119dy uzyskano w\u0142a\u015bnie poprzez wyd\u0142u\u017cenie kad\u0142uba. Fotele s\u0105 zespolone w pary i wyposa\u017cone w sk\u0142adane pod\u0142okietniki. Mo\u017cna je \u0142atwo; demontowa\u0107, zwi\u0119ksza\u0107 i zmniejsza\u0107 odst\u0119p miedzy rz\u0119dami, ustawia\u0107 ty\u0142em do kierunku lotu. Zamiast foteli mo\u017cna zamontowa\u0107 sto\u0142y. W oparciu ka\u017cdego fotela jest stolik dla pasa\u017cera siedz\u0105cego z ty\u0142u. Ka\u017cdy pasa\u017cer dysponuje indywidualn\u0105 kamizelk\u0105 ratunkow\u0105. Nad g\u0142owami pasa\u017cer\u00f3w umieszczono p\u00f3\u0142k\u0119 na podr\u0119czny baga\u017c. Kabina otrzyma\u0142a w burtach okr\u0105g\u0142e okna. Wersja I ma 14 okien w lewej burcie i 16 okien w prawej burcie. Wersja A ma 15 okien w lewej burcie i 18 okien w prawej burcie. Dodatkowe dwa lub trzy okna umieszczono tak\u017ce w tylnej g\u00f3rnej technicznej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba. Cztery okna s\u0105 oknami wyj\u015b\u0107 ewakuacyjnych, po dwa w burcie lewej i prawej nad skrzyd\u0142ami. Wej\u015bcie do kabiny umo\u017cliwiaj\u0105 drzwi umieszczone w przedniej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba po lewej i prawej stronie. Drzwi te s\u0105 tak\u017ce drzwiami awaryjnymi. Samolot w razie niebezpiecze\u0144stwa opuszcza si\u0119 przy wykorzystaniu nadmuchiwanych zje\u017cd\u017calni. Pasa\u017cerowie zwykle wsiadaj\u0105 przez drzwi lewe. Na wysoko\u015bci skrzyde\u0142 w kabinie jest \u015bcianka dzia\u0142owa dziel\u0105ca kabin\u0119 pasa\u017cersk\u0105 na dwie cz\u0119\u015bci. Jej istnienie zwi\u0105zane jest z umieszczeniem w tym miejscu wzmocnionej wr\u0119gi po\u0142\u0105czonej z d\u017awigarem skrzyd\u0142a. W tyle kad\u0142uba umieszczono dwie kabiny WC. Przestrzenie pod pod\u0142og\u0105 by\u0142y zbyt ma\u0142e, aby zaadoptowa\u0107 je na baga\u017cniki. Pod przednia cz\u0119\u015bci\u0105 kad\u0142uba, przed podwoziem przednim, umieszczono wystaj\u0105c\u0105 radioprzepuszczaln\u0105 kopu\u0142\u0119, kt\u00f3ra skrywa radar pogodowy. W przedniej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba umieszczono dwa wysuwane reflektory. Na kad\u0142ubie zamontowano kilka r\u00f3\u017cnego rodzaju anten. Kad\u0142ub wersji A zako\u0144czony jest dysz\u0105 wylotow\u0105 generatora APU.<\/p>\n<p>Usterzenie w uk\u0142adzie \u201eT\u201d, sko\u015bne. Ca\u0142kowicie metalowe. Z podzia\u0142em na stery i stateczniki. Usterzenie pionowe o k\u0105cie kraw\u0119dzi natarcia 45 stopni, z du\u017cym nap\u0142ywem, na kt\u00f3rego kraw\u0119dzi umieszczono chwyt powietrza do klimatyzacji. Ster kierunku z klapk\u0105 wywa\u017caj\u0105c\u0105 podparty w 3 miejscach. Usterzenie poziome o k\u0105cie kraw\u0119dzi natarcia 45 stopni i rozpi\u0119to\u015bci 11,80 m. Ster wysoko\u015bci mocowany na 7 zawiasach z klapkami wywa\u017caj\u0105cymi na ka\u017cdej po\u0142\u00f3wce. W miejscu po\u0142\u0105czenia usterzenia pionowego z poziomym do przodu wysuni\u0119ta jest os\u0142ona anteny w kszta\u0142cie \u017c\u0105d\u0142a. Pocz\u0105tkowo samoloty wersji I jej nie posiada\u0142y.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/ac5a26cf35abc26ef5c11d44d3e96e1d8f35dae4\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/ac5a26cf35abc26ef5c11d44d3e96e1d8f35dae4\" alt=\"Tu-134. Usterzenie samolotu. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Tu-134. Usterzenie samolotu. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zesp\u00f3\u0142 podwozia zaadoptowany od Tu-16\/104\/124. Jest wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym elementem konstrukcji. Mo\u017cliwe jest l\u0105dowanie na pasach gruntowych. Obecnie (2021 rok) takich rozwi\u0105za\u0144 w samolotach pasa\u017cerskich si\u0119 nie stosuje. Baza podwozia wynosi 16,04 m, rozstaw podwozia g\u0142\u00f3wnego 9,45 m. Podwozie przednie o ko\u0142ach zdwojonych zamontowano na jednej goleni z dodatkowymi dwoma zastrza\u0142ami bocznymi i tylnym zastrza\u0142em roboczym. Ko\u0142a wyposa\u017cono w b\u0142otniki. Amortyzator olejowo-powietrzny wbudowany w gole\u0144. Podwozie jest skr\u0119cane i wyposa\u017cone w t\u0142umik drga\u0144 shimy. Chowa si\u0119 w locie do ty\u0142u. Komor\u0119 podwozia zamykaj\u0105 cztery klapy. Dwie przednie s\u0105 otwarte, gdy podwozie jest wypuszczone. Dwie tylne wi\u0119ksze otwarte s\u0105 tylko podczas wypuszczania lub chowania podwozia, co zabezpiecza komor\u0119 przed zbytnim zabrudzeniem.<\/p>\n<p>Podwozie g\u0142\u00f3wne otrzyma\u0142o komory w op\u0142ywowych owiewkach na sp\u0142ywie skrzyde\u0142. Dzi\u0119ki temu uzyskano du\u017cy jego rozstaw, co przy silnych bocznych podmuchach poprawia bezpiecze\u0144stwo l\u0105dowania. Podwozie g\u0142\u00f3wne stanowi\u0105 czteroko\u0142owe w\u00f3zki. Podparte s\u0105 na jednej goleni z bocznymi wzmocnieniami i przednim zastrza\u0142em roboczym. Komora jest zamykana trzema pokrywami. Przednia pokrywa porusza si\u0119 na przednim zastrzale. Dwie g\u0142\u00f3wne pokrywy otwierane s\u0105 tylko podczas chowania lub wypuszczania podwozia. Wszystkie ko\u0142a wyposa\u017cono w hamulce hydrauliczne tarczowe. Na gondolach umieszczono wystawiane reflektory.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/a6695117dc293e36bd2831eea74c2d4257973ed5\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/a6695117dc293e36bd2831eea74c2d4257973ed5\" alt=\"Tu-134. Podwozie przednie. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Tu-134. Podwozie przednie. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/496079ff82038b7b7f32daba1b6edce215ff659f\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/496079ff82038b7b7f32daba1b6edce215ff659f\" alt=\"Tu-134. Podwozie g\u0142owne. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Tu-134. Podwozie g\u0142owne. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Samoloty PLL LOT przechodzi\u0142y przegl\u0105dy i remonty w Mi\u0144sku.<\/p>\n<p>Wyposa\u017cenie: Instalacja elektryczna. Instalacja hydrauliczna. Instalacja przeciwoblodzeniowa na kraw\u0119dziach skrzyde\u0142, usterzenia, wlot\u00f3w do silnik\u00f3w, szyb kabin lotnik\u00f3w. Instalacja klimatyzacji i wentylacji kabin. Wyposa\u017cenie radionawigacyjne.<\/p>\n<h3 id=\"Zesp\u00f3\u0142-nap\u0119dowy-Tu-134-\/-A.\"  >Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy Tu-134 \/ A.<\/h3>\n<p>Dwa silniki turbowentylatorowe So\u0142owjew D-30 w wersji Tu-134. Ci\u0105g 2 x 64,5 kN.<\/p>\n<p>Dwa silniki turbowentylatorowe So\u0142owjew D-30 II w wersji Tu-134 A. Ci\u0105g 2 x 66,7 kN wyposa\u017cone w odwracacze ci\u0105gu. Jeden silnik podczas rejsowego lotu spala \u015brednio 1 178 litr\u00f3w na godzin\u0119, czyli 19,64 litr\u00f3w na minut\u0119. Aby przelecie\u0107 dystans 100 km jeden silnik potrzebuje \u015brednio 196 litr\u00f3w nafty lotniczej. S\u0105 to dane \u015brednie, ale uwzgl\u0119dniaj\u0105ce tak\u017ce start i l\u0105dowanie maszyny. Tankowanie samolotu odbywa\u0142o si\u0119 z autocysterny, kt\u00f3ra podje\u017cd\u017ca\u0142a przed prawe skrzyd\u0142o.<\/p>\n<p>Rozruch silnik\u00f3w nast\u0119puje poprzez zewn\u0119trzny agregat rozruchowy umieszczony na podwoziu samochodu ci\u0119\u017carowego Zi\u0142. Samoch\u00f3d podje\u017cd\u017ca\u0142 ty\u0142em pod lewy silnik. Mo\u017cliwy jest tak\u017ce rozruch silnika D-30 II bez lotniskowych \u017ar\u00f3de\u0142 zasilania przy pomocy dodatkowego turbogeneratora APU umieszczonego w ogonie kad\u0142uba spr\u0119\u017conym powietrzem. Ten turbogenerator s\u0142u\u017cy tak\u017ce do wentylacji, ogrzewania i klimatyzacji kabiny. Wytarza energi\u0119 elektryczn\u0105, kiedy nie pracuj\u0105 silniki g\u0142\u00f3wne. Takie urz\u0105dzenie umo\u017cliwia eksploatacje samolotu na lotniskach pozbawionych zaplecza technicznego.<\/p>\n<h3 id=\"Dane-T-T-Tu-134-(listopad-1968-rok):\"  >Dane T-T Tu-134 (listopad 1968 rok):<\/h3>\n<p>Rozpi\u0119to\u015b\u0107 29,00 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 34,35 m. Wysoko\u015b\u0107 9,02 m. Powierzchnia skrzyde\u0142 127,3 m2. Masa w\u0142asna 28 000 kg. Masa ca\u0142kowita 44 500 kg. Masa \u0142adunku 16 000 kg. Paliwo 13 200 litr\u00f3w. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 900 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 750 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 17,5 m\/s. Zasi\u0119g maksymalny 3 500 km. Pu\u0142ap 11 500 m. Silniki D-30 o ciagu 2 x 64,5 kN.<\/p>\n<h3 id=\"Dane-T-T-Tu-134-(marzec-1973-rok):\"  >Dane T-T Tu-134 (marzec 1973 rok):<\/h3>\n<p>Rozpi\u0119to\u015b\u0107 29,00 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 37,50 m. Wysoko\u015b\u0107 9,14 m. Powierzchnia skrzyde\u0142 127,3 m2. Masa w\u0142asna 29 050 kg. Masa ca\u0142kowita 47 500 kg. Masa \u0142adunku 17 400 kg. Paliwo 13 200 litr\u00f3w. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 905 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 755 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 18,5 m\/s. Zasi\u0119g maksymalny 5 000 km. Pu\u0142ap 11 900 m. Silniki D-30 II o ciagu 2 x 66,7 kN.<\/p>\n<h2 id=\"Zestawienie\"  >Zestawienie<\/h2>\n<p>01 Tu-134 SP-LGA nr 8350602. Listopad 1968r. Samolot otrzyma\u0142 imi\u0119 Ignacy Paderewski. Pierwszy samolot z nap\u0119dem turboodrzutowym w PLL LOT. W czerwcu 1982r. zosta\u0142 wycofany z u\u017cytkowania i sprzedany Aerof\u0142otowi ( CCCP-65933 ).<\/p>\n<p>02 Tu-134 SP-LGB nr 8350603. Listopad 1968r. Samolot otrzyma\u0142 imi\u0119 W\u0142adys\u0142aw Reymont. W dniu 23.01.1980r. podczas l\u0105dowania na lotnisku Ok\u0119cie na DS 11 dozna\u0142 uszkodzenia prawego skrzyd\u0142a, co wywo\u0142a\u0142o po\u017car. Na szcz\u0119\u015bcie nikomu nic si\u0119 nie sta\u0142o, a samolot zosta\u0142 skasowany. By\u0142 to jedyny przypadek zdarzenia lotniczego z udzia\u0142em Polskich Tu-134 mog\u0105cego zako\u0144czy\u0107 si\u0119 tragicznie.<\/p>\n<p>03 Tu-134 SP-LGC nr 9350804. Kwiecie\u0144 1969r. Samolot otrzyma\u0142 imi\u0119 Maria Sk\u0142odowska-Curie. W czerwcu 1982r. sprzedany Aerof\u0142otowi gdzie lata\u0142 jako CCCP-65923.<\/p>\n<p>04 Tu-134 SP-LGD nr 9350805. Maj 1969r. Samolot otrzyma\u0142 imi\u0119 Ludwik Zamenhoff. W czerwcu 1982r. sprzedany Aerof\u0142otowi gdzie lata\u0142 jako CCCP-65922.<\/p>\n<p>05 Tu-134 SP-LGE nr 9350806. Maj 1969r. Samolot otrzyma\u0142 imi\u0119 Ignacy Domeyko. W czerwcu 1982r. sprzedany Aerof\u0142otowi gdzie lata\u0142 jako CCCP-65924.<\/p>\n<p>06 Tu-134 A SP-LHA nr 3351808. Marzec 1973r. Samolot otrzyma\u0142 imi\u0119 Pawe\u0142 Strzelecki. Eksploatowany do czerwca 1993r. Przekazany nieodp\u0142atnie jako z\u0142om samolotowy dla JW. 2305 w Warszawie. Odebrany 18.09.1997r.<\/p>\n<p>07 Tu-134 A SP-LHB nr 3351809. Kwiecie\u0144 1973r. Samolot otrzyma\u0142 imi\u0119 J\u00f3zef Bem. Zako\u0144czy\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w czerwcu 1992r. Przekazany nieodp\u0142atnie jako z\u0142om samolotowy dla Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Odebrany 25.10.1999r. i do dnia dzisiejszego ( 2021r. ) jest najwi\u0119kszym eksponatem w Czy\u017cynach.<\/p>\n<p>08 Tu-134 A SP-LHC nr 3351810. Kwiecie\u0144 1973r. Samolot otrzyma\u0142 imi\u0119 Janusz Kusoci\u0144ski. Zako\u0144czy\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w marcu 1993r. Sprzedany jako z\u0142om samolotowy dla Komendy Sto\u0142ecznej Policji w Warszawie. Odebrany 10.10.1997r. Ustawiono go na policyjnym poligonie przy alejach Jerozolimskich w Warszawie, ulica Mszczonowska, przy Reducie, gdzie obecnie ( 2005r. ) jest wykorzystywany do szkolenia oddzia\u0142\u00f3w antyterrorystycznych policyjnych i Wojskowej Formacji Specjalnej Grom.<\/p>\n<p>09 Tu-134 A SP-LHD nr 48400. Czerwiec 1976r. Na pok\u0142adzie tego samolotu Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II wraca\u0142 do Watykanu po pierwszej pielgrzymce do Ojczyzny ( 1979r. ). Wycofany w lipcu 1994r. Przekazany nieodp\u0142atnie jako z\u0142om samolotowy dla Lotniczych Zak\u0142ad\u00f3w Naukowych ( Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Techn. ) we Wroc\u0142awiu. Odebrany 13.12.1997r. W 2002r. poci\u0119ty na z\u0142om.<\/p>\n<p>10 Tu-134 A SP-LHE nr 48405. Czerwiec 1976r. Wycofany w listopadzie 1993r. Przekazany nieodp\u0142atnie jako z\u0142om samolotowy dla Muzeum &#8211; Wystawy Sprz\u0119tu Lotniczego i Wojskowego w \u0141odzi, Lublinek. Odebrany 15.03.1998r.<\/p>\n<p>11 Tu-134 A zakupiony dla wojska dla 36 SPLT nr 3352005 nb 101, nast\u0119pnie SP-LHF. 1975r. Pierwszy Tu-134 A w nowej nie bombowej odmianie, z nieoszklonym nosem. W sierpniu 1977r. samolot zosta\u0142 spisany ze stanu 36 SPLT i przekazany do PLL LOT. Samolot by\u0142 eksploatowany do czerwca 1994r.. P\u0142atowiec jako z\u0142om samolotowy zosta\u0142 sprzedany firmie PHU Lotos i w dniu 25.03.1998r. ustawiony w Sarbiewie D\u0142u\u017cniewie.<\/p>\n<p>12 Tu-134 A zakupiony dla wojska dla 36 SPLT nr 3352008 nb 102, nast\u0119pnie SP-LHG. 1975r. Drugi Tu-134 A w nowej nie bombowej odmianie, z nieoszklonym nosem. We wrze\u015bniu 1978r. samolot przekazano do PLL LOT i otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-LHG. Samolot eksploatowano do marca 1994r.. Jako z\u0142om samolotowy w dniu 11.10.1999r. zosta\u0142 sprzedany firmie Us\u0142ugi Gastronomiczno-Turystyczne Walerian Neubauer we W\u0142adys\u0142awowie.<\/p>\n<p>13 Tu-134 A zakupiony dla wojska dla 36 SPLT nr 49985 nb 102, nast\u0119pnie SP-LHI. 1984r. Trzeci Tu-134 A w nowej nie bombowej odmianie, z nieoszklonym nosem. W sierpniu 1988r. samolot zosta\u0142 przekazany do PLL LOT gdzie otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-LHI. W czerwcu 1991r. samolot jako stosunkowo m\u0142ody sprzedano Aerof\u0142otowi ( CCCP-65623, a po rozpadzie CCCP zosta\u0142 przej\u0119ty przez Ukrain\u0119 ( RA-65623 ).<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Samolot Tupolew Tu-134 to pierwszy samolot pasa\u017cerski u\u017cytkowany w Polsce z nap\u0119dem turboodrzutowym. W PLL LOT samoloty Tu-134 by\u0142y eksploatowane od dnia 15 listopada 1968 roku. Samoloty obs\u0142ugiwa\u0142y trasy europejskie, lataj\u0105c g\u0142\u00f3wnie do kraj\u00f3w Zachodniej Europy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5306","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5306"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5306\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5692,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5306\/revisions\/5692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}