{"id":5288,"date":"2023-04-12T16:20:57","date_gmt":"2023-04-12T14:20:57","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2023\/04\/12\/suchoj-su-24-1970r\/"},"modified":"2024-07-13T20:07:51","modified_gmt":"2024-07-13T18:07:51","slug":"suchoj-su-24-1970r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=5288&lang=pl","title":{"rendered":"Suchoj Su-24. 1970r."},"content":{"rendered":"<p>Warszawa 2005-05-24<\/p>\n<h3 id=\"OKB-Suchoj--Su-24-\/-M.-CCCP.\"  >OKB Suchoj  Su-24 \/ M. CCCP.<\/h3>\n<p>Rozdzia\u0142 1970-01-17<\/p>\n<h3 id=\"Historia.\"  >Historia.<\/h3>\n<p>Suchoj Su-24 to sowiecki, nadd\u017awi\u0119kowy samolot prze\u0142amywania rakietowej obrony przeciwlotniczej i uderzenia j\u0105drowego. By\u0142a to pr\u00f3ba stworzenia odpowiednika Ameryka\u0144skiego General Dynamics F-111 \/ FB-111.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/ba8fd246ffa6a0fc7e2bcdc34acb5982f3bc36b6\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/ba8fd246ffa6a0fc7e2bcdc34acb5982f3bc36b6\" alt=\"Suchoj Su-24. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Suchoj Su-24. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/28ee5ba0e901d3e4b4bfc6b7fe364f59d997482d\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/28ee5ba0e901d3e4b4bfc6b7fe364f59d997482d\" alt=\"Suchoj Su-24. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Suchoj Su-24. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Zmienna-geometria-skrzyde\u0142.\"  >Zmienna geometria skrzyde\u0142.<\/h3>\n<p>Pierwsze analizy u\u017cycia skrzyde\u0142 o zmiennej geometrii by\u0142y prowadzone w OKB Suchoja oko\u0142o 1960 roku. Biuro zajmowa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas projektem samolotu, kt\u00f3ry po z\u0142o\u017ceniu skrzyde\u0142 stawa\u0142 si\u0119 rombem. Prace te nie wysz\u0142y jednak poza stadium wst\u0119pne. Gdy tylko dotar\u0142y do CCCP pierwsze informacje o Ameryka\u0144skim samolocie F-111, prace nad samolotem w takiej koncepcji aerodynamicznej znowu nabra\u0142y tempa. W 1965 roku, powsta\u0142 projekt samolotu I-6, b\u0119d\u0105cy wariantem S-6 ze skrzyd\u0142em o zmiennej geometrii. R\u00f3wnocze\u015bnie postanowiono zbudowa\u0107 samolot eksperymentalny S-22 I (wersja Su-7), b\u0119d\u0105cy demonstratorem nowej technologii, kt\u00f3ry by\u0142 oblatany w dniu 2 sierpnia 1966 roku.<\/p>\n<h3 id=\"Zesp\u00f3\u0142-nap\u0119dowy-samolotu-Suchoj-T-6.\"  >Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy samolotu Suchoj T-6.<\/h3>\n<p>Wyb\u00f3r parametr\u00f3w silnika dla samolotu T-6 by\u0142 bardzo brzemienny w skutkach. W czasie pierwszych analiz, Archip Lulka proponowa\u0142 zbudowa\u0107 dla tego samolotu silnik dwuprzep\u0142ywowy, kt\u00f3ry by\u0142 bardziej ekonomiczny i perspektywiczny. By\u0142o to w sprzeczno\u015bci z podstawowym wymaganiem, przy kt\u00f3rym twardo stali wojskowi. A mianowicie, samolot mia\u0142 pokona\u0107 system obrony powietrznej przeciwnika w pi\u0119ciominutowym locie, na wysoko\u015bci 200 m, z pr\u0119dko\u015bci\u0105 1 400 km\/h. Silnik dwuprzep\u0142ywowy dla zapewnienia takich parametr\u00f3w musia\u0142by by\u0107 wi\u0119kszy i ci\u0119\u017cszy, od jednoprzep\u0142ywowego. Ostatecznie, wi\u0119c zam\u00f3wiono, silnik jednoprzep\u0142ywowy. Wstrzyma\u0142o to pojawienie si\u0119 dwuprzep\u0142ywowych ( nowoczesnej generacji ) silnik\u00f3w w CCCP o kilka lat. Takie silniki zosta\u0142y zam\u00f3wione dopiero dla samolot\u00f3w MiG-29 i Su-27.<\/p>\n<p>W wyniku wojny w Wietnamie, do CCCP trafi\u0142o wiele podzespo\u0142\u00f3w silnik\u00f3w General Electric J 79. Postanowiono to wykorzysta\u0107 i stworzy\u0107 silnik zam\u00f3wiony przez wojskowych dla przysz\u0142ego samolotu T-6. Prace nad silnikiem oznaczonym AL-21 F in\u017cynier A. M. Lulka prowadzi\u0142 od 1965 roku. Wyj\u015bciowy model silnika mia\u0142 rozwija\u0107 ci\u0105g maksymalny z dopalaniem 1 x 87,25 kN, a jego pierwszy prototyp by\u0142 gotowy do pr\u00f3b w 1966 roku. Od 1968 roku, kolejne silniki AL-21 F trafia\u0142y do prototyp\u00f3w samolot\u00f3w Su-24.<\/p>\n<h3 id=\"Zmienna-geometria-skrzyde\u0142-w-T-6-2-I.-1970-rok.\"  >Zmienna geometria skrzyde\u0142 w T-6-2 I. 1970 rok.<\/h3>\n<p>Pr\u00f3by T-6-1 z p\u0142atem sta\u0142ym trwa\u0142y, ale ju\u017c od 1967 roku, nast\u0105pi\u0142o pe\u0142ne przestawienie si\u0119 konstruktor\u00f3w na wariant ze zmienn\u0105 geometri\u0105 skrzyde\u0142. W sierpniu 1968 roku, OKB Suchoj otrzyma\u0142o oficjalne zadanie rz\u0105dowe na opracowanie samolotu ze zmienn\u0105 geometri\u0105 skrzyde\u0142. Wed\u0142ug projektu, nowy wariant T-6 mia\u0142 mie\u0107 wi\u0119kszy ud\u017awig uzbrojenia i wi\u0119kszy zasi\u0119g. K\u0142opoty wynika\u0142y jak zawsze z po\u015bpiechu i niskiej jako\u015bci pracy. W hali fabrycznej zak\u0142adu Suchoja przy ulicy Polikarpowa w Moskwie, na skraju lotniska Chodynka, trwa\u0142 prowadzono monta\u017c samolotu T-6-2, drugiego prototypu T-6 z dodatkowymi silnikami startowymi. Postanowiono, wykorzysta\u0107 jak najwi\u0119cej z tego, co jest i wprowadzi\u0107 tylko niezb\u0119dne minimalne zmiany. Wyci\u0119to centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba i wstawiono tam konstrukcj\u0119 si\u0142ow\u0105 nowego skrzyd\u0142a. Zem\u015bci\u0142o si\u0119 to tym, \u017ce belka skrzyd\u0142a przechodzi\u0142a przez g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tunelu wlotowego powietrza do silnika i ogranicza jego przekr\u00f3j. Przez to trzeba by\u0142o specjalnie zmodyfikowa\u0107 silnik. Przerobiony z T-6-2 pierwszy prototyp ze skrzyd\u0142em o zmiennej geometrii otrzyma\u0142 nazw\u0119 T-6-2 I ( izmieniajemiaja, w domy\u015ble: geometria ).<\/p>\n<p>Skrzyd\u0142o otrzyma\u0142o nieruchomy centrop\u0142at oraz cz\u0119\u015bci ruchome przestawiane w zakresie od 16 stopni do 69 stopni. Za\u0142o\u017cono na nich bogat\u0105 mechanizacj\u0119, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z czterosekcyjnych klap przednich, tr\u00f3jsekcyjnych dwuszczelinowych klap tylnych, zajmuj\u0105cych ca\u0142\u0105 rozpi\u0119to\u015b\u0107, oraz przerywacze. Nie by\u0142o lotek; ich rol\u0119 spe\u0142nia\u0142o wychylane r\u00f3\u017cnicowe usterzenie poziome i przerywacze. Podczas u\u017cytkowania przewidziano cztery podstawowe po\u0142o\u017cenia: 16 stopni &#8211; start i l\u0105dowanie, 35 stopni \u2013 w typowym locie poziomym, 45 stopni &#8211; podczas manewrowania i 69 stopni &#8211; w locie z pr\u0119dko\u015bci\u0105 maksymaln\u0105.<\/p>\n<p>Przy projektowaniu skrzyd\u0142a dla T-6-2 I wykorzystano do\u015bwiadczenia z samolotem eksperymentalnym S-22 I i zrobiono je inaczej ni\u017c w F-111, zostawiaj\u0105c wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 nieruchom\u0105. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna by\u0142o rozmie\u015bci\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 uzbrojenia na w\u0119z\u0142ach nieruchomych, opr\u00f3cz dw\u00f3ch ma\u0142ych wysi\u0119gnik\u00f3w na ko\u0144cu.<\/p>\n<p>Po\u015bpiech w budowie T-6 kilka razy okaza\u0142 si\u0119 szkodliwy dla samolotu. Wraz z budow\u0105 pierwszych prototyp\u00f3w T-6 w zak\u0142adzie Suchoja w Moskwie, zacz\u0119to przygotowania do produkcji seryjnej w zak\u0142adzie w Nowosybirsku. Wybrano Nowosybirsk, bowiem produkowa\u0142 on samoloty Su-15, kt\u00f3rego T-6 mia\u0142 pocz\u0105tkowo by\u0107 blisk\u0105 modyfikacj\u0105. P\u00f3\u017aniej, gdy T-6 zacz\u0105\u0142 ewoluowa\u0107, zawsze ci\u0105\u017cy\u0142o nad konstruktorami wymaganie, aby jak najmniej zmienia\u0107 w samolocie, bowiem oprzyrz\u0105dowanie do produkcji by\u0142o gotowe i ka\u017cda zmiana oznacza dodatkowe trudno\u015bci i koszty. Dlatego na przyk\u0142ad do dzi\u015b samoloty Su-24 maj\u0105 wewn\u0105trz kad\u0142uba skrzyni\u0119 na cztery silniki startowe RD-36-35, kt\u00f3re zosta\u0142y zaadoptowane jako zbiorniki paliwa. Z powodu szybkiego przej\u015bcia od skrzyd\u0142a tr\u00f3jk\u0105tnego do zmiennej geometrii, bez bardziej radykalnego przekonstruowania p\u0142atowca, nieoptymalne s\u0105 kana\u0142y wlotowe do silnik\u00f3w.<\/p>\n<p>W listopadzie 1969 roku, samolot T-6-2 I przewieziono na lotnisko \u017bukowski. Tam w dniu 17 stycznia 1970 roku, do pierwszego lotu wystartowa\u0142 W\u0142adymir lljuszyn. W 1971 roku, do T-6-2 I do\u0142\u0105czy\u0142y samoloty T-6-3 i T-6-4 wyprodukowane w OKB Suchoj.<\/p>\n<h3 id=\"Testy-i-produkcja-Su-24.\"  >Testy i produkcja Su-24.<\/h3>\n<p>W grudniu 1971 roku, zbudowano pierwszy seryjny samolot Su-24 w Nowosybirsku. Skrzyd\u0142a do samolotu Su-24 produkowa\u0142 zak\u0142ad w Komsomolsku nad Amurem. Seria przedprodukcyjna liczy\u0142a 5 samolot\u00f3w. Pozosta\u0142e cztery maszyny opu\u015bci\u0142y zak\u0142ad w Nowosybirsku na pocz\u0105tku 1972 roku.<\/p>\n<p>Po zako\u0144czeniu podstawowej cz\u0119\u015bci test\u00f3w Su-24, maj\u0105cych na celu zbadanie stateczno\u015bci, sterowno\u015bci i osi\u0105g\u00f3w samolotu, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pr\u00f3by jego wyposa\u017cenia i uzbrojenia. Trwa\u0142y one cztery i p\u00f3\u0142 roku i przebiega\u0142y z du\u017cymi trudno\u015bciami. By\u0142 to tak zwany etap B pr\u00f3b pa\u0144stwowych, prowadzony w Centrum Lotnoiczo-Do\u015bwiadczalnym Si\u0142 Powietrz\u00adnych ( GLIC WWS ) w Achtubinsku. Odpowiedzialnym za te pr\u00f3by w zespole Suchoja zosta\u0142 \u00f3wczesny zast\u0119pca g\u0142\u00f3wnego konstruktora Michai\u0142 Simonow, a in\u017cynierem prowadz\u0105cym pr\u00f3by by\u0142 W\u0142adymir Konochow. Samolot oblatywali piloci do\u015bwiadczalni OKB Suchoja i GLIC WWS: W. lljuszyn, Je. So\u0142owjow, W. Kreczetow, N. Ruchladko i S. \u0141awrentjew. Pilot S. \u0141awrentjew zgin\u0105\u0142 w czasie tych test\u00f3w, w dniu 28 sierpnia 1973 roku, razem z nawigatorem M. Jurowem. W grupie nawigator\u00f3w byli tak\u017ce: N. A\u0142fierow, W. Bie\u0142ych, \u0141. Smyszlajew i \u0141. Rudenko, W. Sidorenko.<\/p>\n<p>W\u0142adymir lljuszyn jako pierwszy lata\u0142 na Su-24 w g\u00f3rach, z lotniska Mozdok u podn\u00f3\u017ca Kaukazu, z wykorzystaniem systemu omijania przeszk\u00f3d terenowych w locie na ma\u0142ej wysoko\u015bci. \u0141\u0105cznie w pr\u00f3bach bra\u0142o udzia\u0142 15 samolot\u00f3w, w tym T-6-1 s\u0142u\u017c\u0105cy jako lataj\u0105ce laboratorium do dopracowania systemu \u201ePuma\u201d.<\/p>\n<p>Pr\u00f3by pa\u0144stwowe zako\u0144czono w lipcu 1974 roku, a oficjalna decyzja o przyj\u0119ciu samolotu do uzbrojenia si\u0142 powietrznych zapad\u0142a w lutym 1975 roku.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnym konstruktorem samolotu T-6, a p\u00f3\u017aniej Su-24, od pocz\u0105tku prac, by\u0142 Jewgienij Felsner. Po jego \u015bmierci w 1989 roku, kierowanie pracami nad rozwojem samolotu przej\u0105\u0142 Leonid \u0141ogwinow, poprzednio odpowiedzialny za produkcj\u0119 seryjn\u0105 samolotu. W brygadzie projekt\u00f3w OKB za projekt Su-24 odpowiada\u0142 pocz\u0105tkowo Oleg Samoj\u0142owicz, a p\u00f3\u017aniej, od pocz\u0105tku 70-lat, Walerij Niko\u0142ajenko. Su-24 by\u0142 ostatnim samolotem konstruowanym pod og\u00f3lnym kierownictwem Paw\u0142a Suchoja, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1975 roku.<\/p>\n<p>Decyzja o rozpocz\u0119ciu produkcji seryjnej, oficjalnie zapad\u0142a w 1972 roku, cho\u0107 realne prace podj\u0119to w\u0142a\u015bciwie ju\u017c w 1968 roku. Do ko\u0144ca 1972 roku, zak\u0142ad w Nowosybirsku wyprodukowa\u0142 28 samolot\u00f3w w czterech seriach produkcyjnych; 5 samolot\u00f3w serii pierwszej, po 10 samolot\u00f3w serii drugiej i trzeciej oraz 3 samoloty serii czwartej. Samoloty Su-24 otrzyma\u0142y w zak\u0142adzie nazw\u0119 izdielije 41.<\/p>\n<p>Pierwszy seryjny Su-24, nr 0115301 rozbi\u0142 si\u0119 w czasie pr\u00f3b w dniu 12 czerwca 1974 roku. Za\u0142oga katapultowa\u0142a si\u0119 pomy\u015blnie. Gdy w 1975 roku, zako\u0144czono pr\u00f3by pa\u0144stwowe, wyprodukowanych ju\u017c by\u0142o kilkadziesi\u0105t samolot\u00f3w, kt\u00f3re od 1973 roku, lata\u0142y w 4. Centrum Szkolenia Pilot\u00f3w w Lipiecku. W maju 1974 roku, pierwszy pu\u0142k Su-24 osi\u0105gn\u0105\u0142 gotowo\u015b\u0107 operacyjn\u0105 &#8211; 4. Morski Pu\u0142k Lotnictwa Szturmowego Floty Ba\u0142tyckiej w Czerniachowsku. Identyfikacja numeru seryjnego; nr 0115301 \u2013 01 pierwsza seria produkcyjna, 153 kod zak\u0142adu Nowosybirsku, 01 numer egzemplarza.<\/p>\n<h3 id=\"Prace-rozwojowe---Bomby-j\u0105drowe-wyrzucane-w-g\u00f3r\u0119.\"  >Prace rozwojowe &#8211; Bomby j\u0105drowe wyrzucane w g\u00f3r\u0119.<\/h3>\n<p>Wraz z pr\u00f3bami prototyp\u00f3w i pierwszych samolot\u00f3w seryjnych trwa\u0142y poszukiwania nowych rozwi\u0105za\u0144 oraz innych sposob\u00f3w wykorzystania bazowego samolotu. Mi\u0119dzy innymi jeszcze we wczesnym stadium projektowania opracowano wariant, w kt\u00f3rym w miejscu po silnikach startowych umieszczono komor\u0119 bombow\u0105 dla bomby wystrzeliwanej go g\u00f3ry, przelatuj\u0105cej nad samolotem i spadaj\u0105cej na cel. Mia\u0142o to umo\u017cliwi\u0107 zrzucenie bomby j\u0105drowej w locie tu\u017c nad ziemi\u0105. P\u00f3\u017aniej jednak z tego pomys\u0142u zrezygnowano.<\/p>\n<h3 id=\"Projekt-samolotu-pok\u0142adowego-Su-24-K.\"  >Projekt samolotu pok\u0142adowego Su-24 K.<\/h3>\n<p>Na pocz\u0105tku 70-lat projektowano wersj\u0119 pok\u0142adow\u0105 Su-24 K dla nowego lotniskowca klasy 11-60. Z u\u017cycia Su-24 zrezygnowano jednak do\u015b\u0107 wcze\u015bnie, bowiem masa samolotu dochodzi\u0142a ju\u017c do 40 000 kg, a katapulty lotniskowca 11-60 by\u0142y obliczane na maksymaln\u0105 mas\u0119 samolotu 30 ton. P\u00f3\u017aniej zrezygnowano i z projektu lotniskowca, zast\u0119puj\u0105c go kolejnym 11-43.5, kt\u00f3ry dzi\u015b znamy jako lotniskowce klasy Admira\u0142 Kuzniecow i kt\u00f3ry do startu samolot\u00f3w ma trampolin\u0119, a nie katapult\u0119.<\/p>\n<h3 id=\"Projekt-samolotu-przechwytuj\u0105cego-Su-24-(-P-).\"  >Projekt samolotu przechwytuj\u0105cego Su-24 ( P ).<\/h3>\n<p>By\u0142 r\u00f3wnie\u017c projekt przechwytuj\u0105cej wersji Su-24. Z tego pomys\u0142u zrezygnowano, gdy\u017c samolot nie nadawa\u0142 si\u0119 do tego zadania. Samolot by\u0142 zoptymalizowany do lotu w pobli\u017cu ziemi, a tak\u017ce mia\u0142 zbyt s\u0142abe charakterystyki rozp\u0119dzania, jak na potrzeby my\u015bliwca przechwytuj\u0105cego.<\/p>\n<h3 id=\"Zesp\u00f3\u0142-nap\u0119dowy-Su-24.\"  >Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy Su-24.<\/h3>\n<p>Pierwsze samoloty seryjne nap\u0119dzane by\u0142y przez silniki AL-21 F ( izdielije 85 ) o ci\u0105gu z dopalaniem 2 x 87,30 kN ( 2 x 8 900 kG ). Jednak\u017ce w czasie pr\u00f3b wojsko wysun\u0119\u0142o \u017c\u0105danie zwi\u0119kszenia ci\u0105gu silnik\u00f3w i na samolot T-6-3 za\u0142o\u017cono now\u0105 wersj\u0119 silnika, AL-21 F 3 ( izdielije 89 ) o ci\u0105gu z dopalaniem 2 x 110,00 kN ( 2 x 11 200 kG ). Na samolotach seryjnych silnik ten montowany by\u0142 poczynaj\u0105c od samolotu o numerze fabrycznym 0415304. P\u00f3\u017aniej za\u0142o\u017cono je tak\u017ce na samoloty wcze\u015bniej wyprodukowane. Odpowiednio do zwi\u0119kszonego wydatku powietrza, boczne wloty poszerzono, zaokr\u0105gli\u0142a si\u0119 lekko ich kraw\u0119d\u017a, a ponadto odsuni\u0119to je o dodatkowe 100 mm od kad\u0142uba.<\/p>\n<p>Do ko\u0144ca eksploatacji, wszystkie Su-24 lataj\u0105 z silnikami AL-21 F 3 lub AL-21 F 3 A. Ale pr\u00f3bowano montowa\u0107 tak\u017ce inne silniki. W lutym 1974 roku, Jewgienij So\u0142owjow wystartowa\u0142 po raz pierwszy na samolocie T-6-8 D, b\u0119d\u0105cym \u00f3smym prototypem T-6, z silnikami R-29 T-300. Jest to modyfikacja silnika konstrukcji OKB Tumanskiego, stosowanego powszechnie w samolotach MiG-23 i MiG-27. Celem zamiany silnik\u00f3w by\u0142o poprawienie pr\u0119dko\u015bci samolotu, bowiem silnik R-29 T-300 mia\u0142 wi\u0119kszy ci\u0105g. Jednak\u017ce silnik ma te\u017c wi\u0119ksze zu\u017cycie paliwa i pr\u00f3by pokaza\u0142y, \u017ce zysk w pr\u0119dko\u015bci jest niewielki, za\u015b strata w zasi\u0119gu znaczna.<\/p>\n<h3 id=\"Pierwsza-modyfikacja-Su-24.\"  >Pierwsza modyfikacja Su-24.<\/h3>\n<p>Poczynaj\u0105c od Su-24 nr 0815311, wprowadzono w konstrukcji istotniejsze zmiany. Najpowa\u017cniejszym zastrze\u017ceniem zg\u0142aszanym do dotychczas produkowanych samolot\u00f3w by\u0142 ich niewystarczaj\u0105cy zasi\u0119g. Dlatego w tej modyfikacji powi\u0119kszono o 600 litr\u00f3w pojemno\u015b\u0107 wewn\u0105trzkad\u0142ubowego zbiornika paliwa nr 1. Wobec tego ca\u0142kowity zapas paliwa wzr\u00f3s\u0142 z 11 200 do 11 800 litr\u00f3w.<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015bciowo unowocze\u015bniono te\u017c wyposa\u017cenie samolotu, zak\u0142adaj\u0105c system kontroli parametr\u00f3w lotu Tester, zamiast dotychczasowego SARPP. Dodatkowe paliwo i wyposa\u017cenie potrzebowa\u0142o dodatkowej obj\u0119to\u015bci, dlatego wyprostowano kad\u0142ub samolotu, usuwaj\u0105c przegi\u0119cie za kabin\u0105 pilota. Wzros\u0142a liczba w\u0119z\u0142\u00f3w uzbrojenia z 6 do 8 poprzez dodanie dw\u00f3ch pod kad\u0142ubem, jeden za drugim. Masa uzbrojenia wzros\u0142a do 7 000 kg. W takiej postaci maszyny produkowano do egzemplarza Su-24 nr 1515328.<\/p>\n<h3 id=\"Druga-modyfikacja-Su-24.\"  >Druga modyfikacja Su-24.<\/h3>\n<p>Kolejne egzemplarze samolotu od Su-24 nr 1615301 otrzyma\u0142y kosmetyczne zmiany, kt\u00f3re nie wp\u0142yn\u0119\u0142y na mo\u017cliwo\u015bci bojowe. Powi\u0119kszono i podniesiono wy\u017cej zasobnik ze spadochronem hamuj\u0105cym, zw\u0119\u017cono i zaokr\u0105glono ty\u0142 kad\u0142uba, wprowadzono zmiany w podwoziu, przez co wysoko\u015b\u0107 samolotu zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 z 5,92 m do 6,192 m. Zmiany te wyra\u017anie odbi\u0142y si\u0119 na wygl\u0105dzie zewn\u0119trznym, dlatego na Zachodzie samolot otrzyma\u0142 nowe oznaczenie. Zach\u00f3d s\u0105dzi\u0142 i\u017c maszyna ma nowe mo\u017cliwo\u015bci bojowe, co nie okaza\u0142o si\u0119 prawd\u0105.<\/p>\n<h3 id=\"Trzecia-modyfikacja-Su-24.\"  >Trzecia modyfikacja Su-24.<\/h3>\n<p>W toku u\u017cytkowania Su-24 zmienia\u0142y si\u0119 tak\u017ce warunki koncepcji jego u\u017cycia. Pierwotnie w zadaniu okre\u015blona by\u0142a pr\u0119dko\u015b\u0107 samolotu wynosz\u0105ca Ma-2,35 ( 2 500 km\/h ) na du\u017cej wysoko\u015bci. Jednak\u017ce maksymaln\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 osi\u0105gni\u0119ta w czasie pr\u00f3b by\u0142a Ma-2,16. S\u0142absze te\u017c by\u0142y charakterystyki rozp\u0119dzania. R\u00f3wnocze\u015bnie wojskowi doszli do wniosku, \u017ce pr\u0119dko\u015b\u0107 na du\u017cej wysoko\u015bci nie jest im potrzebna, najwa\u017cniejsza jest pr\u0119dko\u015b\u0107 1 400 km\/h w locie tu\u017c nad ziemi\u0105 (200 m). Z tego powodu, poczynaj\u0105c od samolotu Su-24 nr 2115326 zlikwidowano regulacj\u0119 wlot\u00f3w powietrza. Dzi\u0119ki temu wlot powietrza sta\u0142 si\u0119 l\u017cejszy o 236 kg. Cz\u0119\u015b\u0107 z zaoszcz\u0119dzonej masy trzeba by\u0142o zwr\u00f3ci\u0107 w postaci masy wywa\u017caj\u0105cej za\u0142o\u017conej na wr\u0119dze nr 4, ale i tak by\u0142 zysk. Na samolotach wcze\u015bniej wyprodukowanych ca\u0142y mechanizm regulacji pozosta\u0142, od\u0142\u0105czono jedynie jego sterowanie. Odt\u0105d samoloty Su-24 maj\u0105 maksymaln\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 ograniczon\u0105 do Ma-1,35.<\/p>\n<p>Budowana specjalnie dla Su-24 rakieta przeciwradiolokacyjna Ch-58 ( numer 58 od nazwy samolotu T-58 M ) przeci\u0105ga\u0142a si\u0119 w czasie i dlatego w pierwszym okresie podstawowym uzbrojeniem tej klasy by\u0142a rakieta Ch-28. Rakiet\u0119 Ch-28 opracowano kilka lat wcze\u015bniej dla bombowca Jak-28, ale ostatecznie jej nie zastosowano. Wykorzystanie jej w samolocie Su-24 by\u0142o tymczasowe.<\/p>\n<h3 id=\"Czwarta-modyfikacja-Su-24.\"  >Czwarta modyfikacja Su-24.<\/h3>\n<p>W samolotach Su-24 ostatnich serii produkcyjnych, od nr 2215301 do nr 2715310, ulepszono wyposa\u017cenie samolotu zak\u0142adaj\u0105c stacj\u0119 ostrzegawcz\u0105 Bierioza, urz\u0105dzenie sw\u00f3j-obcy Parol oraz system dalekiej nawigacji RSDN-10 Gego. Anten\u0119 zamontowano na kraw\u0119d\u017a natarcia statecznika pionowego, przez co wystaje ona do przodu. P\u00f3\u017aniej RSDN-10 wprowadzono te\u017c na wcze\u015bniejszych egzemplarzach. Zmieniono tak\u017ce nieco profil skrzyd\u0142a. Zmiany w ostatnich seriach produkcyjnych Su-24 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z opracowywan\u0105 w tym czasie modernizacj\u0105 Su-24 M.<\/p>\n<h3 id=\"Su-24-M-(-T-6-M-).-1977-rok.\"  >Su-24 M ( T-6 M ). 1977 rok.<\/h3>\n<p>W oficjalnym postanowieniu rz\u0105dowym, z lutego 1975 roku, o przyj\u0119ciu Su-24 do uzbrojenia okre\u015blono wymagania wobec dalszej modernizacji samolotu. Ich realizacja doprowadzi\u0142a do powstania samolotu Su-24 M oraz projekt\u00f3w Su-24 MM i Su-24 BM.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnym powodem postawienia nowych wymaga\u0144 sta\u0142a si\u0119 zmiana koncepcji u\u017cycia samolotu Su-24, to samolot dw\u00f3ch koncepcji. Gdy powstawa\u0142a obowi\u0105zuj\u0105ca doktryna rozstrzygaj\u0105cej roli broni j\u0105drowej i Su-24 by\u0142 jej podporz\u0105dkowany. W wymaganiach taktyczno-technicznych postawionych przez wojsko w 60-latach, zadaniem samolotu by\u0142o pokona\u0107 siln\u0105 obron\u0119 powietrzn\u0105 przeciwnika z jedn\u0105 bomb\u0105 j\u0105drow\u0105 o masie 500 kg. P\u00f3\u017aniej jednak doktryna ta zacz\u0119\u0142a si\u0119 zmienia\u0107 i od ko\u0144ca 60-lat coraz wi\u0119ksze znaczenie przydawano uzbrojeniu kanwe\u00adncjonalnemu. Skutki tego dla samolotu Su-24 by\u0142y dwa. Po pierwsze, za\u017c\u0105dano od niego przenoszenia nowego uzbrojenia, wi\u0119kszego ni\u017c przedtem ud\u017awigu i zasi\u0119gu oraz znacznie wi\u0119kszej dok\u0142adno\u015bci system\u00f3w naprowadzania. Nowe wymagania wymusi\u0142y tak\u017ce przygotowanie si\u0119 na walk\u0119 WRe.<\/p>\n<p>Nowa wersja otrzyma\u0142a w OKB Suchoja oznaczenia T-6 M i oznaczenie wojskowe Su-24 M.<\/p>\n<p>Maszyn\u0119 wyposa\u017cono w nowy system celowniczo &#8211; nawigacyjny PNS-24 M Tigr. Nowy system mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z nowymi generacjami kierowanych pocisk\u00f3w rakietowych, w tym rakiety Ch-25, Ch-29 i Ch-59 oraz bomby KAB-500 i KAB-1500, kierowane laserowo lub telewizyjnie. Nowy system otrzyma\u0142 podsystem laserowo-telewizyjny \u201eKajra\u201d ( nurzyk, ptak o bardzo dobrym wzroku ), opracowany w tym czasie dla samolotu MiG-27 K. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce przeniesienie gotowego systemu na inny samolot b\u0119dzie proste, ale jednak wywo\u0142a\u0142o to wiele problem\u00f3w. W MiG-27 K, \u201eKajra\u201d jest wbudowana w nosie, na Su-24 M trzeba by\u0142o za\u0142o\u017cy\u0107 j\u0105 pod kad\u0142ubem samolotu. Chciano zrobi\u0107 to z jak najmniejszymi zmianami konstrukcji, ale w czasie pr\u00f3b powstawa\u0142y drgania samolotu. Dopiero po jakim\u015b czasie i po znaczmy przebudowaniu spodu kad\u0142uba uda\u0142o si\u0119 wkomponowa\u0107 \u201eKajr\u0119\u201d i unikn\u0105\u0107 drga\u0144.<\/p>\n<p>Radar pasywny \u201eFilin\u201d do wykrywania i rejestrowania naziemnych stacji radiolokacyjnych zosta\u0142 zast\u0105piony przez nowy radar Fantasma\u00adgoria, podwieszany w zasobniku. Komputer pok\u0142adowy otrzyma\u0142 zwi\u0119kszon\u0105 pami\u0119\u0107 i nowy procesor.<\/p>\n<p>Dla podniesienia \u017cywotno\u015bci samolotu na polu walki, postanowiono rozbudowa\u0107 jego system obrony. Ju\u017c pierwsze seryjne samoloty mia\u0142y wbudowane lub podwieszane w zasobnikach systemy rozpoznania radioelektronicznego oraz zak\u0142\u00f3ce\u0144 aktywnych serii SPS. Na zmodyfikowanym samolocie za\u0142o\u017cono tak\u017ce system ostrzegania o odpaleniu rakiet przeciwlotniczych \u201eMak\u201d. Automat wystrzeliwania pu\u0142apek termicznych i radiolokacyjnych APP-50. Po\u0142\u0105czony kompleks obronny, sterowany przez komputer pok\u0142adowy, otrzyma\u0142 nazw\u0119 BKO-2 \u201eKar\u00adpaty\u201d ( bortowoj kompleks oborony ). W samolocie zmieniono tak\u017ce ud\u017awig uzbrojenia, zwi\u0119kszaj\u0105c no\u015bno\u015b\u0107 belek do 8 000 kg.<\/p>\n<h3 id=\"Uzupe\u0142nianie-paliwa-w-locie-Su-24-M.-1977-rok.\"  >Uzupe\u0142nianie paliwa w locie Su-24 M. 1977 rok.<\/h3>\n<p>Kolejnym zadaniem by\u0142o wyd\u0142u\u017cenie zasi\u0119gu samolotu. Rozwi\u0105zania aerodynamiczne ( nieco w\u0119\u017cszy ty\u0142 kad\u0142uba ) da\u0142y niewiele. Dlatego dla T-6 M postanowiono zbudowa\u0107 oryginalny system tankowania w powietrzu. Oryginalny jest on dlatego, \u017ce T-6 M nie tylko mo\u017ce uzupe\u0142nia\u0107 paliwo, ale r\u00f3wnie\u017c sam mo\u017ce by\u0107 zbiornikowcem, dzi\u0119ki za\u0142o\u017ceniu pod kad\u0142ubem zunifikowanego agregatu tankowania UPAZ-A \u201eSachalin\u201d.<\/p>\n<p>Pr\u00f3by uzupe\u0142niania paliwa w powietrzu, specjalnie dla przysz\u0142ego Su-24 M robiono jeszcze pod koniec 60-lat na eksperymentalnych samolotach Su-15. Przerobiono w tym celu dwa samoloty. Jeden z nich, pierwszy seryjny egzemplarz Su-15, kt\u00f3ry jeszcze w 2000 roku, sta\u0142 na terenie biura konstrukcyjnego Suchoja. Samolot otrzyma\u0142 w nosie odbiornik paliwa, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo by\u0142 nieruchomy. Drugi, seryjny Su-15 TM, otrzyma\u0142 agregat przekazywania paliwa UPAZ-A pod kad\u0142ubem, umo\u017cliwiaj\u0105cy przetoczenie cz\u0119\u015bci w\u0142asnego paliwa do drugiego samolotu. W 1977 roku, rozpocz\u0119to testy takiego rozwi\u0105zania na Su-24.<\/p>\n<p>Uzupe\u0142nianie paliwa w powietrzu rozszerzy\u0142o mo\u017cliwo\u015bci taktyczne samolotu. Nie tylko mo\u017cliwy sta\u0142 si\u0119 lot na wi\u0119ksz\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107, ale tak\u017ce zwi\u0119kszenie zabieranego \u0142adunku bojowego. Je\u015bli bowiem samolot stacjonuje na lotnisku gruntowym, z kt\u00f3rego nie mo\u017ce wystartowa\u0107 z maksymaln\u0105 mas\u0105, w\u00f3wczas start wykonywany jest z pe\u0142nym \u0142adunkiem uzbrojenia, ale tylko z cz\u0119\u015bci\u0105 paliwa. Dopiero w powietrzu zbiorniki s\u0105 nape\u0142niane ca\u0142kowicie.<\/p>\n<p>Tankowanie w powietrzu Su-24 mo\u017cna wykona\u0107 w szerokim przedziale pr\u0119dko\u015bci, od 500 km\/h do 1 000 km\/h, ale zwykle przyjmuje si\u0119 pr\u0119dko\u015b\u0107 od 500 km\/h do 700 km\/h. Z odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 30 m trzeba wcelowa\u0107 sond\u0105 odbiorcz\u0105, wysuni\u0119t\u0105 z przodu kad\u0142uba samolotu przed kabin\u0105, w sto\u017cek podaj\u0105cy o \u015brednicy 0,70 m. Pr\u0119dko\u015b\u0107 zbli\u017cania powinna wynosi\u0107 1,8 \u2013 2,0 m\/s. Nale\u017cy sterowa\u0107 delikatnie, gdy\u017c przy bocznym uderzeniu o sile bocznej 90 kg, sonda mo\u017ce ulec z\u0142amaniu. Pr\u0119dko\u015b\u0107 zbli\u017cania nie mo\u017ce by\u0107 zbyt du\u017ca, gdy\u017c mo\u017cna nieopatrznie znale\u017a\u0107 si\u0119 pod tankowcem i doprowadzi\u0107 do zderzenia. Je\u017celi nie nast\u0105pi po\u0142\u0105czenie, to nale\u017cy zwi\u0119kszy\u0107 odleg\u0142o\u015b\u0107 do 50 m i ponowi\u0107 manewr.<\/p>\n<h3 id=\"Testy-i-produkcja-Su-24-M.\"  >Testy i produkcja Su-24 M.<\/h3>\n<p>Poszczeg\u00f3lne rozwi\u0105zania przysz\u0142ego Su-24 M testowano na r\u00f3\u017cnych samolotach seryjnych, a p\u00f3\u017aniej dopiero po\u0142\u0105czono w jeden organizm. Dlatego trudno powiedzie\u0107 gdzie sko\u0144czy\u0142 si\u0119 Su-24 a zacz\u0105\u0142 Su-24 M. W materia\u0142ach biura konstrukcyjnego, podaje si\u0119 stycze\u0144 1977 rok, gdy zacz\u0105\u0142 loty samolot T-6 M-27 z za\u0142o\u017conym podsystemem \u201eKajra\u201d.<\/p>\n<p>W dniu 24 czerwca 1977 roku, wystartowa\u0142 samolot T-6 M-8, b\u0119d\u0105cy przerobionym egzemplarzem T-6-8. By\u0142 on przeznaczony do pr\u00f3b aerodynamiki nowej wersji i mia\u0142 ju\u017c nowy d\u0142u\u017cszy nos i owiewki system\u00f3w \u201eKajra\u201d, \u201eKarpaty\u201d itp., cho\u0107 samych system\u00f3w jeszcze na nim nie by\u0142o. \u0141\u0105cznie pr\u00f3by T-6 M prowadzono na siedmiu r\u00f3\u017cnych samolotach i zako\u0144czono je w listopadzie 1979 roku.<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 charakterystyk samolotu uleg\u0142a pogorszeniu, Mi\u0119dzy innymi maksymalna pr\u0119dko\u015b\u0107 lotu na wysoko\u015bci 200 m, zmniejszy\u0142a si\u0119 z 1 380 &#8211; 1 420 km\/h dla Su-24 do 1 365 km\/h dla Su-24 M.<\/p>\n<p>W wygl\u0105dzie zewn\u0119trznym Su-24 M naj\u0142atwiej odr\u00f3\u017cni\u0107 od Su-24 dzi\u0119ki d\u0142u\u017cszemu o 0,76 m nosowi, z pojedynczym wysi\u0119gnikiem odbiornika ci\u015bnie\u0144 powietrznych. W Su-24 jest w nosie trzypi\u0119trowy uk\u0142ad anten, nazywany popularnie \u201egu\u015b\u201d, g\u0119\u015b. Pocz\u0105tkowo obawiano si\u0119, \u017ce d\u0142u\u017cszy nos i wi\u0119ksza masa samolotu, wywo\u0142aj\u0105 problemy ze stateczno\u015bci\u0105. Dlatego na pierwszych Su-24 M dodano du\u017cy grzebie\u0144 aerodynamiczny na skrzydle, \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z wysi\u0119gnikiem na uzbrojenie. W p\u00f3\u017aniejszych seriach Su-24 M z niego zrezygnowano.<\/p>\n<p>Produkcja podstawowego Su-24 trwa\u0142a do 1983 roku, czyli przez kilka lat r\u00f3wnolegle z Su-24 M. Wiele ulepsze\u0144 zrobionych dla modyfikacji wprowadzano i w ostatnich Su-24. St\u0105d ostatnie Su-24 maj\u0105 ju\u017c niewielki wlot powietrza do ch\u0142odzenia aparatury w nasadzie statecznika pionowego oraz nowe anteny na szczycie statecznika pionowego i na wlotach powietrza.<\/p>\n<p>R\u00f3wnocze\u015bnie z pr\u00f3bami rusza\u0142a produkcja seryjna Su-24 M, w zak\u0142adzie w Nowosybirsku. Pierwszy seryjny samolot powsta\u0142 latem 1979 roku, Su-24 M otrzyma\u0142 produkcyjne oznaczenie ( izdielije 44 ). Od marca 1980 roku, do maja 1981 roku, przeprowadzono ponowne pr\u00f3by pa\u0144stwowe, koncentruj\u0105c si\u0119 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie na pracy system\u00f3w uzbrojenia, a po usuni\u0119ciu niedoci\u0105gni\u0119\u0107 w czerwcu 1983 roku. Su-24 M zosta\u0142 oficjalnie przyj\u0119ty do uzbrojenia.<\/p>\n<h3 id=\"Programy-Su-24-MM-i-Su-24-BM.\"  >Programy Su-24 MM i Su-24 BM.<\/h3>\n<p>Projekty Su-24 MM i Su-24 BM wychodzi\u0142y ju\u017c znacznie poza ramy Su-24.    Su-24 MM ( mataja mod\u00adernizacja ) nap\u0119dzany mia\u0142 by\u0107 przez dwa silniki AL-31 F, w zwi\u0105zku z czym na grzbiecie kad\u0142uba urz\u0105dzono trzeci wlot powietrza, poniewa\u017c przepustowo\u015b\u0107 dw\u00f3ch bocznych by\u0142a niewystarczaj\u0105ca. Masa samolotu zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 o 2 000 kg, dzi\u0119ki bardziej ekonomicznym silnikom nieco zwi\u0119kszy\u0142 si\u0119 te\u017c zasi\u0119g. Jednak\u017ce w sumie korzy\u015b\u0107 z za\u0142o\u017cenia nowych silnik\u00f3w by\u0142a niedu\u017ca, za\u015b koszt modernizacji do\u015b\u0107 znaczny i Su-24 MM pozosta\u0142 tylko na papierze.<\/p>\n<p>Su-24 BM ( bolszaja modernizacja ) sta\u0142 si\u0119 pierwszym krokiem do nowego samolotu uderzeniowego T-60 S, kt\u00f3ry tak\u017ce nie zosta\u0142 doprowadzony do fina\u0142u. Samoloty Su-24 BM otrzyma\u0142y tylko niekt\u00f3re planowane modernizacje.<\/p>\n<h3 id=\"Zastosowanie-Su-24,-Su-24-M.\"  >Zastosowanie Su-24, Su-24 M.<\/h3>\n<p>Produkcja Su-24 \/ M trwa\u0142a od 1972 roku do 1993 roku, cho\u0107 pod koniec ju\u017c w minimalnej ilo\u015bci egzemplarzy. W lipcu 1979 roku, samoloty Su-24 umieszczono w sowieckich bazach w NRD.<\/p>\n<p>W pa\u017adzierniku 1990 roku, na terenie Polski, stacjonowa\u0142o 81 egzemplarzy Su-24 ( w tym 12 Su-24 MR ), a na terenie NRD \u2014 24 Su-24 MR. Najwi\u0119ksze zgrupowanie samolot\u00f3w stacjonowa\u0142o na terenie Ukrainy: 288 samolot\u00f3w, w tym 36 egzemplarzy Su-24 MR i 8 egzemplarzy Su-24 MP. Na Bia\u0142orusi by\u0142o 131 samolot\u00f3w ( w tym 12 Su-24 MR ), na \u0141otwie 12 egzemplarzy Su-24 MR, w Gruzji 60, w Azerbejd\u017canie 52 ( w tym 23 Su-24 MR ). Na terenie europejskiej cz\u0119\u015bci pa\u0144stwa moskiewskiego w si\u0142ach powietrznych by\u0142o 112 egzemplarzy Su-24, 99 samolot\u00f3w mia\u0142a Flota Ba\u0142tycka ( w tym 12 Su-24 MR ). Wed\u0142ug szacunk\u00f3w, w cz\u0119\u015bci azjatyckiej pa\u0144stwa moskiewskiego stacjonowa\u0142o oko\u0142o 120 &#8211; 150 samolot\u00f3w Su-24, co daje \u0142\u0105czn\u0105 liczb\u0119 ponad 1 000 egzemplarzy Su-24, w tym ponad 130 rozpoznawczych Su-24 MR i 8 egzemplarzy Su-24 MP.<\/p>\n<p>Z powodu rozpadu CCCP zmieni\u0142a si\u0119 dyslokacja wszystkich samolot\u00f3w sowieckich, w tym i Su-24. Wed\u0142ug stanu na pa\u017adziernik 1992 roku; Ukraina mia\u0142a 257 egzemplarzy Su-24. Bia\u0142oru\u015b przej\u0119\u0142a 40 samolot\u00f3w, w tym 12 egzemplarzy Su-24 MR. Pozosta\u0142e nale\u017ca\u0142y do ruskich si\u0142 powietrznych, z tym \u017ce tymczasowo cz\u0119\u015b\u0107 z nich stacjonowa\u0142a na terenie Bia\u0142orusi (82 egzemplarzy) i \u0141o\u00adtwy (12 egzemplarzy Su-24 MR). W Obwodzie Kaliningradzkim stacjonowa\u0142o w\u00f3wczas 95 egzemplarzy (12 egzemplarzy Su-24 MR) Su-24 nale\u017c\u0105cych do Floty Ba\u0142tyckiej. Kilka samolot\u00f3w przej\u0105\u0142 te\u017c Azerbjed\u017can na lotnisku Dalliar, w czerwcu 1992 roku.<\/p>\n<p>W dniu 14 lutego 1992 roku, sze\u015b\u0107 samolot\u00f3w Su-24 M z 7. Pu\u0142ku Lotnictwa Bombowego stacjonuj\u0105cego na lotnisku Starokonstantinow na Ukrainie, przelecia\u0142o do Smole\u0144ska w pa\u0144stwie moskiewskim. Piloci nie mieli zgody na ten przelot, nie uprzedzili tak\u017ce o tym swoich rodzin. By\u0142 to ich protest przeciwko sk\u0142adaniu przysi\u0119gi na wierno\u015b\u0107 Ukrainie oraz w\u0142\u0105czeniu ich jednostki do si\u0142 zbrojnych Ukrainy. Piloci wywie\u017ali ze sob\u0105 do pa\u0144stwa moskiewskiego sztandar jednostki.<\/p>\n<h3 id=\"Su-24-MK-(-kommierczeskij,-inaczej-T-6-MK-).-1987-rok.\"  >Su-24 MK ( kommierczeskij, inaczej T-6 MK ). 1987 rok.<\/h3>\n<p>Jest to eksportowa wersja samolotu Su-24 M. Od maszyn typowych dla lotnictwa sowieckiego r\u00f3\u017cni si\u0119 tylko zastosowaniem innej aparatury nawigacyjnej i identyfikacyjnej. Od 1987 roku, samolot Su-24 MK by\u0142 oferowany na sprzeda\u017c. Samoloty Su-24 MK zosta\u0142y kupione przez Irak &#8211; 24 egzemplarze. W wyniku prowadzonych wojen, wszystkie nie zniszczone maszyny trafi\u0142y do Iranu. Libia zam\u00f3wi\u0142a 15 maszyn, ale ostatecznie kupi\u0142a tylko 6 egzemplarzy.  Syria kupi\u0142a oko\u0142o 22 maszyn, wed\u0142ug danych Mosadu.    Nie ma informacji co do bojowego u\u017cycia samolot\u00f3w Su-24 MK.<\/p>\n<h3 id=\"Su-24-M-2---Modernizacja-Su-24-\/-M.-1998-rok.\"  >Su-24 M 2 &#8211; Modernizacja Su-24 \/ M. 1998 rok.<\/h3>\n<p>W po\u0142owie 90-lat rozpocz\u0119to modernizacj\u0119 posiadanych przez pa\u0144stwo moskiewskie maszyn. Do 2000 roku, zmodernizowano oko\u0142o 5 maszyn. Samoloty oznaczono Su-24 M 2. Modernizacj\u0119 w 1998 roku, opracowa\u0142a prywatna firma Gefest i T. G\u0142\u00f3wne zmiany polega\u0142y na; wymianie komputera pok\u0142adowego Orbit-10 na SWP-24, za\u0142o\u017ceniu odbiornika GPS A737 i zainstalowaniu wska\u017anika przeziernego KAI-24. Tak zmodernizowane samoloty s\u0105 u\u017cytkowane przez o\u015brodek do\u015bwiadczalny w Achtiubi\u0144sku oraz o\u015brodek treningowy w Lipiecku. Na podstawie tej modernizacji realizowane jest zam\u00f3wienie na dostaw\u0119 22 samolot\u00f3w okre\u015blanych jako Su-24 MK1 dla Algierii. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce maszyny dla tego kraju nie s\u0105 nowe, lecz pochodz\u0105 z zapas\u00f3w lotnictwa pa\u0144stwa moskiewskiego. Oczywi\u015bcie po remoncie w zak\u0142adzie w Nowosybirsku. Do ko\u0144ca 2003 roku, dostarczono afryka\u0144skiemu u\u017cytkownikowi 13 egzemplarzy.<\/p>\n<h3 id=\"U\u017cytkowanie-Su-24-po-2000-roku.\"  >U\u017cytkowanie Su-24 po 2000 roku.<\/h3>\n<p>Na pocz\u0105tku XXI wieku, samoloty Su-24 posiada\u0142y: pa\u0144stwo moskiewskie: oko\u0142o 540 egzemplarzy w si\u0142ach powietrznych i oko\u0142o 100 egzemplarzy w marynarce wojennej. Ukraina ( 1.01.2002 roku) posiada\u0142a 129 egzemplarzy w si\u0142ach powietrznych. Bia\u0142oru\u015b oko\u0142o 35 egzemplarzy. Kazachstan oko\u0142o 35 egzemplarzy. Uzbekistan oko\u0142o 35 egzemplarzy. Algieria 38 sztuk uderzeniowych ( w tym oko\u0142o 13 egzemplarzy Su-24MK1 ) oraz 3-4 rozpoznawcze Su-24 MR. Iran oko\u0142o 24 egzemplarzy ( ex-irackie ). Libia: 6 egzemplarzy. Syria 20 egzemplarzy.<\/p>\n<p>Jak do tej pory, nie licz\u0105c przelotu irackich Su-24 MK na teren Iranu, samoloty bojowo zosta\u0142y u\u017cyte podczas interwencji CCCP w Afganistanie w 1982 roku. Samoloty bombardowa\u0142y wybrane cele operuj\u0105c z lotnisk po\u0142o\u017conych na terenie CCCP i nie ponios\u0142y \u017cadnych strat. Drugie u\u017cycie samolot\u00f3w Su-24 armii sowieckiej nast\u0105pi\u0142o w Czeczenii. Tu tak\u017ce samoloty startowa\u0142y z lotnisk w CCCP, ale utracono minimum 4 samoloty Su-24 podczas wykonywania zada\u0144 bojowych.<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pierwsze analizy u\u017cycia skrzyde\u0142 o zmiennej geometrii by\u0142y prowadzone w OKB Suchoja oko\u0142o 1960 roku. Biuro zajmowa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas projektem samolotu, kt\u00f3ry po z\u0142o\u017ceniu skrzyde\u0142 stawa\u0142 si\u0119 rombem. Prace te nie wysz\u0142y jednak poza stadium wst\u0119pne. Gdy tylko dotar\u0142y do CCCP pierwsze informacje o Ameryka\u0144skim samolocie F-111, prace nad samolotem w takiej koncepcji aerodynamicznej znowu nabra\u0142y tempa. W 1965 roku, powsta\u0142 projekt samolotu I-6, b\u0119d\u0105cy wariantem S-6 ze skrzyd\u0142em o zmiennej geometrii. R\u00f3wnocze\u015bnie postanowiono zbudowa\u0107 samolot eksperymentalny S-22 I (wersja Su-7), b\u0119d\u0105cy demonstratorem nowej technologii, kt\u00f3ry by\u0142 oblatany w dniu 2 sierpnia 1966 roku.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5288","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5288","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5288"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5574,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5288\/revisions\/5574"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5288"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5288"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}