{"id":5281,"date":"2019-11-19T17:29:34","date_gmt":"2019-11-19T16:29:34","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2019\/11\/19\/suchoj-su-20-2019r\/"},"modified":"2024-07-13T20:08:34","modified_gmt":"2024-07-13T18:08:34","slug":"suchoj-su-20-2019r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=5281&lang=pl","title":{"rendered":"Suchoj Su-20. 2019r."},"content":{"rendered":"<p><strong>235 Rozdzia\u0142 1974-04-26<\/strong><\/p>\n<p><strong>OKB Suchoj Su-20<\/strong><\/p>\n<p><strong>Polska<\/strong><\/p>\n<p><strong>Historia<\/strong><\/p>\n<p><strong>Samoloty Suchoj Su-20 w Polskich muzeach.<\/strong><\/p>\n<p>W Polskim Wojsku u\u017cytkowano 27 samolot\u00f3w Suchoj Su-20. Samolot wykona\u0142 ostatni lot w 1997 roku, a w 1998 roku zosta\u0142 skre\u015blony ze stanu. Od tej pory samoloty Su-20 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 tylko w muzeach. Oko\u0142o 10 samolot\u00f3w zosta\u0142o przekazanych do plac\u00f3wek muzealnych, co stanowi 1\/3 ca\u0142ego stanu. W tym artykule przedstawimy te samoloty.<\/p>\n<p><strong>Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Czy\u017cyny.<\/strong><\/p>\n<p>Muzeum w Krakowie ma w swoich zbiorach Su-20 nb 4242 (pocz\u0105tkowo nb 02) nr 6602. Samolot zbudowany w lutym 1974 roku. Dostarczony 1974-04-26. W trakcie eksploatacji samolot otrzyma\u0142 wielobarwny kamufla\u017c. W dniu 28 lutego 1994 roku, z Powidza zosta\u0142 BSP (Baza Si\u0142 Powietrznych) w Mierz\u0119cicach. Z samolotu wymontowano silnik. W 1997 roku samolot zosta\u0142 przekazany do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. <\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/1221c30e556525e5b76726f29778fce923b0ed4d.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/1221c30e556525e5b76726f29778fce923b0ed4d.png\" alt=\"Su-20 nb 4242. Krak\u00f3w 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 4242. Krak\u00f3w 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Muzeum w Krakowie ma w swoich zbiorach przedni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 samolotu Su-20 nb 4244 (pocz\u0105tkowo nb 04) nr 6604. Samolot zbudowany w lutym 1974 roku. Dostarczony 1974-04-26. Przednia cz\u0119\u015b\u0107 samolotu by\u0142a pomoc\u0105 dydaktyczn\u0105 w szkole technik\u00f3w w Ole\u015bnicy. Od 2010 roku jest eksponatem w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Czy\u017cynach.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/9bc695bccc47883e05063b19b21d29b6aa1ac102.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/9bc695bccc47883e05063b19b21d29b6aa1ac102.png\" alt=\"Su-20 nb 4244. Krak\u00f3w 2015 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 4244. Krak\u00f3w 2015 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/ab68ba180a09273bb67e6b60ff381b6b9c9e100f.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/ab68ba180a09273bb67e6b60ff381b6b9c9e100f.png\" alt=\"Su-20 nb 4244. Krak\u00f3w 2015 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 4244. Krak\u00f3w 2015 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>W muzeum w Krakowie przez kilka lat by\u0142 tak\u017ce samolot Su-20 nb 6250, nr 74210. Samolot zbudowany w 1975 roku i dostarczony w 1976 roku. Po zako\u0144czeniu s\u0142u\u017cby w Czy\u017cynach w cz\u0119\u015bci magazynowej, w formie rozmontowanej od 2009 roku. Przeznaczony jako eksponat na wymian\u0119. W 2017 roku samolot trafi\u0142 do Poland: Museum &#8211; Zabrze &#8211; Park Techniki Wojskowej. Tu samolot zosta\u0142 z\u0142o\u017cony i jest prezentowany.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/0eb3e5957dab9c9fa3d79a8f4b0ab7551ea29ab0.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/0eb3e5957dab9c9fa3d79a8f4b0ab7551ea29ab0.png\" alt=\"Su-20 nb 6250. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6250. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/06e5832f92474604dd4ff85e60828695ee1500bb.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/06e5832f92474604dd4ff85e60828695ee1500bb.png\" alt=\"Su-20 nb 6250. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6250. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Fort Czerniakowski.<\/strong><\/p>\n<p>Samolot Su-20 nb 6131, nr 76301. Samolot zbudowany w 1976 roku i dostarczony w 1976 roku. Samolot wycofano ze s\u0142u\u017cby stosunkowo wcze\u015bnie, bo nie przeszed\u0142 remontu i przemalowania w kamufla\u017c. Jest to jedyny samolot w Polsce w pocz\u0105tkowym malowaniu. Po s\u0142u\u017cbie umieszczony w Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej, Fort Czerniak\u00f3w w Warszawie.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/c3e4b00ca728f30e768ce1ee9d828ab5165a9de0.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/c3e4b00ca728f30e768ce1ee9d828ab5165a9de0.png\" alt=\"Su-20 nb 6131. Warszawa 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6131. Warszawa 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/bd0378f883f7e18d1ea5e3ebe9c616a6f255dfde.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/bd0378f883f7e18d1ea5e3ebe9c616a6f255dfde.png\" alt=\"Su-20 nb 6131. Warszawa 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6131. Warszawa 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Samolot Su-20 nb 6252 nr 76302. Samolot zbudowany w 1975 roku i dostarczony w 1976 roku. Po s\u0142u\u017cbie w Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej, Fort Czerniak\u00f3w w Warszawie. Samolot jest w kamufla\u017cu. Samolot jest na zapleczu nie zmontowany.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/073aec987d0df2342dcba73492b2878034792cc9.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/073aec987d0df2342dcba73492b2878034792cc9.png\" alt=\"Su-20 nb 6252. Warszawa 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6252. Warszawa 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/872b140c23d619c295c3aa7ffb9f5e428ec4fae7.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/872b140c23d619c295c3aa7ffb9f5e428ec4fae7.png\" alt=\"Su-20 nb 6252. Warszawa 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6252. Warszawa 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu, Cytadela Pozna\u0144ska.<\/strong><\/p>\n<p>Samolot Su-20 nb 4245 nr 6605. Samolot zbudowany w lutym 1974 roku. Dostarczony 1974-04-26. Samolot u\u017cytkowany do dnia 1994-02-28. W 1994 roku, samolot trafi\u0142 do Bazy Si\u0142 Powietrznych w Mierz\u0119cicach, a nast\u0119pnie w 1995 roku do Muzeum w Poznaniu na Cytadeli. Pocz\u0105tkowo sta\u0142 przed Cytadel\u0105, a nast\u0119pnie na wystawie plenerowej w Cytadeli. Ciekawostk\u0105 jest, i\u017c samolot od pocz\u0105tku lata\u0142 ze skrzyd\u0142ami innego Su-20 o numerze seryjnym 6604, chocia\u017c belki pod skrzyd\u0142owe mia\u0142 w\u0142asne. W jednostce otrzyma\u0142 jej oznaczenia w postaci god\u0142a na stateczniku i emblematu na dziobie (zielony kolor si\u00f3demki oznacza przynale\u017cno\u015b\u0107 do 2 eskadry). Samolot zosta\u0142 odrestaurowany w 2002 roku. Numer burtowy to 4245, by\u0142 przez pewien czas zamalowany napisem SZKOLNY.<\/p>\n<p><strong>Lubuskie Muzeum Wojskowe w Drzonowie.<\/strong> <\/p>\n<p>Samolot Su-20 nb 6138 nr 74928. Samolot zbudowany w grudniu 1975 roku. Dostarczony 1976-03-18. Wycofany ze s\u0142u\u017cby 1997-02-28. W pa\u017adzierniku 1999 roku, przekazany do muzeum w Drzonowie.<\/p>\n<p><strong>Muzeum Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie.<\/strong><\/p>\n<p>Muzeum Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie to najm\u0142odsza plac\u00f3wka muzealna w Polsce. Za\u0142o\u017cona w 2010 roku z inicjatywy genera\u0142a pilota Andrzeja B\u0142asika. W muzeum s\u0105 prezentowane dwa samoloty Su-20.<\/p>\n<p>Samolot Su-20 nb 6255 nr 76305. Samolot zbudowany w 1976 roku i dostarczony w 1976 roku. Przez kilka lat by\u0142 eksponatem Wystawy sprz\u0119tu lotniczego i wojskowego w \u0141odzi, obok Lotniska Lublinek. Wystawa zosta\u0142a zlikwidowana, a eksponaty trafi\u0142y do D\u0119blina. To drugi samolot w oryginalnym malowaniu, bez kamufla\u017cu.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/83cc0ff5d871837e6361b14ba0dcf19ca8139137.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/83cc0ff5d871837e6361b14ba0dcf19ca8139137.png\" alt=\"Su-20 nb 6255. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6255. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/46e1140aad0ce0f2ec6fef38ddc8b03a5c3353fa.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/46e1140aad0ce0f2ec6fef38ddc8b03a5c3353fa.png\" alt=\"Su-20 nb 6255. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6255. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Su-20 nb 6265 nr 74415. Samolot zbudowany w grudniu 1975 roku i dostarczony 1976-04-09 roku. Po s\u0142u\u017cbie jako eksponat na stacji paliw w miejscowo\u015bci Broniszewo. W 2010 roku trafi\u0142 do D\u0119blina.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/ca20a9987bfc580ee6ae3d5a575e2ec30d8b5ae8.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/ca20a9987bfc580ee6ae3d5a575e2ec30d8b5ae8.png\" alt=\"Su-20 nb 6265. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6265. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/0f97b5c614fa578576d8aa4f4e4748f17df6215a.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/0f97b5c614fa578576d8aa4f4e4748f17df6215a.png\" alt=\"Su-20 nb 6265. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 6265. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Samolot Su-20 nb 7125 nr 74105. Samolot zbudowany w 1974 roku. Dostarczony 1977-02-12 roku. Przekazany przez producenta za utracony samolot. Wycofany ze s\u0142u\u017cby w dniu 1995-08-19. W 2012 roku samolot trafi\u0142 do muzeum w D\u0119blinie.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/359900444bc2435988ad80126d4583a8187f460a.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/359900444bc2435988ad80126d4583a8187f460a.png\" alt=\"Su-20 nb 7125. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 7125. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/5d7f5ed9a1cd569447cfd376a0df58717165b574.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/5d7f5ed9a1cd569447cfd376a0df58717165b574.png\" alt=\"Su-20 nb 7125. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Su-20 nb 7125. D\u0119blin 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n<hr>\n<p><strong>235 Rozdzia\u0142 1974-04-26<\/strong><\/p>\n<p><strong>OKB Suchoj Su-20<\/strong><\/p>\n<p><strong>Polska<\/strong><\/p>\n<p><strong>Konstrukcja<\/strong><\/p>\n<p><strong>Silnik AL-21<\/strong><\/p>\n<p>W tym rozdziale zajmiemy si\u0119 silnikiem, kt\u00f3ry nap\u0119dza samolot Suchoj Su-20, ale nie tyko. Stanowi on tak\u017ce nap\u0119d samolot\u00f3w Su-22 i Su-24.<\/p>\n<p><strong>Silnik AL-7<\/strong><\/p>\n<p>Musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do silnika AL-7, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 nap\u0119dem samolot\u00f3w Su-7, Su-9 i kilku eksperymentalnych konstrukcji.<\/p>\n<p>Wa\u017cnym, cho\u0107 nie prze\u0142omowym silnikiem w CCCP by\u0142 silnik AL-7 F-1, kt\u00f3ry w zespole Archipa M. Lulki nosi\u0142 oznaczenie TRD-31. Silnik powsta\u0142 z pocz\u0105tkiem 50-lat, poprzez rozw\u00f3j silnika AL-5. Silnik AL-7 zosta\u0142 po raz pierwszy uruchomiony we wrze\u015bniu 1952 roku. Silnik AL-7 zosta\u0142 wykorzystany do nap\u0119du samolot\u00f3w Su-7, Su-9, Tu-128. Silnik ma bardzo prost\u0105 budow\u0119. Jest jedno-przep\u0142ywowy i jedno-wa\u0142owy. Podczas test\u00f3w naziemnych wielokrotnie wyst\u0119powa\u0142o w nim zjawisko pompa\u017cu. Konstruktorom wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce problem zosta\u0142 rozwi\u0105zany. W dniu 24 kwietnia 1959 roku w powietrze wzbi\u0142 si\u0119 samolot S-22-1, przysz\u0142y Su-7 B. Podczas odpalania niekierowanych pocisk\u00f3w rakietowych problem pompa\u017cu powr\u00f3ci\u0142. Tym razem by\u0142 on spowodowany gazami wylotowymi rakiet. By temu zjawisku zapobiega\u0107 silnik AL-7 otrzyma\u0142 instalacj\u0119 KS-1, kt\u00f3ra automatycznie zmniejsza obroty silnika w chwili u\u017cycia pocisk\u00f3w i po chwili, r\u00f3wnie\u017c automatycznie przywraca pocz\u0105tkowe obroty silnika. Instalacja nie do ko\u0144ca rozwi\u0105za\u0142a problem pompa\u017cu i dlatego wprowadzono dodatkowe ograniczenia eksploatacyjne przy lotach z du\u017cymi pociskami niekierowanymi S-24.<\/p>\n<p>Silnik Archip Lulka AL-7 ma ci\u0105g 68,65 kN. (7 000 kG), a z dopalaniem 98,10 kN (10 000 kG). Sk\u0142ada si\u0119 on z 9-stopniowej spr\u0119\u017carki osiowej, pier\u015bcieniowo-dzbanowej komory spalania, 2-stopniowej turbiny, dopalacza i regulowanej dyszy wylotowej. Silnik wyposa\u017cono w instalacj\u0119 tlenow\u0105, dla u\u0142atwienia rozruchu na ziemi przy niskich temperaturach lub wysoko w powietrzu. Pierwsze serie produkcyjne silnika AL-7 F-1 (TRD-31) mia\u0142y ci\u0105g 66,64 kN (6 800 kG) z dopalaniem 94,08 kN (9 600 kG). Kompresja spr\u0119\u017carki 9,5:1. Temperatura przed turbin\u0105 wynosi 860 stopni C. Stosunek ci\u0105gu do masy wynosi 3,4:1.<\/p>\n<p>Silnik Archip Lulka AL-7 ma d\u0142ugo\u015b\u0107 od 6,56 m do 8,00 m w zale\u017cno\u015bci od zastosowanego dopalacza. \u015arednica maksymalna wynosi 1,30 m. Masa od 2 010 kg do 2 200 kg, w zale\u017cno\u015bci od wersji. Zu\u017cycie paliwa od 95,0 kg\/(h\u00b7kN) do 98,9 kg\/(h\u00b7kN), a z dopalaniem 229,0 kg\/(h\u00b7kN).<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/a6b2109675c75221215dd0589ab4cc4a7719e7b6.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/a6b2109675c75221215dd0589ab4cc4a7719e7b6.png\" alt=\"Silnik Archip Lulka AL-7 F. Przednia cz\u0119\u015b\u0107. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik Archip Lulka AL-7 F. Przednia cz\u0119\u015b\u0107. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/93db7cd7ceaac8284af209f17f9d718436c904f8.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/93db7cd7ceaac8284af209f17f9d718436c904f8.png\" alt=\"Silnik Archip Lulka AL-7 F. Regulowana dysza wylotowa. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik Archip Lulka AL-7 F. Regulowana dysza wylotowa. 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Silnik AL-21<\/strong><\/p>\n<p>W drugiej po\u0142owie 60-lat silnik A. Lulka AL-7 zmodernizowano i tak powsta\u0142 silnik A. Lulka AL-21. Jego podstawowa wersja AL-21 F-3 ma ci\u0105g 76,50 kN (7 800 kG) bez dopalania i 110 kN (11 215 kG) z dopalaniem. Silnik nadal jest jedno-przep\u0142ywowy i jedno-wa\u0142owy. W por\u00f3wnaniu do poprzednika zosta\u0142 specjalnie przystosowany do lot\u00f3w na ma\u0142ych wysoko\u015bciach.<\/p>\n<p>Silnik AL-21 sk\u0142ada si\u0119 z 14-stopniowej spr\u0119\u017carki osiowej, pier\u015bcieniowo-rurowej komory spalania, 3-stopniowej turbiny, dopalacza i regulowanej dyszy wylotowej. Spr\u0119\u017c spr\u0119\u017carki 14,5. Maksymalna temperatura przed turbin\u0105 1 097 stopni C. Silnik jest ch\u0142odzony powietrzem pobieranym przez 4 chwyty umieszczone na kad\u0142ubie, w tylnej cz\u0119\u015bci. D\u0142ugo\u015b\u0107 silnika 5,34 m. \u015arednica maksymalna 1,03 m. Masa silnika 1 800 kg. Paliwo to nafta: T-1, TS-1, RT. Olej IPM-10 lub syntetyczny WNII-50. Jednostkowe zu\u017cycie paliwa 0,9 \u2013 1,2 kg\/daN\/h, z dopalaniem 1,5 \u2013 2,0 kg\/daN\/h. Resurs silnika wynosi 900 \u2013 1 500 godzin, w zale\u017cno\u015bci od serii produkcyjnej. Okres mi\u0119dzy-remontowy 350 \u2013 450 godzin.<\/p>\n<p>Silnik A. Lulka AL-21 zosta\u0142 u\u017cyty do nap\u0119du samolot\u00f3w Su-17, Su-20, Su-22. Samoloty Su-22 w zale\u017cno\u015bci od \u017cyczenia zamawiaj\u0105cego wyposa\u017cono w silnik AL-21 lub R-29. Wszystkie Polskie samoloty Su-22 wyposa\u017cono w silniki AL-21, te same kt\u00f3re nap\u0119dza\u0142y samoloty Su-20. Silniki te s\u0105 remontowane w Polsce we Warszawie.<\/p>\n<p>Warto w tym miejscu zaznaczy\u0107, \u017ce na Zachodzie ju\u017c dawno rozwijano konstrukcje dwu-przep\u0142ywowe i dwu-wa\u0142owe. W CCCP nadal trwano przy prostych silnikach. Wychodzono z za\u0142o\u017cenia, \u017ce nie wyst\u0119puje deficyt paliwa, co by\u0142o prawd\u0105 i liczy si\u0119 tylko wysoki ci\u0105g silnika. Z drugiej strony, proste konstrukcje silnik\u00f3w by\u0142y \u0142atwiejsze w produkcji i eksploatacji, co nie by\u0142o bez znaczenia. Jednak efektem takiego rozumowania by\u0142 ma\u0142y zasi\u0119g statk\u00f3w powietrznych, co wp\u0142ywa\u0142o na du\u017ce ograniczenie w wykonywaniu zada\u0144. Wiele za\u0142\u00f3g koncentrowa\u0142o si\u0119 podczas lotu na ilo\u015bci pozosta\u0142ego w zbiornikach paliwa, a nie na dobrym wykonaniu powierzonego zadania.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/85df3352816affbd6524e28c2bcf60b04d7fbc44.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/85df3352816affbd6524e28c2bcf60b04d7fbc44.png\" alt=\"Silnik Al-21. Widoczny uk\u0142ad regulacji \u0142opatek stojana. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik Al-21. Widoczny uk\u0142ad regulacji \u0142opatek stojana. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/6c9fa7b3c9bc84a723a15a4f2626e5f87b55f8b9.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/6c9fa7b3c9bc84a723a15a4f2626e5f87b55f8b9.png\" alt=\"Silnik Al-21 F-3. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik Al-21 F-3. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/f8f32c832b076932687e79225fc00af806d6821b.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/f8f32c832b076932687e79225fc00af806d6821b.png\" alt=\"Silnik Al-21 F-3. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik Al-21 F-3. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/a007a13e5cfc00563a7c1fdc048c9b69250e5528.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/a007a13e5cfc00563a7c1fdc048c9b69250e5528.png\" alt=\"Silnik Al-21 F-3. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik Al-21 F-3. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/01066dbcb9e4f2d9f55c6b2321240d82f39f2e94.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/01066dbcb9e4f2d9f55c6b2321240d82f39f2e94.png\" alt=\"Silnik Al-21 F-3. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik Al-21 F-3. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Silnik General Electric J79<\/strong><\/p>\n<p><strong>Co ma wsp\u00f3lnego silnik AL-21 z silnikiem J79 ?<\/strong><\/p>\n<p>Bardzo du\u017co. W czasie d\u0142ugiej wojny w Wietnamie, komuni\u015bci wietnamscy zdobyli kilka wrak\u00f3w silnik\u00f3w J79. Silniki te przetransportowano do CCCP i tutaj je przebadano. Kilka rozwi\u0105za\u0144 zainteresowa\u0142o sowieckich konstruktor\u00f3w i postanowili oni je wykorzysta\u0107 w swoich silnikach. Jednym z rozwi\u0105za\u0144 by\u0142o zastosowanie ruchomych kierownic aerodynamiczne stojanu spr\u0119\u017carki, kt\u00f3re wykorzystano w silniku AL-21.<\/p>\n<p>Ruchome kierownice aerodynamiczne stojanu spr\u0119\u017carki by\u0142o jedn\u0105 z dr\u00f3g dla poprawy pracy silnika turboodrzutowego. Firma General Electric prawie przez rok rozwa\u017ca\u0142a, jak\u0105 koncepcj\u0119 wybra\u0107. W 1952 roku zdecydowano si\u0119 na uk\u0142ad ruchomych kierownic. Poza tym, w tym uk\u0142adzie \u0142atwiej by\u0142o opracowa\u0107 uk\u0142ady olejenia i systemy uszczelnie\u0144, co nie by\u0142o ju\u017c tak proste w uk\u0142adzie dwu-wa\u0142owym. Konkurent, firma Pratt and Whitney wybra\u0142a uk\u0142ad dwu-wa\u0142owy (J57). Uk\u0142ad z ruchomymi kierownicami zastosowano w silniku firmy General Electric J79. Fabryczne oznaczenie silnika X-24A. Spr\u0119\u017carka tego silnika ma a\u017c 17-stopni. Pierwsze kilka stopni kierownic w spr\u0119\u017carce s\u0105 regulowane. Ich zmienne po\u0142o\u017cenie reguluje pr\u0119dko\u015b\u0107 przep\u0142ywu powietrza i\u00a0kierunek jego zawirowa\u0144, poprawiaj\u0105c rozk\u0142ad ci\u015bnienia i\u00a0uniemo\u017cliwiaj\u0105c dostarczenie zbyt du\u017cej ilo\u015bci powietrza na kolejne stopnie. Silnik jest jedno-wa\u0142owy, a mimo to ma podobne parametry spr\u0119\u017cania jak wsp\u00f3\u0142czesne mu pierwsze silniki dwu-wa\u0142owe i to przy wyra\u017anie mniejszej masie konstrukcji. Pierwsze testy by\u0142y tak dobre, \u017ce in\u017cynierowie podejrzewali b\u0142\u0119dy w pracy aparatury pomiarowej. Pierwsze testy w powietrzu przeprowadzono w dniu 20 maja 1955 roku na samolocie bombowym B-45 C. Silnik by\u0142 wysuwany z komory bombowej. Po jego uruchomieniu standardowe silniki samolotu wy\u0142\u0105czono i samolot lecia\u0142 tylko na jednym silniku.<\/p>\n<p>Silnik doskonale nada\u0142 si\u0119 do samolot\u00f3w o du\u017cych pr\u0119dko\u015bciach lotu: F-104, B-58, F11F, F-4, A-5 i inne. Wersja komercyjna oznaczona CJ805 nap\u0119dza\u0142a samolot pasa\u017cerski Convair CV-880 oraz Convair CV-990. Silnik CJ805 nie ma dopalacza, za to zosta\u0142 wyposa\u017cony w odwracacz ci\u0105gu i t\u0142umik ha\u0142asu. Licencje na silnik J79 sprzedano kilku firmom na \u015bwiecie (Belgia, Kanada, Izrael, W\u0142ochy, Japonia). W 1959 roku silnik J79 jako General Electric LM 1500 sta\u0142 si\u0119 baz\u0105 do nap\u0119du okr\u0119t\u00f3w i jako stacjonarny do zastosowa\u0144 przemys\u0142owych. Przez ponad 30 lat zbudowano ponad 17\u00a0000 silnik\u00f3w J79.<\/p>\n<p>Budowa silnika J79; 17-stopni spr\u0119\u017carki, pier\u015bcieniowa komora spalania, 3-stopniowa turbina. D\u0142ugo\u015b\u0107 5,30 m (17,4 ft), \u015brednica 0,98 m (3,2 ft), masa 1\u00a0750 kg. \u0141opatki spr\u0119\u017carki wykonano ze stali nierdzewnej. Osadzono je w dyskach. Pierwsze siedem dysk\u00f3w wykonano z tytanu. Przek\u0142adane s\u0105 dyskami stalowymi wykonanymi ze stali nierdzewnej. Kompresja spr\u0119\u017carki wynosi 13,5:1. Przez silnik przep\u0142ywa powietrze w ilo\u015bci 77 kg\/s. Temperatura przed turbin\u0105 wynosi 930 stopni C. Zu\u017cycie paliwa 87 kg\/kNh bez dopalania i 200 kg\/kNh z dopalaniem. Wsp\u00f3\u0142czynnik ci\u0105gu do ci\u0119\u017caru wynosi 45,4 N\/kg. Ci\u0105g 52,96 kN bez dopalania, ci\u0105g 79,33 kN z dopalaniem. Pocz\u0105tkowo silniki J79 bardzo dymi\u0142y, zw\u0142aszcza na \u015brednich obrotach. P\u00f3\u017aniej dymienie to uda\u0142o si\u0119 ograniczy\u0107.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/03e9011632657ae697b9ea3f0062047c3be3a960.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/03e9011632657ae697b9ea3f0062047c3be3a960.png\" alt=\"Silnik General Electric J79-GE-11A. 2011 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik General Electric J79-GE-11A. 2011 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/d8e9b67fa148b1464938ee5594fe99fd89385603.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/d8e9b67fa148b1464938ee5594fe99fd89385603.png\" alt=\"Silnik General Electric J79-GE-11A. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik General Electric J79-GE-11A. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/9d1f986711b88589614b961ee1dc2c8f5b4b3825.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/9d1f986711b88589614b961ee1dc2c8f5b4b3825.png\" alt=\"Silnik General Electric J79-GE-11A. Widoczny uk\u0142ad d\u017awigni przestawiaj\u0105cy \u0142opatki stojana. 2011 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik General Electric J79-GE-11A. Widoczny uk\u0142ad d\u017awigni przestawiaj\u0105cy \u0142opatki stojana. 2011 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/400ce5b709f875e3726d265d0fb63f37389af3f7.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/400ce5b709f875e3726d265d0fb63f37389af3f7.png\" alt=\"Silnik General Electric J79-GE-11A. Dysza wylotowa. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik General Electric J79-GE-11A. Dysza wylotowa. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>W UK, firma Rolls-Royce pocz\u0105tkowo wybra\u0142a rozwi\u0105zanie z ruchomymi kierownicami mi\u0119dzy stopniami spr\u0119\u017carki. Nie uda\u0142o si\u0119 jednak w silniku Rolls Royce Avon osi\u0105gn\u0105\u0107 takich wynik\u00f3w jakie osi\u0105gn\u0119\u0142a firma General Electric z silnikiem J79. Podj\u0119to wi\u0119c decyzj\u0119 o zastosowaniu tylko ruchomych kierownic przed pierwszym stopniem spr\u0119\u017carki. Pozosta\u0142e kierownice zast\u0105piono upustem powietrza w po\u0142owie d\u0142ugo\u015bci spr\u0119\u017carki. Silnik Rolls-Royce Avon u\u017cyto w nowszych modelach samolot\u00f3w komercyjnych Comet oraz we francuskim Caravell.<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n<hr>\n<hr>\n<p><strong>235 Rozdzia\u0142 1974-04-26<\/strong><\/p>\n<p><strong>OKB Suchoj Su-20<\/strong><\/p>\n<p><strong>Polska<\/strong><\/p>\n<p><strong>Zestawienie<\/strong><\/p>\n<p>Zestawienie jest zawarte we wcze\u015bniejszym rozdziale.<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n<hr>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W Polskim Wojsku u\u017cytkowano 27 samolot\u00f3w Suchoj Su-20. Samolot wykona\u0142 ostatni lot w 1997 roku, a w 1998 roku zosta\u0142 skre\u015blony ze stanu. Od tej pory samoloty Su-20 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 tylko w muzeach. Oko\u0142o 10 samolot\u00f3w zosta\u0142o przekazanych do plac\u00f3wek muzealnych, co stanowi 1\/3 ca\u0142ego stanu. W tym artykule przedstawimy te samoloty.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5281","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5281"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5281\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5758,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5281\/revisions\/5758"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}