Podlaska Wytw\u00f3rnia Samolot\u00f3w opr\u00f3cz samolot\u00f3w budowanych na podstawie licencji opracowa\u0142 wiele w\u0142asnych konstrukcji. By\u0142y samoloty sportowe, my\u015bliwskie, liniowe (niszczycielskie), bombowe, pasa\u017cerskie (transportowe) i samoloty szkolno-treningowe.<\/p>\n W styczniu 1929 roku, pracownicy PWS za\u0142o\u017cyli stowarzyszenie, kt\u00f3re zaj\u0119\u0142o si\u0119 szkoleniem i propagowaniem lotnictwa. Powsta\u0142y sekcje pilota\u017cu, sportow\u0105, szybowcow\u0105. Stowarzyszenie przez wiele lat dzia\u0142o bardzo pr\u0119\u017cnie. Przyczyni\u0142o si\u0119 do popularyzacji zak\u0142adu i jego produkt\u00f3w. Stowarzyszenie by\u0142o inicjatorem i uczestnikiem wielu impres sportowych. Mimo \u017ce lotnisko przy-zak\u0142adowe by\u0142o niewielkie, dzi\u0119ki dzia\u0142aniom stowarzyszenia znane by\u0142o w ca\u0142ej Europie. Tutaj dzia\u0142a\u0142a sekcja LOPiP. Stowarzyszenie wspiera\u0142o konstruktor\u00f3w amator\u00f3w i prowadzi\u0142o wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144 z wieloma tego typu instytucjami w kraju i za granic\u0105. Stowarzyszenie funkcjonowa\u0142o do 1.09.1939 roku.<\/p>\n Dla tego typu dzia\u0142ania potrzebne by\u0142y samoloty szkolne. Nie tylko dla lotnictwa cywilnego, ale tak\u017ce lotnictwa wojskowego.<\/p>\n W 1926 roku, opracowano pierwszy samolot treningowy, kt\u00f3ry oznaczono PWS-2. Konstruktorem by\u0142 Zbys\u0142aw Cio\u0142kosz. Zbudowano tylko jeden prototyp, kt\u00f3rego nie oblatano. Samolot powsta\u0142 na konkurs Instytutu Bada\u0144 Technicznych Lotnictwa (IBTL) w Warszawie.<\/p>\n W 1929 roku, opracowano samolot szkolno-treningowy, kt\u00f3ry oznaczono PWS-11. Konstruktorami byli Aleksander Grz\u0119dzielski i August Bobek-Zdaniewski. Zbudowano tylko jeden prototyp, kt\u00f3ry oblatano w listopadzie 1929 roku.<\/p>\n Zadaniem samolotu mia\u0142o by\u0107 szkolenie i trening pilot\u00f3w samolotu my\u015bliwskiego PWS-10, kt\u00f3ry powsta\u0142 jeden rok wcze\u015bniej. Projekt zaaprobowa\u0142 Departament Aeronautyki Ministerstwa Spraw Wojskowych (MSW), kt\u00f3ry zawar\u0142 kontrakt na budow\u0119 trzech samolot\u00f3w. Jednego do pr\u00f3b statycznych, a dw\u00f3ch do pr\u00f3b w locie. Pierwszy lotny prototyp zosta\u0142 oblatany w listopadzie 1929 roku, przez Franciszka Rutkowskiego. Samolot okaza\u0142 si\u0119 ma\u0142o sterowny. Pr\u00f3by poprawy sterowno\u015bci poprzez zmian\u0119 usterzenia, okaza\u0142y si\u0119 ma\u0142o zadowalaj\u0105ce.<\/p>\n Dlatego trzeci prototyp (drugi lotny) wykonano jako PWS-11 bis. Samolot otrzyma\u0142 poprawiony kad\u0142ub (przekr\u00f3j eliptyczny, zamiast prostok\u0105tnego). Udoskonalono usterzenie samolotu. Silnik os\u0142oni\u0119to pier\u015bcieniem Townenda. Samolot PWS-11 bis zosta\u0142 oblatany wiosn\u0105 1930 roku. Samolot mia\u0142 dobr\u0105 sterowno\u015b\u0107 i zwrotno\u015b\u0107 oraz dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci pilota\u017cowe. Ale wojsko nie z\u0142o\u017cy\u0142o zam\u00f3wienia na samoloty seryjne. Jedyny samolot PWS-11 bis, otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-ADS. Jako samolot akrobatyczny, uczestniczy\u0142 w pokazach akrobatycznych w kraju i za granic\u0105.<\/p>\n Konstrukcja PWS-11 bis. Jednomiejscowy, jednop\u0142atowy g\u00f3rnop\u0142at, typ "Parasol" o konstrukcji mieszanej. Skrzyd\u0142o drewniane, dwud\u017awigarowe z dwoma zastrza\u0142ami \u0142\u0105cz\u0105cymi p\u0142at z kad\u0142ubem. Prz\u00f3d kad\u0142uba o konstrukcji kratownicowej pokryty blach\u0105, a od kabiny pilota kryty p\u0142\u00f3tnem. Podwozie dwugoleniowe z tyln\u0105 p\u0142oz\u0105 ogonow\u0105. Nap\u0119d zapewnia\u0142 9-cylindrowy, ch\u0142odzony powietrzem, rz\u0119dowy silnik \u0160koda-Wright Whirlwind 15B, o mocy 220 KM (162 kW). \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe, drewniane.<\/p>\n Dane T-T PWS-11 bis – Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,00 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 6,65 m, wysoko\u015b\u0107 wysoko\u015b\u0107 2,44 m, masa w\u0142asna 666 kg, masa startowa 934 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 210 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 7,3 m\/s, pu\u0142ap 4 950 m, zasi\u0119g 630 km.<\/p>\n Jednocze\u015bnie z samolotem PWS-11, kt\u00f3ry by\u0142 jednop\u0142atowcem typu \u201eParasol\u201d, w wytw\u00f3rni PWS powstawa\u0142 samolot szkolno-treningowy dwup\u0142atowy. Samolot by\u0142 przeznaczony do akrobacji. Prace trwa\u0142y od 1928 roku. Samolot otrzyma\u0142 oznaczenie PWS-12. Konstruktorami byli Aleksander Grz\u0119dzielski i August Bobek-Zdaniewski. W dniu 25.02.1929 roku, Departament Aeronautyki Ministerstwa Spraw Wojskowych zawar\u0142 umow\u0119 z wytw\u00f3rni\u0105 PWS. Zak\u0142ad mia\u0142 zbudowa\u0107 trzy prototypy (jeden pr\u00f3by statyczne, dwa do lot\u00f3w). Prace nad PWS-12 posuwa\u0142y si\u0119 szybko, bo wiele podzespo\u0142\u00f3w by\u0142o takich samych jak w PWS-11. W pa\u017adzierniku 1929 roku zako\u0144czono budow\u0119 tych prototyp\u00f3w i jeszcze w tym miesi\u0105cu jeden z nich przeszed\u0142 pr\u00f3by statyczne, natomiast drugi zosta\u0142 oblatany w listopadzie 1929 roku, przez pilota fabrycznego Franciszka Rutkowskiego.<\/p>\n Samolot PWS-12 nie by\u0142 udany. By\u0142 niezbyt szybki, ma\u0142o zwrotny i ma\u0142o stateczny. Dlatego prototyp poddano modyfikacji. Kad\u0142ub o przekroju prostok\u0105tnym oprofilowano listewkami, aby by\u0142 owalny. Przebudowano usterzenie samolotu. Powi\u0119kszono powierzchni\u0119 skrzyde\u0142. Silnik os\u0142oni\u0119to pier\u015bcieniem Townenda. Zmodyfikowany samolot oznaczono PWS-12a. Samolot ponownie oblatano w marcu 1930 roku.<\/p>\n Samolot PWS-12a przekazano na testy do Instytutu Bada\u0144 Technicznych Lotnictwa w Warszawie. Samolot uzyska\u0142 dobr\u0105 opini\u0119.<\/p>\n Samolot PWS-12a nieznacznie zmodernizowano i obni\u017cono jego mas\u0119 o 40 kg. Poprawiony samolot oznaczono PWS-12 bis i obalano w dniu 18.11.1930 roku. W 1931 roku, Wojsko Polskie zam\u00f3wi\u0142o 20 samolot\u00f3w PWS-12 bis dla wojskowych szk\u00f3\u0142 lotniczych.<\/p>\n W 1933 roku, po raz kolejny zmodernizowano samolot PWS-12 bis, a now\u0105 konstrukcj\u0119 oznaczono PWS-14, typ 57. Zmianie uleg\u0142 kad\u0142ub, kt\u00f3ry z konstrukcji drewnianej sta\u0142 si\u0119 metalowy. Kad\u0142ub wykonano z rur stalowych \u0142\u0105czonych metod\u0105 spawania. W tylnej cz\u0119\u015bci zmniejszono przekr\u00f3j kad\u0142uba. Zbiornik paliwa przeniesiono ze skrzyd\u0142a do kad\u0142uba i umieszczono go mi\u0119dzy silnikiem, a kabin\u0105. Samoloty otrzyma\u0142y zmienion\u0105 instalacj\u0119 paliwow\u0105, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a lot w pozycji odwr\u00f3conej, czyli pe\u0142nej akrobacji. Zmodyfikowano os\u0142on\u0119 silnika. Zmiany wprowadzono tak\u017ce w skrzyd\u0142ach. Wzmocniono ich konstrukcj\u0119. Lotki umieszczono tylko na g\u00f3rnym p\u0142acie. Na lotkach umieszczono skrzyde\u0142ka, kt\u00f3re odci\u0105\u017caj\u0105 si\u0142y na sterach. Samolot PWS-14 oblatano w czerwcu 1933 roku. Testy na samolocie prowadzili piloci wojskowi: p\u0142k. pil. J. Kossowski, por. pil. J. Or\u0142owski i sier\u017c. pil. S. Szubka. Pr\u00f3by w locie samolotu PWS-14 wypad\u0142y pomy\u015blnie, dlatego Departament Aeronautyki zdecydowa\u0142, aby budowane jeszcze samoloty PWS-12 bis zosta\u0142y wykonane jako samoloty PWS-14. \u0141\u0105cznie wyprodukowano 23 sztuki samolot\u00f3w PWS-12 i PWS-14. Samoloty trafi\u0142y do szk\u00f3\u0142 w D\u0119blinie i Grudzi\u0105dzu. Niekt\u00f3re z samolot\u00f3w PWS-12 i PWS-14 doczeka\u0142y 1939 roku i wojny obronnej.<\/p>\n W latach 1931\u20131933, por. pil. J. Or\u0142owski, na samolocie PWS-12 bis wykonywa\u0142 liczne pokazy i przeloty, w tym bra\u0142 udzia\u0142 w rajdzie ba\u0142ka\u0144skim, w kwietniu 1933 roku. Jeden samolot PWS-12 bis, z znakami SP-AKE i pilotem majorem J. D\u0142ugoszewski polecia\u0142 do Estonii.<\/p>\n Konstrukcja PWS-12 i PWS-14 – Samolot jest dwup\u0142atowy, dwumiejscowy, o konstrukcji mieszanej. Kabiny by\u0142y odkryte. Nap\u0119d silnik gwiazdowy 9-cylindrowy \u0160koda-Wright-Whirlwind J5A, o mocy 220 KM (162 kW). \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe, drewniane firmy Szoma\u0144ski.<\/p>\n Dane T-T PWS-12 – rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,00 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 6,78 m, wysoko\u015b\u0107 2,70 m, powierzchnia no\u015bna 25 m2, masa w\u0142asna 728 kg, masa startowa 1 064 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 180 km\/h (PWS-14 – 190 km\/h), pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 160 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 75 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 4,5 m\/s, pu\u0142ap 4 950 m, zasi\u0119g 620 km.<\/p>\n W dniu 12.09.1929 roku, w Wielkopolskiej Wytw\u00f3rni Samolot\u00f3w \u2013 \u201eSamolot\u201d w Poznaniu, na skutek zwarcia w instalacji elektrycznej wybuch po\u017car. Straty by\u0142y ogromne i ostatecznie w marcu 1931 roku, fabryka zosta\u0142a zamkni\u0119ta. Z pocz\u0105tkiem 1931 roku, w zak\u0142adzie PWS w Bia\u0142ej Podlaskiej tak\u017ce nie by\u0142o najlepiej. Sytuacj\u0119 uratowa\u0142o zam\u00f3wienie Wojska Polskiego na kolejne 70 maszyn szkolno-treningowych Bartel BM-4 b, kt\u00f3re by\u0142y opracowane i budowane w Poznaniu. W Bia\u0142ej Podlaskiej rozpocz\u0119to ich produkcj\u0119 na podstawie licencji. Cz\u0119\u015b\u0107 in\u017cynier\u00f3w z Poznania przenios\u0142o si\u0119 do Bia\u0142ej Podlaskiej. Samoloty w wersji Bartel BM-4 h, wyprodukowano w okresie 1931-1932 roku. Samoloty te trafi\u0142y do szk\u00f3\u0142 lotniczych w Grudzi\u0105dzu i D\u0119blinie.<\/p>\n We wrze\u015bniu 1932 roku, zak\u0142ad PWS straci\u0142 p\u0142ynno\u015b\u0107 finansow\u0105 i og\u0142osi\u0142 upad\u0142o\u015b\u0107. Ustanowiono zarz\u0105d komisaryczny. Firma zosta\u0142a upa\u0144stwowiona. Zmieniono kierownictwo zak\u0142adu. Zlikwidowano biuro konstrukcyjne. Aby ratowa\u0107 sytuacj\u0119, zacz\u0119to produkowa\u0107 inne wyroby z drewna; sanki, rakiety do tenisa i inne.<\/p>\n Ratunkiem dla fabryki PWS okaza\u0142 si\u0119 samolot szkolny RWD-8, opracowany przez Do\u015bwiadczalne Warsztaty Remontowe w Warszawie. Konstruktorem by\u0142 Stanis\u0142aw Wigura. Z ko\u0144cem 1932 roku, dotar\u0142a do zak\u0142adu dokumentacja samolotu. Produkcja ruszy\u0142a w 1933 roku. W zwi\u0105zku z tym, reaktywowano biuro konstrukcyjne. Samolot RWD-8 udoskonalano i produkowano jako RWD-8 pws. W okresie 1933-1938 roku, \u0142\u0105cznie zbudowano oko\u0142o 500 maszyn RWD-8 \/ pws. Pierwszy samolot RWD-8 pws oblatano we wrze\u015bniu 1934 roku. Do Wojska Polskiego trafi\u0142o 350 maszyn, a do aeroklub\u00f3w 150 maszyn.<\/p>\n W 1934 roku, na bazie PWS-14, zbudowano 20 maszyn PWS-16 i ulepszonych 20 maszyn PWS-16 bis. Samoloty te zast\u0105pi\u0142y u\u017cytkowane w wojsku Bartel BM-4.<\/p>\n Samolot PWS-16 by\u0142 kontynuacj\u0105 konstrukcji PWS-14. Prototyp PWS-16 zosta\u0142 oblatany w grudniu 1933 roku. W zimie 1933-1934 roku, samolot przeszed\u0142 pr\u00f3by w Instytucie Bada\u0144 Technicznych Lotnictwa w Warszawie. W 1934 roku, Podlaska Wytw\u00f3rnia Samolot\u00f3w dostarczy\u0142a wojsku 20 egzemplarzy samolotu. Otrzyma\u0142y one numery od 59-02 do 59-21. Samoloty mia\u0142y oznaczenie PWS-16a. Samoloty przekazano Wojsku Polskiemu.<\/p>\n W 1934 roku, samolot otrzyma\u0142 na uzbrojenie karabin maszynowy. W samolocie PWS-16 przebudowano kilka element\u00f3w. Silnik otrzyma\u0142 zmienion\u0105 os\u0142on\u0119. Zmieniono obrys usterzenia. Du\u017c\u0105 modyfikacj\u0105 by\u0142a zmiana podwozia na tr\u00f3jgoleniowe, z amortyzatorami podpartymi do bok\u00f3w kad\u0142uba. Prototyp tego samolotu przeszed\u0142 pr\u00f3by w Instytucie Bada\u0144 Technicznych Lotnictwa zim\u0105 1934-1935 roku. Samolot otrzyma\u0142 oznaczenie PWS-16 bis. W latach 1935-1936 zbudowano 20 samolot\u00f3w PWS-16 bis o numerach od 59-22 do 59-40.<\/p>\n Co ciekawe, konstrukcje PWS-12, PWS-14, PWS-16 budowano jako typowo dwumiejscowe, ale tak\u017ce jako jednomiejscowe. Okre\u015blano je w\u00f3wczas jako tak zwane \u201e\u015blepaki\u201d, czyli bez miejsca dla instruktora. Maszyny te doskonale nadawa\u0142y si\u0119 do wy\u017cszego pilota\u017cu (akrobacji).<\/p>\n Samoloty PWS-16 by\u0142y u\u017cywane przede wszystkim w wojsku, do nauki strzelania i bombardowania. By\u0142y popularnie nazywane \u201eSzesnastki\u201d. W 1937 roku, gdy Wojsko Polskie otrzyma\u0142o nowsze samoloty PWS-26, to w\u00f3wczas samoloty PWS-16 przesuni\u0119to do zada\u0144 wspieraj\u0105cy: holowanie szybowc\u00f3w, zadania \u0142\u0105cznikowe, loty rozpoznawcze. Kilkana\u015bcie samolot\u00f3w sprzedano za granic\u0119. 5 maszyn trafi\u0142o do Bu\u0142garii, 20 samolot\u00f3w trafi\u0142o do Hiszpanii poprzez Portugali\u0119. Ostatnie sztuki by\u0142y u\u017cyte w wojnie obronnej 1939 roku. Jeden z egzemplarzy PWS-16 bis, jako ostatni, z braku paliwa i uszkodze\u0144, zosta\u0142 pozostawiony przez \u201eSGO Polesie\u201d, od Kockiem w dniu 4 pa\u017adziernika 1939 roku.<\/p>\n Konstrukcja – Samolot PWS-16 to dwup\u0142atowiec o konstrukcji mieszanej. Nap\u0119d silnik gwiazdowy 9-cylindrowy \u0160koda-Wright-Whirlwind J5B, o mocy 220 KM (162 kW). \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe, drewniane firmy Szoma\u0144ski. Samoloty PWS-16a nie mia\u0142y uzbrojenia. Natomiast PWS-16 bis mia\u0142y karabin maszynowy Vickers wz\u00f3r 33 kalibru 7,7 mm oraz dwa zaczepy dla bomb o masie 12,5 kg.<\/p>\n Dane T-T PWS-16. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,00 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 6,90 m, wysoko\u015b\u0107 2,80 m, powierzchnia no\u015bna 25,0 m2, masa w\u0142asna 840-860 kg, zapas paliwa 170 litr\u00f3w, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 190-205 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 4,3 – 4,5 m\/s, pu\u0142ap operacyjny 4 500 m, zasi\u0119g 550 km.<\/p>\n W 1934 roku, nadal nie by\u0142o jednomy\u015blno\u015bci mi\u0119dzy Wojskiem Polskim, a Polskim Przemys\u0142em Lotniczym, w temacie samolot\u00f3w szkolno-treningowych. W Departamencie Lotnictwa nadal twierdzono, \u017ce na Zachodzie powstaj\u0105 lepsze konstrukcje. Dlatego w 1934 roku, Polskie Lotnictwo Wojskowe zakupi\u0142o licencj\u0119 na samolot brytyjski Avro 621 Tutor. Z g\u00f3ry za\u0142o\u017cono, \u017ce jest to lepsza konstrukcja od Polskiego samolotu PWS-16. Do Polski sprowadzono jeden egzemplarz samolotu Avro 621 Tutor, kt\u00f3ry mia\u0142 metalowe skrzyd\u0142a. Jednocze\u015bnie sprowadzono tak\u017ce podobne skrzyd\u0142a o konstrukcji drewnianej.<\/p>\n Fabryce PWS polecono opracowa\u0107 samolot oparty na Avro 621 Tutor, kt\u00f3ry by\u0142by dostosowany do polskich warunk\u00f3w. Na czele zespo\u0142u konstruktor\u00f3w stan\u0105\u0142 Antoni Uszacki. Po licznych konsultacjach zdecydowano o budowie skrzyde\u0142 o konstrukcji drewnianej, kt\u00f3rych ko\u0144c\u00f3wki by\u0142y zaokr\u0105glone. Podwozie by\u0142o konstrukcji zak\u0142ad\u00f3w Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Lotnicze (PZL). Przebudowano instalacje w samolocie. Do nap\u0119du zastosowano silnik gwiazdowy 9-cylindrowy \u0160koda-Wright-Whirlwind J5B, o mocy 220 KM (162 kW), kt\u00f3ry by\u0142 produkowany w Polsce. Pierwszy lot odby\u0142 si\u0119 w 1935 roku.<\/p>\n Samolot otrzyma\u0142 oznaczenie PWS-18 i zosta\u0142 skierowany do produkcji seryjnej. Kiedy pojawi\u0142 si\u0119 nowy samolot PWS-26, zdecydowano o zako\u0144czeniu produkcji samolot\u00f3w PWS-18, po zbudowaniu 40 egzemplarzy. Produkcja trwa\u0142a od 1935 do 1936 roku. Samoloty PWS-18 skierowano do szk\u00f3\u0142 wojskowych, gdzie s\u0142u\u017cy\u0142y do 1939 roku.<\/p>\n Samolot PWS-18 to samolot szkolno-treningowy, dwup\u0142atowy, o konstrukcji mieszanej. Samolot nie by\u0142 uzbrojony.<\/p>\n Dane T-T PWS-18. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 10,97 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 8,02 m, wysoko\u015b\u0107 2,92 m, powierzchnia no\u015bna 29,20 m2, masa w\u0142asna 900 kg, masa startowa 1 250 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 196 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 70 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 5,0 m\/s, pu\u0142ap 4 950 m, zasi\u0119g 465 km.<\/p>\n Samolot PWS-26 to jeden z najlepszych samolot\u00f3w szkolno-treningowych 30-lat XX wieku. Osi\u0105gi samolotu PWS-26 by\u0142y bardzo dobre. Samolot jest nie tylko bardzo zwrotny, ale tak\u017ce wybacza\u0142 wiele b\u0142\u0119d\u00f3w mniej wprawnym pilotom.<\/p>\n PWS-26 jest kontynuacj\u0105 samolotu PWS-16 i wywodzi si\u0119 bezpo\u015brednio z konstrukcji PWS-16 bis. Nie budowano prototypu, a samolot powsta\u0142 poprzez przebudow\u0119 (modyfikacj\u0119) jednego z istniej\u0105cych samolot\u00f3w. Nie znamy dok\u0142adnej daty oblotu konstrukcji PWS-26. Przyjmuje si\u0119 jesie\u0144 1935 rok.<\/p>\n Wiosn\u0105 1936 roku, samolot PWS-26 wys\u0142ano do Warszawy do Instytutu Lotnictwa. Testy wypad\u0142y bardzo dobrze. Samolot okaza\u0142 si\u0119 bardzo zwrotny, o dobrych w\u0142asno\u015bciach pilota\u017cowy. Nadawa\u0142 si\u0119 do akrobacji, nauki strzelania i bombardowania z lotu nurkowego. W efekcie Wojsko Polskie zam\u00f3wi\u0142o a\u017c 400 egzemplarzy PWS-26.<\/p>\n W 1936 roku, podj\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105 samolot\u00f3w PWS-26. Samolot oznaczono wojskowym typem Nr 81. Pierwsze 20 egzemplarzy wykonano poprzez przer\u00f3bk\u0119 produkowanych w\u0142a\u015bnie samolot\u00f3w PWS-16 bis. Kolejne 320 egzemplarzy zbudowano od podstawa. Miesi\u0119cznie budowano oko\u0142o 10 maszyn. Od egzemplarza nr 81-182 samoloty PWS-26 posiada\u0142y zmienion\u0105 instalacj\u0119 paliwow\u0105, poprawione hamulce i inne drobne modyfikacje. Cena p\u0142atowca wynosi\u0142a 47 000 z\u0142otych. Silnik kosztowa\u0142 30 000 z\u0142otych. Produkcj\u0119 zako\u0144czono w po\u0142owie 1939 roku, aby zwolni\u0107 moce produkcyjne dla samolot\u00f3w typowo bojowych. Samolot PWS-26 zaj\u0105\u0142 drugie miejsce, po RWD-8, w liczbie najliczniej zbudowanych Polskich samolot\u00f3w przed drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n Od 1936 roku, samoloty PWS-26 zacz\u0119to dostarcza\u0107 do wojskowych szk\u00f3\u0142 lotniczych: Centrum Wyszkolenie Lotniczego nr 1 w D\u0119blinie, nr 2 w Radomiu, na Lotnisko U\u0142\u0119\u017c, Wy\u017cszej Szko\u0142y Pilota\u017cu w Grudzi\u0105dzu, Centrum Wyszkolenia Lotniczego nr 2 w Kro\u015bnie (1939 rok) oraz do pu\u0142k\u00f3w lotniczych w Warszawie, Krakowie, Lwowie, Lidzie, Toruniu, Wilnie i Poznaniu. Na samolotach PWS-26 szkolili si\u0119 w Polsce piloci bu\u0142garscy. Bu\u0142garia zam\u00f3wi\u0142a samoloty PZL-43, a loty na samolotach PWS-26 by\u0142y w ramach szkolenia.<\/p>\n Podczas wojny obronnej du\u017co samolot\u00f3w PWS-26 zosta\u0142o zniszczonych przez wojska niemieckie i wojska rosyjskie na ziemi. Wynika\u0142o to z faktu, \u017ce samoloty PWS-26 nie by\u0142y obj\u0119te roz\u015brodkowaniem lub przebazowaniem na lotniska polowe.<\/p>\n Do historii Polskiego Lotnictwa przesz\u0142a walka w dniu 3 wrze\u015bnia 1939 roku, kiedy porucznik pilot\u00a0 Jan Falkowski z Centrum Wyszkolenia Lotniczego (CWL) w D\u0119blinie, w trakcie przelotu ewakuacyjnego samolotem PWS-26 na trasie D\u0119blin-Lublin-Sokal. W okolicach Lublina zosta\u0142 zaatakowany przez trzy niemieckie Meserschmitty. Jan Falkowski obni\u017cy\u0142 wysoko\u015b\u0107 lotu z 300 m tu\u017c nad ziemi\u0119, szoruj\u0105c niemal po drzewach i krzakach. Maksymalnie wykorzysta\u0142 zwrotno\u015b\u0107 samolotu PWS-26. W tym czasie wr\u00f3g pr\u00f3bowa\u0142y go zestrzeli\u0107. Jeden zapami\u0119ta\u0142 si\u0119 w tej walce tak bardzo, \u017ce rozbi\u0142 si\u0119 o ziemi\u0119. Po tym fakcie, pozostali odlecieli, a Jan Falkowski dotar\u0142 ju\u017c bezpiecznie do Sokala. Jan Falkowski p\u00f3\u017aniej bra\u0142 udzia\u0142 w Bitwie o Angli\u0119. Walczy\u0142 w Dywizjonach 315 i 303.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 samolot\u00f3w PWS-26 wykorzystywano jako samoloty \u0142\u0105cznikowe i rozpoznawcze, a nawet bombowe przy pomocy granat\u00f3w r\u0119cznych. W Samodzielnej Grupie Operacyjnej \u201ePolesie\u201d genera\u0142a Franciszka Kleeberga, samolot PWS-26 lata\u0142 a\u017c do 4 pa\u017adziernika 1939 roku. Kilkana\u015bcie maszyn ewakuowano na \u0141otw\u0119 i kolejne kilkana\u015bcie do Rumunii. Niezniszczone maszyny przej\u0119li \u017co\u0142nierze niemieccy. Wyremontowali je w zak\u0142adach Heinkla w Mielcu i sprzedali Rumunii. By\u0142o to oko\u0142o 30-50 samolot\u00f3w. Dostawy do Rumunii trwa\u0142y w latach 1940-1942. Jedn\u0105 maszyn\u0119 Niemcy wystawili w muzeum techniki i komunikacji w Berlinie, gdzie by\u0142a prezentowana do 1944 roku. Egzemplarz ten zosta\u0142 odnaleziony latem 1945 roku w Wielkopolsce w rejonie miejscowo\u015bci Czarnk\u00f3w. Samolot wyremontowano w Poznaniu, nadano rejestracj\u0119 SP-AJB i u\u017cywano w Aeroklubie w Poznaniu od 1949 roku do 1953 roku. Nast\u0119pnie samolot przekazano do muzeum w Krakowie, gdzie jest do chwili obecnej. Ma on nr 81-123.<\/p>\n Rosjanie tak\u017ce podczas wojny przej\u0119li kilkana\u015bcie samolot\u00f3w PWS-26. Wykorzystywali je do 22 czerwca 1941 roku, kiedy to bracia – rosjanie i niemcy z\u0142apali si\u0119 za g\u0142owy. Rumunia przyzna\u0142a si\u0119 do posiadania 56 maszyn PWS-26. Wykorzystywa\u0142a je do szkolenia pilot\u00f3w. W 1944 roku w Rumuni samoloty wykorzystano do walki na froncie, ale nie do ko\u0144ca w jasnych okoliczno\u015bciach: przeciw Rosjanom, czy Niemcom? Jednostk\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z 12 samolot\u00f3w PWS-26 nazwano \u201eEskadra-PWS\u201d.<\/p>\n Samoloty PWS-26 by\u0142 u\u017cytkowane w Polsce, \u0141otwie i Rumunii. Podczas drugiej wojny \u015bwiatowej, samoloty u\u017cywa\u0142o tak\u017ce wojsko niemieckie i radzieckie.<\/p>\n W 1936 roku, konstruktor August Bobek-Zdaniewski zaprojektowa\u0142 ciekawe samoloty. Pierwszym by\u0142 projekt my\u015bliwca PWS Z-17 \u201eS\u0119p I\u201d, kt\u00f3ry mia\u0142 mie\u0107 skrzyd\u0142a z silnym skosem ujemnym. Jednocze\u015bnie powstawa\u0142 drugi projekt, kt\u00f3ry oznaczono PWS Z-47 \u201eS\u0119p III\u201d. By\u0142 to projekt samolotu szkolno-treningowego, oparty na samolocie my\u015bliwskim. \u017baden samolot nie zosta\u0142 zbudowany.<\/p>\n W 1937 rok, konstruktor August Bobek-Zdaniewski, na bazie PWS-26 opracowa\u0142 wersj\u0119 jednomiejscow\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 przeznaczona do treningu, czyli tak zwany \u201e\u015blepak\u201d. \u017baden samolot nie zosta\u0142 zbudowany.<\/p>\n PWS-33 Wy\u017ce\u0142 to by\u0142 prototyp samolotu szkolno-treningowego dla pilot\u00f3w maszyn dwusilnikowych. PWS-33 Wy\u017ce\u0142 by\u0142 jedn\u0105 z najlepszych konstrukcji samolotu tej klasy. Samolot odznacza\u0142 si\u0119 nowoczesn\u0105 konstrukcj\u0105. Samolot by\u0142 dolnop\u0142atem z miejscami w uk\u0142adzie tandem. Widoczno\u015b\u0107 z kabiny by\u0142a bardzo dobra. Zasadniczym przeznaczeniem samolotu by\u0142o szkolenie pilot\u00f3w na maszyny wielosilnikowe (Dywizjony Bombowe) oraz strzelc\u00f3w pok\u0142adowych. Samolot m\u00f3g\u0142 tak\u017ce by\u0107 samolotem my\u015bliwskim eskortowym.<\/p>\n Projekt samolotu PWS-33 opracowa\u0142 in\u017c. Wac\u0142aw Czerwi\u0144ski przy wsp\u00f3\u0142pracy in\u017c. Zygmunta Jab\u0142o\u0144skiego. W 1938 roku, pilot Stanis\u0142aw Szubka oblata\u0142 pierwszy prototyp maszyny. Ju\u017c w grudniu 1938 roku, samolot zosta\u0142 zaprezentowany na Mi\u0119dzynarodowym Salonie Lotniczym w Pary\u017cu. Drugi egzemplarz oblatano w styczniu 1939 roku. W 1939 roku przygotowywano si\u0119 do podj\u0119cia produkcji seryjnej tego samolotu.<\/p>\n W czasie wojny obronnej pierwszy egzemplarz PWS-33 "Wy\u017ce\u0142" zosta\u0142 zbombardowany w fabryce, drugi znajduj\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas w Instytucie Technicznym Lotnictwa, zosta\u0142 przej\u0119ty przez wojska niemieckie i wystawiony w Muzeum Lotnictwa w Berlinie, gdzie by\u0142 prezentowany do 1944 roku.<\/p>\n PWS-33 Wy\u017ce\u0142 ma konstrukcj\u0119 mieszan\u0105. G\u0142\u00f3wnie jest wykonany z drewna. Usterzenie w uk\u0142adzie H. Nap\u0119d dwusilnikowy. Silniki rz\u0119dowe 9-cylindrowe PZIn\u017c. "Major 4B\u201d, o mocy 2 x 96 kW (2 x 130 KM). Silniki rz\u0119dowe, z wisz\u0105cymi t\u0142okami, ch\u0142odzone powietrzem.<\/p>\n Dane T-T PWS-33 \u201eWy\u017ce\u0142\u201d. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,26 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 6,94 m, wysoko\u015b\u0107 2,56 m, powierzchnia no\u015bna 12,70 m2, masa w\u0142asna 950 kg, masa startowa 1 410 m, paliwo 250 litr\u00f3w, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 315 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 100 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 4,5 m\/s, pu\u0142ap operacyjny 4 500 m, zasi\u0119g maksymalny 1 160 km.<\/p>\n Uzbrojenie PWS-33 \u201eWy\u017ce\u0142\u201d. Prototyp otrzyma\u0142 jeden karabin maszynowy Wz\u00f3r 36 kaliber 7,9 mm, zamontowany na sta\u0142e w kad\u0142ubie i obs\u0142ugiwany przez pilota. Pod skrzyd\u0142ami zamontowano dwa zaczepy dla bomb 2 x 12,5 kg.<\/p>\n W po\u0142owie 30-lat zak\u0142ad w Bia\u0142ej Podlaskiej rocznie produkowa\u0142 ponad 100 samolot\u00f3w. W dwa lata zbudowano 214 samolot\u00f3w; 170 \u2013 RWD-8 pws, 20 \u2013 PWS-16, 19 \u2013 PWS-16 bis, 5 \u2013 PWS-24 bis. W kolejnym okresie, 1936 – 1938, zbudowano 694 samoloty. W tym; 330 \u2013 RWD-8 pws, 320 \u2013 PWS-26, 40 \u2013 PWS-18 oraz 2 prototypy PWS-33 i 2 prototypy PWS-35. W tym czasie zak\u0142ad zatrudnia\u0142 1 200 pracownik\u00f3w.<\/p>\n W dniu 3.03.1939 roku, w zwi\u0105zku z napi\u0119t\u0105 sytuacj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, zak\u0142ad PWS zosta\u0142 podporz\u0105dkowany pod PZL Wytw\u00f3rnia P\u0142atowc\u00f3w Nr-1. Do zak\u0142adu wprowadzono nowe technologie. Do tej pory zak\u0142ad budowa\u0142 konstrukcje mieszane. Dlatego zak\u0142ad otrzyma\u0142 technologie do budowy konstrukcji metalowych. Departament Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych przewidywa\u0142 uruchomienie w PWS produkcji 100 samolotu PZL P.11g Kobuz.<\/p>\n Do dnia 1.09.1939 roku, przez 16 lat zak\u0142ad PWS zbudowa\u0142 1 506 samolot\u00f3w w 43 odmianach i 31 szybowc\u00f3w. Blisko 100 samolot\u00f3w na rok. G\u0142\u00f3wnymi konstruktorami byli: S. Cywi\u0144ski, Z. Cio\u0142kosz, A. Grz\u0119dzielski i A. Zdaniewski.<\/p>\n W 1939 roku, konstruktorzy z Podlaskiej Wytw\u00f3rni Samolot\u00f3w opracowywali jeszcze kilka ciekawych konstrukcji samolot\u00f3w sportowych, szkolnych, treningowych i bojowych, ale \u017caden z nich nie powsta\u0142 w formie prototypu i pozosta\u0142y tylko na papierze.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Krak\u00f3w 2020-04-07<\/p>\n Konstrukcja PWS-11 bis. Jednomiejscowy, jednop\u0142atowy g\u00f3rnop\u0142at, typ "Parasol" o konstrukcji mieszanej. Skrzyd\u0142o drewniane, dwud\u017awigarowe z dwoma zastrza\u0142ami \u0142\u0105cz\u0105cymi p\u0142at z kad\u0142ubem. Prz\u00f3d kad\u0142uba o konstrukcji kratownicowej pokryty blach\u0105, a od kabiny pilota kryty p\u0142\u00f3tnem. Podwozie dwugoleniowe z tyln\u0105 p\u0142oz\u0105 ogonow\u0105. Nap\u0119d zapewnia\u0142 9-cylindrowy, ch\u0142odzony powietrzem, rz\u0119dowy silnik \u0160koda-Wright Whirlwind 15B, o mocy 220 KM (162 kW). \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe, drewniane.<\/p>\n Dane T-T PWS-11 bis – Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,00 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 6,65 m, wysoko\u015b\u0107 wysoko\u015b\u0107 2,44 m, masa w\u0142asna 666 kg, masa startowa 934 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 210 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 7,3 m\/s, pu\u0142ap 4 950 m, zasi\u0119g 630 km.<\/p>\n Konstrukcja PWS-12 i PWS-14 – Samolot jest dwup\u0142atowy, dwumiejscowy, o konstrukcji mieszanej. Kabiny by\u0142y odkryte. Nap\u0119d silnik gwiazdowy 9-cylindrowy \u0160koda-Wright-Whirlwind J5A, o mocy 220 KM (162 kW). \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe, drewniane firmy Szoma\u0144ski.<\/p>\n Dane T-T PWS-12 – rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,00 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 6,78 m, wysoko\u015b\u0107 2,70 m, powierzchnia no\u015bna 25 m2, masa w\u0142asna 728 kg, masa startowa 1 064 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 180 km\/h (PWS-14 – 190 km\/h), pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 160 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 75 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 4,5 m\/s, pu\u0142ap 4 950 m, zasi\u0119g 620 km.<\/p>\n Konstrukcja – Samolot PWS-16 to dwup\u0142atowiec o konstrukcji mieszanej. Nap\u0119d silnik gwiazdowy 9-cylindrowy \u0160koda-Wright-Whirlwind J5B, o mocy 220 KM (162 kW). \u015amig\u0142o dwu\u0142opatowe, drewniane firmy Szoma\u0144ski. Samoloty PWS-16a nie mia\u0142y uzbrojenia. Natomiast PWS-16 bis mia\u0142y karabin maszynowy Vickers wz\u00f3r 33 kalibru 7,7 mm oraz dwa zaczepy dla bomb o masie 12,5 kg.<\/p>\n Dane T-T PWS-16. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,00 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 6,90 m, wysoko\u015b\u0107 2,80 m, powierzchnia no\u015bna 25,0 m2, masa w\u0142asna 840-860 kg, zapas paliwa 170 litr\u00f3w, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 190-205 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 4,3 – 4,5 m\/s, pu\u0142ap operacyjny 4 500 m, zasi\u0119g 550 km.<\/p>\n Samolot PWS-18 to samolot szkolno-treningowy, dwup\u0142atowy, o konstrukcji mieszanej. Samolot nie by\u0142 uzbrojony.<\/p>\n Dane T-T PWS-18. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 10,97 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 8,02 m, wysoko\u015b\u0107 2,92 m, powierzchnia no\u015bna 29,20 m2, masa w\u0142asna 900 kg, masa startowa 1 250 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 196 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 70 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 5,0 m\/s, pu\u0142ap 4 950 m, zasi\u0119g 465 km.<\/p>\n PWS-26 jest dwumiejscowym samolotem szkolno-treningowym. Dwup\u0142at o konstrukcji mieszanej.<\/p>\n Skrzyd\u0142a dwup\u0142atowe, o konstrukcji drewnianej, dwud\u017awigarowej, kryte p\u0142\u00f3tnem i sklejk\u0105. P\u0142aty usztywnione rozp\u00f3rkami ze stalowych rurek i ci\u0119gnami. G\u00f3rny p\u0142at niedzielony. Dolny p\u0142at dwucz\u0119\u015bciowy. Lotki z d\u017awigarem z metalowej rurki o konstrukcji drewnianej, kryte p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n Kad\u0142ub samolotu o konstrukcji metalowej, w postaci kratownicowej, wykonany z rur stalowych, wzmocniony dodatkowo ci\u0119gnami. Rurki okryto oprofilowanym drewnem. Pokrycie wykonano z p\u0142\u00f3tna. Silnik os\u0142oni\u0119to blach\u0105 aluminiow\u0105. W spodzie kad\u0142uba wykonano okienko, kt\u00f3re pomaga\u0142o w bombardowaniu i rozpoznaniu. Kabiny za\u0142ogi odkryte. Fotele za\u0142ogi p\u00f3\u0142cenne.<\/p>\n Usterzenie klasyczne o konstrukcji drewnianej kryte p\u0142\u00f3tnem i sklejk\u0105.<\/p>\n Podwozie sta\u0142e z p\u0142oz\u0105 ogonow\u0105. Podwozie g\u0142\u00f3wne wyposa\u017cone w hamulce.<\/p>\n Nap\u0119d PWS-26. Silnik gwiazdowy 9-cylindrowego Wright Whirlwind J5b, produkowany na licencji w Polsce. Moc startowa 240 KM (176 kW), moc sta\u0142a 220 KM (162 kW). Ka\u017cdy cylinder mia\u0142 indywidualny wydech. \u015amig\u0142o drewniane sta\u0142e, dwu\u0142opatowe, firmy Szoma\u0144ski. Instalacja paliwowa pozwala\u0142a na wykonywanie lotu odwr\u00f3conego (akrobacji).<\/p>\n Uzbrojenie PWS-26. Polscy konstruktorzy przewidywali monta\u017c jednego karabinu maszynowego Vickers E lub Polskiego PWU KF WZ.33 kal 7,92 mm. Karabin wyposa\u017cono w synchronizator strzelania przez ko\u0142o p\u0119dne (tarcz\u0119 wiruj\u0105cego \u015bmig\u0142a). Karabin maszynowy zamontowano na cz\u0119\u015bci samolot\u00f3w. Przewidywano tak\u017ce monta\u017c karabinu maszynowego w drugiej kabinie, jako ruchomy. Niekt\u00f3re samoloty PWS-26 wyposa\u017cano w dwa wyrzutniki bomb, umieszczone pod skrzyd\u0142ami dla dw\u00f3ch bomb 12,5 kg, przeznaczone do nauki bombardowania. Dla oceny strzelania samolot mo\u017cna by\u0142o wyposa\u017cy\u0107 w jeden foto-karabin K-28. Umieszczono go w lewym dolnym p\u0142acie.<\/p>\n Dane T-T PWS-26. 1935r. Rozpi\u0119to\u015b\u0107: 9,00 m, D\u0142ugo\u015b\u0107 7,03 m, Wysoko\u015b\u0107: 2,87 m, Powierzchnia no\u015bna: 25 m2, Masa w\u0142asna: 852-885 kg, Masa ca\u0142kowita: 1170 kg, Masa max: 1240 kg, Masa \u0142adunku z za\u0142og\u0105: 255-355 kg, Pr\u0119dko\u015b\u0107 max: 201 km\/h, Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa: 170-180 km\/h, Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia: 4,1 m\/s, Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania: 78 km\/h, Zasi\u0119g max: 460 km, Pu\u0142ap: 4200 m. Samolot PWS-26 na pu\u0142ap 3 000 m wznosi\u0142 si\u0119 19 minut.<\/p>\n Dane T-T PWS-33 \u201eWy\u017ce\u0142\u201d. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,26 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 6,94 m, wysoko\u015b\u0107 2,56 m, powierzchnia no\u015bna 12,70 m2, masa w\u0142asna 950 kg, masa startowa 1 410 m, paliwo 250 litr\u00f3w, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 315 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 100 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 4,5 m\/s, pu\u0142ap operacyjny 4 500 m, zasi\u0119g maksymalny 1 160 km.<\/p>\n Uzbrojenie PWS-33 \u201eWy\u017ce\u0142\u201d. Prototyp otrzyma\u0142 jeden karabin maszynowy Wz\u00f3r 36 kaliber 7,9 mm, zamontowany na sta\u0142e w kad\u0142ubie i obs\u0142ugiwany przez pilota. Pod skrzyd\u0142ami zamontowano dwa zaczepy dla bomb 2 x 12,5 kg.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Krak\u00f3w 2020-04-07<\/p>\n Zbudowano trzy prototypy. Pierwszy do pr\u00f3b statycznych. Dwa do pr\u00f3b w locie: jeden PWS-11, drugi PWS-11 bis.<\/p>\n Samolot PWS-12: jeden do pr\u00f3b statycznych, dwa do pr\u00f3b w locie. Drugi prototyp zmodyfikowano do wersji PWS-12a. Samolot PWS-12a przekazano na testy do Instytutu Bada\u0144 Technicznych Lotnictwa w Warszawie. Samolot uzyska\u0142 dobr\u0105 opini\u0119.<\/p>\n Samolot PWS-12 bis. Obalano w dniu 18.11.1930 roku. W 1931 roku, Wojsko Polskie zam\u00f3wi\u0142o 20 samolot\u00f3w PWS-12 bis dla wojskowych szk\u00f3\u0142 lotniczych.<\/p>\n W 1933 roku, po raz kolejny zmodernizowano samolot PWS-12 bis, a now\u0105 konstrukcj\u0119 oznaczono PWS-14, typ 57. \u0141\u0105cznie wyprodukowano 23 sztuki samolot\u00f3w PWS-12 i PWS-14.<\/p>\n Bartel BM-4 h – w PWS zbudowano 70 samolot\u00f3w.<\/p>\n W okresie 1933-1938 roku, \u0142\u0105cznie w PWS zbudowano oko\u0142o 500 maszyn RWD-8 \/ pws. Pierwszy samolot RWD-8 pws oblatano we wrze\u015bniu 1934 roku. Do Wojska Polskiego trafi\u0142o 350 maszyn, a do Aeroklub\u00f3w 150 maszyn.<\/p>\n W 1934 roku, Podlaska Wytw\u00f3rnia Samolot\u00f3w dostarczy\u0142a wojsku 20 egzemplarzy samolot\u00f3w PWS-16. Otrzyma\u0142y one numery od 59-02 do 59-21. Samoloty mia\u0142y oznaczenie PWS-16a. Samoloty przekazano Wojsku Polskiemu.<\/p>\n W 1934 roku, samolot otrzyma\u0142 na uzbrojenie karabin maszynowy. Prototyp tego samolotu przeszed\u0142 pr\u00f3by w Instytucie Bada\u0144 Technicznych Lotnictwa zim\u0105 1934-1935 roku. Samolot otrzyma\u0142 oznaczenie PWS-16 bis. W latach 1935-1936, zbudowano 20 samolot\u00f3w PWS-16 bis o numerach od 59-22 do 59-40.<\/p>\n Samolot PWS-18 zosta\u0142 zbudowany w liczbie 40 maszyn.<\/p>\n Samolot PWS-26, typ 81, zosta\u0142 zbudowany w liczbie 380 maszyn.<\/p>\n Samolot PWS-33. Zbudowano dwa lotne prototypy.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n Podlaska Wytw\u00f3rnia Samolot\u00f3w opr\u00f3cz samolot\u00f3w budowanych na podstawie licencji opracowa\u0142 wiele w\u0142asnych konstrukcji. By\u0142y samoloty sportowe, my\u015bliwskie, liniowe (niszczycielskie), bombowe, pasa\u017cerskie (transportowe) i samoloty szkolno-treningowe.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5263","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5741,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5263\/revisions\/5741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}PWS-11.<\/h3>\n
PWS-12, PWS-14.<\/h3>\n
Bartel BM-4 h.<\/h3>\n
RWD-8 pws.<\/h3>\n
PWS-16.<\/h3>\n
PWS-18.<\/h3>\n
PWS-26.<\/h3>\n
PWS Z-47 \u201eS\u0119p III\u201d.<\/h3>\n
PWS Z-28 \/ PWS-28.<\/h3>\n
PWS-33 "Wy\u017ce\u0142".<\/h3>\n
Zako\u0144czenie.<\/h3>\n
\nPodlaska Wytw\u00f3rnia Samolot\u00f3w w Bia\u0142ej Podlaskiej.<\/h2>\n
Samoloty szkolno-treningowe.<\/h3>\n
Konstrukcje<\/h3>\n
PWS-11.<\/h3>\n
PWS-12, PWS-14.<\/h3>\n
PWS-16.<\/h3>\n
PWS-18.<\/h3>\n
PWS-26.<\/h3>\n
PWS-33 \u201eWy\u017ce\u0142".<\/h3>\n
\n
\nPodlaska Wytw\u00f3rnia Samolot\u00f3w w Bia\u0142ej Podlaskiej.<\/h2>\n
Samoloty szkolno-treningowe.<\/h3>\n
Zestawienie<\/h3>\n
PWS-11.<\/h3>\n
PWS-12, PWS-14.<\/h3>\n
Bartel BM-4 h.<\/h3>\n
RWD-8 pws.<\/h3>\n
PWS-16.<\/h3>\n
PWS-18.<\/h3>\n
PWS-26.<\/h3>\n
PWS-33 \u201eWy\u017ce\u0142\u201d.<\/h3>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"