W drugiej po\u0142owie 50-tych lat, europejskie kraje NATO, rozpocz\u0119\u0142y poszukiwanie lekkiego samolotu wsparcia powietrznego, cz\u0119sto okre\u015blanego jako lekki bombowiec. Do rywalizacji stan\u0105\u0142 samolot w\u0142oski Fiat G-91 (p\u00f3\u017aniejszy zwyci\u0119zca) i samolot francuski Etendard VI zwany pocz\u0105tkowo Mystere 26. Amerykanie tak\u017ce w\u0142\u0105czyli si\u0119 do tej rywalizacji. Jednocze\u015bnie z samolotem T-38 Talon (szkolny-treningowy) firma Northrop rozwin\u0119\u0142a model lekkiego my\u015bliwca oznaczonego N-156 F (\u201ef\u201d-my\u015bliwiec) Freedom Fighter. Oblot prototypu N-156 F wykonano w dniu 30.07.1959 roku, a wi\u0119c zaledwie po trzech miesi\u0105cach od oblotu wersji szkolnej T-38 Talon.<\/p>\n Samolot N-156 F przegra\u0142 rywalizacj\u0119 w konkursie, pomimo i\u017c niekt\u00f3rymi parametrami technicznymi znacznie przewy\u017csza\u0142 swoich konkurent\u00f3w. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o i tak wiele kraj\u00f3w NATO, zam\u00f3wi\u0142o w\u0142a\u015bnie F-5, nie kupuj\u0105c Fiat G-91.<\/p>\n F-5 A sta\u0142 si\u0119 podstawow\u0105 wersj\u0105 samolotu. W USA trafi\u0142 na wyposa\u017cenie wy\u0142\u0105cznie jednostek szkolnych, s\u0142u\u017c\u0105c do nauki pierwszych zada\u0144 bojowych.<\/p>\n W pierwszej po\u0142owie 60-lat, samolot F-5 zam\u00f3wi\u0142y; Grecja, Turcja, Tajwan, Filipiny, Etiopia, Libia, Maroko i Norwegia. W drugiej po\u0142owie 60-lat produkcj\u0119 licencyjn\u0105 F-5 podj\u0119\u0142a Kanada, jako CF-5 A, Holandia, jako NF-5 A i Hiszpania. Wszystkie samoloty narodowe by\u0142y oparte na wersji F-5 A.<\/p>\n Pa\u0144stwa u\u017cytkuj\u0105ce samoloty F-5 A wykaza\u0142y zainteresowanie posiadaniem wersji rozpoznawczej. Firma Northrop na ich polecenie opracowa\u0142a wersj\u0119 rozpoznawcz\u0105 oznaczon\u0105 RF-5 A. Jest to samolot my\u015bliwski, kt\u00f3ry nie pozbawiony uzbrojenie. W przedniej cz\u0119\u015bci wygospodarowano miejsce na klimatyzowan\u0105 komor\u0119, w kt\u00f3rej pomieszczono 4 aparaty fotograficzne typu KS-92, ka\u017cdy z zapasem 30 m filmu. Aparaty by\u0142y sterowane automatycznie przy pomocy przelicznika.<\/p>\n U\u017cytkownicy my\u015bliwca F-5 A, dla szkolenia za\u0142\u00f3g, otrzymali wersje dwumiejscow\u0105 oznaczon\u0105 F-5 B. Co ciekawe, nie przyj\u0119li samolot\u00f3w T-38 Talon, powszechnie stosowanych w USA. By\u0142o to spowodowane r\u00f3\u017cnicami w budowie samolot\u00f3w, co podnios\u0142oby koszty eksploatacji. Najwa\u017cniejsza by\u0142a jednak niemo\u017cno\u015b\u0107 wykonywania zada\u0144 bojowych. Samoloty F-5 B mog\u0105 wykonywa\u0107 zadania bojowe. Nie posiada\u0142y tylko zabudowanych dw\u00f3ch dzia\u0142ek.<\/p>\n Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna w Wietnamie. Amerykanie postanowili wykorzysta\u0107 my\u015bliwce F-5 w tamtych warunkach. Dok\u0142adnie dla potrzeb tamtych warunk\u00f3w klimatyczno-pogodowych, opracowano wersj\u0119 F-5 C. Ca\u0142\u0105 operacj\u0119 modernizacji i u\u017cycia bojowego F-5, oznaczono kryptonimem Skoshi Tiger (Tygrysek).<\/p>\n 12 egzemplarzy samolot\u00f3w F-5 C dostarczono do Wietnamu z bazy Williams (USA) drog\u0105 powietrzn\u0105, z dwoma mi\u0119dzy l\u0105dowaniami na Hawajach i Filipinach. Mimo to musiano w powietrzu uzupe\u0142nia\u0107 paliwo ze zbiornikowc\u00f3w KC-135 a\u017c 16 razy. Odleg\u0142o\u015b\u0107 wynosi\u0142a 14 000 km. W Bazie Bien Hoa samoloty wyl\u0105dowa\u0142y w dniu 23.10.1965 roku, by zaledwie po 5 godzinach znale\u017a\u0107 si\u0119 w walce. Samoloty sp\u0119dzi\u0142y w Wietnamie 6 miesi\u0119cy, z kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0105 na pobyt w USA, celem poprawy wyposa\u017cenia.<\/p>\n Og\u00f3\u0142em samoloty Northrop F-5 C w Wietnamie wykona\u0142y 2 000 lot\u00f3w bojowych w czasie 4 000 godzin. Stracono tylko dwa samoloty. Jeden ogniem obrony przeciwlotniczej w dniu 16.12.1965 roku. Drugi powa\u017cnie uszkodzony wr\u00f3ci\u0142 do bazy na jednym silniku. Poza walorami bojowymi, samolot wykazywa\u0142 najwy\u017csz\u0105 gotowo\u015b\u0107 operacyjn\u0105 i najni\u017cszy nak\u0142ad obs\u0142ugi do godzin sp\u0119dzonych w powietrzu. Oceny samolotu nie s\u0105 jednak jednoznaczne. Powszechnie krytykuje si\u0119 ma\u0142y zasi\u0119g, a promie\u0144 operacyjny w warunkach bojowych wyni\u00f3s\u0142 tylko 240 km. (!). Zmusza\u0142o to do lot\u00f3w z dodatkowymi zbiornikami paliwa na ko\u0144cach skrzyde\u0142. W\u00f3wczas maszyna zabiera\u0142a tylko bomby 2 x 267 kg lub 2 x 340 kg. Na dodatek rozbieg wymaga\u0142 pasa startowego o d\u0142ugo\u015bci co najmniej 2 000 m, co ogranicza\u0142o mo\u017cliwo\u015bci. Po analizie, samoloty przekazano Wietnamowi Po\u0142udniowemu -VNAF.<\/p>\n W dniu 17.04.1967 roku, 17 maszyn F-5 C i 2 maszyny F-5 B dwumiejscowe, przekazano pilotom i mechanikom przeszkolonym w USA. Liczba wykonywanych przez nich lot\u00f3w szybko ros\u0142a. Z 388 lot\u00f3w w czerwcu 1967 roku, do 527 lot\u00f3w w grudniu 1967 roku. Eskadra sta\u0142a si\u0119 elitarn\u0105. Mimo niedu\u017cego ud\u017awigu, przy pomocy bomb od\u0142amkowo-burz\u0105cych i napalmowych precyzyjnie niszczono cele. Udane by\u0142o odparcie ofensywy komunistycznej w 1968 roku.<\/p>\n W 1968 roku, nowy prezydent USA Richard Nixon podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o wycofywaniu amerykan\u00f3w z Indochin. Ale nale\u017ca\u0142o wzmocni\u0107 Wietnam Po\u0142udniowy (kapitalistyczny). Jedynym my\u015bliwcem, kt\u00f3ry mogli w kr\u00f3tkim czasie opanowa\u0107 piloci VNAF by\u0142 F-5. Program zrealizowano w 1972 roku. Dostarczono w\u00f3wczas my\u015bliwc\u00f3w F-5 A dla uzbrojenia 7 dywizjon\u00f3w. Poniewa\u017c amerykanie nie dysponowali tak\u0105 ilo\u015bci\u0105 maszyn, wypo\u017cyczono samolotu z Tajwanu, Korei i Iranu. Sam Tajwan dostarczy\u0142 48 maszyn. Z czasem samoloty miano zwr\u00f3ci\u0107, a ich miejsce mia\u0142y zaj\u0105\u0107 nowe F-5 E. \u0141\u0105cznie Sajgon otrzyma\u0142 118 samolot\u00f3w F-5 A, F-5 B, a w\u015br\u00f3d nich 8 samolot\u00f3w RF-5 A.<\/p>\n W Sajgonie wszystkie F-5 nosi\u0142y nazw\u0119 Tiger, kt\u00f3ra utrwali\u0142a si\u0119 od czasu operacji Skoshi Tiger. Jest to nazwa niezgodna z przyj\u0119t\u0105 nazw\u0105 Freedom Fighter, pod kt\u00f3r\u0105 samolot by\u0142 eksportowany. Co ciekawe dla wersji F-5 E utrwali\u0142a si\u0119 powszechnie nazwa zwyczajowa Tiger II.<\/p>\n Z czasem do Sajgonu zacz\u0119\u0142y przybywa\u0107 maszyny F-5 E, prosto z firmy Northrop. Uzupe\u0142nia\u0142y one straty, a tak\u017ce podmienia\u0142y samoloty zwracane w\u0142a\u015bcicielom.<\/p>\n W latach 1973-1975, sytuacja Wietnamu Po\u0142udniowego systematycznie si\u0119 pogarsza\u0142a. My\u015bliwce F-5 wykonywa\u0142y coraz to trudniejsze zadania. Operacje te mia\u0142y na celu przerwanie szlaku Ho Chi Minha oraz obron\u0119 wysuni\u0119tych plac\u00f3wek. Jednocze\u015bnie mala\u0142a pomoc amerykan\u00f3w. Zdolno\u015b\u0107 bojowa eskadr spada\u0142a, a obrona przeciwlotnicza komunist\u00f3w stawa\u0142a si\u0119 bardziej skuteczna. Wprowadzono wyrzutnie rakiet przeciw-lotniczych i r\u0119czne rakiety Strie\u0142a. Rakiety przeciw-lotnicze szczeg\u00f3lnie dotkliwie odczu\u0142y samoloty RF-5 A. Nie posiada\u0142y one wyposa\u017cenia WRe. Ich mo\u017cliwo\u015bci rozpoznawcze sta\u0142y si\u0119 iluzoryczne. Nad szlakiem Ho Chi Minha utracono 4 samoloty.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem 1975 roku, wojska komunistyczne przyst\u0105pi\u0142y do decyduj\u0105cej ofensywy. W dniu 30.03.1975 roku, zdobyto miasto Da Nang i rozpocz\u0119to natarcie na Sajgon. Armia Wietnamu Po\u0142udniowego by\u0142a w rozsypce.<\/p>\n Jednym z efekt\u00f3w tych wydarze\u0144 by\u0142a dezercja pilota F-5 E. W dniu 8.04.1975 roku, pilot Nguyen Thanh Trung wystartowa\u0142 do ataku na nacieraj\u0105cego przeciwnika z lotniska Bien Hoa. Ju\u017c w powietrzu, pilot zg\u0142osi\u0142 k\u0142opoty z silnikiem i powr\u00f3t do bazy. Jednak zamiast tam powr\u00f3ci\u0107 dwukrotnie z wysoko\u015bci 300 m zaatakowa\u0142 pa\u0142ac prezydenta w Sajgonie. Za ka\u017cdym razem zrzucaj\u0105c bomby 2 x 134 kg (2 x 250 funt\u00f3w). Nast\u0119pnie z dzia\u0142ek ostrzela\u0142 sk\u0142ad paliwa nale\u017c\u0105cy do firmy Shell i wyl\u0105dowa\u0142 na lotnisku komunist\u00f3w. Powitano go owacyjnie. Ju\u017c 28.04.1975 roku, wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w ataku na lotnisko ko\u0142o Sajgonu, w zdobycznym samolocie Cessna A-37 B.<\/p>\n Jeszcze w dniu 15.04.1975 roku, si\u0142y komunistyczne zniszczy\u0142y 20 samolot\u00f3w F-5 i A-37 na lotnisku Bien Hoa.<\/p>\n W dniu 30.05.1975 roku, Sajgon upad\u0142. Zanim to nast\u0105pi\u0142o, 26 samolot\u00f3w F-5, w tym 22 maszyny F-5 E odlecia\u0142y do Tajlandii. Tam zabezpieczyli je amerykanie w bazie U-Tapao. Samoloty po\u017cyczone oddano w\u0142a\u015bcicielom. Natomiast samoloty F-5 E i te kt\u00f3re nie zd\u0105\u017cono wys\u0142a\u0107 do Wietnamu przekazano jednostkom treningowym USA. Odgrywa\u0142y one rol\u0119 samolot\u00f3w radzieckich w pozorowanych walkach do 90-lat.<\/p>\n Komuni\u015bci zdobyli 27 my\u015bliwc\u00f3w F-5 E i 60 my\u015bliwc\u00f3w F-5 A, B, C. W Moskwie postanowiono to wykorzysta\u0107. Jeden ze zdobytych, zdatnych do lotu F-5 A, razem z dokumentacj\u0105, cz\u0119\u015bciami zapasowymi i dwoma silnikami postanowiono wys\u0142a\u0107 kolej\u0105 do Moskwy. Poniewa\u017c nie umiano zdemontowa\u0107 skrzyde\u0142, wi\u0119c je … obci\u0119to. Przy okazji poprzecinano wszystkie przewody. Po dotarciu do Moskwy, prowizorycznie naprawiony samolot pokazano na wystawie zdobycznego sprz\u0119tu. Po czym samolot wyremontowano i oblatano 16.07.1976 roku. Za sterami siedzia\u0142 p\u0142k Aleksandr Sawicz.<\/p>\n Przeprowadzono tak\u017ce pr\u00f3by por\u00f3wnawcze z my\u015bliwcem MiG-21 M, najlepszym w\u00f3wczas my\u015bliwcem w CCCP. Samolot F-5 A dzi\u0119ki doskona\u0142ej zwrotno\u015bci wyszed\u0142 z nich zwyci\u0119sko. Wyniki wywar\u0142y du\u017ce wra\u017cenie na konstruktorach w OKB Mikojana. Bardzo wysoko oceniono konstrukcj\u0119. Na przyk\u0142ad: pr\u0105dnica (generator pr\u0105du) by\u0142a dwa razy mniejsza od radzieckiej, a akumulatory wydajniejsze i mniejsze. Zestawy przyrz\u0105d\u00f3w podobne ale mniejsze, a kilka z nich mia\u0142o liniowe wska\u017aniki. Seledynowy kolor wn\u0119trza zaskoczy\u0142 in\u017cynier\u00f3w. Podobny kolor pojawi\u0142 si\u0119 potem w kabinie MiG-23. Samolot F-5 A okaza\u0142 si\u0119 prosty w obs\u0142udze.<\/p>\n Komuni\u015bci wietnamscy poprosili Rosjan o zast\u0105pienia wyposa\u017cenia ameryka\u0144skiego rosyjskim, aby mo\u017cna by\u0142o nadal u\u017cytkowa\u0107 samoloty. Zadania nie wykonano, bo rosyjska awionika i inne urz\u0105dzenia by\u0142y wi\u0119ksze i nie mie\u015bci\u0142y si\u0119 w ameryka\u0144skim p\u0142atowcu.<\/p>\n W 1979 roku, samoloty F-5 komunistycznego Wietnamu bra\u0142y udzia\u0142 w ofensywie na Kambod\u017c\u0119. Wietnam eksploatowa\u0142 my\u015bliwce do ko\u0144ca 80-lat, na zasadzie kanibalizacji sprz\u0119tu.<\/p>\n Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce pi\u0119t\u0105 Achillesa my\u015bliwca by\u0142 zbyt ma\u0142y zasi\u0119g. Tankowanie w powietrzu nie mo\u017ce by\u0107 rozwi\u0105zaniem dla kraj\u00f3w biedniejszych. Dlatego kolejna wersja, przy zachowaniu dotychczasowych zalet, powinna mie\u0107 wi\u0119kszy promie\u0144 dzia\u0142ania.<\/p>\n W pierwszej po\u0142owie 70-lat, konstrukcj\u0119 poddano znacznej modernizacji. Przebudowie uleg\u0142y skrzyd\u0142a. Otrzyma\u0142y one zmodyfikowane nap\u0142ywy. Skrzyd\u0142a maj\u0105 rozpi\u0119to\u015b\u0107 zwi\u0119kszon\u0105 o 0,44 m. Zamontowano klapy na kraw\u0119dzi natarcia, kt\u00f3re razem z klapami tylnymi mog\u0105 przybiera\u0107 automatycznie pi\u0119\u0107 po\u0142o\u017ce\u0144, w zale\u017cno\u015bci od pr\u0119dko\u015bci i wysoko\u015bci lotu. Zastosowano nowy zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy. Samolot otrzyma\u0142 oznaczenie F-5 E. Pierwszy lot wykonano w dniu 11.08.1972 roku. Pierwsze dostawy dla USAF rozpocz\u0119to wiosn\u0105 1973 roku, a na eksport w grudniu 1973 roku.<\/p>\n Poprawie uleg\u0142y dane taktyczno-techniczne my\u015bliwca. Promie\u0144 dzia\u0142ania z maksymaln\u0105 ilo\u015bci\u0105 paliwa, dwoma pociskami rakietowymi Sidewinder i 5-cio minutowa walk\u0105 z w\u0142\u0105czonymi dopalaczami, wyni\u00f3s\u0142 1 056 km. A z kolei promie\u0144 dzia\u0142ania z maksymaln\u0105 ilo\u015bci\u0105 paliwa, dwoma pociskami rakietowymi Sidewinder i bombami 2 x 240 kg., z 5-cio minutow\u0105 walk\u0105, przy profilu lotu wysoko-nisko-wysoko, wyni\u00f3s\u0142 890 km.<\/p>\n W dniu 25.09.1974 roku, pierwszy lot wykona\u0142 samolot oznaczony F-5 F. Jest to dwumiejscowy my\u015bliwiec zbudowany na bazie F-5 E. Kad\u0142ub samolotu wyd\u0142u\u017cono o 1,08 m. Usuni\u0119to jedno dzia\u0142ko dla zmniejszenia masy konstrukcji. Lotnictwo USAF zam\u00f3wi\u0142o 118 sztuk. Dostawy rozpocz\u0119to w 1978 roku.<\/p>\n W 1975 roku, samoloty F-5 by\u0142y u\u017cywane przez: Norwegi\u0119, Belgi\u0119, Holandi\u0119, Hiszpani\u0119, Grecj\u0119, Turcj\u0119 i Kanad\u0119 oraz oczywi\u015bcie Wietnam. W sierpniu 1979 roku, dostarczono odbiorcy tysi\u0119czny egzemplarz samolotu F-5, w wersji F-5 E\/F. W 1982 roku, firma Northrop twierdzi\u0142a, \u017ce F-5 jest najpowszechniej stosowanym w pa\u0144stwach Zachodnich my\u015bliwcem nadd\u017awi\u0119kowym. W tym czasie 28 pa\u0144stw na \u015bwiecie eksploatowa\u0142o ponad 2 300 maszyn F-5 w kilku odmianach, razem z samolotami T-38. W 1980 roku, produkcja samolotu odbywa\u0142a si\u0119 w tempie 5 samolot\u00f3w miesi\u0119cznie.<\/p>\n W marcu 1978 roku, firma Northrop otrzyma\u0142a zam\u00f3wienie na wersj\u0119 rozpoznawcz\u0105. Du\u017cym zmianom uleg\u0142 prz\u00f3d kad\u0142uba samolotu z odchylanym na bok przednim sto\u017ckiem, w celu monta\u017cu r\u00f3\u017cnego rodzaju wyposa\u017cenia rozpoznawczego.<\/p>\n Problemy z utrzymaniem w eksploatacji my\u015bliwc\u00f3w F-5 przez Wietnam Komunistyczny spowodowa\u0142y szukanie pomocy w Polsce. W 1977 roku, wp\u0142yn\u0119\u0142a oficjalna pro\u015bba o opracowanie instrukcji eksploatacyjnej i wymian\u0119 podzespo\u0142\u00f3w na produkowane w pa\u0144stwach Bloku Wschodniego. Mi\u0119dzy innymi monta\u017cu dzia\u0142ek NS-23\/NR-23. Jesieni\u0105 drog\u0105 morsk\u0105 przyp\u0142yn\u0105\u0142 do Polski F-5 E o numerze seryjnym 73-00852, a dalej kolej\u0105 do Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych w Warszawie.<\/p>\n Samolot dotar\u0142 w stanie zdolnym do lot\u00f3w, jednak ich nie przeprowadzono. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na uruchomieniu silnik\u00f3w i ko\u0142owaniu. Przyst\u0105piono natomiast do demonta\u017cu. Wyniki bada\u0144 pozwoli\u0142y przyswoi\u0107 sobie wiedz\u0119 Polskim in\u017cynierom, ale celu podstawowego nie osi\u0105gni\u0119to. T\u0142umaczono si\u0119 brakiem odpowiednich surowc\u00f3w i materia\u0142\u00f3w. Ich import z \u201edrugiego obszaru p\u0142atniczego\u201d by\u0142 wykluczony. Wietnamczycy powr\u00f3cili do domu. Jak wida\u0107 do \u201ebratniej pomocy\u201d nie dosz\u0142o.<\/p>\n Samolot trafi\u0142 do Instytutu Lotnictwa na Ok\u0119cie. Tu pos\u0142u\u017cy\u0142 podpatrywaniu rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re wykorzystano w Orliku, Irydzie i silniku K-15.<\/p>\n Wstyd o tym pisa\u0107, ale samolot, kt\u00f3ry trafi\u0142 do Polski by\u0142 traktowany brutalnie. By\u0142 \u017ale sk\u0142adowany. Podczas demonta\u017cu i ponownym sk\u0142adaniu traci\u0142 wiele element\u00f3w wyposa\u017cenia przez \u201e\u0142owc\u00f3w pami\u0105tek\u201d. Nie przystoi to do tego stopnia kultury jaki powinien panowa\u0107 w Polskim Lotnictwie. Ostatecznie w 90-latach trafi\u0142 do Muzeum w Krakowie.<\/p>\n W 2015 roku, samolot F-5 E nr 73-00852 poddano konserwacji i otrzyma\u0142 now\u0105 pow\u0142ok\u0119 lakiernicz\u0105. Samolot pozosta\u0142 w barwach: kamufla\u017c zielony, ciemno zielony, br\u0105zowy; czyli taki jak by\u0142 dostarczony do Polski w 1977 roku. Na kad\u0142ubie samolotu jest znak rozpoznawczy Si\u0142 Zbrojnych Republiki Wietnamu (VNAF). Na usterzeniu pionowym jest flaga Wietnamu Po\u0142udniowego – \u017b\u00f3\u0142ty prostok\u0105t z trzema poziomymi, czerwonymi kreskami. Wietnam Po\u0142udniowy istnia\u0142 w latach 1955-1975. W 1975 roku, zosta\u0142 zaj\u0119ty przez Komunistyczny Wietnam P\u00f3\u0142nocny. Samolot ponownie ustawiono na wystawie plenerowej, tym razem bli\u017cej g\u0142\u00f3wnego hangaru.<\/p>\n Poniewa\u017c nadzieje w Polsce rozwia\u0142y si\u0119, Wietnamczycy poprosili o pomoc Czechos\u0142owacj\u0119. W 1981 roku, przekazano im samolot Northrop F-5 numer 73-00878, kt\u00f3ry by\u0142 zapakowany do dw\u00f3ch kontener\u00f3w po samolotach L-39, dostarczonych wcze\u015bniej do Wietnamu. Czesi tak\u017ce nie pomogli. Samolot trafi\u0142 do muzeum w Pradze.<\/p>\n Samolot Northrop F-5 to jednomiejscowy lub dwumiejscowy, dwusilnikowy nadd\u017awi\u0119kowy samolot szkolno-bojowy, zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym. Dolnop\u0142at. Konstrukcja samolotu wykonana g\u0142\u00f3wnie ze stali i tytanu, a pokrycie zewn\u0119trzne z duraluminium.<\/p>\n Skrzyd\u0142a trapezowe, o wzgl\u0119dnej grubo\u015bci 4,8 %. Wyd\u0142u\u017cenie 3,75. Zastosowano profil NACA 65A0048. Skos kraw\u0119dzi natarcia wynosi 24 stopnie. Konstrukcja wielod\u017awigarowa z frezowanym pokryciem. Skrzyd\u0142a wyposa\u017cono w klapy szczelinowe na rozpi\u0119to\u015bci oko\u0142o 50 %. Lotki umieszczone dalej na rozpi\u0119to\u015bci oko\u0142o 25 % (nie do ko\u0144ca). Na kraw\u0119dzi natarcia rozmieszczono klapy przednie na ca\u0142ej rozpi\u0119to\u015bci. Ich konstrukcja jest przek\u0142adkowa. Sterowanie hydrauliczne.<\/p>\n Kad\u0142ub samolotu o konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej. Zgodnie z \u201eregu\u0142\u0105 p\u00f3l\u201d przew\u0119\u017cono jego \u015brodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107. Przednia sto\u017ckowa cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba kryje we wn\u0119trzu wyposa\u017cenie, a w\u015br\u00f3d niego stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105 z niewielk\u0105 anten\u0105. Nad wn\u0119k\u0105 podwozia przedniego umieszczono przedzia\u0142 uzbrojenia strzeleckiego z\u0142o\u017conego z dw\u00f3ch dzia\u0142ek usytuowanych symetrycznie. Pod kad\u0142ubem przed komorami podwozia g\u0142\u00f3wnego umieszczono dwa hamulce aerodynamiczne. Kabina pilota ci\u015bnieniowa i klimatyzowana. Fotel katapultowany uk\u0142adem rakietowym firmy Northrop klasy 0-225. U\u017cycie mo\u017cliwe przy pr\u0119dko\u015bci ponad 225 km\/h. Wiatrochron sk\u0142ada si\u0119 z jednego okna. Owiewka jednocz\u0119\u015bciowa, podnoszona hydraulicznie do g\u00f3ry w ty\u0142. Za kabin\u0105 umieszczono zbiorniki paliwa, a na zewn\u0105trz nieregulowane nadd\u017awi\u0119kowe chwyty powietrza. Silniki umieszczono obok siebie w tyle kad\u0142uba. Tylna cz\u0119\u015b\u0107 jest od\u0142\u0105czana dla umo\u017cliwienia \u0142atwego dost\u0119pu do silnik\u00f3w.<\/p>\n Usterzenie poziome p\u0142ytowe o obrysie trapezowym i konstrukcji przek\u0142adkowej i pojedynczym d\u017awigarem. Zamontowane jest z niewielkim ujemnym wznosem. Usterzenie pionowe z podzia\u0142em na ster i statecznik. Ster konstrukcji przek\u0142adkowej.<\/p>\n Podwozie tr\u00f3jpodporowe z pojedynczymi ko\u0142ami. Przednie ko\u0142o montowane na p\u00f3\u0142-widelcu. Sterowane hydrauliczne. Amortyzatory olejowo-powietrzne ( olejowo-gazowe ) zamontowane w goleni. Chowanie w kierunku lotu. Podwozie g\u0142\u00f3wne tak\u017ce z amortyzatorami w goleniach. Hamulce hydrauliczne wielotarczowe. W sytuacji awaryjnej wypuszczanie podwozia r\u0119czne.<\/p>\n Dwa niezale\u017cne uk\u0142ady hydrauliczne o ci\u015bnieniu 20,6 MPa. Zasilaj\u0105 one powierzchnie sterowe, hamulce k\u00f3\u0142 g\u0142\u00f3wnych, klapy aerodynamiczne, kieruj\u0105 ko\u0142em przednim, wysuwaj\u0105 podwozie i prze\u0142adowuj\u0105 dzia\u0142ka. Instalacja olejowa o pojemno\u015bci 9 litr\u00f3w. Instalacja tlenowa dla pilota.<\/p>\n Instalacja elektryczna zasilana poprzez dwie pr\u0105dnice i akumulatory niklowo-kadmowe.<\/p>\n Wyposa\u017cenie radio-nawigacyjne to; stacja radiolokacyjna o zasi\u0119gu 37 km., system naprowadzania na cel, system identyfikacji sw\u00f3j-obcy, dwie radiostacje UHF, system nawigacyjny TACAN i ILS, centrala danych aerodynamicznych, radiokompas, telefon pok\u0142adowy. Mo\u017cna tak\u017ce dodatkowo zamontowa\u0107; uk\u0142ad nawigacji bezw\u0142adno\u015bciowej, uk\u0142ad automatycznego l\u0105dowania, komputer do sterowania lotem.<\/p>\n Stacja radiolokacyjna typu Emerson AN\/APQ-153 o zasi\u0119gu wykrywania celu wielko\u015bci my\u015bliwca oko\u0142o 20 km. Celownik optyczny. Przelicznik danych aerodynamicznych typu Garret. Bezw\u0142adno\u015bciowe urz\u0105dzenie nawigacyjne Litton LN-33 lub zwyk\u0142e Tacan EI AN\/ARN-118. Radiostacja Magnavox AN\/ARC-164.<\/p>\n Silniki General Electric J85-GE-5 o ci\u0105gu 2 x 12,16 kN., a z dopalaniem 2 x 17,48 kN.<\/p>\n Silniki General Electric J85-GE-21 A o ci\u0105gu 2 x 15,60 kN. ( 2 x 1 600 kG. ) z dopalaniem 2 x 22,40 kN.<\/p>\n Silnik sk\u0142ada si\u0119 z; wie\u0144ca wlotowego z regulowanymi \u0142opatkami i instalacj\u0105 odladzania, 9-stopniowej spr\u0119\u017carki osiowej o spr\u0119\u017cu 8,3 : 1 i wydatku powietrza 24 kg\/s, pier\u015bcieniowej komory spalania z 12-stoma podw\u00f3jnymi wtryskiwaczami, dwustopniow\u0105 turbin\u0105 z temperatur\u0105 gaz\u00f3w na wlocie 977 stopni Celsjusza oraz dopalacza. Wymiary silnika; \u015brednica 533 mm., d\u0142ugo\u015b\u0107 2 858 mm., masa suchego 310 kg. Jednostkowe zu\u017cycie paliwa bez dopalacza wynosi \u2013 1,00 kg\/kGh, a z dopalaniem \u2013 2,13 kg\/kGh. Do ko\u0144ca 1979 roku, wyprodukowano ponad 12 000 silnik\u00f3w.<\/p>\n Zapas paliwa w mi\u0119kkich trzech zbiornikach kad\u0142ubowych wynosi odpowiednio 1 117, 814, 609 litr\u00f3w. \u0141\u0105cznie 2 504 litr\u00f3w. Pod skrzyd\u0142ami i kad\u0142ubem mo\u017cna podwiesza\u0107 dodatkowe zbiorniki paliwa.<\/p>\n Dwa dzia\u0142ka M-39 kal. 20 mm., z zapasem po 280 naboi. Z dzia\u0142kami sprz\u0119\u017cono fotokarabin z filmem o szeroko\u015bci 16 mm i d\u0142ugo\u015bci 15 m.<\/p>\n Masa podwieszonego uzbrojenia wynosi 3 175 kg., na 4 w\u0119z\u0142ach pod skrzyd\u0142ami i jednym pod kad\u0142ubem. Typowe \u015brodki bojowe; k.p.r. AIM-9 Sidewinder montowane zwykle na ko\u0144cach skrzyde\u0142, k.p.r. klasy p-z AGM-65 Maverick, bomby Mk-83 GP o masie 227 kg., bomby Mk-84 o masie 908 kg., zbiorniki z napalmem, zasobniki LAU-68 z 7 sztukami n.p.r. kal. 70 mm., zasobniki LAU-3 z 19 sztukami n.p.r. kal. 70 mm., bomby kasetowe CBU-24, -49, -52, -58.<\/p>\n W Polsce nie eksploatowano samolot\u00f3w Northrop T-38 Talon i Northrop F-5 Tiger.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W drugiej po\u0142owie 50-tych lat, europejskie kraje NATO, rozpocz\u0119\u0142y poszukiwanie lekkiego samolotu wsparcia powietrznego, cz\u0119sto okre\u015blanego jako lekki bombowiec. Do rywalizacji stan\u0105\u0142 samolot w\u0142oski Fiat G-91 (p\u00f3\u017aniejszy zwyci\u0119zca) i samolot francuski Etendard VI zwany pocz\u0105tkowo Mystere 26. Amerykanie tak\u017ce w\u0142\u0105czyli si\u0119 do tej rywalizacji. Jednocze\u015bnie z samolotem T-38 Talon (szkolny-treningowy) firma Northrop rozwin\u0119\u0142a model lekkiego my\u015bliwca oznaczonego N-156 F (\u201ef\u201d-my\u015bliwiec) Freedom Fighter. Oblot prototypu N-156 F wykonano w dniu 30.07.1959 roku, a wi\u0119c zaledwie po trzech miesi\u0105cach od oblotu wersji szkolnej T-38 Talon.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5254"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5725,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5254\/revisions\/5725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Za\u0142o\u017cenia konstrukcji.<\/h3>\n
Northrop F-5 A.<\/h3>\n
Northrop RF-5 F.<\/h3>\n
Northrop F-5 B.<\/h3>\n
Northrop F-5 C.<\/h3>\n
Samoloty dla Wietnamu Po\u0142udniowego F-5 A, B, E Tiger.<\/h3>\n
Northrop F-5 E.<\/h3>\n
Northrop RF-5 E.<\/h3>\n
Northrop F-5 E do Polski.<\/h3>\n
Northrop F-5 E do Czechos\u0142owacji.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Wyposa\u017cenie samolotu.<\/h3>\n
Wyposa\u017cenie Northrop F-5 E.<\/h3>\n
Nap\u0119d.<\/h3>\n
Uzbrojenie.<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n